|| श्री॒ गु॒रु॒भ्यो॒ न॒मः॒ हरिः ॐ ||

|| ऋग्वेद संहिता (अष्टक: 02) ||


For any questions, suggestions or participation in the project, contact Dayananda Aithal at dithal29@gmail.com
[Last updated on: 17-Sep-2026]

[1] प्रवःपांतमिति पंचदशर्चस्य सूक्तस्य दैर्घतमसः कक्षीवान्विश्वेदेवास्त्रिष्टुप् पंचमीषष्ठ्यौ विराड्रूपे | (भेदप्रयोगपक्षेतुआद्यानांषण्णांक्रमेणरुद्रमरुतउषासानक्ता विश्वेदेवाअश्विनौविश्वेदेवामित्रावरुणसिंधवोदेवताः ततोद्वयोर्विश्वेदेवाः ततोद्वयोर्मित्रावरुणौ अंत्य पंचानांविश्वेदेवाः एवं १५) |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:122}{अनुवाक:18, सूक्त:2}
प्रवः॒पान्तं᳚रघुमन्य॒वोऽन्धो᳚¦य॒ज्ञंरु॒द्राय॑मी॒ळ्हुषे᳚भरध्वम्|

दि॒वो,अ॑स्तो॒ष्यसु॑रस्यवी॒रै¦रि॑षु॒ध्येव॑म॒रुतो॒रोद॑स्योः|| 1||वर्ग:1

प्र¦वः॒¦पान्त᳚‌म्¦र॒घु॒ऽम॒न्य॒वः॒¦अन्धः॑¦य॒ज्ञ‌म्¦रु॒द्राय॑¦मी॒ळ्हुषे᳚¦भ॒र॒ध्व॒‌म्|
दि॒वः¦अ॒स्तो॒षि॒¦असु॑रस्य¦वी॒रैः¦इ॒षु॒ध्याऽ‌इ᳚व¦म॒रुतः॑¦रोद॑स्योः ||

पत्नी᳚वपू॒र्वहू᳚तिंवावृ॒धध्या᳚¦उ॒षासा॒नक्ता᳚पुरु॒धाविदा᳚ने|

स्त॒रीर्नात्कं॒व्यु॑तं॒वसा᳚ना॒¦सूर्य॑स्यश्रि॒यासु॒दृशी॒हिर᳚ण्यैः|| 2||

पत्नी᳚ऽ‌इव¦पू॒र्वऽहू᳚ति‌म्¦व॒वृ॒धध्यै᳚¦उ॒षसा॒नक्ता᳚¦पु॒रु॒धा¦विदा᳚ने॒ इति॑|
स्त॒रीः¦न¦अत्क᳚‌म्¦वि।औ᳚त‌म्¦वसा᳚ना¦सूर्य॑स्य¦श्रि॒या¦सु॒ऽदृशी᳚¦हिर᳚ण्यैः ||

म॒मत्तु॑नः॒परि॑ज्मावस॒र्हा¦म॒मत्तु॒वातो᳚अ॒पांवृष᳚ण्वान्|

शि॒शी॒तमि᳚न्द्रापर्वतायु॒वंन॒¦स्तन्नो॒विश्वे᳚वरिवस्यन्तुदे॒वाः|| 3||

म॒मत्तु॑¦नः॒¦परि॑ऽज्मा¦व॒स॒र्हा¦म॒मत्तु॑¦वातः॑¦अ॒पा‌म्¦वृष॑ण्ऽवान्|
शि॒शी॒त‌म्¦इ॒न्द्रा॒प॒र्व॒ता॒¦यु॒व‌म्¦नः॒¦तत्¦नः॒¦विश्वे᳚¦व॒रि॒व॒स्य॒न्तु॒¦दे॒वाः ||

उ॒तत्यामे᳚य॒शसा᳚श्वेत॒नायै॒¦व्यन्ता॒पान्तौ᳚शि॒जोहु॒वध्यै᳚|

प्रवो॒नपा᳚तम॒पांकृ॑णुध्वं॒¦प्रमा॒तरा᳚रास्पि॒नस्या॒योः|| 4||

उ॒त¦त्या¦मे॒¦य॒शसा᳚¦श्वे॒त॒नायै᳚¦व्यन्ता᳚¦पान्ता᳚¦औ॒शि॒जः॒¦हु॒वध्यै᳚|
प्र¦वः॒¦नपा᳚त‌म्¦अ॒पा‌म्¦कृ॒णु॒ध्व॒‌म्¦प्र¦मा॒तरा᳚¦रा॒स्पि॒नस्य॑¦आ॒योः ||

आवो᳚रुव॒ण्युमौ᳚शि॒जोहु॒वध्यै॒¦घोषे᳚व॒शंस॒मर्जु॑नस्य॒नंशे᳚|

प्रवः॑पू॒ष्णेदा॒वन॒आँ,¦अच्छा᳚वोचेयव॒सुता᳚तिम॒ग्नेः|| 5||

आ¦वः॒¦रु॒व॒ण्यु‌म्¦औ॒शि॒जः¦हु॒वध्यै᳚¦घोषा᳚ऽ‌इव¦शंस᳚‌म्¦अर्जु॑नस्य¦नंशे᳚|
प्र¦वः॒¦पू॒ष्णे¦दा॒वने᳚¦आ¦अच्छ॑¦वो॒चे॒य॒¦व॒सुऽता᳚ति‌म्¦अ॒ग्नेः ||

श्रु॒तंमे᳚मित्रावरुणा॒हवे॒मो¦तश्रु॑तं॒सद॑नेवि॒श्वतः॑सीम्|

श्रोतु॑नः॒श्रोतु॑रातिःसु॒श्रोतुः॑¦सु॒क्षेत्रा॒सिन्धु॑र॒द्भिः|| 6||वर्ग:2

श्रु॒त‌म्¦मे॒¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦हवा᳚¦इ॒मा¦उ॒त¦श्रु॒त॒‌म्¦सद॑ने¦वि॒श्वतः॑¦सी॒‌म्|
श्रोतु॑¦नः॒¦श्रोतु॑ऽरातिः¦सु॒ऽश्रोतुः॑¦सु॒ऽक्षेत्रा᳚¦सिन्धुः॑¦अ॒त्ऽभिः ||

स्तु॒षेसावां᳚वरुणमित्ररा॒ति¦र्गवां᳚श॒तापृ॒क्षया᳚मेषुप॒ज्रे|

श्रु॒तर॑थेप्रि॒यर॑थे॒दधा᳚नाः¦स॒द्यःपु॒ष्टिंनि॑रुन्धा॒नासो᳚अग्मन्|| 7||

स्तु॒षे¦सा¦वा॒‌म्¦व॒रु॒ण॒¦मि॒त्र॒¦रा॒तिः¦गवा᳚‌म्¦श॒ता¦पृ॒क्षऽया᳚मेषु¦प॒ज्रे|
श्रु॒तऽर॑थे¦प्रि॒यऽर॑थे¦दधा᳚नाः¦स॒द्यः¦पु॒ष्टि‌म्¦नि॒ऽरु॒न्धा॒नासः॑¦अ॒ग्म॒न् ||

अ॒स्यस्तु॑षे॒महि॑मघस्य॒राधः॒¦सचा᳚सनेम॒नहु॑षःसु॒वीराः᳚|

जनो॒यःप॒ज्रेभ्यो᳚वा॒जिनी᳚वा॒¦नश्वा᳚वतोर॒थिनो॒मह्यं᳚सू॒रिः|| 8||

अ॒स्य¦स्तु॒षे॒¦महि॑ऽमघस्य¦राधः॑¦सचा᳚¦स॒ने॒म॒¦नहु॑षः¦सु॒ऽवीराः᳚|
जनः॑¦यः¦प॒ज्रेभ्यः॑¦वा॒जिनी᳚ऽवान्¦अश्व॑ऽवतः¦र॒थिनः॑¦मह्य᳚‌म्¦सू॒रिः ||

जनो॒योमि॑त्रावरुणावभि॒ध्रु¦ग॒पोनवां᳚सु॒नोत्य॑क्ष्णया॒ध्रुक्|

स्व॒यंसयक्ष्मं॒हृद॑ये॒निध॑त्त॒¦आप॒यदीं॒होत्रा᳚भिरृ॒तावा᳚|| 9||

जनः॑¦यः¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णौ॒¦अ॒भि॒ऽध्रुक्¦अ॒पः¦न¦वा॒‌म्¦सु॒नोति॑¦अ॒क्ष्ण॒या॒ऽध्रुक्|
स्व॒य‌म्¦सः¦यक्ष्म᳚‌म्¦हृद॑ये¦नि¦ध॒त्ते॒¦आप॑¦यत्¦ई॒‌म्¦होत्रा᳚भिः¦ऋ॒तऽवा᳚ ||

सव्राध॑तो॒नहु॑षो॒दंसु॑जूतः॒¦शर्ध॑स्तरोन॒रांगू॒र्तश्र॑वाः|

विसृ॑ष्टरातिर्यातिबाळ्ह॒सृत्वा॒¦विश्वा᳚सुपृ॒त्सुसद॒मिच्छूरः॑|| 10||

सः¦व्राध॑तः¦नहु॑षः¦द‌म्ऽसु॑जूतः¦शर्धः॑ऽतरः¦न॒रा‌म्¦गू॒र्तऽश्र॑वाः|
विसृ॑ष्टऽरातिः¦या॒ति॒¦बा॒ळ्ह॒ऽसृत्वा᳚¦विश्वा᳚सु¦पृ॒त्ऽसु¦सद᳚‌म्¦इत्¦शूरः॑ ||

अध॒ग्मन्ता॒नहु॑षो॒हवं᳚सू॒रेः¦श्रोता᳚राजानो,अ॒मृत॑स्यमन्द्राः|

न॒भो॒जुवो॒यन्नि॑र॒वस्य॒राधः॒¦प्रश॑स्तयेमहि॒नारथ॑वते|| 11||वर्ग:3

अध॑¦ग्मन्त॑¦नहु॑षः¦हव᳚‌म्¦सू॒रेः¦श्रोत॑¦रा॒जा॒नः॒¦अ॒मृत॑स्य¦म॒न्द्राः॒|
न॒भः॒ऽजुवः॑¦यत्¦नि॒र॒वस्य॑¦राधः॑¦प्रऽश॑स्तये¦म॒हि॒ना¦रथ॑ऽवते ||

ए॒तंशर्धं᳚धाम॒यस्य॑सू॒रे¦रित्य॑वोच॒न्दश॑तयस्य॒नंशे᳚|

द्यु॒म्नानि॒येषु॑व॒सुता᳚तीरा॒रन्¦विश्वे᳚सन्वन्तुप्रभृ॒थेषु॒वाज᳚म्|| 12||

ए॒त‌म्¦शर्ध᳚‌म्¦धा॒म॒¦यस्य॑¦सू॒रेः¦इति॑¦अ॒वो॒च॒न्¦दश॑ऽतयस्य¦नंशे᳚|
द्यु॒म्नानि॑¦येषु॑¦व॒सुऽता᳚तिः¦र॒रन्¦विश्वे᳚¦स॒न्व॒न्तु॒¦प्र॒ऽभृ॒थेषु॑¦वाज᳚‌म् ||

मन्दा᳚महे॒दश॑तयस्यधा॒से¦र्द्विर्यत्‌पञ्च॒बिभ्र॑तो॒यन्त्यन्ना᳚|

किमि॒ष्टाश्व॑इ॒ष्टर॑श्मिरे॒त¦ई᳚शा॒नास॒स्तरु॑षऋञ्जते॒नॄन्|| 13||

मन्दा᳚महे¦दश॑ऽतयस्य¦धा॒सेः¦द्विः¦यत्¦पंच॑¦बिभ्र॑तः¦यन्ति॑¦अन्ना᳚|
कि‌म्¦इ॒ष्ट।आ॑श्वः¦इ॒ष्टऽर॑श्मिः¦ए॒ते¦ई॒शा॒नासः॑¦तरु॑षः¦ऋं॒ज॒ते॒¦नॄन् ||

हिर᳚ण्यकर्णंमणिग्रीव॒मर्ण॒¦स्तन्नो॒विश्वे᳚वरिवस्यन्तुदे॒वाः|

अ॒र्योगिरः॑स॒द्यआज॒ग्मुषी॒¦रोस्राश्चा᳚कन्तू॒भये᳚ष्व॒स्मे|| 14||

हिर᳚ण्यऽकर्ण‌म्¦म॒णि॒ऽग्री॒व॒‌म्¦अर्णः॑¦तत्¦नः॒¦विश्वे᳚¦व॒रि॒व॒स्य॒न्तु॒¦दे॒वाः|
अ॒र्यः¦गिरः॑¦स॒द्यः¦आ¦ज॒ग्मुषीः᳚¦आ¦उ॒स्राः¦चा॒क॒न्तु॒¦उ॒भये᳚षु¦अ॒स्मे इति॑ ||

च॒त्वारो᳚मामश॒र्शार॑स्य॒शिश्व॒¦स्त्रयो॒राज्ञ॒आय॑वसस्यजि॒ष्णोः|

रथो᳚वांमित्रावरुणादी॒र्घाप्साः॒¦स्यूम॑गभस्तिः॒सूरो॒नाद्यौ᳚त्|| 15||

च॒त्वारः॑¦मा॒¦म॒श॒र्शार॑स्य¦शिश्वः॑¦त्रयः॑¦राज्ञः॑¦आय॑वसस्य¦जि॒ष्णोः|
रथः॑¦वा॒‌म्¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦दी॒र्घ।आ॑प्साः¦स्यूम॑ऽगभस्तिः¦सूरः॑¦न¦अ॒द्यौ॒त् ||

[2] पृथूरथइति त्रयोदशर्चस्य सूक्तस्य दैर्घतमसः कक्षीवानुषास्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:123}{अनुवाक:18, सूक्त:3}
पृ॒थूरथो॒दक्षि॑णाया,अयो॒ज्यै¦नं᳚दे॒वासो᳚अ॒मृता᳚सो,अस्थुः|

कृ॒ष्णादुद॑स्थाद॒र्या॒३॑(आ॒)विहा᳚या॒¦श्चिकि॑त्सन्ती॒मानु॑षाय॒क्षया᳚य|| 1||वर्ग:4

पृ॒थुः¦रथः॑¦दक्षि॑णायाः¦अ॒यो॒जि॒¦आ¦ए॒न॒‌म्¦दे॒वासः॑¦अ॒मृता᳚सः¦अ॒स्थुः॒|
कृ॒ष्णात्¦उत्¦अ॒स्था॒त्¦अ॒र्या᳚¦विऽहा᳚याः¦चिकि॑त्सन्ती¦मानु॑षाय¦क्षया᳚य ||

पूर्वा॒विश्व॑स्मा॒द्‌भुव॑नादबोधि॒¦जय᳚न्ती॒वाजं᳚बृह॒तीसनु॑त्री|

उ॒च्चाव्य॑ख्यद्‌युव॒तिःपु॑न॒र्भू¦रोषा,अ॑गन्‌प्रथ॒मापू॒र्वहू᳚तौ|| 2||

पूर्वा᳚¦विश्व॑स्मात्¦भुव॑नात्¦अ॒बो॒धि॒¦जय᳚न्ती¦वाज᳚‌म्¦बृ॒ह॒ती¦सनु॑त्री|
उ॒च्चा¦वि¦अ॒ख्य॒त्¦यु॒व॒तिः¦पु॒नः॒ऽभूः¦आ¦उ॒षाः¦अ॒ग॒न्¦प्र॒थ॒मा¦पू॒र्वऽहू᳚तौ ||

यद॒द्यभा॒गंवि॒भजा᳚सि॒नृभ्य॒¦उषो᳚देविमर्त्य॒त्रासु॑जाते|

दे॒वोनो॒,अत्र॑सवि॒तादमू᳚ना॒,¦अना᳚गसोवोचति॒सूर्या᳚य|| 3||

यत्¦अ॒द्य¦भा॒ग‌म्¦वि॒ऽभजा᳚सि¦नृऽभ्यः॑¦उषः॑¦दे॒वि॒¦म॒र्त्य॒ऽत्रा¦सु॒ऽजा॒ते॒|
दे॒वः¦नः॒¦अत्र॑¦स॒वि॒ता¦दमू᳚नाः¦अना᳚गसः¦वो॒च॒ति॒¦सूर्या᳚य ||

गृ॒हंगृ॑हमह॒नाया॒त्यच्छा᳚¦दि॒वेदि॑वे॒,अधि॒नामा॒दधा᳚ना|

सिषा᳚सन्तीद्योत॒नाशश्व॒दागा॒¦दग्र॑मग्र॒मिद्‌भ॑जते॒वसू᳚नाम्|| 4||

गृ॒ह‌म्ऽगृ॑ह‌म्¦अ॒ह॒ना¦या॒ति॒¦अच्छ॑¦दि॒वेऽदि॑वे¦अधि॑¦नाम॑¦दधा᳚ना|
सिसा᳚सन्ती¦द्यो॒त॒ना¦शश्व॑त्¦आ¦अ॒गा॒त्¦अग्र᳚‌म्।आग्र‌म्¦इत्¦भ॒ज॒ते॒¦वसू᳚ना‌म् ||

भग॑स्य॒स्वसा॒वरु॑णस्यजा॒मि¦रुषः॑सूनृतेप्रथ॒माज॑रस्व|

प॒श्चासद॑घ्या॒यो,अ॒घस्य॑धा॒ता¦जये᳚म॒तंदक्षि॑णया॒रथे᳚न|| 5||

भग॑स्य¦स्वसा᳚¦वरु॑णस्य¦जा॒मिः¦उषः॑¦सू॒नृ॒ते॒¦प्र॒थ॒मा¦ज॒र॒स्व॒|
प॒श्चा¦सः¦द॒ध्याः॒¦यः¦अ॒घस्य॑¦धा॒ता¦जये᳚म¦त‌म्¦दक्षि॑णया¦रथे᳚न ||

उदी᳚रतांसू॒नृता॒,उत्‌पुरं᳚धी॒¦रुद॒ग्नयः॑शुशुचा॒नासो᳚अस्थुः|

स्पा॒र्हावसू᳚नि॒तम॒साप॑गूळ्हा॒¦विष्कृ᳚ण्वन्त्यु॒षसो᳚विभा॒तीः|| 6||वर्ग:5

उत्¦ई॒र॒ता॒‌म्¦सू॒नृताः᳚¦उत्¦पुर᳚‌म्ऽधीः¦उत्¦अ॒ग्नयः॑¦शु॒शु॒चा॒नासः॑¦अ॒स्थुः॒|
स्पा॒र्हा¦वसू᳚नि¦तम॑सा¦अप॑ऽगूळ्हा¦आ॒विः¦कृ॒ण्व॒न्ति॒¦उ॒षसः॑¦वि॒ऽभा॒तीः ||

अपा॒न्यदेत्य॒भ्य१॑(अ॒)न्यदे᳚ति॒¦विषु॑रूपे॒,अह॑नी॒संच॑रेते|

प॒रि॒क्षितो॒स्तमो᳚अ॒न्यागुहा᳚क॒¦रद्यौ᳚दु॒षाःशोशु॑चता॒रथे᳚न|| 7||

अप॑¦अ॒न्यत्¦एति॑¦अ॒भि¦अ॒न्यत्¦ए॒ति॒¦विषु॑रूपे॒ इति॒ विषु॑ऽरूपे¦अह॑नी॒ इति॑¦स‌म्¦च॒रे॒ते॒ इति॑|
प॒रि॒ऽक्षितोः᳚¦तमः॑¦अ॒न्या¦गुहा᳚¦अ॒कः॒¦अद्यौ᳚त्¦उ॒षाः¦शोशु॑चता¦रथे᳚न ||

स॒दृशी᳚र॒द्यस॒दृशी॒रिदु॒श्वो¦दी॒र्घंस॑चन्ते॒वरु॑णस्य॒धाम॑|

अ॒न॒व॒द्यास्त्रिं॒शतं॒योज॑ना॒¦न्येकै᳚का॒क्रतुं॒परि॑यन्तिस॒द्यः|| 8||

स॒ऽदृशीः᳚¦अ॒द्य¦स॒ऽदृशीः᳚¦इत्¦ऊँ॒ इति॑¦श्वः¦दी॒र्घ‌म्¦स॒च॒न्ते॒¦वरु॑णस्य¦धाम॑|
अ॒न॒व॒द्याः¦त्रिं॒शत᳚‌म्¦योज॑नानि¦एका᳚ऽएका¦क्रतु᳚‌म्¦परि॑¦य॒न्ति॒¦स॒द्यः ||

जा॒न॒त्यह्नः॑प्रथ॒मस्य॒नाम॑¦शु॒क्राकृ॒ष्णाद॑जनिष्टश्विती॒ची|

ऋ॒तस्य॒योषा॒नमि॑नाति॒धामा¦ह॑रहर्निष्कृ॒तमा॒चर᳚न्ती|| 9||

जा॒न॒ती¦अह्नः॑¦प्र॒थ॒मस्य॑¦नाम॑¦शु॒क्रा¦कृ॒ष्णात्¦अ॒ज॒नि॒ष्ट॒¦श्वि॒ती॒ची|
ऋ॒तस्य॑¦योषा᳚¦न¦मि॒ना॒ति॒¦धाम॑¦अहः॑।आहः¦निः॒ऽकृ॒त‌म्¦आ॒ऽचर᳚न्ती ||

क॒न्ये᳚वत॒न्वा॒३॑(आ॒)शाश॑दानाँ॒,¦एषि॑देविदे॒वमिय॑क्षमाणम्|

सं॒स्मय॑मानायुव॒तिःपु॒रस्ता᳚¦दा॒विर्वक्षां᳚सिकृणुषेविभा॒ती|| 10||

क॒न्या᳚ऽ‌इव¦त॒न्वा᳚¦शाश॑दाना¦एषि॑¦दे॒वि॒¦दे॒व‌म्¦इय॑क्षमाण‌म्|
स॒‌म्ऽस्मय॑माना¦यु॒व॒तिः¦पु॒रस्ता᳚त्¦आ॒विः¦वक्षां᳚सि¦कृ॒णु॒षे॒¦वि॒ऽभा॒ती ||

सु॒सं॒का॒शामा॒तृमृ॑ष्टेव॒योषा॒¦विस्त॒न्वं᳚कृणुषेदृ॒शेकम्|

भ॒द्रात्वमु॑षोवित॒रंव्यु॑च्छ॒¦नतत्ते᳚अ॒न्या,उ॒षसो᳚नशन्त|| 11||वर्ग:6

सु॒ऽस॒ङ्का॒शा¦मा॒तृमृ॑ष्टाऽ‌इव¦योषा᳚¦आ॒विः¦त॒न्व᳚‌म्¦कृ॒णु॒षे॒¦दृ॒शे¦क‌म्|
भ॒द्रा¦त्व‌म्¦उ॒षः॒¦वि॒ऽत॒र‌म्¦वि¦उ॒च्छ॒¦न¦तत्¦ते॒¦अ॒न्याः¦उ॒षसः॑¦न॒श॒न्त॒ ||

अश्वा᳚वती॒र्गोम॑तीर्वि॒श्ववा᳚रा॒¦यत॑मानार॒श्मिभिः॒सूर्य॑स्य|

परा᳚च॒यन्ति॒पुन॒राच॑यन्ति¦भ॒द्रानाम॒वह॑माना,उ॒षासः॑|| 12||

अश्व॑ऽवतीः¦गोऽम॑तीः¦वि॒श्वऽवा᳚राः¦यत॑मानाः¦र॒श्मिऽभिः॑¦सूर्य॑स्य|
परा᳚¦च॒¦यन्ति॑¦पुनः॑¦आ¦च॒¦य॒न्ति॒¦भ॒द्रा¦नाम॑¦वह॑मानाः¦उ॒षसः॑ ||

ऋ॒तस्य॑र॒श्मिम॑नु॒यच्छ॑माना¦भ॒द्रम्भ॑द्रं॒क्रतु॑म॒स्मासु॑धेहि|

उषो᳚नो,अ॒द्यसु॒हवा॒व्यु॑च्छा॒¦ऽस्मासु॒रायो᳚म॒घव॑त्सुचस्युः|| 13||

ऋ॒तस्य॑¦र॒श्मि‌म्¦अ॒नु॒ऽयच्छ॑माना¦भ॒द्र‌म्ऽभ॑द्र‌म्¦क्रतु᳚‌म्¦अ॒स्मासु॑¦धे॒हि॒|
उषः॑¦नः॒¦अ॒द्य¦सु॒ऽहवा᳚¦वि¦उ॒च्छ॒¦अ॒स्मासु॑¦रायः॑¦म॒घव॑त्ऽसु¦च॒¦स्यु॒रिति॑ स्युः ||

[3] उषा उच्छंतीति त्रयोदशर्चस्य सूक्तस्य दैर्घतमसः कक्षीवानुषास्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:124}{अनुवाक:18, सूक्त:4}
उ॒षा,उ॒च्छन्ती᳚समिधा॒ने,अ॒ग्ना,¦उ॒द्यन्त्सूर्य॑उर्वि॒याज्योति॑रश्रेत्|

दे॒वोनो॒,अत्र॑सवि॒तान्वर्थं॒¦प्रासा᳚वीद्‌द्वि॒पत्‌प्रचतु॑ष्पदि॒त्यै|| 1||वर्ग:7

उ॒षाः¦उ॒च्छन्ती᳚¦स॒‌म्ऽ‌इ॒धा॒ने¦अ॒ग्नौ¦उ॒त्ऽयन्¦सूर्यः॑¦उ॒र्वि॒या¦ज्योतिः॑¦अ॒श्रे॒त्|
दे॒वः¦नः॒¦अत्र॑¦स॒वि॒ता¦नु¦अर्थ᳚‌म्¦प्र¦अ॒सा॒वी॒त्¦द्वि॒ऽपत्¦प्र¦चतुः॑ऽपत्¦इ॒त्यै ||

अमि॑नती॒दैव्या᳚निव्र॒तानि॑¦प्रमिन॒तीम॑नु॒ष्या᳚यु॒गानि॑|

ई॒युषी᳚णामुप॒माशश्व॑तीना¦मायती॒नांप्र॑थ॒मोषाव्य॑द्यौत्|| 2||

अमि॑नती¦दैव्या᳚नि¦व्र॒तानि॑¦प्र॒ऽमि॒न॒ती¦म॒नु॒ष्या᳚¦यु॒गानि॑|
ई॒युषी᳚णा‌म्¦उ॒प॒मा¦शश्व॑तीना‌म्¦आ॒ऽय॒ती॒ना‌म्¦प्र॒थ॒मा¦उ॒षाः¦वि¦अ॒द्यौ॒त् ||

ए॒षादि॒वोदु॑हि॒ताऽप्रत्य॑दर्शि॒¦ज्योति॒र्वसा᳚नासम॒नापु॒रस्ता᳚त्|

ऋ॒तस्य॒पन्था॒मन्वे᳚तिसा॒धु¦प्र॑जान॒तीव॒नदिशो᳚मिनाति|| 3||

ए॒षा¦दि॒वः¦दु॒हि॒ता¦प्रति॑¦अ॒द॒र्शि॒¦ज्योतिः॑¦वसा᳚ना¦स॒म॒ना¦पु॒रस्ता᳚त्|
ऋ॒तस्य॑¦पन्था᳚‌म्¦अनु॑¦ए॒ति॒¦सा॒धु¦प्र॒जा॒न॒तीऽ‌इ᳚व¦न¦दिशः॑¦मि॒ना॒ति॒ ||

उपो᳚अदर्शिशु॒न्ध्युवो॒नवक्षो᳚¦नो॒धा,इ॑वा॒विर॑कृतप्रि॒याणि॑|

अ॒द्म॒सन्नस॑स॒तोबो॒धय᳚न्ती¦शश्वत्त॒मागा॒त्‌पुन॑रे॒युषी᳚णाम्|| 4||

उपो॒ इति॑¦अ॒द॒र्शि॒¦शु॒न्ध्युवः॑¦न¦वक्षः॑¦नो॒धाःऽ‌इ᳚व¦आ॒विः¦अ॒कृ॒त॒¦प्रि॒याणि॑|
अ॒द्म॒ऽसत्¦न¦स॒स॒तः¦बो॒धय᳚न्ती¦श॒श्व॒त्ऽत॒मा¦आ¦अ॒गा॒त्¦पुनः॑¦आ॒ऽई॒युषी᳚णा‌म् ||

पूर्वे॒,अर्धे॒रज॑सो,अ॒प्त्यस्य॒¦गवां॒जनि॑त्र्यकृत॒प्रके॒तुम्|

व्यु॑प्रथतेवित॒रंवरी᳚य॒¦ओभापृ॒णन्ती᳚पि॒त्रोरु॒पस्था᳚|| 5||

पूर्वे᳚¦अर्धे᳚¦रज॑सः¦अ॒प्त्यस्य॑¦गवा᳚‌म्¦जनि॑त्री¦अ॒कृ॒त॒¦प्र¦के॒तु‌म्|
वि¦ऊँ॒ इति॑¦प्र॒थ॒ते॒¦वि॒ऽत॒र‌म्¦वरी᳚यः¦आ¦उ॒भा¦पृ॒णन्ती᳚¦पि॒त्रोः¦उ॒पऽस्था᳚ ||

ए॒वेदे॒षापु॑रु॒तमा᳚दृ॒शेकं¦नाजा᳚मिं॒नपरि॑वृणक्तिजा॒मिम्|

अ॒रे॒पसा᳚त॒न्वा॒३॑(आ॒)शाश॑दाना॒¦नार्भा॒दीष॑ते॒नम॒होवि॑भा॒ती|| 6||वर्ग:8

ए॒व¦इत्¦ए॒षा¦पु॒रु॒ऽतमा᳚¦दृ॒शे¦क‌म्¦न¦अजा᳚मि‌म्¦न¦परि॑¦वृ॒ण॒क्ति॒¦जा॒मि‌म्|
अ॒रे॒पसा᳚¦त॒न्वा᳚¦शाश॑दाना¦न¦अर्भा᳚त्¦ईष॑ते¦न¦म॒हः¦वि॒ऽभा॒ती ||

अ॒भ्रा॒तेव॑पुं॒सए᳚तिप्रती॒ची¦ग॑र्ता॒रुगि॑वस॒नये॒धना᳚नाम्|

जा॒येव॒पत्य॑उश॒तीसु॒वासा᳚¦उ॒षाह॒स्रेव॒निरि॑णीते॒,अप्सः॑|| 7||

अ॒भ्रा॒ताऽ‌इ᳚व¦पुं॒सः¦ए॒ति॒¦प्र॒ती॒ची¦ग॒र्त॒ऽआ॒रुगि॑व¦स॒नये᳚¦धना᳚ना‌म्|
जा॒याऽ‌इ᳚व¦पत्ये᳚¦उ॒श॒ती¦सु॒ऽवासाः᳚¦उ॒षाः¦ह॒स्राऽ‌इ᳚व¦नि¦रि॒णी॒ते॒¦अप्सः॑ ||

स्वसा॒स्वस्रे॒ज्याय॑स्यै॒योनि॑मारै॒¦गपै᳚त्यस्याःप्रति॒चक्ष्ये᳚व|

व्यु॒च्छन्ती᳚र॒श्मिभिः॒सूर्य॑स्या॒ञ्¦ज्य᳚ङ्क्तेसमन॒गा,इ॑व॒व्राः|| 8||

स्वसा᳚¦स्वस्रे᳚¦ज्याय॑स्यै¦योनि᳚‌म्¦अ॒रै॒क्¦अप॑¦ए॒ति॒¦अ॒स्याः॒¦प्र॒ति॒चक्ष्य॑ऽ‌इव|
वि॒।औ॒च्छन्ती᳚¦र॒श्मिऽभिः॑¦सूर्य॑स्य¦अं॒जि¦अ॒ङ्क्ते॒¦स॒म॒न॒गाःऽ‌इ᳚व¦व्राः ||

आ॒सांपूर्वा᳚सा॒मह॑सु॒स्वसॄ᳚णा॒¦मप॑रा॒पूर्वा᳚म॒भ्ये᳚तिप॒श्चात्|

ताःप्र॑त्न॒वन्नव्य॑सीर्नू॒नम॒स्मे¦रे॒वदु॑च्छन्तुसु॒दिना᳚उ॒षासः॑|| 9||

आ॒सा‌म्¦पूर्वा᳚सा‌म्¦अह॑ऽसु¦स्वसॄ᳚णा‌म्¦अप॑रा¦पूर्वा᳚‌म्¦अ॒भि¦ए॒ति॒¦प॒श्चात्|
ताः¦प्र॒त्न॒ऽवत्¦नव्य॑सीः¦नू॒न‌म्¦अ॒स्मे इति॑¦रे॒वत्¦उ॒च्छ॒न्तु॒¦सु॒ऽदिनाः᳚¦उ॒षसः॑ ||

प्रबो᳚धयोषःपृण॒तोम॑घो॒¦न्यबु॑ध्यमानाःप॒णयः॑ससन्तु|

रे॒वदु॑च्छम॒घव॑द्भ्योमघोनि¦रे॒वत्‌स्तो॒त्रेसू᳚नृतेजा॒रय᳚न्ती|| 10||

प्र¦बो॒ध॒य॒¦उ॒षः॒¦पृ॒ण॒तः¦म॒घो॒नि॒¦अबु॑ध्यमानाः¦प॒णयः॑¦स॒स॒न्तु॒|
रे॒वत्¦उ॒च्छ॒¦म॒घव॑त्ऽभ्यः¦म॒घो॒नि॒¦रे॒वत्¦स्तो॒त्रे¦सू॒नृ॒ते॒¦ज॒रय᳚न्ती ||

अवे॒यम॑श्वैद्‌युव॒तिःपु॒रस्ता᳚द्¦यु॒ङ्क्तेगवा᳚मरु॒णाना॒मनी᳚कम्|

विनू॒नमु॑च्छा॒दस॑ति॒प्रके॒तु¦र्गृ॒हंगृ॑ह॒मुप॑तिष्ठाते,अ॒ग्निः|| 11||वर्ग:9

अव॑¦इ॒य‌म्¦अ॒श्वै॒त्¦यु॒व॒तिः¦पु॒रस्ता᳚त्¦यु॒ङ्क्ते¦गवा᳚‌म्¦अ॒रु॒णाना᳚‌म्¦अनी᳚क‌म्|
वि¦नू॒न‌म्¦उ॒च्छा॒त्¦अस॑ति¦प्र¦के॒तुः¦गृ॒ह‌म्ऽगृ॑ह‌म्¦उप॑¦ति॒ष्ठा॒ते॒¦अ॒ग्निः ||

उत्‌ते॒वय॑श्चिद्‌वस॒तेर॑पप्त॒न्¦नर॑श्च॒येपि॑तु॒भाजो॒व्यु॑ष्टौ|

अ॒मास॒तेव॑हसि॒भूरि॑वा॒म¦मुषो᳚देविदा॒शुषे॒मर्त्या᳚य|| 12||

उत्¦ते॒¦वयः॑¦चि॒त्¦व॒स॒तेः¦अ॒प॒प्त॒न्¦नरः॑¦च॒¦ये¦पि॒तु॒ऽभाजः॑¦वि।औ᳚ष्टौ|
अ॒मा¦स॒ते¦व॒ह॒सि॒¦भूरि॑¦वा॒म‌म्¦उषः॑¦दे॒वि॒¦दा॒शुषे᳚¦मर्त्या᳚य ||

अस्तो᳚ढ्वंस्तोम्या॒ब्रह्म॑णा॒मे¦ऽवी᳚वृधध्वमुश॒तीरु॑षासः|

यु॒ष्माकं᳚देवी॒रव॑सासनेम¦सह॒स्रिणं᳚चश॒तिनं᳚च॒वाज᳚म्|| 13||

अस्तो᳚ढ्व‌म्¦स्तो॒म्याः॒¦ब्रह्म॑णा¦मे॒¦अवी᳚वृधध्व‌म्¦उ॒श॒तीः¦उ॒ष॒सः॒|
यु॒ष्माक᳚‌म्¦दे॒वीः॒¦अव॑सा¦स॒ने॒म॒¦स॒ह॒स्रिण᳚‌म्¦च॒¦श॒तिन᳚‌म्¦च॒¦वाज᳚‌म् ||

[4] प्रातारत्नमिति सप्तर्चस्य सूक्तस्य दैर्घतमसः कक्षीवान्त्स्वनयस्यदानस्तुतिस्त्रिष्टुप् चतुर्थीपंचम्यौजगत्यौ | (स्वनयनाम्नोराज्ञोदानस्तुतिरतःस्वनयोदेवता) |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:125}{अनुवाक:18, सूक्त:5}
प्रा॒तारत्नं᳚प्रात॒रित्वा᳚दधाति॒¦तंचि॑कि॒त्वान्‌प्र॑ति॒गृह्या॒निध॑त्ते|

तेन॑प्र॒जांव॒र्धय॑मान॒आयू᳚¦रा॒यस्पोषे᳚णसचतेसु॒वीरः॑|| 1||वर्ग:10

प्रा॒तरिति॑¦रत्न᳚‌म्¦प्रा॒तः॒ऽ‌इत्वा᳚¦द॒धा॒ति॒¦त‌म्¦चि॒कि॒त्वान्¦प्र॒ति॒ऽगृह्य॑¦नि¦ध॒त्ते॒|
तेन॑¦प्र॒ऽजा‌म्¦व॒र्धय॑मानः¦आयुः॑¦रा॒यः¦पोषे᳚ण¦स॒च॒ते॒¦सु॒ऽवीरः॑ ||

सु॒गुर॑सत्‌सुहिर॒ण्यःस्वश्वो᳚¦बृ॒हद॑स्मै॒वय॒इन्द्रो᳚दधाति|

यस्त्वा॒यन्तं॒वसु॑नाऽप्रातरित्वो¦मु॒क्षीज॑येव॒पदि॑मुत्सि॒नाति॑|| 2||

सु॒ऽगुः¦अ॒स॒त्¦सु॒ऽहि॒र॒ण्यः¦सु॒।आश्वः॑¦बृ॒हत्¦अ॒स्मै॒¦वयः॑¦इन्द्रः॑¦द॒धा॒ति॒|
यः¦त्वा॒¦आ॒ऽयन्त᳚‌म्¦वसु॑ना¦प्रा॒तः॒ऽ‌इ॒त्वः॒¦मु॒क्षीज॑याऽ‌इव¦पदि᳚‌म्¦उ॒त्ऽसि॒नाति॑ ||

आय॑म॒द्यसु॒कृतं᳚प्रा॒तरि॒च्छ¦न्नि॒ष्टेःपु॒त्रंवसु॑मता॒रथे᳚न|

अं॒शोःसु॒तंपा᳚ययमत्स॒रस्य॑¦क्ष॒यद्वी᳚रंवर्धयसू॒नृता᳚भिः|| 3||

आय᳚‌म्¦अ॒द्य¦सु॒ऽकृत᳚‌म्¦प्रा॒तः¦इ॒च्छन्¦इ॒ष्टेः¦पु॒त्र‌म्¦वसु॑ऽमता¦रथे᳚न|
अं॒शोः¦सु॒त‌म्¦पा॒य॒य॒¦म॒त्स॒रस्य॑¦क्ष॒यत्ऽवी᳚र‌म्¦व॒र्ध॒य॒¦सू॒नृता᳚भिः ||

उप॑क्षरन्ति॒सिन्ध॑वोमयो॒भुव॑¦ईजा॒नंच॑य॒क्ष्यमा᳚णंचधे॒नवः॑|

पृ॒णन्तं᳚च॒पपु॑रिंचश्रव॒स्यवो᳚¦घृ॒तस्य॒धारा॒,उप॑यन्तिवि॒श्वतः॑|| 4||

उप॑¦क्ष॒र॒न्ति॒¦सिन्ध॑वः¦म॒यः॒ऽभुवः॑¦ई॒जा॒न‌म्¦च॒¦य॒क्ष्यमा᳚ण‌म्¦च॒¦धे॒नवः॑|
पृ॒णन्त᳚‌म्¦च॒¦पपु॑रि‌म्¦च॒¦श्र॒व॒स्यवः॑¦घृ॒तस्य॑¦धाराः᳚¦उप॑¦य॒न्ति॒¦वि॒श्वतः॑ ||

नाक॑स्यपृ॒ष्ठे,अधि॑तिष्ठतिश्रि॒तो¦यःपृ॒णाति॒सह॑दे॒वेषु॑गच्छति|

तस्मा॒,आपो᳚घृ॒तम॑र्षन्ति॒सिन्ध॑व॒¦स्तस्मा᳚इ॒यंदक्षि॑णापिन्वते॒सदा᳚|| 5||

नाक॑स्य¦पृ॒ष्ठे¦अधि॑¦ति॒ष्ठ॒ति॒¦श्रि॒तः¦यः¦पृ॒णाति॑¦सः¦ह॒¦दे॒वेषु॑¦ग॒च्छ॒ति॒|
तस्मै᳚¦आपः॑¦घृ॒त‌म्¦अ॒र्ष॒न्ति॒¦सिन्ध॑वः¦तस्मै᳚¦इ॒य‌म्¦दक्षि॑णा¦पि॒न्व॒ते॒¦सदा᳚ ||

दक्षि॑णावता॒मिदि॒मानि॑चि॒त्रा¦दक्षि॑णावतांदि॒विसूर्या᳚सः|

दक्षि॑णावन्तो,अ॒मृतं᳚भजन्ते॒¦दक्षि॑णावन्तः॒प्रति॑रन्त॒आयुः॑|| 6||

दक्षि॑णाऽवता‌म्¦इत्¦इ॒मानि॑¦चि॒त्रा¦दक्षि॑णाऽवता‌म्¦दि॒वि¦सूर्या᳚सः|
दक्षि॑णाऽवन्तः¦अ॒मृत᳚‌म्¦भ॒ज॒न्ते॒¦दक्षि॑णाऽवन्तः¦प्र¦ति॒र॒न्ते॒¦आयुः॑ ||

मापृ॒णन्तो॒दुरि॑त॒मेन॒आर॒न्¦माजा᳚रिषुःसू॒रयः॑सुव्र॒तासः॑|

अ॒न्यस्तेषां᳚परि॒धिर॑स्तु॒कश्चि॒¦दपृ॑णन्तम॒भिसंय᳚न्तु॒शोकाः᳚|| 7||

मा¦पृ॒णन्तः॑¦दुःऽ‌इ᳚त‌म्¦एनः॑¦आ¦अ॒र॒न्¦मा¦जा॒रि॒षुः॒¦सू॒रयः॑¦सु॒ऽव्र॒तासः॑|
अ॒न्यः¦तेषा᳚‌म्¦प॒रि॒ऽधिः¦अ॒स्तु॒¦कः¦चि॒त्¦अपृ॑णन्त‌म्¦अ॒भि¦स‌म्¦य॒न्तु॒¦शोकाः᳚ ||

[5] अमंदानिति सप्तर्चस्य सूक्तस्य दैर्घतमसः कक्षीवानृषिः आगधितेत्यस्यभावयव्यऋषिः रोमशादेवता उपोपमइत्यस्यरोमशाऋषिकास्वनयोदेवतात्रिष्टुप् अंत्येद्वेअनुष्टुभौ | (स्वनयएवभावयव्यशब्देनोच्यते रोमशास्वनयभार्याअंत्येद्वेऋचौतयोः परस्परंसंवादः आद्याभिःपंचभिर्दानुतष्टः कक्षीवान्‌भावयव्यमस्तौत्‌ ततश्चसएवदेवता) |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:126}{अनुवाक:18, सूक्त:6}
अम᳚न्दा॒न्‌त्स्तोमा॒न्‌प्रभ॑रेमनी॒षा¦सिन्धा॒वधि॑क्षिय॒तोभा॒व्यस्य॑|

योमे᳚स॒हस्र॒ममि॑मीतस॒वा¦न॒तूर्तो॒राजा॒श्रव॑इ॒च्छमा᳚नः|| 1||वर्ग:11

अम᳚न्दान्¦स्तोमा᳚न्¦प्र¦भ॒रे॒¦म॒नी॒षा¦सिन्धौ᳚¦अधि॑¦क्षि॒य॒तः¦भा॒व्यस्य॑|
यः¦मे॒¦स॒हस्र᳚‌म्¦अमि॑मीत¦स॒वान्¦अ॒तूर्तः॑¦राजा᳚¦श्रवः॑¦इ॒च्छमा᳚नः ||

श॒तंराज्ञो॒नाध॑मानस्यनि॒ष्काञ्¦छ॒तमश्वा॒न्‌प्रय॑तान्‌त्स॒द्यआद᳚म्|

श॒तंक॒क्षीवाँ॒,असु॑रस्य॒गोनां᳚¦दि॒विश्रवो॒ऽजर॒मात॑तान|| 2||

श॒त‌म्¦राज्ञः॑¦नाध॑मानस्य¦नि॒ष्कान्¦श॒त‌म्¦अश्वा᳚न्¦प्रऽय॑तान्¦स॒द्यः¦आद᳚‌म्|
श॒त‌म्¦क॒क्षीवा᳚न्¦असु॑रस्य¦गोना᳚‌म्¦दि॒वि¦श्रवः॑¦अ॒जर᳚‌म्¦आ¦त॒ता॒न॒ ||

उप॑माश्या॒वाःस्व॒नये᳚नद॒त्ता¦व॒धूम᳚न्तो॒दश॒रथा᳚सो,अस्थुः|

ष॒ष्टिःस॒हस्र॒मनु॒गव्य॒मागा॒त्¦सन॑त्‌क॒क्षीवाँ᳚,अभिपि॒त्वे,अह्ना᳚म्|| 3||

उप॑¦मा॒¦श्या॒वाः¦स्व॒नये᳚न¦द॒त्ताः¦व॒धूऽम᳚न्तः¦दश॑¦रथा᳚सः¦अ॒स्थुः॒|
ष॒ष्टिः¦स॒हस्र᳚‌म्¦अनु॑¦गव्य᳚‌म्¦आ¦अ॒गा॒त्¦सन॑त्¦क॒क्षीवा᳚न्¦अ॒भि॒ऽपि॒त्वे¦अह्ना᳚‌म् ||

च॒त्वा॒रिं॒शद्‌दश॑रथस्य॒शोणाः᳚¦स॒हस्र॒स्याग्रे॒श्रेणिं᳚नयन्ति|

म॒द॒च्युतः॑कृश॒नाव॑तो॒,अत्या᳚न्¦क॒क्षीव᳚न्त॒उद॑मृक्षन्तप॒ज्राः|| 4||

च॒त्वा॒रिं॒शत्¦दश॑ऽरथस्य¦शोणाः᳚¦स॒हस्र॑स्य¦अग्रे᳚¦श्रेणि᳚‌म्¦न॒य॒न्ति॒|
म॒द॒ऽच्युतः॑¦कृ॒श॒नऽव॑तः¦अत्या᳚न्¦क॒क्षीव᳚न्तः¦उत्¦अ॒मृ॒क्ष॒न्त॒¦प॒ज्राः ||

पूर्वा॒मनु॒प्रय॑ति॒माद॑देव॒¦स्त्रीन्‌यु॒क्ताँ,अ॒ष्टाव॒रिधा᳚यसो॒गाः|

सु॒बन्ध॑वो॒येवि॒श्या᳚इव॒व्रा,¦अन॑स्वन्तः॒श्रव॒ऐष᳚न्तप॒ज्राः|| 5||

पूर्वा᳚‌म्¦अनु॑¦प्रऽय॑ति‌म्¦आ¦द॒दे॒¦वः॒¦त्रीन्¦यु॒क्तान्¦अ॒ष्टौ¦अ॒रिऽधा᳚यसः¦गाः|
सु॒ऽबन्ध॑वः¦ये¦वि॒श्याः᳚ऽ‌इव¦व्राः¦अन॑स्वन्तः¦श्रवः॑¦ऐष᳚न्त¦प॒ज्राः ||

आग॑धिता॒परि॑गधिता॒¦याक॑शी॒केव॒जङ्ग॑हे|ददा᳚ति॒मह्यं॒यादु॑री॒¦याशू᳚नांभो॒ज्या᳚श॒ता|| 6||

आऽग॑धिता¦परि॑ऽगधिता¦या¦क॒शी॒काऽ‌इ᳚व¦जङ्ग॑हे | ददा᳚ति¦मह्य᳚‌म्¦यादु॑री¦याशू᳚ना‌म्¦भो॒ज्या᳚¦श॒ता ||

उपो᳚पमे॒परा᳚मृश॒¦मामे᳚द॒भ्राणि॑मन्यथाः|सर्वा॒हम॑स्मिरोम॒शा¦ग॒न्धारी᳚णामिवावि॒का|| 7||

उप॑।औप¦मे॒¦परा᳚¦मृ॒श॒¦मा¦मे॒¦द॒भ्राणि॑¦म॒न्य॒थाः॒ | सर्वा᳚¦अ॒ह‌म्¦अ॒स्मि॒¦रो॒म॒शा¦ग॒न्धारी᳚णा‌म्ऽ‌इव¦अ॒वि॒का ||

[6] अग्निहोतारमित्येकादशर्चस्य सूक्तस्य दैवोदासिःपरुच्छेपोऽग्निरत्यष्टिः षष्ट्यतिधृतिः |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:127}{अनुवाक:19, सूक्त:1}
अ॒ग्निंहोता᳚रंमन्ये॒दास्व᳚न्तं॒¦वसुं᳚सू॒नुंसह॑सोजा॒तवे᳚दसं॒¦विप्रं॒नजा॒तवे᳚दसम्|

यऊ॒र्ध्वया᳚स्वध्व॒रो¦दे॒वोदे॒वाच्या᳚कृ॒पा|

घृ॒तस्य॒विभ्रा᳚ष्टि॒मनु॑वष्टिशो॒चिषा॒ऽऽ¦जुह्वा᳚नस्यस॒र्पिषः॑|| 1||वर्ग:12

अ॒ग्नि‌म्¦होता᳚र‌म्¦म॒न्ये॒¦दास्व᳚न्त‌म्¦वसु᳚‌म्¦सू॒नु‌म्¦सह॑सः¦जा॒तऽवे᳚दस‌म्¦विप्र᳚‌म्¦न¦जा॒तऽवे᳚दस‌म्|
यः¦ऊ॒र्ध्वया᳚¦सु॒।आ॒ध्व॒रः¦दे॒वः¦दे॒वाच्या᳚¦कृ॒पा|
घृ॒तस्य॑¦विऽभ्रा᳚ष्टि‌म्¦अनु॑¦व॒ष्टि॒¦शो॒चिषा᳚¦आ॒ऽजुह्वा᳚नस्य¦स॒र्पिषः॑ ||

यजि॑ष्ठंत्वा॒यज॑मानाहुवेम॒¦ज्येष्ठ॒मङ्गि॑रसांविप्र॒मन्म॑भि॒¦र्विप्रे᳚भिःशुक्र॒मन्म॑भिः|

परि॑ज्मानमिव॒द्यां¦होता᳚रंचर्षणी॒नाम्|

शो॒चिष्के᳚शं॒वृष॑णं॒यमि॒माविशः॒¦प्राव᳚न्तुजू॒तये॒विशः॑|| 2||

यजि॑ष्ठ‌म्¦त्वा॒¦यज॑मानाः¦हु॒वे॒म॒¦ज्येष्ठ᳚‌म्¦अङ्गि॑रसा‌म्¦वि॒प्र॒¦मन्म॑ऽभिः¦विप्रे᳚भिः¦शु॒क्र॒¦मन्म॑ऽभिः|
परि॑ज्मान‌म्ऽ‌इव¦द्या‌म्¦होता᳚र‌म्¦च॒र्ष॒णी॒ना‌म्|
शो॒चिःऽके᳚श‌म्¦वृष॑ण‌म्¦य‌म्¦इ॒माः¦विशः॑¦प्र¦अ॒व॒न्तु॒¦जू॒तये᳚¦विशः॑ ||

सहिपु॒रूचि॒दोज॑सावि॒रुक्म॑ता॒¦दीद्या᳚नो॒भव॑तिद्रुहंत॒रः¦प॑र॒शुर्नद्रु॑हंत॒रः|

वी॒ळुचि॒द्यस्य॒समृ॑तौ॒¦श्रुव॒द्‌वने᳚व॒यत्‌स्थि॒रम्|

निः॒षह॑माणोयमते॒नाय॑ते¦धन्वा॒सहा॒नाय॑ते|| 3||

सः¦हि¦पु॒रु¦चि॒त्¦ओज॑सा¦वि॒रुक्म॑ता¦दीद्या᳚नः¦भव॑ति¦द्रु॒ह॒‌म्ऽत॒रः¦प॒र॒शुः¦न¦द्रु॒ह॒‌म्ऽत॒रः|
वी॒ळु¦चि॒त्¦यस्य॑¦स‌म्ऽऋ॑तौ¦श्रुव॑त्¦वना᳚ऽ‌इव¦यत्¦स्थि॒र‌म्|
निः॒ऽसह॑माणः¦य॒म॒ते॒¦न¦अ॒य॒ते॒¦ध॒न्व॒ऽसहा᳚¦न¦अ॒य॒ते॒ ||

दृ॒ळ्हाचि॑दस्मा॒,अनु॑दु॒र्यथा᳚वि॒दे¦तेजि॑ष्ठाभिर॒रणि॑भिर्दा॒ष्ट्यव॑से॒¦ऽग्नये᳚दा॒ष्ट्यव॑से|

प्रयःपु॒रूणि॒गाह॑ते॒¦तक्ष॒द्‌वने᳚वशो॒चिषा᳚|

स्थि॒राचि॒दन्ना॒निरि॑णा॒त्योज॑सा॒¦निस्थि॒राणि॑चि॒दोज॑सा|| 4||

दृ॒ळ्हा¦चि॒त्¦अ॒स्मै॒¦अनु॑¦दुः॒¦यथा᳚¦वि॒दे¦तेजि॑ष्ठाभिः¦अ॒रणि॑ऽभिः¦दा॒ष्टि॒¦अव॑से¦अ॒ग्नये᳚¦दा॒ष्टि॒¦अव॑से|
प्र¦यः¦पु॒रूणि॑¦गाह॑ते¦तक्ष॑त्¦वना᳚ऽ‌इव¦शो॒चिषा᳚|
स्थि॒रा¦चि॒त्¦अन्ना᳚¦नि¦रि॒णा॒ति॒¦ओज॑सा¦नि¦स्थि॒राणि॑¦चि॒त्¦ओज॑सा ||

तम॑स्यपृ॒क्षमुप॑रासुधीमहि॒¦नक्तं॒यःसु॒दर्श॑तरो॒दिवा᳚तरा॒¦दप्रा᳚युषे॒दिवा᳚तरात्|

आद॒स्यायु॒र्ग्रभ॑णवद्¦वी॒ळुशर्म॒नसू॒नवे᳚|

भ॒क्तमभ॑क्त॒मवो॒व्यन्तो᳚अ॒जरा᳚¦अ॒ग्नयो॒व्यन्तो᳚अ॒जराः᳚|| 5||

त‌म्¦अ॒स्य॒¦पृ॒क्ष‌म्¦उप॑रासु¦धी॒म॒हि॒¦नक्त᳚‌म्¦यः¦सु॒दर्श॑ऽतरः¦दिवा᳚ऽतरात्¦अप्र॑ऽआयुषे¦दिवा᳚ऽतरात्|
आत्¦अ॒स्य॒¦आयुः॑¦ग्रभ॑णऽवत्¦वी॒ळु॒¦शर्म॑¦न¦सू॒नवे᳚|
भ॒क्त‌म्¦अभ॑क्त‌म्¦अवः॑¦व्यन्तः॑¦अ॒जराः᳚¦अ॒ग्नयः॑¦व्यन्तः॑¦अ॒जराः᳚ ||

सहिशर्धो॒नमारु॑तंतुवि॒ष्वणि॒¦रप्न॑स्वतीषू॒र्वरा᳚स्वि॒ष्टनि॒¦रार्त॑नास्वि॒ष्टनिः॑|

आद॑द्ध॒व्यान्या᳚द॒दि¦र्य॒ज्ञस्य॑के॒तुर॒र्हणा᳚|

अध॑स्मास्य॒हर्ष॑तो॒हृषी᳚वतो॒¦विश्वे᳚जुषन्त॒पन्थां॒नरः॑शु॒भेनपन्था᳚म्|| 6||वर्ग:13

सः¦हि¦शर्धः॑¦न¦मारु॑त‌म्¦तु॒वि॒ऽस्वणिः॑¦अप्न॑स्वतीषु¦उ॒र्वरा᳚सु¦इ॒ष्टनिः॑¦आर्त॑नासु¦इ॒ष्टनिः॑|
आद॑त्¦ह॒व्यानि॑¦आ॒ऽद॒दिः¦य॒ज्ञस्य॑¦के॒तुः¦अ॒र्हणा᳚|
अध॑¦स्म॒¦अ॒स्य॒¦हर्ष॑तः¦हृषी᳚वतः¦विश्वे᳚¦जु॒ष॒न्त॒¦पन्था᳚‌म्¦नरः॑¦शु॒भे¦न¦पन्था᳚‌म् ||

द्वि॒तायदीं᳚की॒स्तासो᳚अ॒भिद्य॑वो¦नम॒स्यन्त॑उप॒वोच᳚न्त॒भृग॑वो¦म॒थ्नन्तो᳚दा॒शाभृग॑वः|

अ॒ग्निरी᳚शे॒वसू᳚नां॒¦शुचि॒र्योध॒र्णिरे᳚षाम्|

प्रि॒याँ,अ॑पि॒धीँर्व॑निषीष्ट॒मेधि॑र॒¦आव॑निषीष्ट॒मेधि॑रः|| 7||

द्वि॒ता¦यत्¦ई॒‌म्¦की॒स्तासः॑¦अ॒भिऽद्य॑वः¦न॒म॒स्यन्तः॑¦उ॒प॒ऽवोच᳚न्त¦भृग॑वः¦म॒थ्नन्तः॑¦दा॒शा¦भृग॑वः|
अ॒ग्निः¦ई॒शे॒¦वसू᳚ना‌म्¦शुचिः॑¦यः¦ध॒र्णिः¦ए॒षा॒‌म्|
प्रि॒यान्¦अ॒पि॒ऽधीन्¦व॒नि॒षी॒ष्ट॒¦मेधि॑रः¦आ¦व॒नि॒षी॒श्ट॒¦मेधि॑रः ||

विश्वा᳚सांत्वावि॒शांपतिं᳚हवामहे॒¦सर्वा᳚सांसमा॒नंदम्प॑तिंभु॒जे¦स॒त्यगि᳚र्वाहसंभु॒जे|

अति॑थिं॒मानु॑षाणां¦पि॒तुर्नयस्या᳚स॒या|

अ॒मीच॒विश्वे᳚अ॒मृता᳚स॒आवयो᳚¦ह॒व्यादे॒वेष्वावयः॑|| 8||

विश्वा᳚सा‌म्¦त्वा॒¦वि॒शा‌म्¦पति᳚‌म्¦ह॒वा॒म॒हे॒¦सर्वा᳚सा‌म्¦स॒मा॒न‌म्¦द‌म्ऽप॑ति‌म्¦भु॒जे¦स॒त्यऽगि᳚र्वाहस‌म्¦भु॒जे|
अति॑थि‌म्¦मानु॑षाणा‌म्¦पि॒तुः¦न¦यस्य॑¦आ॒स॒या|
अ॒मी इति॑¦च॒¦विश्वे᳚¦अ॒मृता᳚सः¦आ¦वयः॑¦ह॒व्या¦दे॒वेषु॑¦आ¦वयः॑ ||

त्वम॑ग्ने॒सह॑सा॒सह᳚न्तमः¦शु॒ष्मिन्त॑मोजायसेदे॒वता᳚तये¦र॒यिर्नदे॒वता᳚तये|

शु॒ष्मिन्त॑मो॒हिते॒मदो᳚¦द्यु॒म्निन्त॑मउ॒तक्रतुः॑|

अध॑स्माते॒परि॑चरन्त्यजर¦श्रुष्टी॒वानो॒नाज॑र|| 9||

त्व‌म्¦अ॒ग्ने॒¦सह॑सा¦सह॑न्ऽतमः¦शु॒ष्मिन्ऽत॑मः¦जा॒य॒से॒¦दे॒वऽता᳚तये¦र॒यिः¦न¦दे॒वऽता᳚तये|
शु॒ष्मिन्ऽत॑मः¦हि¦ते॒¦मदः॑¦द्यु॒म्निन्ऽत॑मः¦उ॒त¦क्रतुः॑|
अध॑¦स्म॒¦ते॒¦परि॑¦च॒र॒न्ति॒¦अ॒ज॒र॒¦श्रु॒ष्टी॒ऽवानः॑¦न¦अ॒ज॒र॒ ||

प्रवो᳚म॒हेसह॑सा॒सह॑स्वत¦उष॒र्बुधे᳚पशु॒षेनाग्नये॒¦स्तोमो᳚बभूत्व॒ग्नये᳚|

प्रति॒यदीं᳚ह॒विष्मा॒न्¦विश्वा᳚सु॒क्षासु॒जोगु॑वे|

अग्रे᳚रे॒भोनज॑रतऋषू॒णां¦जूर्णि॒र्होत॑ऋषू॒णाम्|| 10||

प्र¦वः॒¦म॒हे¦सह॑सा¦सह॑स्वते¦उ॒षः॒ऽबुधे᳚¦प॒शु॒ऽसे¦न¦अ॒ग्नये᳚¦स्तोमः॑¦ब॒भू॒तु॒¦अ॒ग्नये᳚|
प्रति॑¦यत्¦ई॒‌म्¦ह॒विष्मा᳚न्¦विश्वा᳚सु¦क्षासु॑¦जोगु॑वे|
अग्रे᳚¦रे॒भः¦न¦ज॒र॒ते॒¦ऋ॒षू॒णा‌म्¦जूर्णिः॑¦होता᳚¦ऋ॒षू॒णा‌म् ||

सनो॒नेदि॑ष्ठं॒ददृ॑शान॒आभ॒रा¦ग्ने᳚दे॒वेभिः॒सच॑नाःसुचे॒तुना᳚¦म॒होरा॒यःसु॑चे॒तुना᳚|

महि॑शविष्ठनस्कृधि¦सं॒चक्षे᳚भु॒जे,अ॒स्यै|

महि॑स्तो॒तृभ्यो᳚मघवन्‌त्सु॒वीर्यं॒¦मथी᳚रु॒ग्रोनशव॑सा|| 11||

सः¦नः॒¦नेदि॑ष्ठ‌म्¦ददृ॑शानः¦आ¦भ॒र॒¦अग्ने᳚¦दे॒वेभिः॑¦सऽच॑नाः¦सु॒ऽचे॒तुना᳚¦म॒हः¦रा॒यः¦सु॒ऽचे॒तुना᳚|
महि॑¦श॒वि॒ष्ठ॒¦नः॒¦कृ॒धि॒¦स॒‌म्ऽचक्षे᳚¦भु॒जे¦अ॒स्यै|
महि॑¦स्तो॒तृऽभ्यः॑¦म॒घ॒ऽव॒न्¦सु॒ऽवीर्य᳚‌म्¦मथीः᳚¦उ॒ग्रः¦न¦शव॑सा ||

[7] अयंजायतेत्यष्टर्चस्य सूक्तस्य दैवोदासिःपरुच्छेपोग्निरत्यष्टिः |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:128}{अनुवाक:19, सूक्त:2}
अ॒यंजा᳚यत॒मनु॑षो॒धरी᳚मणि॒¦होता॒यजि॑ष्ठउ॒शिजा॒मनु᳚व्र॒त¦म॒ग्निःस्वमनु᳚व्र॒तम्|

वि॒श्वश्रु॑ष्टिःसखीय॒ते¦र॒यिरि॑वश्रवस्य॒ते|

अद॑ब्धो॒होता॒निष॑ददि॒ळस्प॒दे¦परि॑वीतइ॒ळस्प॒दे|| 1||वर्ग:14

अ॒य‌म्¦जा॒य॒त॒¦मनु॑षः¦धरी᳚मणि¦होता᳚¦यजि॑ष्ठः¦उ॒शिजा᳚‌म्¦अनु॑¦व्र॒त‌म्¦अ॒ग्निः¦स्व‌म्¦अनु॑¦व्र॒त‌म्|
वि॒श्वऽश्रु॑ष्टिः¦स॒खि॒ऽय॒ते¦र॒यिःऽ‌इ᳚व¦श्र॒व॒स्य॒ते|
अद॑ब्धः¦होता᳚¦नि¦स॒द॒त्¦इ॒ळः¦प॒दे¦परि॑ऽवीतः¦इ॒ळः¦प॒दे ||

तंय॑ज्ञ॒साध॒मपि॑वातयाम¦स्यृ॒तस्य॑प॒थानम॑साह॒विष्म॑ता¦दे॒वता᳚ताह॒विष्म॑ता|

सन॑ऊ॒र्जामु॒पाभृ॑¦त्य॒याकृ॒पानजू᳚र्यति|

यंमा᳚त॒रिश्वा॒मन॑वेपरा॒वतो᳚¦दे॒वंभाःप॑रा॒वतः॑|| 2||

त‌म्¦य॒ज्ञ॒ऽसाध᳚‌म्¦अपि॑¦वा॒त॒या॒म॒सि॒¦ऋ॒तस्य॑¦प॒था¦नम॑सा¦ह॒विष्म॑ता¦दे॒वऽता᳚ता¦ह॒विष्म॑ता|
सः¦नः॒¦ऊ॒र्जा‌म्¦उ॒प॒ऽआभृ॑ति¦अ॒या¦कृ॒पा¦न¦जू॒र्य॒ति॒|
य‌म्¦मा॒त॒रिश्वा᳚¦मन॑वे¦प॒रा॒ऽवतः॑¦दे॒व‌म्¦भारिति॒ भाः¦प॒रा॒ऽवतः॑ ||

एवे᳚नस॒द्यःपर्ये᳚ति॒पार्थि॑वं¦मुहु॒र्गीरेतो᳚वृष॒भःकनि॑क्रद॒द्¦दध॒द्रेतः॒कनि॑क्रदत्|

श॒तंचक्षा᳚णो,अ॒क्षभि॑¦र्दे॒वोवने᳚षुतु॒र्वणिः॑|

सदो॒दधा᳚न॒उप॑रेषु॒सानु॑¦ष्व॒ग्निःपरे᳚षु॒सानु॑षु|| 3||

एवे᳚न¦स॒द्यः¦परि॑¦ए॒ति॒¦पार्थि॑व‌म्¦मु॒हुः॒ऽगीः¦रेतः॑¦वृ॒ष॒भः¦कनि॑क्रदत्¦दध॑त्¦रेतः॑¦कनि॑क्रदत्|
श॒त‌म्¦चक्षा᳚णः¦अ॒क्षऽभिः॑¦दे॒वः¦वने᳚षु¦तु॒र्वणिः॑|
सदः॑¦दधा᳚नः¦उप॑रेषु¦सानु॑षु¦अ॒ग्निः¦परे᳚षु¦सानु॑षु ||

ससु॒क्रतुः॑पु॒रोहि॑तो॒दमे᳚दमे॒¦ऽग्निर्य॒ज्ञस्या᳚ध्व॒रस्य॑चेतति॒¦क्रत्वा᳚य॒ज्ञस्य॑चेतति|

क्रत्वा᳚वे॒धा,इ॑षूय॒ते¦विश्वा᳚जा॒तानि॑पस्पशे|

यतो᳚घृत॒श्रीरति॑थि॒रजा᳚यत॒¦वह्नि᳚र्वे॒धा,अजा᳚यत|| 4||

सः¦सु॒ऽक्रतुः॑¦पु॒रःऽहि॑तः¦दमे᳚ऽदमे¦अ॒ग्निः¦य॒ज्ञस्य॑¦अ॒ध्व॒रस्य॑¦चे॒त॒ति॒¦क्रत्वा᳚¦य॒ज्ञस्य॑¦चे॒त॒ति॒|
क्रत्वा᳚¦वे॒धाः¦इ॒षु॒ऽय॒ते¦विश्वा᳚¦जा॒तानि॑¦प॒स्प॒शे॒|
यतः॑¦घृ॒त॒ऽश्रीः¦अति॑थिः¦अजा᳚यत¦वह्निः॑¦वे॒धाः¦अजा᳚यत ||

क्रत्वा॒यद॑स्य॒तवि॑षीषुपृ॒ञ्चते॒¦ऽग्नेरवे᳚णम॒रुतां॒नभो॒ज्ये᳚¦षि॒राय॒नभो॒ज्या᳚|

सहिष्मा॒दान॒मिन्व॑ति॒¦वसू᳚नांचम॒ज्मना᳚|

सन॑स्त्रासतेदुरि॒ताद॑भि॒ह्रुतः॒¦शंसा᳚द॒घाद॑भि॒ह्रुतः॑|| 5||

क्रत्वा᳚¦यत्¦अ॒स्य॒¦तवि॑षीषु¦पृं॒चते᳚¦अ॒ग्नेः¦अवे᳚न¦म॒रुता᳚‌म्¦न¦भो॒ज्या᳚¦इ॒षि॒राय॑¦न¦भो॒ज्या᳚|
सः¦हि¦स्म॒¦दान᳚‌म्¦इन्व॑ति¦वसू᳚ना‌म्¦च॒¦म॒ज्मना᳚|
सः¦नः॒¦त्रा॒स॒ते॒¦दुः॒ऽ‌इ॒तात्¦अ॒भि॒ऽह्रुतः॑¦शंसा᳚त्¦अ॒घात्¦अ॒भि॒ऽह्रुतः॑ ||

विश्वो॒विहा᳚या,अर॒तिर्वसु॑र्दधे॒¦हस्ते॒दक्षि॑णेत॒रणि॒र्नशि॑श्रथ¦च्छ्रव॒स्यया॒नशि॑श्रथत्|

विश्व॑स्मा॒,इदि॑षुध्य॒ते¦दे᳚व॒त्राह॒व्यमोहि॑षे|

विश्व॑स्मा॒,इत्‌सु॒कृते॒वार॑मृण्व¦त्य॒ग्निर्द्वारा॒व्यृ᳚ण्वति|| 6||वर्ग:15

विश्वः॑¦विऽहा᳚याः¦अ॒र॒तिः¦वसुः॑¦द॒धे॒¦हस्ते᳚¦दक्षि॑णे¦त॒रणिः॑¦न¦शि॒श्र॒थ॒त्¦श्र॒व॒स्यया᳚¦न¦शि॒श्र॒थ॒त्|
विश्व॑स्मै॒¦इत्¦इ॒षु॒ध्य॒ते¦दे॒व॒ऽत्रा¦ह॒व्य‌म्¦आ¦ऊ॒हि॒षे॒|
विश्व॑स्मै¦इत्¦सु॒ऽकृते᳚¦वार᳚‌म्¦ऋ॒ण्व॒ति॒¦अ॒ग्निः¦द्वारा᳚¦वि¦ऋ॒ण्व॒ति॒ ||

समानु॑षेवृ॒जने॒शंत॑मोहि॒तो॒३॑(ओ॒)¦ऽग्निर्य॒ज्ञेषु॒जेन्यो॒नवि॒श्पतिः॑¦प्रि॒योय॒ज्ञेषु॑वि॒श्पतिः॑|

सह॒व्यामानु॑षाणा¦मि॒ळाकृ॒तानि॑पत्यते|

सन॑स्त्रासते॒वरु॑णस्यधू॒र्ते¦र्म॒होदे॒वस्य॑धू॒र्तेः|| 7||

सः¦मानु॑षे¦वृ॒जने᳚¦श‌म्ऽत॑मः¦हि॒तः¦अ॒ग्निः¦य॒ज्ञेषु॑¦जेन्यः॑¦न¦वि॒श्पतिः॑¦प्रि॒यः¦य॒ज्ञेषु॑¦वि॒श्पतिः॑|
सः¦ह॒व्या¦मानु॑षाणा‌म्¦इ॒ळा¦कृ॒तानि॑¦प॒त्य॒ते॒|
सः¦नः॒¦त्रा॒स॒ते॒¦वरु॑णस्य¦धू॒र्तेः¦म॒हः¦दे॒वस्य॑¦धू॒र्तेः ||

अ॒ग्निंहोता᳚रमीळते॒वसु॑धितिं¦प्रि॒यंचेति॑ष्ठमर॒तिंन्ये᳚रिरे¦हव्य॒वाहं॒न्ये᳚रिरे|

वि॒श्वायुं᳚वि॒श्ववे᳚दसं॒¦होता᳚रंयज॒तंक॒विम्|

दे॒वासो᳚र॒ण्वमव॑सेवसू॒यवो᳚¦गी॒र्भीर॒ण्वंव॑सू॒यवः॑|| 8||

अ॒ग्नि‌म्¦होता᳚र‌म्¦ई॒ळ॒ते॒¦वसु॑ऽधिति‌म्¦प्रि॒य‌म्¦चेति॑ष्ठ‌म्¦अ॒र॒ति‌म्¦नि¦ए॒रि॒रे॒¦ह॒व्य॒ऽवाह᳚‌म्¦नि¦ए॒रि॒रे॒|
वि॒श्वऽआ᳚यु‌म्¦वि॒श्वऽवे᳚दस‌म्¦होता᳚र‌म्¦य॒ज॒त‌म्¦क॒वि‌म्|
दे॒वासः॑¦र॒ण्व‌म्¦अव॑से¦व॒सु॒ऽयवः॑¦गीः॒ऽभिः¦र॒ण्व‌म्¦व॒सु॒ऽयवः॑ ||

[8] यंत्वंरथमित्येकादशर्चस्य सूक्तस्य दैवोदासिः परुच्छेपइंद्रः षष्ट्या‌इंदुरत्यष्टिः अष्टमीनवम्यावतिशक्वर्यावेकादश्यष्टिः |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:129}{अनुवाक:19, सूक्त:3}
यंत्वंरथ॑मिन्द्रमे॒धसा᳚तये¦ऽपा॒कासन्त॑मिषिरप्र॒णय॑सि॒¦प्रान॑वद्य॒नय॑सि|

स॒द्यश्चि॒त्तम॒भिष्ट॑ये॒¦करो॒वश॑श्चवा॒जिन᳚म्|

सास्माक॑मनवद्यतूतुजानवे॒धसा᳚¦मि॒मांवाचं॒नवे॒धसा᳚म्|| 1||वर्ग:16

य‌म्¦त्व‌म्¦रथ᳚‌म्¦इ॒न्द्र॒¦मे॒धऽसा᳚तये¦अ॒पा॒का¦सन्त᳚‌म्¦इ॒षि॒र॒¦प्र॒ऽनय॑सि¦प्र¦अ॒न॒व॒द्य॒¦नय॑सि|
स॒द्यः¦चि॒त्¦त‌म्¦अ॒भिष्ट॑ये¦करः॑¦वशः॑¦च॒¦वा॒जिन᳚‌म्|
सः¦अ॒स्माक᳚‌म्¦अ॒न॒व॒द्य॒¦तू॒तु॒जा॒न॒¦वे॒धसा᳚‌म्¦इ॒मा‌म्¦वाच᳚‌म्¦न¦वे॒धसा᳚‌म् ||

सश्रु॑धि॒यःस्मा॒पृत॑नासु॒कासु॑चिद्¦द॒क्षाय्य॑इन्द्र॒भर॑हूतये॒नृभि॒¦रसि॒प्रतू᳚र्तये॒नृभिः॑|

यःशूरैः॒स्व१॑(अः॒)सनि॑ता॒¦योविप्रै॒र्वाजं॒तरु॑ता|

तमी᳚शा॒नास॑इरधन्तवा॒जिनं᳚¦पृ॒क्षमत्यं॒नवा॒जिन᳚म्|| 2||

सः¦श्रु॒धि॒¦यः¦स्म॒¦पृत॑नासु¦कासु॑¦चि॒त्¦द॒क्षाय्यः॑¦इ॒न्द्र॒¦भर॑ऽहूतये¦नृऽभिः॑¦अ॒सि॒¦प्रऽतू᳚र्तये¦नृऽभिः॑|
यः¦शूरैः᳚¦स्व१॒॑रिति॒ स्वः॑¦सनि॑ता¦यः¦विप्रैः᳚¦वाज᳚‌म्¦तरु॑ता|
त‌म्¦ई॒शा॒नासः॑¦इ॒र॒ध॒न्त॒¦वा॒जिन᳚‌म्¦पृ॒क्ष‌म्¦अत्य᳚‌म्¦न¦वा॒जिन᳚‌म् ||

द॒स्मोहिष्मा॒वृष॑णं॒पिन्व॑सि॒त्वचं॒¦कंचि॑द्यावीर॒ररुं᳚शूर॒मर्त्यं᳚¦परिवृ॒णक्षि॒मर्त्य᳚म्|

इन्द्रो॒ततुभ्यं॒तद्दि॒वे¦तद्रु॒द्राय॒स्वय॑शसे|

मि॒त्राय॑वोचं॒वरु॑णायस॒प्रथः॑¦सुमृळी॒काय॑स॒प्रथः॑|| 3||

द॒स्मः¦हि¦स्म॒¦वृष॑ण‌म्¦पिन्व॑सि¦त्वच᳚‌म्¦क‌म्¦चि॒त्¦या॒वीः॒¦अ॒ररु᳚‌म्¦शू॒र॒¦मर्त्य᳚‌म्¦प॒रि॒ऽवृ॒णक्षि॑¦मर्त्य᳚‌म्|
इन्द्र॑¦उ॒त¦तुभ्य᳚‌म्¦तत्¦दि॒वे¦तत्¦रु॒द्राय॑¦स्वऽय॑शसे|
मि॒त्राय॑¦वोच᳚‌म्¦वरु॑णाय¦स॒ऽप्रथः॑¦सु॒ऽमृ॒ळी॒काय॑¦स॒ऽप्रथः॑ ||

अ॒स्माकं᳚व॒इन्द्र॑मुश्मसी॒ष्टये॒¦सखा᳚यंवि॒श्वायुं᳚प्रा॒सहं॒युजं॒¦वाजे᳚षुप्रा॒सहं॒युज᳚म्|

अ॒स्माकं॒ब्रह्मो॒तये¦ऽवा᳚पृ॒त्सुषु॒कासु॑चित्|

न॒हित्वा॒शत्रुः॒स्तर॑तेस्तृ॒णोषि॒यं¦विश्वं॒शत्रुं᳚स्तृ॒णोषि॒यम्|| 4||

अ॒स्माक᳚‌म्¦वः॒¦इन्द्र᳚‌म्¦उ॒श्म॒सि॒¦इ॒ष्टये᳚¦सखा᳚य¦वि॒श्वऽआ᳚यु‌म्¦प्र॒ऽसह᳚‌म्¦युज᳚‌म्¦वाजे᳚षु¦प्र॒ऽसह᳚‌म्¦युज᳚‌म्|
अ॒स्माक᳚‌म्¦ब्रह्म॑¦ऊ॒तये᳚¦अव॑¦पृ॒त्सुषु॑¦कासु॑¦चि॒त्|
न॒हि¦त्वा॒¦शत्रुः॑¦स्तर॑ते¦स्तृ॒णोषि॑¦य‌म्¦विश्व᳚‌म्¦शत्रु᳚‌म्¦स्तृ॒णोषि॑¦य‌म् ||

निषून॒माति॑मतिं॒कय॑स्यचि॒त्¦तेजि॑ष्ठाभिर॒रणि॑भि॒र्नोतिभि॑¦रु॒ग्राभि॑रुग्रो॒तिभिः॑|

नेषि॑णो॒यथा᳚पु॒रा¦ने॒नाःशू᳚र॒मन्य॑से|

विश्वा᳚निपू॒रोरप॑पर्षि॒वह्नि॑¦रा॒सावह्नि᳚र्नो॒,अच्छ॑|| 5||

नि¦सु¦न॒म॒¦अति॑ऽमति‌म्¦कय॑स्य¦चि॒त्¦तेजि॑ष्ठाभिः¦अ॒रणि॑ऽभिः¦न¦ऊ॒तिऽभिः॑¦उ॒ग्राभिः॑¦उ॒ग्र॒¦ऊ॒तिऽभिः॑|
नेषि॑¦नः॒¦यथा᳚¦पु॒रा¦अ॒ने॒नाः¦शू॒र॒¦मन्य॑से|
विश्वा᳚नि¦पू॒रोः¦अप॑¦प॒र्षि॒¦वह्निः॑¦आ॒सा¦वह्निः॑¦नः॒¦अच्छ॑ ||

प्रतद्‌वो᳚चेयं॒भव्या॒येन्द॑वे॒¦हव्यो॒नयइ॒षवा॒न्‌मन्म॒रेज॑ति¦रक्षो॒हामन्म॒रेज॑ति|

स्व॒यंसो,अ॒स्मदानि॒दो¦व॒धैर॑जेतदुर्म॒तिम्|

अव॑स्रवेद॒घशं᳚सोऽवत॒र¦मव॑क्षु॒द्रमि॑वस्रवेत्|| 6||वर्ग:17

प्र¦तत्¦वो॒चे॒य॒‌म्¦भव्या᳚य¦इन्द॑वे¦हव्यः॑¦न¦यः¦इ॒षऽवा᳚न्¦मन्म॑¦रेज॑ति¦र॒क्षः॒ऽहा¦मन्म॑¦रेज॑ति|
स्व॒य‌म्¦सः¦अ॒स्मत्¦आ¦नि॒दः¦व॒धैः¦अ॒जे॒त॒¦दुः॒ऽम॒ति‌म्|
अव॑¦स्र॒वे॒त्¦अ॒घऽशं᳚सः¦अ॒व॒ऽत॒र‌म्¦अव॑¦क्षु॒द्र‌म्ऽ‌इ᳚व¦स्र॒वे॒त् ||

व॒नेम॒तद्धोत्र॑याचि॒तन्त्या᳚¦व॒नेम॑र॒यिंर॑यिवःसु॒वीर्यं᳚¦र॒ण्वंसन्तं᳚सु॒वीर्य᳚म्|

दु॒र्मन्मा᳚नंसु॒मन्तु॑भि॒¦रेमि॒षापृ॑चीमहि|

आस॒त्याभि॒रिन्द्रं᳚द्यु॒म्नहू᳚तिभि॒¦र्यज॑त्रंद्यु॒म्नहू᳚तिभिः|| 7||

व॒नेम॑¦तत्¦होत्र॑या¦चि॒तन्त्या᳚¦व॒नेम॑¦र॒यि‌म्¦र॒यि॒ऽवः॒¦सु॒ऽवीर्य᳚‌म्¦र॒ण्व‌म्¦सन्त᳚‌म्¦सु॒ऽवीर्य᳚‌म्|
दुः॒ऽमन्मा᳚न‌म्¦सु॒मन्तु॑ऽभिः¦आ¦ई॒‌म्¦इ॒षा¦पृ॒ची॒म॒हि॒|
आ¦स॒त्याभिः॑¦इन्द्र᳚‌म्¦द्यु॒म्नहू᳚तिऽभिः¦यज॑त्र‌म्¦द्यु॒म्नहू᳚तिऽभिः ||

प्रप्रा᳚वो,अ॒स्मेस्वय॑शोभिरू॒ती¦प॑रिव॒र्गइन्द्रो᳚दुर्मती॒नां¦दरी᳚मन्‌दुर्मती॒नाम्|

स्व॒यंसारि॑ष॒यध्यै॒¦यान॑उपे॒षे,अ॒त्रैः|

ह॒तेम॑स॒न्नव॑क्षति¦क्षि॒प्ताजू॒र्णिर्नव॑क्षति|| 8||

प्रऽप्र॑¦वः॒¦अ॒स्मे इति॑¦स्वय॑शःऽभिः¦ऊ॒ती¦प॒रि॒ऽव॒र्गे¦इन्द्रः॑¦दुः॒ऽम॒ती॒ना‌म्¦दरी᳚मन्¦दुः॒ऽम॒ती॒ना‌म्|
स्व॒य‌म्¦सा¦रि॒ष॒यध्यै॒¦या¦नः॒¦उ॒प॒ऽई॒षे¦अ॒त्रैः|
ह॒ता¦ई॒‌म्¦अ॒स॒त्¦न¦व॒क्ष॒ति॒¦क्षि॒प्ता¦जू॒र्णिः¦न¦व॒क्ष॒ति॒ ||

त्वंन॑इन्द्ररा॒यापरी᳚णसा¦या॒हिप॒थाँ,अ॑ने॒हसा᳚¦पु॒रोया᳚ह्यर॒क्षसा᳚|

सच॑स्वनःपरा॒कआ¦सच॑स्वास्तमी॒कआ|

पा॒हिनो᳚दू॒रादा॒राद॒भिष्टि॑भिः॒¦सदा᳚पाह्य॒भिष्टि॑भिः|| 9||

त्व‌म्¦नः॒¦इ॒न्द्र॒¦रा॒या¦परी᳚णसा¦या॒हि¦प॒था¦अ॒ने॒हसा᳚¦पु॒रः¦या॒हि¦अ॒र॒क्षसा᳚|
सच॑स्व¦नः¦प॒रा॒के¦आ¦सच॑स्व¦अ॒स्त॒‌म्ऽई॒के¦आ|
पा॒हि¦नः॒¦दू॒रात्¦आ॒रात्¦अ॒भिष्टि॑ऽभिः¦सदा᳚¦पा॒हि॒¦अ॒भिष्टि॑ऽभिः ||

त्वंन॑इन्द्ररा॒यातरू᳚षसो॒ऽ¦ग्रंचि॑त्त्वामहि॒मास॑क्ष॒दव॑से¦म॒हेमि॒त्रंनाव॑से|

ओजि॑ष्ठ॒त्रात॒रवि॑ता॒¦रथं॒कंचि॑दमर्त्य|

अ॒न्यम॒स्मद्‌रि॑रिषेः॒कंचि॑दद्रिवो॒¦रिरि॑क्षन्तंचिदद्रिवः|| 10||

त्व‌म्¦नः॒¦इ॒न्द्र॒¦रा॒या¦तरु॑षसा¦उ॒ग्र‌म्¦चि॒त्¦त्वा॒¦म॒हि॒मा¦स॒क्ष॒त्¦अव॑से¦म॒हे¦मि॒त्र‌म्¦न¦अव॑से|
ओजि॑ष्ठ¦त्रातः॑¦अवि॑त॒रिति॑¦रथ᳚‌म्¦क‌म्¦चि॒त्¦अ॒म॒र्त्य॒|
अ॒न्य‌म्¦अ॒स्मत्¦रि॒रि॒षेः॒¦क‌म्¦चि॒त्¦अ॒द्रि॒ऽवः॒¦रिरि॑क्षन्त‌म्¦चि॒त्¦अ॒द्रि॒ऽवः॒ ||

पा॒हिन॑इन्द्रसुष्टुतस्रि॒धो᳚¦ऽवया॒तासद॒मिद्दु᳚र्मती॒नां¦दे॒वःसन्‌दु᳚र्मती॒नाम्|

ह॒न्तापा॒पस्य॑र॒क्षस॑¦स्त्रा॒ताविप्र॑स्य॒माव॑तः|

अधा॒हित्वा᳚जनि॒ताजीज॑नद्‌वसो¦रक्षो॒हणं᳚त्वा॒जीज॑नद्‌वसो|| 11||

पा॒हि¦नः॒¦इ॒न्द्र॒¦सु॒ऽस्तु॒त॒¦स्रि॒धः¦अ॒व॒ऽया॒ता¦सद᳚‌म्¦इत्¦दुः॒ऽम॒ती॒ना‌म्¦दे॒वः¦सन्¦दुः॒ऽम॒ती॒ना‌म्|
ह॒न्ता¦पा॒पस्य॑¦र॒क्षसः॑¦त्रा॒ता¦विप्र॑स्य¦माऽव॑तः|
अध॑¦हि¦त्वा॒¦ज॒नि॒ता¦जीज॑नत्¦व॒सो॒ इति॑¦र॒क्षः॒ऽहन᳚‌म्¦त्वा॒¦जीज॑नत्¦व॒सो॒ इति॑ ||

[9] एंद्रयाहीतिदशर्चस्य सूक्तस्य दैवोदासिः परुच्छेपइंद्रोत्यष्टिरंत्यात्रिष्टुप् | (अष्टिरित्येवप्रयोगः साधुः)|{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:130}{अनुवाक:19, सूक्त:4}
एन्द्र॑या॒ह्युप॑नःपरा॒वतो॒¦नायमच्छा᳚वि॒दथा᳚नीव॒सत्प॑ति॒¦रस्तं॒राजे᳚व॒सत्प॑तिः|

हवा᳚महेत्वाव॒यं¦प्रय॑स्वन्तःसु॒तेसचा᳚|

पु॒त्रासो॒नपि॒तरं॒वाज॑सातये॒¦मंहि॑ष्ठं॒वाज॑सातये|| 1||वर्ग:18

आ¦इ॒न्द्र॒¦या॒हि॒¦उप॑¦नः॒¦प॒रा॒ऽवतः॑¦न¦अ॒य‌म्¦अच्छ॑¦वि॒दथा᳚निऽ‌इव¦सत्ऽप॑तिः¦अस्त᳚‌म्¦राजा᳚ऽ‌इव¦सत्ऽप॑तिः|
हवा᳚महे¦त्वा॒¦व॒य‌म्¦प्रय॑स्वन्तः¦सु॒ते¦सचा᳚|
पु॒त्रासः॑¦न¦पि॒तर᳚‌म्¦वाज॑ऽसातये¦मंहि॑ष्ठ‌म्¦वाज॑ऽसातये ||

पिबा॒सोम॑मिन्द्रसुवा॒नमद्रि॑भिः॒¦कोशे᳚नसि॒क्तम॑व॒तंनवंस॑ग¦स्तातृषा॒णोनवंस॑गः|

मदा᳚यहर्य॒ताय॑ते¦तु॒विष्ट॑माय॒धाय॑से|

आत्वा᳚यच्छन्तुह॒रितो॒नसूर्य॒¦महा॒विश्वे᳚व॒सूर्य᳚म्|| 2||

पिब॑¦सोम᳚‌म्¦इ॒न्द्र॒¦सु॒वा॒न‌म्¦अद्रि॑ऽभिः¦कोशे᳚न¦सि॒क्त‌म्¦अ॒व॒त‌म्¦न¦वंस॑गः¦त॒तृ॒षा॒णः¦न¦वंस॑गः|
मदा᳚य¦ह॒र्य॒ताय॑¦ते॒¦तु॒विःऽत॑माय¦धाय॑से|
आ¦त्वा॒¦य॒च्छ॒न्तु॒¦ह॒रितः॑¦न¦सूर्य᳚‌म्¦अहा᳚¦विश्वा᳚ऽ‌इव¦सूर्य᳚‌म् ||

अवि᳚न्दद्दि॒वोनिहि॑तं॒गुहा᳚नि॒धिं¦वेर्नगर्भं॒परि॑वीत॒मश्म᳚¦न्यन॒न्ते,अ॒न्तरश्म॑नि|

व्र॒जंव॒ज्रीगवा᳚मिव॒¦सिषा᳚स॒न्नङ्गि॑रस्तमः|

अपा᳚वृणो॒दिष॒इन्द्रः॒परी᳚वृता॒¦द्वार॒इषः॒परी᳚वृताः|| 3||

अवि᳚न्दत्¦दि॒वः¦निऽहि॑त‌म्¦गुहा᳚¦नि॒ऽधि‌म्¦वेः¦न¦गर्भ᳚‌म्¦परि॑ऽवीत‌म्¦अश्म॑नि¦अ॒न॒न्ते¦अ॒न्तः¦अश्म॑नि|
व्र॒ज‌म्¦व॒ज्री¦गवा᳚‌म्ऽ‌इव¦सिसा᳚सन्¦अङ्गि॑रःऽतमः|
अप॑¦अ॒वृ॒णो॒त्¦इषः॑¦इन्द्रः॑¦परि॑ऽवृताः¦द्वारः॑¦इषः॑¦परि॑ऽवृताः ||

दा॒दृ॒हा॒णोवज्र॒मिन्द्रो॒गभ॑स्त्योः॒,¦क्षद्मे᳚वति॒ग्ममस॑नाय॒संश्य॑¦दहि॒हत्या᳚य॒संश्य॑त्|

सं॒वि॒व्या॒नओज॑सा॒¦शवो᳚भिरिन्द्रम॒ज्मना᳚|

तष्टे᳚ववृ॒क्षंव॒निनो॒निवृ॑श्चसि¦पर॒श्वेव॒निवृ॑श्चसि|| 4||

दा॒दृ॒हा॒णः¦वज्र᳚‌म्¦इन्द्रः॑¦गभ॑स्त्योः¦क्षद्म॑ऽ‌इव¦ति॒ग्म‌म्¦अस॑नाय¦स‌म्¦श्य॒त्¦अ॒हि॒ऽहत्या᳚य¦स‌म्¦श्य॒त्|
स॒‌म्ऽवि॒व्या॒नः¦ओज॑सा¦शवः॑ऽभिः¦इ॒न्द्र॒¦म॒ज्मना᳚|
तष्टा᳚ऽ‌इव¦वृ॒क्ष‌म्¦व॒निनः॑¦नि¦वृ॒श्च॒सि॒¦प॒र॒श्वाऽ‌इ᳚व¦नि¦वृ॒श्च॒सि॒ ||

त्वंवृथा᳚न॒द्य॑इन्द्र॒सर्त॒वे¦ऽच्छा᳚समु॒द्रम॑सृजो॒रथाँ᳚,इव¦वाजय॒तोरथाँ᳚,इव|

इ॒तऊ॒तीर॑युञ्जत¦समा॒नमर्थ॒मक्षि॑तम्|

धे॒नूरि॑व॒मन॑वेवि॒श्वदो᳚हसो॒¦जना᳚यवि॒श्वदो᳚हसः|| 5||

त्व‌म्¦वृथा᳚¦न॒द्यः॑¦इ॒न्द्र॒¦सर्त॑वे¦अच्छ॑¦स॒मु॒द्र‌म्¦अ॒सृ॒जः॒¦रथा᳚न्ऽ‌इव¦वा॒ज॒ऽय॒तः¦रथा᳚न्ऽ‌इव|
इ॒तः¦ऊ॒तीः¦अ॒युं॒ज॒त॒¦स॒मा॒न‌म्¦अर्थ᳚‌म्¦अक्षि॑त‌म्|
धे॒नूःऽ‌इ᳚व¦मन॑वे¦वि॒श्वऽदो᳚हसः¦जना᳚य¦वि॒श्वऽदो᳚हसः ||

इ॒मांते॒वाचं᳚वसू॒यन्त॑आ॒यवो॒¦रथं॒नधीरः॒स्वपा᳚अतक्षिषुः¦सु॒म्नाय॒त्वाम॑तक्षिषुः|

शु॒म्भन्तो॒जेन्यं᳚यथा॒¦वाजे᳚षुविप्रवा॒जिन᳚म्|

अत्य॑मिव॒शव॑सेसा॒तये॒धना॒¦विश्वा॒धना᳚निसा॒तये᳚|| 6||वर्ग:19

इ॒मा‌म्¦ते॒¦वाच᳚‌म्¦व॒सु॒ऽयन्तः॑¦आ॒यवः॑¦रथ᳚‌म्¦न¦धीरः॑¦सु॒।आपाः᳚¦अ॒त॒क्षि॒षुः॒¦सु॒म्नाय॑¦त्वा‌म्¦अ॒त॒क्षि॒षुः॒|
शु॒म्भन्तः॑¦जेन्य᳚‌म्¦यथा᳚¦वाजे᳚षु¦वि॒प्र॒¦वा॒जिन᳚‌म्|
अत्य᳚‌म्ऽ‌इव¦शव॑से¦सा॒तये᳚¦धना᳚¦विश्वा᳚¦धना᳚नि¦सा॒तये᳚ ||

भि॒नत्‌पुरो᳚नव॒तिमि᳚न्द्रपू॒रवे॒¦दिवो᳚दासाय॒महि॑दा॒शुषे᳚नृतो॒¦वज्रे᳚णदा॒शुषे᳚नृतो|

अ॒ति॒थि॒ग्वाय॒शम्ब॑रं¦गि॒रेरु॒ग्रो,अवा᳚भरत्|

म॒होधना᳚नि॒दय॑मान॒ओज॑सा॒¦विश्वा॒धना॒न्योज॑सा|| 7||

भि॒नत्¦पुरः॑¦न॒व॒ति‌म्¦इ॒न्द्र॒¦पू॒रवे᳚¦दिवः॑ऽदासाय¦महि॑¦दा॒शुषे᳚¦नृ॒तो॒ इति॑¦वज्रे᳚ण¦दा॒शुषे᳚¦नृ॒तो॒ इति॑|
अ॒ति॒थि॒ऽग्वाय॑¦शम्ब॑र‌म्¦गि॒रेः¦उ॒ग्रः¦अव॑¦अ॒भ॒र॒त्|
म॒हः¦धना᳚नि¦दय॑मानः¦ओज॑सा¦विश्वा᳚¦धना᳚नि¦ओज॑सा ||

इन्द्रः॑स॒मत्सु॒यज॑मान॒मार्यं॒¦प्राव॒द्‌विश्वे᳚षुश॒तमू᳚तिरा॒जिषु॒¦स्व᳚र्मीळ्हेष्वा॒जिषु॑|

मन॑वे॒शास॑दव्र॒तान्¦त्वचं᳚कृ॒ष्णाम॑रन्धयत्|

दक्ष॒न्नविश्वं᳚ततृषा॒णमो᳚षति॒¦न्य॑र्शसा॒नमो᳚षति|| 8||

इन्द्रः॑¦स॒मत्ऽसु॑¦यज॑मान‌म्¦आर्य᳚‌म्¦प्र¦आ॒व॒त्¦विश्वे᳚षु¦श॒त‌म्ऽऊ᳚तिः¦आ॒जिषु॑¦स्वः॑ऽमीळ्हेषु¦आ॒जिषु॑|
मन॑वे¦शास॑त्¦अ॒व्र॒तान्¦त्वच᳚‌म्¦कृ॒ष्णा‌म्¦अ॒र॒न्ध॒य॒त्|
धक्ष॑त्¦न¦विश्व᳚‌म्¦त॒तृ॒षा॒ण‌म्¦ओ॒ष॒ति॒¦नि¦अ॒र्श॒सा॒न‌म्¦ओ॒ष॒ति॒ ||

सूर॑श्च॒क्रंप्रवृ॑हज्जा॒तओज॑सा¦ऽप्रपि॒त्वेवाच॑मरु॒णोमु॑षायती¦शा॒नआमु॑षायति|

उ॒शना॒यत्‌प॑रा॒वतो¦ऽज॑गन्नू॒तये᳚कवे|

सु॒म्नानि॒विश्वा॒मनु॑षेवतु॒र्वणि॒¦रहा॒विश्वे᳚वतु॒र्वणिः॑|| 9||

सूरः॑¦च॒क्र‌म्¦प्र¦वृ॒ह॒त्¦जा॒तः¦ओज॑सा¦प्र॒ऽपि॒त्वे¦वाच᳚‌म्¦अ॒रु॒णः¦मु॒षा॒य॒ति॒¦ई॒शा॒नः¦आ¦मु॒षा॒य॒ति॒|
उ॒शना᳚¦यत्¦प॒रा॒ऽवतः॑¦अज॑गन्¦ऊ॒तये᳚¦क॒वे॒|
सु॒म्नानि॑¦विश्वा᳚¦मनु॑षाऽ‌इव¦तु॒र्वणिः॑¦अहा᳚¦विश्वा᳚ऽ‌इव¦तु॒र्वणिः॑ ||

सनो॒नव्ये᳚भिर्वृषकर्मन्नु॒क्थैः¦पुरां᳚दर्तःपा॒युभिः॑पाहिश॒ग्मैः|

दि॒वो॒दा॒सेभि॑रिन्द्र॒स्तवा᳚नो¦वावृधी॒था,अहो᳚भिरिव॒द्यौः|| 10||

सः¦नः॒¦नव्ये᳚भिः¦वृ॒ष॒ऽक॒र्म॒न्¦उ॒क्थैः¦पुरा᳚‌म्¦द॒र्त॒रिति॑ दर्तः¦पा॒युऽभिः॑¦पा॒हि॒¦श॒ग्मैः|
दि॒वः॒ऽदा॒सेभिः॑¦इ॒न्द्र॒¦स्तवा᳚नः¦व॒वृ॒धी॒थाः¦अहो᳚भिःऽ‌इव¦द्यौः ||

[10] इंद्रायहीति सप्तर्चस्य सूक्तस्य दैवोदासिः परुच्छेपइंद्रोत्यष्टिः |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:131}{अनुवाक:19, सूक्त:5}
इन्द्रा᳚य॒हिद्यौरसु॑रो॒,अन᳚म्न॒ते¦न्द्रा᳚यम॒हीपृ॑थि॒वीवरी᳚मभि¦र्द्यु॒म्नसा᳚ता॒वरी᳚मभिः|

इन्द्रं॒विश्वे᳚स॒जोष॑सो¦दे॒वासो᳚दधिरेपु॒रः|

इन्द्रा᳚य॒विश्वा॒सव॑नानि॒मानु॑षा¦रा॒तानि॑सन्तु॒मानु॑षा|| 1||वर्ग:20

इन्द्रा᳚य¦हि¦द्यौः¦असु॑रः¦अन᳚म्नत¦इन्द्रा᳚य¦म॒ही¦पृ॒थि॒वी¦वरी᳚मऽभिः¦द्यु॒म्नऽसा᳚ता¦वरी᳚मऽभिः|
इन्द्र᳚‌म्¦विश्वे᳚¦स॒ऽजोष॑सः¦दे॒वासः॑¦द॒धि॒रे॒¦पु॒रः|
इन्द्रा᳚य¦विश्वा᳚¦सव॑नानि¦मानु॑षा¦रा॒तानि॑¦स॒न्तु॒¦मानु॑षा ||

विश्वे᳚षु॒हित्वा॒सव॑नेषुतु॒ञ्जते᳚¦समा॒नमेकं॒वृष॑मण्यवः॒पृथ॒क्¦स्वः॑सनि॒ष्यवः॒पृथ॑क्|

तंत्वा॒नावं॒नप॒र्षणिं᳚¦शू॒षस्य॑धु॒रिधी᳚महि|

इन्द्रं॒नय॒ज्ञैश्चि॒तय᳚न्तआ॒यवः॒¦स्तोमे᳚भि॒रिन्द्र॑मा॒यवः॑|| 2||

विश्वे᳚षु¦हि¦त्वा॒¦सव॑नेषु¦तुं॒जते᳚¦स॒मा॒न‌म्¦एक᳚‌म्¦वृष॑ऽमन्यवः¦पृथ॑क्¦स्व१॒॑रिति॒ स्वः॑¦स॒नि॒ष्यवः॑¦पृथ॑क्|
त‌म्¦त्वा॒¦नाव᳚‌म्¦न¦प॒र्षणि᳚‌म्¦शू॒षस्य॑¦धु॒रि¦धी॒म॒हि॒|
इन्द्र᳚‌म्¦न¦य॒ज्ञैः¦चि॒तय᳚न्तः¦आ॒यवः॑¦स्तोमे᳚भिः¦इन्द्र᳚‌म्¦आ॒यवः॑ ||

वित्वा᳚ततस्रेमिथु॒ना,अ॑व॒स्यवो᳚¦व्र॒जस्य॑सा॒तागव्य॑स्यनिः॒सृजः॒¦सक्ष᳚न्तइन्द्रनिः॒सृजः॑|

यद्‌ग॒व्यन्ता॒द्वाजना॒¦स्व१॑(अ॒)र्यन्ता᳚स॒मूह॑सि|

आ॒विष्करि॑क्र॒द्‌वृष॑णंसचा॒भुवं॒¦वज्र॑मिन्द्रसचा॒भुव᳚म्|| 3||

वि¦त्वा॒¦त॒त॒स्रे॒¦मि॒थु॒नाः¦अ॒व॒स्यवः॑¦व्र॒जस्य॑¦सा॒ता¦गव्य॑स्य¦निः॒ऽसृजः॑¦सक्ष᳚न्तः¦इ॒न्द्र॒¦निः॒ऽसृजः॑|
यत्¦ग॒व्यन्ता᳚¦द्वा¦जना᳚¦स्वः॑¦यन्ता᳚¦स॒‌म्ऽऊह॑सि|
आ॒विः¦करि॑क्रत्¦वृष॑ण‌म्¦स॒चा॒ऽभुव᳚‌म्¦वज्र᳚‌म्¦इ॒न्द्र॒¦स॒चा॒ऽभुव᳚‌म् ||

वि॒दुष्टे᳚अ॒स्यवी॒र्य॑स्यपू॒रवः॒¦पुरो॒यदि᳚न्द्र॒शार॑दीर॒वाति॑रः¦सासहा॒नो,अ॒वाति॑रः|

शास॒स्तमि᳚न्द्र॒मर्त्य॒¦मय॑ज्युंशवसस्पते|

म॒हीम॑मुष्णाःपृथि॒वीमि॒मा,अ॒पो¦म᳚न्दसा॒नइ॒मा,अ॒पः|| 4||

वि॒दुः¦ते॒¦अ॒स्य¦वी॒र्य॑स्य¦पू॒रवः॑¦पुरः॑¦यत्¦इ॒न्द्र॒¦शार॑दीः¦अ॒व॒।आति॑रः¦स॒स॒हा॒नः¦अ॒व॒।आति॑रः|
शासः॑¦त‌म्¦इ॒न्द्र॒¦मर्त्य᳚‌म्¦अय॑ज्यु‌म्¦श॒व॒सः॒¦प॒ते॒|
म॒ही‌म्¦अ॒मु॒ष्णाः॒¦पृ॒थि॒वी‌म्¦इ॒माः¦अ॒पः¦म॒न्द॒सा॒नः¦इ॒माः¦अ॒पः ||

आदित्ते᳚अ॒स्यवी॒र्य॑स्यचर्किर॒न्¦मदे᳚षुवृषन्नु॒शिजो॒यदावि॑थ¦सखीय॒तोयदावि॑थ|

च॒कर्थ॑का॒रमे᳚भ्यः॒¦पृत॑नासु॒प्रव᳚न्तवे|

ते,अ॒न्याम᳚न्यांन॒द्यं᳚सनिष्णत¦श्रव॒स्यन्तः॑सनिष्णत|| 5||

आत्¦इत्¦ते॒¦अ॒स्य¦वी॒र्य॑स्य¦च॒र्कि॒र॒न्¦मदे᳚षु¦वृ॒ष॒न्¦उ॒शिजः॑¦यत्¦आवि॑थ¦स॒खि॒ऽय॒तः¦यत्¦आवि॑थ|
च॒कर्थ॑¦का॒र‌म्¦ए॒भ्यः॒¦पृत॑नासु¦प्रऽव᳚न्तवे|
ते¦अ॒न्या‌म्।आ᳚न्या‌म्¦न॒द्य᳚‌म्¦स॒नि॒ष्ण॒त॒¦श्र॒व॒स्यन्तः॑¦स॒नि॒ष्ण॒त॒ ||

उ॒तोनो᳚अ॒स्या,उ॒षसो᳚जु॒षेत॒ह्य१॑(अ॒)¦र्कस्य॑बोधिह॒विषो॒हवी᳚मभिः॒¦स्व॑र्षाता॒हवी᳚मभिः|

यदि᳚न्द्र॒हन्त॑वे॒मृधो॒¦वृषा᳚वज्रि॒ञ्चिके᳚तसि|

आमे᳚अ॒स्यवे॒धसो॒नवी᳚यसो॒¦मन्म॑श्रुधि॒नवी᳚यसः|| 6||

उ॒तो इति॑¦नः॒¦अ॒स्याः¦उ॒षसः॑¦जु॒षेत॑¦हि¦अ॒र्कस्य॑¦बो॒धि॒¦ह॒विषः॑¦हवी᳚मऽभिः¦स्वः॑ऽसाता¦हवी᳚मऽभिः|
यत्¦इ॒न्द्र॒¦हन्त॑वे¦मृधः॑¦वृषा᳚¦व॒ज्रि॒न्¦चिके᳚तसि|
आ¦मे॒¦अ॒स्य¦वे॒धसः॑¦नवी᳚यसः¦मन्म॑¦श्रु॒धि॒¦नवी᳚यसः ||

त्वंतमि᳚न्द्रवावृधा॒नो,अ॑स्म॒यु¦र॑मित्र॒यन्तं᳚तुविजात॒मर्त्यं॒¦वज्रे᳚णशूर॒मर्त्य᳚म्|

ज॒हियोनो᳚अघा॒यति॑¦शृणु॒ष्वसु॒श्रव॑स्तमः|

रि॒ष्टंनयाम॒न्नप॑भूतुदुर्म॒ति¦र्विश्वाप॑भूतुदुर्म॒तिः|| 7||

त्व‌म्¦त‌म्¦इ॒न्द्र॒¦व॒वृ॒धा॒नः¦अ॒स्म॒ऽयुः¦अ॒मि॒त्र॒ऽयन्त᳚‌म्¦तु॒वि॒ऽजा॒त॒¦मर्त्य᳚‌म्¦वज्रे᳚ण¦शू॒र॒¦मर्त्य᳚‌म्|
ज॒हि¦यः¦नः॒¦अ॒घ॒ऽयति॑¦शृ॒णु॒ष्व¦सु॒श्रवः॑ऽतमः|
रि॒ष्ट‌म्¦न¦याम॑न्¦अप॑¦भू॒तु॒¦दुः॒ऽम॒तिः¦विश्वा᳚¦अप॑¦भू॒तु॒¦दुः॒ऽम॒तिः ||

[11] त्वयावयमिति षडृचस्य सूक्तस्य दैवोदासिः परुच्छेपइंद्रोयुवंतमिंद्रेत्यर्धच‌इंद्रापर्वतावत्यष्टिः{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:132}{अनुवाक:19, सूक्त:6}
त्वया᳚व॒यंम॑घव॒न्‌पूर्व्ये॒धन॒¦इन्द्र॑त्वोताःसासह्यामपृतन्य॒तो¦व॑नु॒याम॑वनुष्य॒तः|

नेदि॑ष्ठे,अ॒स्मिन्नह॒¦न्यधि॑वोचा॒नुसु᳚न्व॒ते|

अ॒स्मिन्‌य॒ज्ञेविच॑येमा॒भरे᳚कृ॒तं¦वा᳚ज॒यन्तो॒भरे᳚कृ॒तम्|| 1||वर्ग:21

त्वया᳚¦व॒य‌म्¦म॒घ॒ऽव॒न्¦पूर्व्ये᳚¦धने᳚¦इन्द्र॑त्वाऽऊताः¦स॒स॒ह्या॒म॒¦पृ॒त॒न्य॒तः¦व॒नु॒याम॑¦व॒नु॒ष्य॒तः|
नेदि॑ष्ठे¦अ॒स्मिन्¦अह॑नि¦अधि॑¦वो॒च॒¦नु¦सु॒न्व॒ते|
अ॒स्मिन्¦य॒ज्ञे¦वि¦च॒ये॒म॒¦भरे᳚¦कृ॒त‌म्¦वा॒ज॒ऽयन्तः॑¦भरे᳚¦कृ॒त‌म् ||

स्व॒र्जे॒षेभर॑आ॒प्रस्य॒वक्म᳚¦न्युष॒र्बुधः॒स्वस्मि॒न्नञ्ज॑सि¦क्रा॒णस्य॒स्वस्मि॒न्नञ्ज॑सि|

अह॒न्निन्द्रो॒यथा᳚वि॒दे¦शी॒र्ष्णाशी᳚र्ष्णोप॒वाच्यः॑|

अ॒स्म॒त्राते᳚स॒ध्र्य॑क्‌सन्तुरा॒तयो᳚¦भ॒द्राभ॒द्रस्य॑रा॒तयः॑|| 2||

स्वः॒ऽजे॒षे¦भरे᳚¦आ॒प्रस्य॑¦वक्म॑नि¦उ॒षः॒ऽबुधः॑¦स्वस्मि॑न्¦अंज॑सि¦क्रा॒णस्य॑¦स्वस्मि॑न्¦अंज॑सि|
अह॑न्¦इन्द्रः॑¦यथा᳚¦वि॒दे¦शी॒र्ष्णाऽशी᳚र्ष्णा¦उ॒प॒ऽवाच्यः॑|
अ॒स्म॒ऽत्रा¦ते॒¦स॒ध्र्य॑क्¦स॒न्तु॒¦रा॒तयः॑¦भ॒द्राः¦भ॒द्रस्य॑¦रा॒तयः॑ ||

तत्तुप्रयः॑प्र॒त्नथा᳚तेशुशुक्व॒नं¦यस्मि᳚न्‌य॒ज्ञेवार॒मकृ᳚ण्वत॒क्षय॑¦मृ॒तस्य॒वार॑सि॒क्षय᳚म्|

वितद्वो᳚चे॒रध॑द्वि॒ता¦ऽन्तःप॑श्यन्तिर॒श्मिभिः॑|

सघा᳚विदे॒,अन्विन्द्रो᳚ग॒वेष॑णो¦बन्धु॒क्षिद्भ्यो᳚ग॒वेष॑णः|| 3||

तत्¦तु¦प्रयः॑¦प्र॒त्नऽथा᳚¦ते॒¦शु॒शु॒क्व॒न‌म्¦यस्मि॑न्¦य॒ज्ञे¦वार᳚‌म्¦अकृ᳚ण्वत¦क्षय᳚‌म्¦ऋ॒तस्य॑¦वाः¦अ॒सि॒¦क्षय᳚‌म्|
वि¦तत्¦वो॒चेः॒¦अध॑¦द्वि॒ता¦अ॒न्तरिति॑¦प॒श्य॒न्ति॒¦र॒श्मिऽभिः॑|
सः¦घ॒¦वि॒दे॒¦अनु॑¦इन्द्रः॑¦गो॒ऽएष॑णः¦ब॒न्धु॒क्षित्ऽभ्यः॑¦गो॒ऽएष॑णः ||

नू,इ॒त्थाते᳚पू॒र्वथा᳚चप्र॒वाच्यं॒¦यदङ्गि॑रो॒भ्योऽवृ॑णो॒रप᳚व्र॒ज¦मिन्द्र॒शिक्ष॒न्नप᳚व्र॒जम्|

ऐभ्यः॑समा॒न्यादि॒शा¦ऽस्मभ्यं᳚जेषि॒योत्सि॑च|

सु॒न्वद्भ्यो᳚रन्धया॒कंचि॑दव्र॒तं¦हृ॑णा॒यन्तं᳚चिदव्र॒तम्|| 4||

नु¦इ॒त्था¦ते॒¦पू॒र्वऽथा᳚¦च॒¦प्र॒ऽवाच्य᳚‌म्¦यत्¦अङ्गि॑रःऽभ्यः¦अवृ॑णोः¦अप॑¦व्र॒ज‌म्¦इन्द्र॑¦शिक्ष॑न्¦अप॑¦व्र॒ज‌म्|
आ¦ए॒भ्यः॒¦स॒मा॒न्या¦दि॒शा¦अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦जे॒षि॒¦योत्सि॑¦च॒|
सु॒न्वत्ऽभ्यः॑¦र॒न्ध॒य॒¦क‌म्¦चि॒त्¦अ॒व्र॒त‌म्¦हृ॒णा॒यन्त᳚‌म्¦चि॒त्¦अ॒व्र॒त‌म् ||

संयज्जना॒न्‌क्रतु॑भिः॒शूर॑ई॒क्षय॒¦द्धने᳚हि॒तेत॑रुषन्तश्रव॒स्यवः॒¦प्रय॑क्षन्तश्रव॒स्यवः॑|

तस्मा॒,आयुः॑प्र॒जाव॒दिद्¦बाधे᳚अर्च॒न्त्योज॑सा|

इन्द्र॑ओ॒क्यं᳚दिधिषन्तधी॒तयो᳚¦दे॒वाँ,अच्छा॒नधी॒तयः॑|| 5||

स‌म्¦यत्¦जना᳚न्¦क्रतु॑ऽभिः¦शूरः॑¦ई॒क्षय॑त्¦धने᳚¦हि॒ते¦त॒रु॒ष॒न्त॒¦श्र॒व॒स्यवः॑¦प्र¦य॒क्ष॒न्त॒¦श्र॒व॒स्यवः॑|
तस्मै᳚¦आयुः॑¦प्र॒जाऽव॑त्¦इत्¦बाधे᳚¦अ॒र्च॒न्ति॒¦ओज॑सा|
इन्द्रे᳚¦ओ॒क्य᳚‌म्¦दि॒धि॒ष॒न्त॒¦धी॒तयः॑¦दे॒वान्¦अच्छ॑¦न¦धी॒तयः॑ ||

यु॒वंतमि᳚न्द्रापर्वतापुरो॒युधा॒¦योनः॑पृत॒न्यादप॒तंत॒मिद्ध॑तं॒¦वज्रे᳚ण॒तंत॒मिद्ध॑तम्|

दू॒रेच॒त्ताय॑च्छन्‌त्स॒द्¦गह॑नं॒यदिन॑क्षत्|

अ॒स्माकं॒शत्रू॒न्‌परि॑शूरवि॒श्वतो᳚¦द॒र्माद॑र्षीष्टवि॒श्वतः॑|| 6||

यु॒व‌म्¦त‌म्¦इ॒न्द्रा॒प॒र्व॒ता॒¦पु॒रः॒ऽयुधा᳚¦यः¦नः॒¦पृ॒त॒न्यात्¦अप॑¦त‌म्ऽत᳚‌म्¦इत्¦ह॒त॒‌म्¦वज्रे᳚ण¦त‌म्ऽत᳚‌म्¦इत्¦ह॒त॒‌म्|
दू॒रे¦च॒त्ताय॑¦छ॒न्त्स॒त्¦गह॑न‌म्¦यत्¦इन॑क्षत्|
अ॒स्माक᳚‌म्¦शत्रू᳚न्¦परि॑¦शू॒र॒¦वि॒श्वतः॑¦द॒र्मा¦द॒र्षी॒ष्ट॒¦वि॒श्वतः॑ ||

[12] उभेपुनामीति सप्तर्चस्य सूक्तस्य दैवोदासिः परुच्छेपइंद्र आद्यात्रिष्टुप् द्वितीयादितिस्रोनुष्टुभः पंचमीगायत्री षष्ठीधृतिः सप्तम्यष्टिः |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:133}{अनुवाक:19, सूक्त:7}
उ॒भेपु॑नामि॒रोद॑सी,ऋ॒तेन॒¦द्रुहो᳚दहामि॒संम॒हीर॑नि॒न्द्राः|

अ॒भि॒व्लग्य॒यत्र॑ह॒ता,अ॒मित्रा᳚¦वैलस्था॒नंपरि॑तृ॒ळ्हा,अशे᳚रन्|| 1||वर्ग:22

उ॒भे इति॑¦पु॒ना॒मि॒¦रोद॑सी॒ इति॑¦ऋ॒तेन॑¦द्रुहः॑¦द॒हा॒मि॒¦स‌म्¦म॒हीः¦अ॒नि॒न्द्राः|
अ॒भि॒ऽव्लग्य॑¦यत्र॑¦ह॒ताः¦अ॒मित्राः᳚¦वै॒ल॒ऽस्था॒न‌म्¦परि॑¦तृ॒ळ्हाः¦अशे᳚रन् ||

अ॒भि॒व्लग्या᳚चिदद्रिवः¦शी॒र्षाया᳚तु॒मती᳚नाम्|छि॒न्धिव॑टू॒रिणा᳚प॒दा¦म॒हाव॑टूरिणाप॒दा|| 2||

अ॒भि॒ऽव्लग्य॑¦चि॒त्¦अ॒द्रि॒ऽवः॒¦शी॒र्षा¦या॒तु॒ऽमती᳚ना‌म् | छि॒न्धि¦व॒टू॒रिणा᳚¦प॒दा¦म॒हाऽव॑टूरिणा¦प॒दा ||

अवा᳚सांमघवञ्जहि॒¦शर्धो᳚यातु॒मती᳚नाम्|वै॒ल॒स्था॒न॒के,अ᳚र्म॒के¦म॒हावै᳚लस्थे,अर्म॒के|| 3||

अव॑¦आ॒सा॒‌म्¦म॒घ॒ऽव॒न्¦ज॒हि॒¦शर्धः॑¦या॒तु॒ऽमती᳚ना‌म् | वै॒ल॒ऽस्था॒न॒के¦अ॒र्भ॒के¦म॒हाऽवै᳚लस्थे¦अ॒र्भ॒के ||

यासां᳚ति॒स्रःप᳚ञ्चा॒शतो᳚¦ऽभिव्ल॒ङ्गैर॒पाव॑पः|तत्सुते᳚मनायति¦त॒कत्सुते᳚मनायति|| 4||

यासा᳚‌म्¦ति॒स्रः¦पं॒चा॒शतः॑¦अ॒भि॒ऽव्ल॒ङ्गैः¦अ॒प॒।आव॑पः | तत्¦सु¦ते॒¦म॒ना॒य॒ति॒¦त॒कत्¦सु¦ते॒¦म॒ना॒य॒ति॒ ||

पि॒शङ्ग॑भृष्टिमम्भृ॒णं¦पि॒शाचि॑मिन्द्र॒संमृ॑ण|सर्वं॒रक्षो॒निब᳚र्हय|| 5||

पि॒शङ्ग॑ऽभृष्टि‌म्¦अ॒म्भृ॒ण‌म्¦पि॒शाचि᳚‌म्¦इ॒न्द्र॒¦स‌म्¦मृ॒ण॒ | सर्व᳚‌म्¦रक्षः॑¦नि¦ब॒र्ह॒य॒ ||

अ॒वर्म॒हइ᳚न्द्रदादृ॒हिश्रु॒धीनः॑¦शु॒शोच॒हिद्यौः,क्षानभी॒षाँ,अ॑द्रिवो¦घृ॒णान्नभी॒षाँ,अ॑द्रिवः|

शु॒ष्मिन्त॑मो॒हिशु॒ष्मिभि᳚¦र्व॒धैरु॒ग्रेभि॒रीय॑से|

अपू᳚रुषघ्नो,अप्रतीतशूर॒सत्व॑भि¦स्त्रिस॒प्तैःशू᳚र॒सत्व॑भिः|| 6||

अ॒वः¦म॒हः¦इ॒न्द्र॒¦द॒दृ॒हि¦श्रु॒धि¦नः॒¦शु॒शोच॑¦हि¦द्यौः¦क्षाः¦न¦भी॒षा¦अ॒द्रि॒ऽवः॒¦घृ॒णात्¦न¦भी॒षा¦अ॒द्रि॒ऽवः॒|
शु॒ष्मिन्ऽत॑मः¦हि¦शु॒ष्मिऽभिः॑¦व॒धैः¦उ॒ग्रेभिः॑¦ईय॑से|
अपु॑रुषऽघ्नः¦अ॒प्र॒ति॒ऽ‌इ॒त॒¦शू॒र॒¦सत्व॑ऽभिः¦त्रि॒ऽस॒प्तैः¦शू॒र॒¦सत्व॑ऽभिः ||

व॒नोति॒हिसु॒न्वन्‌क्षयं॒परी᳚णसः¦सुन्वा॒नोहिष्मा॒यज॒त्यव॒द्विषो᳚¦दे॒वाना॒मव॒द्विषः॑|

सु॒न्वा॒नइत्सि॑षासति¦स॒हस्रा᳚वा॒ज्यवृ॑तः|

सु॒न्वा॒नायेन्द्रो᳚ददात्या॒भुवं᳚¦र॒यिंद॑दात्या॒भुव᳚म्|| 7||

व॒नोति॑¦हि¦सु॒न्वन्¦क्षय᳚‌म्¦परी᳚णसः¦सु॒न्वा॒नः¦हि¦स्म॒¦यज॑ति¦अव॑¦द्विषः॑¦दे॒वाना᳚‌म्¦अव॑¦द्विषः॑|
सु॒न्वा॒नः¦इत्¦सि॒सा॒स॒ति॒¦स॒हस्रा᳚¦वा॒जी¦अवृ॑तः|
सु॒न्वा॒नाय॑¦इन्द्रः॑¦द॒दा॒ति॒¦आ॒ऽभुव᳚‌म्¦र॒यि‌म्¦द॒दा॒ति॒¦आ॒ऽभुव᳚‌म् ||

[13] आत्वाजुवइति षडृचस्य सूक्तस्य दैवोदासिः परुच्छेपोवायुरत्यष्टिरंत्याष्टिः |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:134}{अनुवाक:20, सूक्त:1}
आत्वा॒जुवो᳚रारहा॒णा,अ॒भिप्रयो॒¦वायो॒वह᳚न्त्वि॒हपू॒र्वपी᳚तये॒¦सोम॑स्यपू॒र्वपी᳚तये|

ऊ॒र्ध्वाते॒,अनु॑सू॒नृता॒¦मन॑स्तिष्ठतुजान॒ती|

नि॒युत्व॑ता॒रथे॒नाया᳚हिदा॒वने॒¦वायो᳚म॒खस्य॑दा॒वने᳚|| 1||वर्ग:23

आ¦त्वा॒¦जुवः॑¦र॒र॒हा॒णाः¦अ॒भि¦प्रयः॑¦वायो॒ इति॑¦वह᳚न्तु¦इ॒ह¦पू॒र्वऽपी᳚तये¦सोम॑स्य¦पू॒र्वऽपी᳚तये|
ऊ॒र्ध्वा¦ते॒¦अनु॑¦सू॒नृता᳚¦मनः॑¦ति॒ष्ठ॒तु॒¦जा॒न॒ती|
नि॒युत्व॑ता¦रथे᳚न¦आ¦या॒हि॒¦दा॒वने᳚¦वायो॒ इति॑¦म॒खस्य॑¦दा॒वने᳚ ||

मन्द᳚न्तुत्वाम॒न्दिनो᳚वाय॒विन्द॑वो॒¦ऽस्मत्‌क्रा॒णासः॒सुकृ॑ता,अ॒भिद्य॑वो॒¦गोभिः॑क्रा॒णा,अ॒भिद्य॑वः|

यद्ध॑क्रा॒णा,इ॒रध्यै॒¦दक्षं॒सच᳚न्तऊ॒तयः॑|

स॒ध्री॒ची॒नानि॒युतो᳚दा॒वने॒धिय॒¦उप॑ब्रुवतईं॒धियः॑|| 2||

मन्द᳚न्तु¦त्वा॒¦म॒न्दिनः॑¦वायो॒ इति॑¦इन्द॑वः¦अ॒स्मत्¦क्रा॒णासः॑¦सुऽकृ॑ताः¦अ॒भिऽद्य॑वः¦गोऽभिः॑¦क्रा॒णाः¦अ॒भिऽद्य॑वः|
यत्¦ह॒¦क्रा॒णाः¦इ॒रध्यै᳚¦दक्ष᳚‌म्¦सच᳚न्ते¦ऊ॒तयः॑|
स॒ध्री॒ची॒नाः¦नि॒ऽयुतः॑¦दा॒वने᳚¦धियः॑¦उप॑¦ब्रु॒व॒ते॒¦ई॒‌म्¦धियः॑ ||

वा॒युर्यु᳚ङ्क्ते॒रोहि॑तावा॒युर॑रु॒णा¦वा॒यूरथे᳚अजि॒राधु॒रिवोळ्ह॑वे॒¦वहि॑ष्ठाधु॒रिवोळ्ह॑वे|

प्रबो᳚धया॒पुरं᳚धिं¦जा॒रआस॑स॒तीमि॑व|

प्रच॑क्षय॒रोद॑सीवासयो॒षसः॒¦श्रव॑सेवासयो॒षसः॑|| 3||

वा॒युः¦यु॒ङ्क्ते॒¦रोहि॑ता¦वा॒युः¦अ॒रु॒णा¦वा॒युः¦रथे᳚¦अ॒जि॒रा¦धु॒रि¦वोळ्ह॑वे¦वहि॑ष्ठा¦धु॒रि¦वोळ्ह॑वे|
प्र¦बो॒ध॒य॒¦पुर᳚‌म्ऽधि‌म्¦जा॒रः¦आ¦स॒स॒ती‌म्ऽ‌इ᳚व|
प्र¦च॒क्ष॒य॒¦रोद॑सी॒ इति॑¦वा॒स॒य॒¦उ॒षसः॑¦श्रव॑से¦वा॒स॒य॒¦उ॒षसः॑ ||

तुभ्य॑मु॒षासः॒शुच॑यःपरा॒वति॑¦भ॒द्रावस्त्रा᳚तन्वते॒दंसु॑र॒श्मिषु॑¦चि॒त्रानव्ये᳚षुर॒श्मिषु॑|

तुभ्यं᳚धे॒नुःस॑ब॒र्दुघा॒¦विश्वा॒वसू᳚निदोहते|

अज॑नयोम॒रुतो᳚व॒क्षणा᳚भ्यो¦दि॒वआव॒क्षणा᳚भ्यः|| 4||

तुभ्य᳚‌म्¦उ॒षसः॑¦शुच॑यः¦प॒रा॒ऽवति॑¦भ॒द्रा¦वस्त्रा᳚¦त॒न्व॒ते॒¦द‌म्ऽसु॑¦र॒श्मिषु॑¦चि॒त्रा¦नव्ये᳚षु¦र॒श्मिषु॑|
तुभ्य᳚‌म्¦धे॒नुः¦स॒बः॒ऽदुघा᳚¦विश्वा᳚¦वसू᳚नि¦दो॒ह॒ते॒|
अज॑नयः¦म॒रुतः॑¦व॒क्षणा᳚भ्यः¦दि॒वः¦आ¦व॒क्षणा᳚भ्यः ||

तुभ्यं᳚शु॒क्रासः॒शुच॑यस्तुर॒ण्यवो॒¦मदे᳚षू॒ग्रा,इ॑षणन्तभु॒र्वण्य॒¦पामि॑षन्तभु॒र्वणि॑|

त्वांत्सा॒रीदस॑मानो॒¦भग॑मीट्टेतक्व॒वीये᳚|

त्वंविश्व॑स्मा॒द्‌भुव॑नात्‌पासि॒धर्म॑णा¦ऽसु॒र्या᳚त्‌पासि॒धर्म॑णा|| 5||

तुभ्य᳚‌म्¦शु॒क्रास॑¦शुच॑यः¦तु॒र॒ण्यवः॑¦मदे᳚षु¦उ॒ग्राः¦इ॒ष॒ण॒न्त॒¦भु॒र्वणि॑¦अ॒पा‌म्¦इ॒ष॒न्त॒¦भु॒र्वणि॑|
त्वा‌म्¦त्सा॒री¦दस॑मानः¦भग᳚‌म्¦ई॒ट्टे॒¦त॒क्व॒ऽवीये᳚|
त्व‌म्¦विश्व॑स्मात्¦भुव॑नात्¦पा॒सि॒¦धर्म॑णा¦अ॒सु॒र्या᳚त्¦पा॒सि॒¦धर्म॑णा ||

त्वंनो᳚वायवेषा॒मपू᳚र्व्यः॒¦सोमा᳚नांप्रथ॒मःपी॒तिम᳚र्हसि¦सु॒तानां᳚पी॒तिम᳚र्हसि|

उ॒तोवि॒हुत्म॑तीनां¦वि॒शांव॑व॒र्जुषी᳚णाम्|

विश्वा॒,इत्ते᳚धे॒नवो᳚दुह्रआ॒शिरं᳚¦घृ॒तंदु॑ह्रतआ॒शिर᳚म्|| 6||

त्व‌म्¦नः॒¦वा॒यो॒ इति॑¦ए॒षा॒‌म्¦अपू᳚र्व्यः¦सोमा᳚ना‌म्¦प्र॒थ॒मः¦पी॒ति‌म्¦अ॒र्ह॒सि॒¦सु॒ताना᳚‌म्¦पी॒ति‌म्¦अ॒र्ह॒सि॒|
उ॒तो इति॑¦वि॒हुत्म॑तीना‌म्¦वि॒शा‌म्¦व॒व॒र्जुषी᳚णा‌म्|
विश्वाः᳚¦इत्¦ते॒¦धे॒नवः॑¦दु॒ह्रे॒¦आ॒ऽशिर᳚‌म्¦घृ॒त‌म्¦दु॒ह्र॒ते॒¦आ॒ऽशिर᳚‌म् ||

[14] स्तीर्णम्बर्हिरिति नवर्चस्य सूक्तस्य दैवोदासिः परुच्छेपोवायुश्चतुर्थ्यादिपंचानामिंद्रोवाअत्यष्टिः सप्तम्यष्टम्यावष्टी |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:135}{अनुवाक:20, सूक्त:2}
स्ती॒र्णंब॒र्हिरुप॑नोयाहिवी॒तये᳚¦स॒हस्रे᳚णनि॒युता᳚नियुत्वते¦श॒तिनी᳚भिर्नियुत्वते|

तुभ्यं॒हिपू॒र्वपी᳚तये¦दे॒वादे॒वाय॑येमि॒रे|

प्रते᳚सु॒तासो॒मधु॑मन्तो,अस्थिर॒न्¦मदा᳚य॒क्रत्वे᳚अस्थिरन्|| 1||वर्ग:24

स्ती॒र्ण‌म्¦ब॒र्हिः¦उप॑¦नः॒¦या॒हि॒¦वी॒तये᳚¦स॒हस्रे᳚ण¦नि॒ऽयुता᳚¦नि॒यु॒त्व॒ते॒¦श॒तिनी᳚भिः¦नि॒यु॒त्व॒ते॒|
तुभ्य᳚‌म्¦हि¦पू॒र्वऽपी᳚तये¦दे॒वाः¦दे॒वाय॑¦ये॒मि॒रे|
प्र¦ते॒¦सु॒तासः॑¦मधु॑ऽमन्तः¦अ॒स्थि॒र॒न्¦मदा᳚य¦क्रत्वे᳚¦अ॒स्थि॒र॒न् ||

तुभ्या॒यंसोमः॒परि॑पूतो॒,अद्रि॑भिः¦स्पा॒र्हावसा᳚नः॒परि॒कोश॑मर्षति¦शु॒क्रावसा᳚नो,अर्षति|

तवा॒यंभा॒गआ॒युषु॒¦सोमो᳚दे॒वेषु॑हूयते|

वह॑वायोनि॒युतो᳚याह्यस्म॒यु¦र्जु॑षा॒णोया᳚ह्यस्म॒युः|| 2||

तुभ्य॑¦अ॒य‌म्¦सोमः॑¦परि॑ऽपूतः¦अद्रि॑ऽभिः¦स्पा॒र्हा¦वसा᳚नः¦परि॑¦कोश᳚‌म्¦अ॒र्ष॒ति॒¦शु॒क्रा¦वसा᳚नः¦अ॒र्ष॒ति॒|
तव॑¦अ॒य‌म्¦भा॒गः¦आ॒युषु॑¦सोमः॑¦दे॒वेषु॑¦हू॒य॒ते॒|
वह॑¦वा॒यो॒ इति॑¦नि॒ऽयुतः॑¦या॒हि॒¦अ॒स्म॒ऽयुः¦जु॒षा॒णः¦या॒हि॒¦अ॒स्म॒ऽयुः ||

आनो᳚नि॒युद्भिः॑श॒तिनी᳚भिरध्व॒रं¦स॑ह॒स्रिणी᳚भि॒रुप॑याहिवी॒तये॒¦वायो᳚ह॒व्यानि॑वी॒तये᳚|

तवा॒यंभा॒गऋ॒त्वियः॒¦सर॑श्मिः॒सूर्ये॒सचा᳚|

अ॒ध्व॒र्युभि॒र्भर॑माणा,अयंसत॒¦वायो᳚शु॒क्रा,अ॑यंसत|| 3||

आ¦नः॒¦नि॒युत्ऽभिः॑¦श॒तिनी᳚भिः¦अ॒ध्व॒र‌म्¦स॒ह॒स्रिणी᳚भिः¦उप॑¦या॒हि॒¦वी॒तये᳚¦वायो॒ इति॑¦ह॒व्यानि॑¦वी॒तये᳚|
तव॑¦अ॒य‌म्¦भा॒गः¦ऋ॒त्वियः॑¦सऽर॑श्मिः¦सूर्ये᳚¦सचा᳚|
अ॒ध्व॒र्युऽभिः॑¦भर॑माणाः¦अ॒यं॒स॒त॒¦वायो॒ इति॑¦शु॒क्राः¦अ॒यं॒स॒त॒ ||

आवां॒रथो᳚नि॒युत्वा᳚न्‌वक्ष॒दव॑से॒¦ऽभिप्रयां᳚सि॒सुधि॑तानिवी॒तये॒¦वायो᳚ह॒व्यानि॑वी॒तये᳚|

पिब॑तं॒मध्वो॒,अन्ध॑सः¦पूर्व॒पेयं॒हिवां᳚हि॒तम्|

वाय॒वाच॒न्द्रेण॒राध॒साग॑त॒¦मिन्द्र॑श्च॒राध॒साग॑तम्|| 4||

आ¦वा॒‌म्¦रथः॑¦नि॒युत्वा᳚न्¦व॒क्ष॒त्¦अव॑से¦अ॒भि¦प्रयां᳚सि¦सुऽधि॑तानि¦वी॒तये᳚¦वायो॒ इति॑¦ह॒व्यानि॑¦वी॒तये᳚|
पिब॑त‌म्¦मध्वः॑¦अन्ध॑सः¦पू॒र्व॒ऽपेय᳚‌म्¦हि¦वा॒‌म्¦हि॒त‌म्|
वायो॒ इति॑¦आ¦च॒न्द्रेण॑¦राध॑सा¦आ¦ग॒त॒‌म्¦इन्द्रः॑¦च॒¦राध॑सा¦आ¦ग॒त॒‌म् ||

आवां॒धियो᳚ववृत्युरध्व॒राँ,उपे॒¦ममिन्दुं᳚मर्मृजन्तवा॒जिन॑¦मा॒शुमत्यं॒नवा॒जिन᳚म्|

तेषां᳚पिबतमस्म॒यू,¦आनो᳚गन्तमि॒होत्या|

इन्द्र॑वायूसु॒ताना॒मद्रि॑भिर्यु॒वं¦मदा᳚यवाजदायु॒वम्|| 5||

आ¦वा॒‌म्¦धियः॑¦व॒वृ॒त्युः॒¦अ॒ध्व॒रान्¦उप॑¦इ॒म‌म्¦इन्दु᳚‌म्¦म॒र्मृ॒ज॒न्त॒¦वा॒जिन᳚‌म्¦आ॒शु‌म्¦अत्य᳚‌म्¦न¦वा॒जिन᳚‌म्|
तेषा᳚‌म्¦पि॒ब॒त॒‌म्¦अ॒स्म॒यू इत्य॑स्म॒ऽयू¦आ¦नः॒¦ग॒न्त॒‌म्¦इ॒ह¦ऊ॒त्या|
इन्द्र॑वायू॒ इति॑¦सु॒ताना᳚‌म्¦अद्रि॑ऽभिः¦यु॒व‌म्¦मदा᳚य¦वा॒ज॒ऽदा॒¦यु॒व‌म् ||

इ॒मेवां॒सोमा᳚अ॒प्स्वासु॒ता,इ॒हा¦ध्व॒र्युभि॒र्भर॑माणा,अयंसत॒¦वायो᳚शु॒क्रा,अ॑यंसत|

ए॒तेवा᳚म॒भ्य॑सृक्षत¦ति॒रःप॒वित्र॑मा॒शवः॑|

यु॒वा॒यवोऽति॒रोमा᳚ण्य॒व्यया॒¦सोमा᳚सो॒,अत्य॒व्यया᳚|| 6||वर्ग:25

इ॒मे¦वा॒‌म्¦सोमाः᳚¦अ॒प्ऽसु¦आ¦सु॒ताः¦इ॒ह¦अ॒ध्व॒र्युऽभिः॑¦भर॑माणाः¦अ॒यं॒स॒त॒¦वायो॒ इति॑¦शु॒क्राः¦अ॒यं॒स॒त॒|
ए॒ते¦वा॒‌म्¦अ॒भि¦अ॒सृ॒क्ष॒त॒¦ति॒रः¦प॒वित्र᳚‌म्¦आ॒शवः॑|
यु॒वा॒ऽयवः॑¦अति॑¦रोमा᳚णि¦अ॒व्यया᳚¦सोमा᳚सः¦अति॑¦अ॒व्यया᳚ ||

अति॑वायोसस॒तोया᳚हि॒शश्व॑तो॒¦यत्र॒ग्रावा॒वद॑ति॒तत्र॑गच्छतं¦गृ॒हमिन्द्र॑श्चगच्छतम्|

विसू॒नृता॒ददृ॑शे॒रीय॑तेघृ॒त¦मापू॒र्णया᳚नि॒युता᳚याथो,अध्व॒र¦मिन्द्र॑श्चयाथो,अध्व॒रम्|| 7||

अति॑¦वा॒यो॒ इति॑¦स॒स॒तः¦या॒हि॒¦शश्व॑तः¦यत्र॑¦ग्रावा᳚¦वद॑ति¦तत्र॑¦ग॒च्छ॒त॒‌म्¦गृ॒ह‌म्¦इन्द्रः॑¦च॒¦ग॒च्छ॒त॒‌म्|
वि¦सू॒नृता᳚¦ददृ॑शे¦रीय॑ते¦घृ॒त‌म्¦आ¦पू॒र्णया᳚¦नि॒ऽयुता᳚¦या॒थः॒¦अ॒ध्व॒र‌म्¦इन्द्रः॑¦च॒¦या॒थः॒¦अ॒ध्व॒र‌म् ||

अत्राह॒तद्‌व॑हेथे॒मध्व॒आहु॑तिं॒¦यम॑श्व॒त्थमु॑प॒तिष्ठ᳚न्तजा॒यवो॒¦ऽस्मेतेस᳚न्तुजा॒यवः॑|

सा॒कंगावः॒सुव॑ते॒पच्य॑ते॒यवो॒¦नते᳚वाय॒उप॑दस्यन्तिधे॒नवो॒¦नाप॑दस्यन्तिधे॒नवः॑|| 8||

अत्र॑¦अह॑¦तत्¦व॒हे॒थे॒ इति॑¦मध्वः॑¦आऽहु॑ति‌म्¦य‌म्¦अ॒श्व॒त्थ‌म्¦उ॒प॒ऽतिष्ठ᳚न्त¦जा॒यवः॑¦अ॒स्मे इति॑¦ते¦स॒न्तु॒¦जा॒यवः॑|
सा॒क‌म्¦गावः॑¦सुव॑ते¦पच्य॑ते¦यवः॑¦न¦ते॒¦वा॒यो॒ इति॑¦उप॑¦द॒स्य॒न्ति॒¦धे॒नवः॑¦न¦अप॑¦द॒स्य॒न्ति॒¦धे॒नवः॑ ||

इ॒मेयेते॒सुवा᳚योबा॒ह्वो᳚जसो॒¦ऽन्तर्न॒दीते᳚प॒तय᳚न्त्यु॒क्षणो॒¦महि॒व्राध᳚न्तउ॒क्षणः॑|

धन्व᳚ञ्चि॒द्ये,अ॑ना॒शवो᳚¦जी॒राश्चि॒दगि॑रौकसः|

सूर्य॑स्येवर॒श्मयो᳚दुर्नि॒यन्त॑वो॒¦हस्त॑योर्दुर्नि॒यन्त॑वः|| 9||

इ॒मे¦ये¦ते॒¦सु¦वा॒यो॒ इति॑¦बा॒हुऽओ᳚जसः¦अ॒न्तः¦न॒दी इति॑¦ते॒¦प॒तय᳚न्ति¦उ॒क्षणः॑¦महि॑¦व्राध᳚न्तः¦उ॒क्षणः॑|
धन्व॑न्¦चि॒त्¦ये¦अ॒ना॒शवः॑¦जी॒राः¦चि॒त्¦अगि॑राऽओकसः|
सूर्य॑स्यऽ‌इव¦र॒श्मयः॑¦दुः॒ऽनि॒यन्त॑वः¦हस्त॑योः¦दुः॒ऽनि॒यन्त॑वः ||

[15] प्रसुज्येष्ठमिति सप्तर्चस्य सूक्तस्य दैवोदासिः परुच्छेपोमित्रावरुणौ नमोदिवइत्यस्यारोदसी मित्रावरुणेंद्राग्न्यर्यमभगसोमा देवताः ऊतीदेवानामित्यस्यादेवमरुदग्निमित्रवरुणमघवंतोदेवता अत्यष्टिः अंत्यात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:1}{मंडल:1, सूक्त:136}{अनुवाक:20, सूक्त:3}
प्रसुज्येष्ठं᳚निचि॒राभ्यां᳚बृ॒हन्नमो᳚¦ह॒व्यंम॒तिंभ॑रतामृळ॒यद्भ्यां॒¦स्वादि॑ष्ठंमृळ॒यद्भ्या᳚म्|

तास॒म्राजा᳚घृ॒तासु॑ती¦य॒ज्ञेय॑ज्ञ॒उप॑स्तुता|

अथै᳚नोः,क्ष॒त्रंनकुत॑श्च॒नाधृषे᳚¦देव॒त्वंनूचि॑दा॒धृषे᳚|| 1||वर्ग:26

प्र¦सु¦ज्येष्ठ᳚‌म्¦नि॒ऽचि॒राभ्या᳚‌म्¦बृ॒हत्¦नमः॑¦ह॒व्य‌म्¦म॒ति‌म्¦भ॒र॒त॒¦मृ॒ळ॒यत्ऽभ्या᳚‌म्¦स्वादि॑ष्ठ‌म्¦मृ॒ळ॒यत्ऽभ्या᳚‌म्|
ता¦स॒‌म्ऽराजा᳚¦घृ॒तासु॑ती॒ इति॑ घृ॒तऽआ᳚सुती¦य॒ज्ञेऽय॑ज्ञे¦उप॑ऽस्तुता|
अथ॑¦ए॒नोः॒¦क्ष॒त्र‌म्¦न¦कुतः॑¦च॒न¦आ॒ऽधृषे᳚¦दे॒व॒ऽत्व‌म्¦नु¦चि॒त्¦आ॒ऽधृषे᳚ ||

अद॑र्शिगा॒तुरु॒रवे॒वरी᳚यसी॒¦पन्था᳚ऋ॒तस्य॒सम॑यंस्तर॒श्मिभि॒¦श्चक्षु॒र्भग॑स्यर॒श्मिभिः॑|

द्यु॒क्षंमि॒त्रस्य॒साद॑न¦मर्य॒म्णोवरु॑णस्यच|

अथा᳚दधातेबृ॒हदु॒क्थ्य१॑(अं॒)वय॑¦उप॒स्तुत्यं᳚बृ॒हद्वयः॑|| 2||

अद॑र्शि¦गा॒तुः¦उ॒रवे᳚¦वरी᳚यसी¦पन्थाः᳚¦ऋ॒तस्य॑¦स‌म्¦अ॒यं॒स्त॒¦र॒श्मिऽभिः॑¦चक्षुः॑¦भग॑स्य¦र॒श्मिऽभिः॑|
द्यु॒क्ष‌म्¦मि॒त्रस्य॑¦साद॑न‌म्¦अ॒र्य॒म्णः¦वरु॑णस्य¦च॒|
अथ॑¦द॒धा॒ते॒ इति॑¦बृ॒हत्¦उ॒क्थ्य᳚‌म्¦वयः॑¦उ॒प॒ऽस्तुत्य᳚‌म्¦बृ॒हत्¦वयः॑ ||

ज्योति॑ष्मती॒मदि॑तिंधार॒यत्क्षि॑तिं॒¦स्व᳚र्वती॒मास॑चेतेदि॒वेदि॑वे¦जागृ॒वांसा᳚दि॒वेदि॑वे|

ज्योति॑ष्मत्क्ष॒त्रमा᳚शाते,¦आदि॒त्यादानु॑न॒स्पती᳚|

मि॒त्रस्तयो॒र्वरु॑णोयात॒यज्ज॑नो¦ऽर्य॒माया᳚त॒यज्ज॑नः|| 3||

ज्योति॑ष्मती‌म्¦अदि॑ति‌म्¦धा॒र॒यत्ऽक्षि॑ति‌म्¦स्वः॑ऽवती‌म्¦आ¦स॒चे॒ते॒ इति॑¦दि॒वेऽदि॑वे¦जा॒गृ॒ऽवांसा᳚¦दि॒वेऽदि॑वे|
ज्योति॑ष्मत्¦क्ष॒त्र‌म्¦आ॒शा॒ते॒ इति॑¦आ॒दि॒त्या¦दानु॑नः¦पती॒ इति॑|
मि॒त्रः¦तयोः᳚¦वरु॑णः¦या॒त॒यत्ऽज॑नः¦अ॒र्य॒मा¦या॒त॒यत्ऽज॑नः ||

अ॒यंमि॒त्राय॒वरु॑णाय॒शंत॑मः॒¦सोमो᳚भूत्वव॒पाने॒ष्वाभ॑गो¦दे॒वोदे॒वेष्वाभ॑गः|

तंदे॒वासो᳚जुषेरत॒¦विश्वे᳚अ॒द्यस॒जोष॑सः|

तथा᳚राजानाकरथो॒यदीम॑ह॒¦ऋता᳚वाना॒यदीम॑हे|| 4||

अ॒य‌म्¦मि॒त्राय॑¦वरु॑णाय¦श‌म्ऽत॑मः¦सोमः॑¦भू॒तु॒¦अ॒व॒ऽपाने᳚षु¦आऽभ॑गः¦दे॒वः¦दे॒वेषु॑¦आऽभ॑गः|
त‌म्¦दे॒वासः॑¦जु॒षे॒र॒त॒¦विश्वे᳚¦अ॒द्य¦स॒ऽजोष॑सः|
तथा᳚¦रा॒जा॒ना॒¦क॒र॒थः॒¦यत्¦ईम॑हे¦ऋत॑ऽवाना¦यत्¦ईम॑हे ||

योमि॒त्राय॒वरु॑णा॒यावि॑ध॒ज्जनो᳚¦ऽन॒र्वाणं॒तंपरि॑पातो॒,अंह॑सो¦दा॒श्वांसं॒मर्त॒मंह॑सः|

तम᳚र्य॒माभिर॑क्ष¦त्यृजू॒यन्त॒मनु᳚व्र॒तम्|

उ॒क्थैर्यए᳚नोःपरि॒भूष॑तिव्र॒तं¦स्तोमै᳚रा॒भूष॑तिव्र॒तम्|| 5||

यः¦मि॒त्राय॑¦वरु॑णाय¦अवि॑धत्¦जनः॑¦अ॒न॒र्वाण᳚‌म्¦त‌म्¦परि॑¦पा॒तः॒¦अंह॑सः¦दा॒श्वांस᳚‌म्¦मर्त᳚‌म्¦अंह॑सः|
त‌म्¦अ॒र्य॒मा¦अ॒भि¦र॒क्ष॒ति॒¦ऋ॒जु॒ऽयन्त᳚‌म्¦अनु॑¦व्र॒त‌म्|
उ॒क्थैः¦यः¦ए॒नोः॒¦प॒रि॒ऽभूष॑ति¦व्र॒त‌म्¦स्तोमैः᳚¦आ॒ऽभूष॑ति¦व्र॒त‌म् ||

नमो᳚दि॒वेबृ॑ह॒तेरोद॑सीभ्यां¦मि॒त्राय॑वोचं॒वरु॑णायमी॒ळ्हुषे᳚¦सुमृळी॒काय॑मी॒ळ्हुषे᳚|

इन्द्र॑म॒ग्निमुप॑स्तुहि¦द्यु॒क्षम᳚र्य॒मणं॒भग᳚म्|

ज्योग्जीव᳚न्तःप्र॒जया᳚सचेमहि॒¦सोम॑स्यो॒तीस॑चेमहि|| 6||

नमः॑¦दि॒वे¦बृ॒ह॒ते¦रोद॑सीभ्या‌म्¦मि॒त्राय॑¦वो॒च॒‌म्¦वरु॑णाय¦मी॒ळ्हुषे᳚¦सु॒ऽमृ॒ळी॒काय॑¦मी॒ळ्हुषे᳚|
इन्द्र᳚‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦उप॑¦स्तु॒हि॒¦द्यु॒क्ष‌म्¦अ॒र्य॒मण᳚‌म्¦भग᳚‌म्|
ज्योक्¦जीव᳚न्तः¦प्र॒ऽजया᳚¦स॒चे॒म॒हि॒¦सोम॑स्य¦ऊ॒ती¦स॒चे॒म॒हि॒ ||

ऊ॒तीदे॒वानां᳚व॒यमिन्द्र॑वन्तो¦मंसी॒महि॒स्वय॑शसोम॒रुद्भिः॑|

अ॒ग्निर्मि॒त्रोवरु॑णः॒शर्म॑यंस॒न्¦तद॑श्यामम॒घवा᳚नोव॒यंच॑|| 7||

ऊ॒ती¦दे॒वाना᳚‌म्¦व॒य‌म्¦इन्द्र॑ऽवन्तः¦मं॒सी॒महि॑¦स्वऽय॑शसः¦म॒रुत्ऽभिः॑|
अ॒ग्निः¦मि॒त्रः¦वरु॑णः¦शर्म॑¦यं॒स॒न्¦तत्¦अ॒श्या॒म॒¦म॒घऽवा᳚नः¦व॒य‌म्¦च॒ ||

[16] सुषुमेति तृचस्य सूक्तस्य दैवोदासिःपरुच्छेपोमित्रावरुणावतिशक्वरी |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:137}{अनुवाक:20, सूक्त:4}
सु॒षु॒माया᳚त॒मद्रि॑भि॒¦र्गोश्री᳚तामत्स॒रा,इ॒मे¦सोमा᳚सोमत्स॒रा,इ॒मे|

आरा᳚जानादिविस्पृशा¦ऽस्म॒त्राग᳚न्त॒मुप॑नः|

इ॒मेवां᳚मित्रावरुणा॒गवा᳚शिरः॒¦सोमाः᳚शु॒क्रागवा᳚शिरः|| 1||वर्ग:1

सु॒षु॒म¦आ¦या॒त॒‌म्¦अद्रि॑ऽभिः¦गोऽश्री᳚ताः¦म॒त्स॒राः¦इ॒मे¦सोमा᳚सः¦म॒त्स॒राः¦इ॒मे|
आ¦रा॒जा॒ना॒¦दि॒वि॒ऽस्पृ॒शा॒¦अ॒स्म॒ऽत्रा¦ग॒न्त॒‌म्¦उप॑¦नः॒|
इ॒मे¦वा॒‌म्¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦गोऽआ᳚शिरः¦सोमाः᳚¦शु॒क्राः¦गोऽआ᳚शिरः ||

इ॒मआया᳚त॒मिन्द॑वः॒¦सोमा᳚सो॒दध्या᳚शिरः¦सु॒तासो॒दध्या᳚शिरः|

उ॒तवा᳚मु॒षसो᳚बु॒धि¦सा॒कंसूर्य॑स्यर॒श्मिभिः॑|

सु॒तोमि॒त्राय॒वरु॑णायपी॒तये॒¦चारु᳚रृ॒ताय॑पी॒तये᳚|| 2||

इ॒मे¦आ¦या॒त॒‌म्¦इन्द॑वः¦सोमा᳚सः¦दधि॑ऽआशिरः¦सु॒तासः॑¦दधि॑ऽआशिरः|
उ॒त¦वा॒‌म्¦उ॒षसः॑¦बु॒धि¦सा॒क‌म्¦सूर्य॑स्य¦र॒श्मिऽभिः॑|
सु॒तः¦मि॒त्राय॑¦वरु॑णाय¦पी॒तये᳚¦चारुः॑¦ऋ॒ताय॑¦पी॒तये᳚ ||

तांवां᳚धे॒नुंनवा᳚स॒री¦मं॒शुंदु॑ह॒न्त्यद्रि॑भिः॒¦सोमं᳚दुह॒न्त्यद्रि॑भिः|

अ॒स्म॒त्राग᳚न्त॒मुप॑नो॒¦ऽर्वाञ्चा॒सोम॑पीतये|

अ॒यंवां᳚मित्रावरुणा॒नृभिः॑सु॒तः¦सोम॒आपी॒तये᳚सु॒तः|| 3||

ता‌म्¦वा॒‌म्¦धे॒नु‌म्¦न¦वा॒स॒री‌म्¦अं॒शु‌म्¦दु॒ह॒न्ति॒¦अद्रि॑ऽभिः¦सोम᳚‌म्¦दु॒ह॒न्ति॒¦अद्रि॑ऽभिः|
अ॒स्म॒ऽत्रा¦ग॒न्त॒‌म्¦उप॑¦नः॒¦अ॒र्वांचा᳚¦सोम॑ऽपीतये|
अ॒य‌म्¦वा॒‌म्¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦नृऽभिः॑¦सु॒तः¦सोमः॑¦आ¦पी॒तये᳚¦सु॒तः ||

[17] प्रप्रपूष्णइति चतुरृचस्य सूक्तस्य दैवोदासिःपरुच्छेपःपूषात्यष्टिः |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:138}{अनुवाक:20, सूक्त:5}
प्रप्र॑पू॒ष्णस्तु॑विजा॒तस्य॑शस्यते¦महि॒त्वम॑स्यत॒वसो॒नत᳚न्दते¦स्तो॒त्रम॑स्य॒नत᳚न्दते|

अर्चा᳚मिसुम्न॒यन्न॒ह¦मन्त्यू᳚तिंमयो॒भुव᳚म्|

विश्व॑स्य॒योमन॑आयुयु॒वेम॒खो¦दे॒वआ᳚युयु॒वेम॒खः|| 1||वर्ग:2

प्रऽप्र॑¦पू॒ष्णः¦तु॒वि॒ऽजा॒तस्य॑¦श॒स्य॒ते॒¦म॒हि॒ऽत्व‌म्¦अ॒स्य॒¦त॒वसः॑¦न¦त॒न्द॒ते॒¦स्तो॒त्र‌म्¦अ॒स्य॒¦न¦त॒न्द॒ते॒|
अर्चा᳚मि¦सु॒म्न॒ऽयन्¦अ॒ह‌म्¦अन्ति॑ऽऊति‌म्¦म॒यः॒ऽभुव᳚‌म्|
विश्व॑स्य¦यः¦मनः॑¦आ॒ऽयु॒यु॒वे¦म॒खः¦दे॒वः¦आ॒ऽयु॒यु॒वे¦म॒खः ||

प्रहित्वा᳚पूषन्नजि॒रंनयाम॑नि॒¦स्तोमे᳚भिःकृ॒ण्वऋ॒णवो॒यथा॒मृध॒¦उष्ट्रो॒नपी᳚परो॒मृधः॑|

हु॒वेयत्त्वा᳚मयो॒भुवं᳚¦दे॒वंस॒ख्याय॒मर्त्यः॑|

अ॒स्माक॑माङ्गू॒षान्‌द्यु॒म्निन॑स्कृधि॒¦वाजे᳚षुद्यु॒म्निन॑स्कृधि|| 2||

प्र¦हि¦त्वा॒¦पू॒ष॒न्¦अ॒जि॒र‌म्¦न¦याम॑नि¦स्तोमे᳚भिः¦कृ॒ण्वे¦ऋ॒णवः॑¦यथा᳚¦मृधः॑¦उष्ट्रः॑¦न¦पी॒प॒रः॒¦मृधः॑|
हु॒वे¦यत्¦त्वा॒¦म॒यः॒ऽभुव᳚‌म्¦दे॒व‌म्¦स॒ख्याय॑¦मर्त्यः॑|
अ॒स्माक᳚‌म्¦आ॒ङ्गू॒षान्¦द्यु॒म्निनः॑¦कृ॒धि॒¦वाजे᳚षु¦द्यु॒म्निनः॑¦कृ॒धि॒ ||

यस्य॑तेपूषन्‌त्स॒ख्येवि॑प॒न्यवः॒¦क्रत्वा᳚चि॒त्‌सन्तोऽव॑साबुभुज्रि॒र¦इति॒क्रत्वा᳚बुभुज्रि॒रे|

तामनु॑त्वा॒नवी᳚यसीं¦नि॒युतं᳚रा॒यई᳚महे|

अहे᳚ळमानउरुशंस॒सरी᳚भव॒¦वाजे᳚वाजे॒सरी᳚भव|| 3||

यस्य॑¦ते॒¦पू॒ष॒न्¦स॒ख्ये¦वि॒प॒न्यवः॑¦क्रत्वा᳚¦चि॒त्¦सन्तः॑¦अव॑सा¦बु॒भु॒ज्रि॒रे¦इति॑¦क्रत्वा᳚¦बु॒भु॒ज्रि॒रे|
ता‌म्¦अनु॑¦त्वा॒¦नवी᳚यसी‌म्¦नि॒ऽयुत᳚‌म्¦रा॒यः¦ई॒म॒हे॒|
अहे᳚ळमानः¦उ॒रु॒ऽशं॒स॒¦सरी᳚¦भ॒व॒¦वाजे᳚ऽवाजे¦सरी᳚¦भ॒व॒ ||

अ॒स्या,ऊ॒षुण॒उप॑सा॒तये᳚भु॒वो¦ऽहे᳚ळमानोररि॒वाँ,अ॑जाश्व¦श्रवस्य॒ताम॑जाश्व|

ओषुत्वा᳚ववृतीमहि॒¦स्तोमे᳚भिर्दस्मसा॒धुभिः॑|

न॒हित्वा᳚पूषन्नति॒मन्य॑आघृणे॒¦नते᳚स॒ख्यम॑पह्नु॒वे|| 4||

अ॒स्याः¦ऊँ॒ इति॑¦सु¦नः॒¦उप॑¦सा॒तये᳚¦भु॒वः॒¦अहे᳚ळमानः¦र॒रि॒ऽवान्¦अ॒ज॒।आ॒श्व॒¦श्र॒व॒स्य॒ता‌म्¦अ॒ज॒।आ॒श्व॒|
ओ इति॑¦सु¦त्वा॒¦व॒वृ॒ती॒म॒हि॒¦स्तोमे᳚ऽभिः¦द॒स्म॒¦सा॒धुऽभिः॑|
न॒हि¦त्वा॒¦पू॒ष॒न्¦अ॒ति॒ऽमन्ये᳚¦आ॒घृ॒णे॒¦न¦ते॒¦स॒ख्य‌म्¦अ॒प॒ऽह्नु॒वे ||

[18] अस्तुश्रौषडित्येकादशर्चस्य सूक्तस्य दैवोदासिःपरुच्छेप आद्यायाविश्वेदेवाः द्वितीयायामित्रावरुणौ तृतीयादितिसृणामाश्विनौ षष्ठ्याइंद्रः सप्तम्याअग्निरष्टम्यामरुतो नवम्याइंद्राग्नी दशम्याबृहस्पतिरंत्यायाविश्वेदेवाअत्यष्टिः पंचमीबृहत्यंत्यात्रिष्टुप् | ( वैश्वदेवमेतत्सूक्तं | अत्रप्रत्येकं देवताविभागस्त्वाकरएवपठितः | अनयैवदिशासर्वत्रापिवैश्वदेवसूक्ते देवताविभागः कर्तव्यइतिहितदनुज्ञा | यथाह - एवमन्यासामपिसूक्तप्रयोगेवैश्वदेवत्वं सूक्तभेदप्रयोगेतुयल्लिंगंसादेवतेति) |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:139}{अनुवाक:20, सूक्त:6}
अस्तु॒श्रौष॑ट्‌पु॒रो,अ॒ग्निंधि॒याद॑ध॒¦आनुतच्छर्धो᳚दि॒व्यंवृ॑णीमह¦इन्द्रवा॒यूवृ॑णीमहे|

यद्ध॑क्रा॒णावि॒वस्व॑ति॒¦नाभा᳚सं॒दायि॒नव्य॑सी|

अध॒प्रसून॒उप॑यन्तुधी॒तयो᳚¦दे॒वाँ,अच्छा॒नधी॒तयः॑|| 1||वर्ग:3

अस्तु॑¦श्रौष॑ट्¦पु॒रः¦अ॒ग्नि‌म्¦धि॒या¦द॒धे॒¦आ¦नु¦तत्¦शर्धः॑¦दि॒व्य‌म्¦वृ॒णी॒म॒हे॒¦इ॒न्द्र॒वा॒यू इति॑¦वृ॒णी॒म॒हे॒|
यत्¦ह॒¦क्रा॒णा¦वि॒वस्व॑ति¦नाभा᳚¦स॒‌म्ऽदायि॑¦नव्य॑सी|
अध॑¦प्र¦सु¦नः॒¦उप॑¦य॒न्तु॒¦धी॒तयः॑¦दे॒वान्¦अच्छ॑¦न¦धी॒तयः॑ ||

यद्ध॒त्यन्‌मि॑त्रावरुणावृ॒ताद¦ध्या᳚द॒दाथे॒,अनृ॑तं॒स्वेन॑म॒न्युना॒¦दक्ष॑स्य॒स्वेन॑म॒न्युना᳚|

यु॒वोरि॒त्थाधि॒सद्म॒¦स्वप॑श्यामहिर॒ण्यय᳚म्|

धी॒भिश्च॒नमन॑सा॒स्वेभि॑र॒क्षभिः॒¦सोम॑स्य॒स्वेभि॑र॒क्षभिः॑|| 2||

यत्¦ह॒¦त्यत्¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णौ॒¦ऋ॒तात्¦अधि॑¦आ॒द॒दाथे॒ इत्या᳚ऽद॒दाथे᳚¦अनृ॑त‌म्¦स्वेन॑¦म॒न्युना᳚¦दक्ष॑स्य¦स्वेन॑¦म॒न्युना᳚|
यु॒वोः¦इ॒त्था¦अधि॑¦सद्म॑ऽसु¦अप॑श्याम¦हि॒र॒ण्यय᳚‌म्|
धी॒भिः¦च॒न¦मन॑सा¦स्वेभिः॑¦अ॒क्षऽभिः॑¦सोम॑स्य¦स्वेभिः॑¦अ॒क्षऽभिः॑ ||

यु॒वांस्तोमे᳚भिर्देव॒यन्तो᳚अश्विना¦ऽऽश्रा॒वय᳚न्तइव॒श्लोक॑मा॒यवो᳚¦यु॒वांह॒व्याभ्या॒३॑(आ॒)यवः॑|

यु॒वोर्विश्वा॒,अधि॒श्रियः॒¦पृक्ष॑श्चविश्ववेदसा|

प्रु॒षा॒यन्ते᳚वांप॒वयो᳚हिर॒ण्यये॒¦रथे᳚दस्राहिर॒ण्यये᳚|| 3||

यु॒वा‌म्¦स्तोमे᳚भिः¦दे॒व॒ऽयन्तः॑¦अ॒श्वि॒ना॒¦आ॒श्रा॒वय᳚न्तःऽ‌इव¦श्लोक᳚‌म्¦आ॒यवः॑¦यु॒वा‌म्¦ह॒व्या¦अ॒भि¦आ॒यवः॑|
यु॒वोः¦विश्वाः᳚¦अधि॑¦श्रियः॑¦पृक्षः॑¦च॒¦वि॒श्व॒ऽवे॒द॒सा॒|
प्रु॒षा॒यन्ते᳚¦वा॒‌म्¦प॒वयः॑¦हि॒र॒ण्यये᳚¦रथे᳚¦द॒स्रा॒¦हि॒र॒ण्यये᳚ ||

अचे᳚तिदस्रा॒व्यु१॑(उ॒)नाक॑मृण्वथो¦यु॒ञ्जते᳚वांरथ॒युजो॒दिवि॑ष्टि¦ष्वध्व॒स्मानो॒दिवि॑ष्टिषु|

अधि॑वां॒स्थाम॑व॒न्धुरे॒¦रथे᳚दस्राहिर॒ण्यये᳚|

प॒थेव॒यन्ता᳚वनु॒शास॑ता॒रजो¦ऽञ्ज॑सा॒शास॑ता॒रजः॑|| 4||

अचे᳚ति¦द॒स्रा॒¦वि¦ऊँ॒ इति॑¦नाक᳚‌म्¦ऋ॒ण्व॒थः॒¦युं॒जते᳚¦वा॒‌म्¦र॒थ॒ऽयुजः॑¦दिवि॑ष्टिशु¦अ॒ध्व॒स्मानः॑¦दिवि॑ष्टिषु|
अधि॑¦वा॒‌म्¦स्थाम॑¦व॒न्धुरे᳚¦रथे᳚¦द॒स्रा॒¦हि॒र॒ण्यये᳚|
प॒थाऽ‌इ᳚व¦यन्तौ᳚¦अ॒नु॒ऽशास॑ता¦रजः॑¦अंज॑सा¦शास॑ता¦रजः॑ ||

शची᳚भिर्नःशचीवसू॒¦दिवा॒नक्तं᳚दशस्यतम्|

मावां᳚रा॒तिरुप॑दस॒त्कदा᳚च॒ना¦ऽस्मद्रा॒तिःकदा᳚च॒न|| 5||

शची᳚भिः¦नः॒¦श॒ची॒व॒सू॒ इति॑ शचीऽवसू¦दिवा᳚¦नक्त᳚‌म्¦द॒श॒स्य॒त॒‌म्|
मा¦वा॒‌म्¦रा॒तिः¦उप॑¦द॒स॒त्¦कदा᳚¦च॒न¦अ॒स्मत्¦रा॒तिः¦कदा᳚¦च॒न ||

वृष᳚न्निन्द्रवृष॒पाणा᳚स॒इन्द॑व¦इ॒मेसु॒ता,अद्रि॑षुतासउ॒द्भिद॒¦स्तुभ्यं᳚सु॒तास॑उ॒द्भिदः॑|

तेत्वा᳚मन्दन्तुदा॒वने᳚¦म॒हेचि॒त्राय॒राध॑से|

गी॒र्भिर्गि᳚र्वाहः॒स्तव॑मान॒आग॑हि¦सुमृळी॒कोन॒आग॑हि|| 6||वर्ग:4

वृष॑न्¦इ॒न्द्र॒¦वृ॒ष॒ऽपाना᳚सः¦इन्द॑वः¦इ॒मे¦सु॒ताः¦अद्रि॑ऽसुतासः¦उ॒त्ऽभिदः॑¦तुभ्य᳚‌म्¦सु॒तासः॑¦उ॒त्ऽभिदः॑|
ते¦त्वा॒¦म॒न्द॒न्तु॒¦दा॒वने᳚¦म॒हे¦चि॒त्राय॑¦राध॑से|
गीः॒ऽभिः¦गि॒र्वा॒हः॒¦स्तव॑मानः¦आ¦ग॒हि॒¦सु॒ऽमृ॒ळी॒कः¦नः॒¦आ¦ग॒हि॒ ||

ओषूणो᳚अग्नेशृणुहि॒त्वमी᳚ळि॒तो¦दे॒वेभ्यो᳚ब्रवसिय॒ज्ञिये᳚भ्यो॒¦राज॑भ्योय॒ज्ञिये᳚भ्यः|

यद्ध॒त्यामङ्गि॑रोभ्यो¦धे॒नुंदे᳚वा॒,अद॑त्तन|

वितांदु॑ह्रे,अर्य॒माक॒र्तरी॒सचाँ᳚,¦ए॒षतांवे᳚दमे॒सचा᳚|| 7||

ओ इति॑¦सु¦नः॒¦अ॒ग्ने॒¦शृ॒णु॒हि॒¦त्व‌म्¦ई॒ळि॒तः¦दे॒वेभ्यः॑¦ब्र॒व॒सि॒¦य॒ज्ञिये᳚भ्यः¦राज॑ऽभ्यः¦य॒ज्ञिये᳚भ्यः|
यत्¦ह॒¦त्या‌म्¦अङ्गि॑रःऽभ्यः¦धे॒नु‌म्¦दे॒वाः॒¦अद॑त्तन|
वि¦ता‌म्¦दु॒ह्रे॒¦अ॒र्य॒मा¦क॒र्तरि॑¦सचा᳚¦ए॒षः¦ता‌म्¦वे॒द॒¦मे॒¦सचा᳚ ||

मोषुवो᳚अ॒स्मद॒भितानि॒पौंस्या॒¦सना᳚भूवन्‌द्यु॒म्नानि॒मोतजा᳚रिषु¦र॒स्मत्‌पु॒रोतजा᳚रिषुः|

यद्व॑श्चि॒त्रंयु॒गेयु॑गे॒¦नव्यं॒घोषा॒दम॑र्त्यम्|

अ॒स्मासु॒तन्म॑रुतो॒यच्च॑दु॒ष्टरं᳚¦दिधृ॒तायच्च॑दु॒ष्टर᳚म्|| 8||

मो इति॑¦सु¦वः॒¦अ॒स्मत्¦अ॒भि¦तानि॑¦पौंस्या᳚¦सना᳚¦भू॒व॒न्¦द्यु॒म्नानि॑¦मा¦उ॒त¦जा॒रि॒षुः॒¦अ॒स्मत्¦पु॒रा¦उ॒त¦जा॒रि॒षुः॒|
यत्¦वः॒¦चि॒त्र‌म्¦यु॒गेऽयु॑गे¦नव्य᳚‌म्¦घोषा᳚त्¦अम॑र्त्य‌म्|
अ॒स्मासु॑¦तत्¦म॒रु॒तः॒¦यत्¦च॒¦दु॒स्तर᳚‌म्¦दि॒धृ॒त¦यत्¦च॒¦दु॒स्तर᳚‌म् ||

द॒ध्यङ्‌ह॑मेज॒नुषं॒पूर्वो॒,अङ्गि॑राः¦प्रि॒यमे᳚धः॒कण्वो॒,अत्रि॒र्मनु᳚र्विदु॒¦स्तेमे॒पूर्वे॒मनु᳚र्विदुः|

तेषां᳚दे॒वेष्वाय॑ति¦र॒स्माकं॒तेषु॒नाभ॑यः|

तेषां᳚प॒देन॒मह्यान॑मेगि॒रे¦न्द्रा॒ग्नी,आन॑मेगि॒रा|| 9||

द॒ध्यङ्¦ह॒¦मे॒¦ज॒नुष᳚‌म्¦पूर्वः॑¦अङ्गि॑राः¦प्रि॒यऽमे᳚धः¦कण्वः॑¦अत्रिः॑¦मनुः॑¦वि॒दुः॒¦ते¦मे॒¦पूर्वे᳚¦मनुः॑¦वि॒दुः॒|
तेषा᳚‌म्¦दे॒वेषु॑¦आऽय॑तिः¦अ॒स्माक᳚‌म्¦तेषु॑¦नाभ॑यः|
तेषा᳚‌म्¦प॒देन॑¦महि॑¦आ¦न॒मे॒¦गि॒रा¦इ॒न्द्रा॒ग्नी इति॑¦आ¦न॒मे॒¦गि॒रा ||

होता᳚यक्षद्‌व॒निनो᳚वन्त॒वार्यं॒¦बृह॒स्पति᳚र्यजतिवे॒नउ॒क्षभिः॑¦पुरु॒वारे᳚भिरु॒क्षभिः॑|

ज॒गृ॒भ्मादू॒रआ᳚दिशं॒¦श्लोक॒मद्रे॒रध॒त्मना᳚|

अधा᳚रयदर॒रिन्दा᳚निसु॒क्रतुः॑¦पु॒रूसद्मा᳚निसु॒क्रतुः॑|| 10||

होता᳚¦य॒क्ष॒त्¦व॒निनः॑¦व॒न्त॒¦वार्य᳚‌म्¦बृह॒स्पतिः॑¦य॒ज॒ति॒¦वे॒नः¦उ॒क्षऽभिः॑¦पु॒रु॒ऽवारे᳚भिः¦उ॒क्षऽभिः॑|
ज॒गृ॒भ्म¦दू॒रेऽआ᳚दिश‌म्¦श्लोक᳚‌म्¦अद्रेः᳚¦अध॑¦त्मना᳚|
अधा᳚रयत्¦अ॒र॒रिन्दा᳚नि¦सु॒ऽक्रतुः॑¦पु॒रु¦सद्मा᳚नि¦सु॒ऽक्रतुः॑ ||

येदे᳚वासोदि॒व्येका᳚दश॒स्थ¦पृ॑थि॒व्यामध्येका᳚दश॒स्थ|

अ॒प्सु॒क्षितो᳚महि॒नैका᳚दश॒स्थ¦तेदे᳚वासोय॒ज्ञमि॒मंजु॑षध्वम्|| 11||

ये¦दे॒वा॒सः॒¦दि॒वि¦एका᳚दश¦स्थ¦पृ॒थि॒व्या‌म्¦अधि॑¦एका᳚दश¦स्थ|
अ॒प्सु॒ऽक्षितः॑¦म॒हि॒ना¦एका᳚दश¦स्थ¦ते¦दे॒वा॒सः॒¦य॒ज्ञ‌म्¦इ॒म‌म्¦जु॒ष॒ध्व॒‌म् ||

[19] वेदिषदइति त्रयोदशर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाअग्निर्जगती अंत्येद्वेत्रिष्टुभौदशमीत्रिष्टुब्वा |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:140}{अनुवाक:21, सूक्त:1}
वे॒दि॒षदे᳚प्रि॒यधा᳚मायसु॒द्युते᳚¦धा॒सिमि॑व॒प्रभ॑रा॒योनि॑म॒ग्नये᳚|

वस्त्रे᳚णेववासया॒मन्म॑ना॒शुचिं᳚¦ज्यो॒तीर॑थंशु॒क्रव᳚र्णंतमो॒हन᳚म्|| 1||वर्ग:5

वे॒दि॒ऽसदे᳚¦प्रि॒यऽधा᳚माय¦सु॒ऽद्युते᳚¦धा॒सि‌म्ऽ‌इ᳚व¦प्र¦भ॒र॒¦योनि᳚‌म्¦अ॒ग्नये᳚|
वस्त्रे᳚णऽ‌इव¦वा॒स॒य॒¦मन्म॑ना¦शुचि᳚‌म्¦ज्यो॒तिःऽर॑थ‌म्¦शु॒क्रऽव᳚र्ण‌म्¦त॒मः॒ऽहन᳚‌म् ||

अ॒भिद्वि॒जन्मा᳚त्रि॒वृदन्न॑मृज्यते¦संवत्स॒रेवा᳚वृधेज॒ग्धमी॒पुनः॑|

अ॒न्यस्या॒साजि॒ह्वया॒जेन्यो॒वृषा॒¦न्य१॑(अ॒)न्येन॑व॒निनो᳚मृष्टवार॒णः|| 2||

अ॒भि¦द्वि॒ऽजन्मा᳚¦त्रि॒ऽवृत्¦अन्न᳚‌म्¦ऋ॒ज्य॒ते॒¦सं॒व॒त्स॒रे¦व॒वृ॒धे॒¦ज॒ग्ध‌म्¦ई॒मिति॑¦पुन॒रिति॑|
अ॒न्यस्य॑¦आ॒सा¦जि॒ह्वया᳚¦जेन्यः॑¦वृषा᳚¦नि¦अ॒न्येन॑¦व॒निनः॑¦मृ॒ष्ट॒¦वा॒र॒णः ||

कृ॒ष्ण॒प्रुतौ᳚वेवि॒जे,अ॑स्यस॒क्षिता᳚¦उ॒भात॑रेते,अ॒भिमा॒तरा॒शिशु᳚म्|

प्रा॒चाजि॑ह्वंध्व॒सय᳚न्तंतृषु॒च्युत॒¦मासाच्यं॒कुप॑यं॒वर्ध॑नंपि॒तुः|| 3||

कृ॒ष्ण॒ऽप्रुतौ᳚¦वे॒वि॒जे इति॑¦अ॒स्य॒¦स॒ऽक्षितौ᳚¦उ॒भा¦त॒रे॒ते॒ इति॑¦अ॒भि¦मा॒तरा᳚¦शिशु᳚‌म्|
प्रा॒चाऽजि॑ह्व‌म्¦ध्व॒सय᳚न्त‌म्¦तृ॒षु॒ऽच्युत᳚‌म्¦आ¦साच्य᳚‌म्¦कुप॑य‌म्¦वर्ध॑न‌म्¦पि॒तुः ||

मु॒मु॒क्ष्वो॒३॑(ओ॒)मन॑वेमानवस्य॒ते¦र॑घु॒द्रुवः॑कृ॒ष्णसी᳚तासऊ॒जुवः॑|

अ॒स॒म॒ना,अ॑जि॒रासो᳚रघु॒ष्यदो॒¦वात॑जूता॒,उप॑युज्यन्तआ॒शवः॑|| 4||

मु॒मु॒क्ष्वः॑¦मन॑वे¦मा॒न॒व॒स्य॒ते¦र॒घु॒ऽद्रुवः॑¦कृ॒ष्णऽसी᳚तासः¦ऊँ॒ इति॑¦जुवः॑|
अ॒स॒म॒नाः¦अ॒जि॒रासः॑¦र॒घु॒ऽस्यदः॑¦वात॑ऽजूताः¦उप॑¦यु॒ज्य॒न्ते॒¦आ॒शवः॑ ||

आद॑स्य॒तेध्व॒सय᳚न्तो॒वृथे᳚रते¦कृ॒ष्णमभ्वं॒महि॒वर्पः॒करि॑क्रतः|

यत्‌सीं᳚म॒हीम॒वनिं॒प्राभिमर्मृ॑श¦दभिश्व॒सन्त्‌स्त॒नय॒न्नेति॒नान॑दत्|| 5||

आत्¦अ॒स्य॒¦ते¦ध्व॒सय᳚न्तः¦वृथा᳚¦ई॒र॒ते॒¦कृ॒ष्ण‌म्¦अभ्व᳚‌म्¦महि॑¦वर्पः॑¦करि॑क्रतः|
यत्¦सी॒‌म्¦म॒ही‌म्¦अ॒वनि᳚‌म्¦प्र¦अ॒भि¦मर्मृ॑शत्¦अ॒भि॒ऽश्व॒सन्¦स्त॒नय॑न्¦एति॑¦नान॑दत् ||

भूष॒न्नयोधि॑ब॒भ्रूषु॒नम्न॑ते॒¦वृषे᳚व॒पत्नी᳚र॒भ्ये᳚ति॒रोरु॑वत्|

ओ॒जा॒यमा᳚नस्त॒न्व॑श्चशुम्भते¦भी॒मोनशृङ्गा᳚दविधावदु॒र्गृभिः॑|| 6||वर्ग:6

भूष॑न्¦न¦यः¦अधि॑¦ब॒भ्रूषु॑¦नम्न॑ते¦वृषा᳚ऽ‌इव¦पत्नीः᳚¦अ॒भि¦ए॒ति॒¦रोरु॑वत्|
ओ॒जा॒यमा᳚नः¦त॒न्वः॑¦च॒¦शु॒म्भ॒ते॒¦भी॒मः¦न¦शृङ्गा᳚¦द॒वि॒धा॒व॒¦दुः॒ऽगृभिः॑ ||

ससं॒स्तिरो᳚वि॒ष्टिरः॒संगृ॑भायति¦जा॒नन्ने॒वजा᳚न॒तीर्नित्य॒आश॑ये|

पुन᳚र्वर्धन्ते॒,अपि॑यन्तिदे॒व्य॑¦म॒न्यद्वर्पः॑पि॒त्रोःकृ᳚ण्वते॒सचा᳚|| 7||

सः¦स॒‌म्ऽस्तिरः॑¦वि॒ऽस्तिरः॑¦स‌म्¦गृ॒भा॒य॒ति॒¦जा॒नन्¦ए॒व¦जा॒न॒तीः¦नित्यः॑¦आ¦श॒ये॒|
पुनः॑¦व॒र्ध॒न्ते॒¦अपि॑¦य॒न्ति॒¦दे॒व्य᳚‌म्¦अ॒न्यत्¦वर्पः॑¦पि॒त्रोः¦कृ॒ण्व॒ते॒¦सचा᳚ ||

तम॒ग्रुवः॑के॒शिनीः॒संहिरे᳚भि॒र¦ऊ॒र्ध्वास्त॑स्थुर्म॒म्रुषीः॒प्रायवे॒पुनः॑|

तासां᳚ज॒रांप्र॑मु॒ञ्चन्ने᳚ति॒नान॑द॒¦दसुं॒परं᳚ज॒नय᳚ञ्जी॒वमस्तृ॑तम्|| 8||

त‌म्¦अ॒ग्रुवः॑¦के॒शिनीः᳚¦स‌म्¦हि¦रे॒भि॒रे¦ऊ॒र्ध्वाः¦त॒स्थुः॒¦म॒म्रुषीः᳚¦प्र¦आ॒यवे᳚¦पुन॒रिति॑|
तासा᳚‌म्¦ज॒रा‌म्¦प्र॒ऽमुं॒चन्¦ए॒ति॒¦नान॑दत्¦असु᳚‌म्¦पर᳚‌म्¦ज॒नय॑न्¦जी॒व‌म्¦अस्तृ॑त‌म् ||

अ॒धी॒वा॒संपरि॑मा॒तूरि॒हन्नह॑¦तुवि॒ग्रेभिः॒सत्व॑भिर्याति॒विज्रयः॑|

वयो॒दध॑त्‌प॒द्वते॒रेरि॑ह॒त्सदा¦ऽनु॒श्येनी᳚सचतेवर्त॒नीरह॑|| 9||

अ॒धी॒वा॒स‌म्¦परि॑¦मा॒तुः¦रि॒हन्¦अह॑¦तु॒वि॒ऽग्रेभिः॑¦सत्व॑ऽभिः¦या॒ति॒¦वि¦ज्रयः॑|
वयः॑¦दध॑त्¦प॒त्ऽवते᳚¦रेरि॑हत्¦सदा᳚¦अनु॑¦श्येनी᳚¦स॒च॒ते॒¦व॒र्त॒निः¦अह॑ ||

अ॒स्माक॑मग्नेम॒घव॑त्सुदीदि॒¦ह्यध॒श्वसी᳚वान्‌वृष॒भोदमू᳚नाः|

अ॒वास्या॒शिशु॑मतीरदीदे॒¦र्वर्मे᳚वयु॒त्सुप॑रि॒जर्भु॑राणः|| 10||

अ॒स्माक᳚‌म्¦अ॒ग्ने॒¦म॒घव॑त्ऽसु¦दी॒दि॒हि॒¦अध॑¦श्वसी᳚वान्¦वृ॒ष॒भः¦दमू᳚नाः|
अ॒व॒।आस्य॑¦शिशु॑ऽमतीः¦अ॒दी॒देः॒¦वर्म॑ऽ‌इव¦यु॒त्ऽसु¦प॒रि॒ऽजर्भु॑राणः ||

इ॒दम॑ग्ने॒सुधि॑तं॒दुर्धि॑ता॒दधि॑¦प्रि॒यादु॑चि॒न्मन्‌म॑नः॒प्रेयो᳚अस्तुते|

यत्ते᳚शु॒क्रंत॒न्वो॒३॑(ओ॒)रोच॑ते॒शुचि॒¦तेना॒स्मभ्यं᳚वनसे॒रत्न॒मात्वम्|| 11||वर्ग:7

इ॒द‌म्¦अ॒ग्ने॒¦सुऽधि॑त‌म्¦दुःऽधि॑तात्¦अधि॑¦प्रि॒यात्¦ऊँ॒ इति॑¦चि॒त्¦मन्म॑नः¦प्रेयः॑¦अ॒स्तु॒¦ते॒|
यत्¦ते॒¦शु॒क्र‌म्¦त॒न्वः॑¦रोच॑ते¦शुचि॑¦तेन॑¦अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦व॒न॒से॒¦रत्न᳚‌म्¦आ¦त्व‌म् ||

रथा᳚य॒नाव॑मु॒तनो᳚गृ॒हाय॒¦नित्या᳚रित्रांप॒द्वतीं᳚रास्यग्ने|

अ॒स्माकं᳚वी॒राँ,उ॒तनो᳚म॒घोनो॒¦जनाँ᳚श्च॒यापा॒रया॒च्छर्म॒याच॑|| 12||

रथा᳚य¦नाव᳚‌म्¦उ॒त¦नः॒¦गृ॒हाय॑¦नित्य॑।आरित्रा‌म्¦प॒त्ऽवती᳚‌म्¦रा॒सि॒¦अ॒ग्ने॒|
अ॒स्माक᳚‌म्¦वी॒रान्¦उ॒त¦नः॒¦म॒घोनः॑¦जना᳚न्¦च॒¦या¦पा॒रया᳚त्¦शर्म॑¦या¦च॒ ||

अ॒भीनो᳚अग्नउ॒क्थमिज्जु॑गुर्या॒¦द्यावा॒क्षामा॒सिन्ध॑वश्च॒स्वगू᳚र्ताः|

गव्यं॒यव्यं॒यन्तो᳚दी॒र्घाहे¦षं॒वर॑मरु॒ण्यो᳚वरन्त|| 13||

अ॒भि¦नः॒¦अ॒ग्ने॒¦उ॒क्थ‌म्¦इत्¦जु॒गु॒र्याः॒¦द्यावा॒क्षामा᳚¦सिन्ध॑वः¦च॒¦स्वऽगू᳚र्ताः|
गव्य᳚‌म्¦यव्य᳚‌म्¦यन्तः॑¦दी॒र्घा¦अहा᳚¦इष᳚‌म्¦वर᳚‌म्¦अ॒रु॒ण्यः॑¦व॒र॒न्त॒ ||

[20] बळित्थेति त्रयोदशर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाअग्निर्जगती अंत्येद्वेत्रिष्टुभौ|{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:141}{अनुवाक:21, सूक्त:2}
बळि॒त्थातद्वपु॑षेधायिदर्श॒तं¦दे॒वस्य॒भर्गः॒सह॑सो॒यतो॒जनि॑|

यदी॒मुप॒ह्वर॑ते॒साध॑तेम॒ति¦रृ॒तस्य॒धेना᳚अनयन्तस॒स्रुतः॑|| 1||वर्ग:8

बट्¦इ॒त्था¦तत्¦वपु॑षे¦धा॒यि॒¦द॒र्श॒त‌म्¦दे॒वस्य॑¦भर्गः॑¦सह॑सः¦यतः॑¦जनि॑|
यत्¦ई॒‌म्¦उप॑¦ह्वर॑ते¦साध॑ते¦म॒तिः¦ऋ॒तस्य॑¦धेनाः᳚¦अ॒न॒य॒न्त॒¦स॒ऽस्रुतः॑ ||

पृ॒क्षोवपुः॑पितु॒मान्नित्य॒आश॑ये¦द्वि॒तीय॒मास॒प्तशि॑वासुमा॒तृषु॑|

तृ॒तीय॑मस्यवृष॒भस्य॑दो॒हसे॒¦दश॑प्रमतिंजनयन्त॒योष॑णः|| 2||

पृ॒क्षः¦वपुः॑¦पि॒तु॒ऽमान्¦नित्यः॑¦आ¦श॒ये॒¦द्वि॒तीय᳚‌म्¦आ¦स॒प्तऽशि॑वासु¦मा॒तृषु॑|
तृ॒तीय᳚‌म्¦अ॒स्य॒¦वृ॒ष॒भस्य॑¦दो॒हसे᳚¦दश॑ऽप्रमति‌म्¦ज॒न॒य॒न्त॒¦योष॑णः ||

निर्यदीं᳚बु॒ध्नान्म॑हि॒षस्य॒¦वर्प॑सईशा॒नासः॒शव॑सा॒क्रन्त॑सू॒रयः॑|

यदी॒मनु॑प्र॒दिवो॒मध्व॑आध॒वे¦गुहा॒सन्तं᳚मात॒रिश्वा᳚मथा॒यति॑|| 3||

निः¦यत्¦ई॒‌म्¦बु॒ध्नात्¦म॒हि॒षस्य॑¦वर्प॑सः¦ई॒शा॒नासः॑¦शव॑सा¦क्रन्त॑¦सू॒रयः॑|
यत्¦ई॒‌म्¦अनु॑¦प्र॒ऽदिवः॑¦मध्वः॑¦आ॒ऽध॒वे¦गुहा᳚¦सन्त᳚‌म्¦मा॒त॒रिश्वा᳚¦म॒था॒यति॑ ||

प्रयत्‌पि॒तुःप॑र॒मान्नी॒यते॒प¦र्यापृ॒क्षुधो᳚वी॒रुधो॒दंसु॑रोहति|

उ॒भायद॑स्यज॒नुषं॒यदिन्व॑त॒¦आदिद्यवि॑ष्ठो,अभवद्‌घृ॒णाशुचिः॑|| 4||

प्र¦यत्¦पि॒तुः¦प॒र॒मात्¦नी॒यते᳚¦परि॑¦आ¦पृ॒क्षुधः॑¦वी॒रुधः॑¦द‌म्ऽसु॑¦रो॒ह॒ति॒|
उ॒भा¦यत्¦अ॒स्य॒¦ज॒नुष᳚‌म्¦यत्¦इन्व॑तः¦आत्¦इत्¦यवि॑ष्ठः¦अ॒भ॒व॒त्¦घृ॒णा¦शुचिः॑ ||

आदिन्मा॒तॄरावि॑श॒द्‌यास्वाशुचि॒¦रहिं᳚स्यमानउर्वि॒याविवा᳚वृधे|

अनु॒यत्‌पूर्वा॒,अरु॑हत्‌सना॒जुवो॒¦निनव्य॑सी॒ष्वव॑रासुधावते|| 5||

आत्¦इत्¦मा॒तॄः¦आ¦अ॒वि॒श॒त्¦यासु॑¦आ¦शुचिः॑¦अहिं᳚स्यमानः¦उ॒र्वि॒या¦वि¦व॒वृ॒धे॒|
अनु॑¦यत्¦पूर्वाः᳚¦अरु॑हत्¦स॒ना॒ऽजुवः॑¦नि¦नव्य॑सीषु¦अव॑रासु¦धा॒व॒ते॒ ||

आदिद्धोता᳚रंवृणते॒दिवि॑ष्टिषु॒¦भग॑मिवपपृचा॒नास॑ऋञ्जते|

दे॒वान्यत्क्रत्वा᳚म॒ज्मना᳚पुरुष्टु॒तो¦मर्तं॒शंसं᳚वि॒श्वधा॒वेति॒धाय॑से|| 6||वर्ग:9

आत्¦इत्¦होता᳚र‌म्¦वृ॒ण॒ते॒¦दिवि॑ष्टिषु¦भग᳚‌म्ऽ‌इव¦प॒पृ॒चा॒नासः॑¦ऋं॒ज॒ते॒|
दे॒वान्¦यत्¦क्रत्वा᳚¦म॒ज्मना᳚¦पु॒रु॒ऽस्तु॒तः¦मर्त᳚‌म्¦शंस᳚‌म्¦वि॒श्वधा᳚¦वेति॑¦धाय॑से ||

वियदस्था᳚द्‌यज॒तोवात॑चोदितो¦ह्वा॒रोनवक्वा᳚ज॒रणा॒,अना᳚कृतः|

तस्य॒पत्म᳚न्‌द॒क्षुषः॑¦कृ॒ष्णजं᳚हसः॒शुचि॑जन्मनो॒रज॒आव्य॑ध्वनः|| 7||

वि¦यत्¦अस्था᳚त्¦य॒ज॒तः¦वात॑ऽचोदितः¦ह्वा॒रः¦न¦वक्वा᳚¦ज॒रणाः᳚¦अना᳚कृतः|
तस्य॑¦पत्म॑न्¦ध॒क्षुषः॑¦कृ॒ष्णऽजं᳚हसः¦शुचि॑ऽजन्मनः¦रजः॑¦आ¦वि।आ॑ध्वनः ||

रथो॒नया॒तःशिक्व॑भिःकृ॒तो¦द्यामङ्गे᳚भिररु॒षेभि॑रीयते|

आद॑स्य॒तेकृ॒ष्णासो᳚दक्षिसू॒रयः॒¦शूर॑स्येवत्वे॒षथा᳚दीषते॒वयः॑|| 8||

रथः॑¦न¦या॒तः¦शिक्व॑ऽभिः¦कृ॒तः¦द्या‌म्¦अङ्गे᳚भिः¦अ॒रु॒षेभिः॑¦ई॒य॒ते॒|
आत्¦अ॒स्य॒¦ते¦कृ॒ष्णासः॑¦ध॒क्षि॒¦सू॒रयः॑¦शूर॑स्यऽ‌इव¦त्वे॒षथा᳚त्¦ई॒ष॒ते॒¦वयः॑ ||

त्वया॒ह्य॑ग्ने॒वरु॑णोधृ॒तव्र॑तो¦मि॒त्रःशा᳚श॒द्रे,अ᳚र्य॒मासु॒दान॑वः|

यत्‌सी॒मनु॒क्रतु॑नावि॒श्वथा᳚वि॒भु¦र॒रान्नने॒मिःप॑रि॒भूरजा᳚यथाः|| 9||

त्वया᳚¦हि¦अ॒ग्ने॒¦वरु॑णः¦धृ॒तऽव्र॑तः¦मि॒त्रः¦शा॒श॒द्रे¦अ॒र्य॒मा¦सु॒ऽदान॑वः|
यत्¦सी॒‌म्¦अनु॑¦क्रतु॑ना¦वि॒श्वऽथा᳚¦वि॒ऽभुः¦अ॒रान्¦न¦ने॒मिः¦प॒रि॒ऽभूः¦अजा᳚यथाः ||

त्वम॑ग्नेशशमा॒नाय॑सुन्व॒ते¦रत्नं᳚यविष्ठदे॒वता᳚तिमिन्वसि|

तंत्वा॒नुनव्यं᳚सहसोयुवन्‌व॒यं¦भगं॒नका॒रेम॑हिरत्नधीमहि|| 10||

त्व‌म्¦अ॒ग्ने॒¦श॒श॒मा॒नाय॑¦सु॒न्व॒ते¦रत्न᳚‌म्¦य॒वि॒ष्ठ॒¦दे॒वऽता᳚ति‌म्¦इ॒न्व॒सि॒|
त्व‌म्¦त्वा॒¦नु¦नव्य᳚‌म्¦स॒ह॒सः॒¦यु॒व॒न्¦व॒य‌म्¦भग᳚‌म्¦न¦का॒रे¦म॒हि॒ऽर॒त्न॒¦धी॒म॒हि॒ ||

अ॒स्मेर॒यिंनस्वर्थं॒दमू᳚नसं॒¦भगं॒दक्षं॒नप॑पृचासिधर्ण॒सिम्|

र॒श्मीँऽरि॑व॒योयम॑ति॒जन्म॑नी,उ॒भे¦दे॒वानां॒शंस॑मृ॒तआच॑सु॒क्रतुः॑|| 11||

अ॒स्मे इति॑¦र॒यि‌म्¦न¦सु॒।आर्थ᳚‌म्¦दमू᳚नस‌म्¦भग॑न्¦दक्ष᳚‌म्¦न¦प॒पृ॒चा॒सि॒¦ध॒र्ण॒सि‌म्|
र॒श्मीन्ऽ‌इ᳚व¦यः¦यम॑ति¦जन्म॑नी॒ इति॑¦उ॒भे इति॑¦दे॒वाना᳚‌म्¦शंस᳚‌म्¦ऋ॒ते¦आ¦च॒¦सु॒ऽक्रतुः॑ ||

उ॒तनः॑सु॒द्योत्मा᳚जी॒राश्वो॒¦होता᳚म॒न्द्रःशृ॑णवच्च॒न्द्रर॑थः|

सनो᳚नेष॒न्नेष॑तमै॒रमू᳚रो॒¦ऽग्निर्वा॒मंसु॑वि॒तंवस्यो॒,अच्छ॑|| 12||

उ॒त¦नः॒¦सु॒ऽद्योत्मा᳚¦जी॒र।आ॑श्वः¦होता᳚¦म॒न्द्रः¦शृ॒ण॒व॒त्¦च॒न्द्रऽर॑थः|
सः¦नः॒¦ने॒ष॒त्¦नेष॑ऽतमैः¦अमू᳚रः¦अ॒ग्निः¦वा॒म‌म्¦सु॒ऽवि॒त‌म्¦वस्यः॑¦अच्छ॑ ||

अस्ता᳚व्य॒ग्निःशिमी᳚वद्भिर॒र्कैः¦साम्रा᳚ज्यायप्रत॒रंदधा᳚नः|

अ॒मीच॒येम॒घवा᳚नोव॒यंच॒¦मिहं॒नसूरो॒,अति॒निष्ट॑तन्युः|| 13||

अस्ता᳚वि¦अ॒ग्निः¦शिमी᳚वत्ऽभिः¦अ॒र्कैः¦सा‌म्ऽरा᳚ज्याय¦प्र॒ऽत॒र‌म्¦दधा᳚नः|
अ॒मी इति॑¦च॒¦ये¦म॒घऽवा᳚नः¦व॒य‌म्¦च॒¦मिह᳚‌म्¦न¦सूरः॑¦अति॑¦निः¦त॒त॒न्युः॒ ||

[21] समिद्धोअग्नइति त्रयोदशर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाऋषिः इध्मस्तनूनपान्नराशंसइळो बर्हिर्देवीर्द्वार उषासानक्ता देव्यौहोतारौ सरस्वतीळाभारत्यस्त्वष्टावनस्पतिः स्वाहाकृतयइतिक्रमेणदेवताः अंत्याया इंद्रोनुष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:142}{अनुवाक:21, सूक्त:3}
समि॑द्धो,अग्न॒आव॑ह¦दे॒वाँ,अ॒द्यय॒तस्रु॑चे|तन्तुं᳚तनुष्वपू॒र्व्यं¦सु॒तसो᳚मायदा॒शुषे᳚|| 1||वर्ग:10

स‌म्ऽ‌इ᳚द्धः¦अ॒ग्ने॒¦आ¦व॒ह॒¦दे॒वान्¦अ॒द्य¦य॒तऽस्रु॑चे | तन्तु᳚‌म्¦त॒नु॒ष्व॒¦पू॒र्व्य‌म्¦सु॒तऽसो᳚माय¦दा॒शुषे᳚ ||

घृ॒तव᳚न्त॒मुप॑मासि॒¦मधु॑मन्तंतनूनपात्|य॒ज्ञंविप्र॑स्य॒माव॑तः¦शशमा॒नस्य॑दा॒शुषः॑|| 2||

घृ॒तऽव᳚न्त‌म्¦उप॑¦मा॒सि॒¦मधु॑ऽमन्त‌म्¦त॒नू॒ऽन॒पा॒त् | य॒ज्ञ‌म्¦विप्र॑स्य¦माऽव॑तः¦श॒श॒मा॒नस्य॑¦दा॒शुषः॑ ||

शुचिः॑पाव॒को,अद्भु॑तो॒¦मध्वा᳚य॒ज्ञंमि॑मिक्षति|नरा॒शंस॒स्त्रिरादि॒वो¦दे॒वोदे॒वेषु॑य॒ज्ञियः॑|| 3||

शुचिः॑¦पा॒व॒कः¦अद्भु॑तः¦मध्वा᳚¦य॒ज्ञ‌म्¦मि॒मि॒क्ष॒ति॒ | नरा॒शंसः॑¦त्रिः¦आ¦दि॒वः¦दे॒वः¦दे॒वेषु॑¦य॒ज्ञियः॑ ||

ई॒ळि॒तो,अ॑ग्न॒आव॒हे¦न्द्रं᳚चि॒त्रमि॒हप्रि॒यम्|इ॒यंहित्वा᳚म॒तिर्ममा¦च्छा᳚सुजिह्वव॒च्यते᳚|| 4||

ई॒ळि॒तः¦अ॒ग्ने॒¦आ¦व॒ह॒¦इन्द्र᳚‌म्¦चि॒त्र‌म्¦इ॒ह¦प्रि॒य‌म् | इ॒य‌म्¦हि¦त्वा॒¦म॒तिः¦मम॑¦अच्छ॑¦सु॒ऽजि॒ह्व॒¦व॒च्यते᳚ ||

स्तृ॒णा॒नासो᳚य॒तस्रु॑चो¦ब॒र्हिर्य॒ज्ञेस्व॑ध्व॒रे|वृ॒ञ्जेदे॒वव्य॑चस्तम॒¦मिन्द्रा᳚य॒शर्म॑स॒प्रथः॑|| 5||

स्तृ॒णा॒नासः॑¦य॒तऽस्रु॑चः¦ब॒र्हिः¦य॒ज्ञे¦सु॒।आ॒ध्व॒रे | वृं॒जे¦दे॒वव्य॑चःऽतम‌म्¦इन्द्रा᳚य¦शर्म॑¦स॒ऽप्रथः॑ ||

विश्र॑यन्तामृता॒वृधः॑¦प्र॒यैदे॒वेभ्यो᳚म॒हीः|पा॒व॒कासः॑पुरु॒स्पृहो॒¦द्वारो᳚दे॒वीर॑स॒श्चतः॑|| 6||

वि¦श्र॒य॒न्ता॒‌म्¦ऋ॒त॒ऽवृधः॑¦प्र॒ऽयै¦दे॒वेभ्यः॑¦म॒हीः | पा॒व॒कासः॑¦पु॒रु॒ऽस्पृहः॑¦द्वारः॑¦दे॒वीः¦अ॒स॒श्चतः॑ ||

आभन्द॑माने॒,उपा᳚के॒¦नक्तो॒षासा᳚सु॒पेश॑सा|य॒ह्वी,ऋ॒तस्य॑मा॒तरा॒¦सीद॑तांब॒र्हिरासु॒मत्|| 7||वर्ग:11

आ¦भन्द॑माने॒ इति॑¦उपा᳚के॒ इति॑¦नक्तो॒षसा᳚¦सु॒ऽपेश॑सा | य॒ह्वी इति॑¦ऋ॒तस्य॑¦मा॒तरा᳚¦सीद॑ता‌म्¦ब॒र्हिः¦आ¦सु॒ऽमत् ||

म॒न्द्रजि॑ह्वाजुगु॒र्वणी॒¦होता᳚रा॒दैव्या᳚क॒वी|य॒ज्ञंनो᳚यक्षतामि॒मं¦सि॒ध्रम॒द्यदि॑वि॒स्पृश᳚म्|| 8||

म॒न्द्रऽजि॑ह्वा¦जु॒गु॒र्वणी॒ इति॑¦होता᳚रा¦दैव्या᳚¦क॒वी इति॑ | य॒ज्ञ‌म्¦नः॒¦य॒क्ष॒ता॒‌म्¦इ॒म‌म्¦सि॒ध्र‌म्¦अ॒द्य¦दि॒वि॒ऽस्पृश᳚‌म् ||

शुचि॑र्दे॒वेष्वर्पि॑ता॒¦होत्रा᳚म॒रुत्सु॒भार॑ती|इळा॒सर॑स्वतीम॒ही¦ब॒र्हिःसी᳚दन्तुय॒ज्ञियाः᳚|| 9||

शुचिः॑¦दे॒वेषु॑¦अर्पि॑ता¦होत्रा᳚¦म॒रुत्ऽसु॑¦भार॑ती | इळा᳚¦सर॑स्वती¦म॒ही¦ब॒र्हिः¦सी॒द॒न्तु॒¦य॒ज्ञियाः᳚ ||

तन्न॑स्तु॒रीप॒मद्भु॑तं¦पु॒रुवारं᳚पु॒रुत्मना᳚|त्वष्टा॒पोषा᳚य॒विष्य॑तु¦रा॒येनाभा᳚नो,अस्म॒युः|| 10||

तत्¦नः॒¦तु॒रीप᳚‌म्¦अद्भु॑त‌म्¦पु॒रु¦वा॒¦अर᳚‌म्¦पु॒रु¦त्मना᳚ | त्वष्टा᳚¦पोषा᳚य¦वि¦स्य॒तु॒¦रा॒ये¦नाभा᳚¦नः॒¦अ॒स्म॒ऽयुः ||

अ॒व॒सृ॒जन्नुप॒त्मना᳚¦दे॒वान्‌य॑क्षिवनस्पते|अ॒ग्निर्ह॒व्यासु॑षूदति¦दे॒वोदे॒वेषु॒मेधि॑रः|| 11||

अ॒व॒ऽसृ॒जन्¦उप॑¦त्मना᳚¦दे॒वान्¦य॒क्षि॒¦व॒न॒स्प॒ते॒ | अ॒ग्निः¦ह॒व्या¦सु॒सू॒द॒ति॒¦दे॒वः¦दे॒वेषु॑¦मेधि॑रः ||

पू॒ष॒ण्वते᳚म॒रुत्व॑ते¦वि॒श्वदे᳚वायवा॒यवे᳚|स्वाहा᳚गाय॒त्रवे᳚पसे¦ह॒व्यमिन्द्रा᳚यकर्तन|| 12||

पू॒ष॒ण्ऽवते᳚¦म॒रुत्व॑ते¦वि॒श्वऽदे᳚वाय¦वा॒यवे᳚ | स्वाहा᳚¦गा॒य॒त्रऽवे᳚पसे¦ह॒व्य‌म्¦इन्द्रा᳚य¦क॒र्त॒न॒ ||

स्वाहा᳚कृता॒न्याग॒¦ह्युप॑ह॒व्यानि॑वी॒तये᳚|इन्द्राग॑हिश्रु॒धीहवं॒¦त्वांह॑वन्ते,अध्व॒रे|| 13||

स्वाहा᳚ऽकृतानि¦आ¦ग॒हि॒¦उप॑¦ह॒व्यानि॑¦वी॒तये᳚ | इन्द्र॑¦आ¦ग॒हि॒¦श्रु॒धि¦हव᳚‌म्¦त्वा‌म्¦ह॒व॒न्ते॒¦अ॒ध्व॒रे ||

[22] प्रतव्यसीमित्यष्टर्चस्य सूक्तस्यौचथ्यो दीर्घतमाअग्निर्जगतीअंत्यात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:143}{अनुवाक:21, सूक्त:4}
प्रतव्य॑सीं॒नव्य॑सींधी॒तिम॒ग्नये᳚¦वा॒चोम॒तिंसह॑सःसू॒नवे᳚भरे|

अ॒पांनपा॒द्योवसु॑भिःस॒हप्रि॒यो¦होता᳚पृथि॒व्यांन्यसी᳚ददृ॒त्वियः॑|| 1||वर्ग:12

प्र¦तव्य॑सी‌म्¦नव्य॑सी‌म्¦धी॒ति‌म्¦अ॒ग्नये᳚¦वा॒चः¦म॒ति‌म्¦सह॑सः¦सू॒नवे᳚¦भ॒रे॒|
अ॒पा‌म्¦नपा᳚त्¦यः¦वसु॑ऽभिः¦स॒ह¦प्रि॒यः¦होता᳚¦पृ॒थि॒व्या‌म्¦नि¦असी᳚दत्¦ऋ॒त्वियः॑ ||

सजाय॑मानःपर॒मेव्यो᳚म¦न्या॒विर॒ग्निर॑भवन्मात॒रिश्व॑ने|

अ॒स्यक्रत्वा᳚समिधा॒नस्य॑म॒ज्मना॒¦प्रद्यावा᳚शो॒चिःपृ॑थि॒वी,अ॑रोचयत्|| 2||

सः¦जाय॑मानः¦प॒र॒मे¦विऽओ᳚मनि¦आ॒विः¦अ॒ग्निः¦अ॒भ॒व॒त्¦मा॒त॒रिश्व॑ने|
अ॒स्य¦क्रत्वा᳚¦स॒‌म्ऽ‌इ॒धा॒नस्य॑¦म॒ज्मना᳚¦प्र¦द्यावा᳚¦शो॒चिः¦पृ॒थि॒वी इति॑¦अ॒रो॒च॒य॒त् ||

अ॒स्यत्वे॒षा,अ॒जरा᳚अ॒स्यभा॒नवः॑¦सुसं॒दृशः॑सु॒प्रती᳚कस्यसु॒द्युतः॑|

भात्व॑क्षसो॒,अत्य॒क्तुर्नसिन्ध॑वो॒¦ऽग्नेरे᳚जन्ते॒,अस॑सन्तो,अ॒जराः᳚|| 3||

अ॒स्य¦त्वे॒षाः¦अ॒जराः᳚¦अ॒स्य¦भा॒नवः॑¦सु॒ऽसं॒दृशः॑¦सु॒ऽप्रती᳚कस्य¦सु॒ऽद्युतः॑|
भाऽत्व॑क्षसः¦अति॑¦अ॒क्तुः¦न¦सिन्ध॑वः¦अ॒ग्नेः¦रे॒ज॒न्ते॒¦अस॑सन्तः¦अ॒जराः᳚ ||

यमे᳚रि॒रेभृग॑वोवि॒श्ववे᳚दसं॒¦नाभा᳚पृथि॒व्याभुव॑नस्यम॒ज्मना᳚|

अ॒ग्निंतंगी॒र्भिर्हि॑नुहि॒स्वआदमे॒¦यएको॒वस्वो॒वरु॑णो॒नराज॑ति|| 4||

य‌म्¦आ॒ऽई॒रि॒रे॒¦भृग॑वः¦वि॒श्वऽवे᳚दस‌म्¦नाभा᳚¦पृ॒थि॒व्याः¦भुव॑नस्य¦म॒ज्मना᳚|
अ॒ग्नि‌म्¦त‌म्¦गीः॒ऽभिः¦हि॒नु॒हि॒¦स्वे¦आ¦दमे᳚¦यः¦एकः॑¦वस्वः॑¦वरु॑णः¦न¦राज॑ति ||

नयोवरा᳚यम॒रुता᳚मिवस्व॒नः¦सेने᳚वसृ॒ष्टादि॒व्यायथा॒शनिः॑|

अ॒ग्निर्जम्भै᳚स्तिगि॒तैर॑त्ति॒भर्व॑ति¦यो॒धोनशत्रू॒न्‌त्सवना॒न्यृ᳚ञ्जते|| 5||

न¦यः¦वरा᳚य¦म॒रुता᳚‌म्ऽ‌इव¦स्व॒नः¦सेना᳚ऽ‌इव¦सृ॒ष्टा¦दि॒व्या¦यथा᳚¦अ॒शनिः॑|
अ॒ग्निः¦जम्भैः᳚¦ति॒गि॒तैः¦अ॒त्ति॒¦भर्व॑ति¦यो॒धः¦न¦शत्रू᳚न्¦सः¦वना᳚¦नि¦ऋं॒ज॒ते॒ ||

कु॒विन्नो᳚अ॒ग्निरु॒चथ॑स्य॒वीरस॒द्¦वसु॑ष्कु॒विद्‌वसु॑भिः॒काम॑मा॒वर॑त्|

चो॒दःकु॒वित्‌तु॑तु॒ज्यात्‌सा॒तये॒धियः॒¦शुचि॑प्रतीकं॒तम॒याधि॒यागृ॑णे|| 6||

कु॒वित्¦नः॒¦अ॒ग्निः¦उ॒चथ॑स्य¦वीः¦अस॑त्¦वसुः॑¦कु॒वित्¦वसु॑ऽभिः¦काम᳚‌म्¦आ॒ऽवर॑त्|
चो॒दः¦कु॒वित्¦तु॒तु॒ज्यात्¦सा॒तये᳚¦धियः॑¦शुचि॑ऽप्रतीक‌म्¦त‌म्¦अ॒या¦धि॒या¦गृ॒णे॒ ||

घृ॒तप्र॑तीकंवऋ॒तस्य॑धू॒र्षद॑¦म॒ग्निंमि॒त्रंनस॑मिधा॒नऋ᳚ञ्जते|

इन्धा᳚नो,अ॒क्रोवि॒दथे᳚षु॒दीद्य॑¦च्छु॒क्रव᳚र्णा॒मुदु॑नोयंसते॒धिय᳚म्|| 7||

घृ॒तऽप्र॑तीक‌म्¦वः॒¦ऋ॒तस्य॑¦धूः॒ऽसद᳚‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦मि॒त्र‌म्¦न¦स॒‌म्ऽ‌इ॒धा॒नः¦ऋं॒ज॒ते॒|
इन्धा᳚नः¦अ॒क्रः¦वि॒दथे᳚षु¦दीद्य॑त्¦शु॒क्रऽव᳚र्णा‌म्¦उत्¦ऊँ॒ इति॑¦नः॒¦यं॒स॒ते॒¦धिय᳚‌म् ||

अप्र॑युच्छ॒न्नप्र॑युच्छद्भिरग्ने¦शि॒वेभि᳚र्नःपा॒युभिः॑पाहिश॒ग्मैः|

अद॑ब्धेभि॒रदृ॑पितेभिरि॒ष्टे¦ऽनि॑मिषद्भिः॒परि॑पाहिनो॒जाः|| 8||

अप्र॑ऽयुच्छन्¦अप्र॑युच्छत्ऽभिः¦अ॒ग्ने॒¦शि॒वेभिः॑¦नः॒¦पा॒युऽभिः॑¦पा॒हि॒¦श॒ग्मैः|
अद॑ब्धेभिः¦अदृ॑पितेभिः¦इ॒ष्टे॒¦अनि॑मिषत्ऽभिः¦परि॑¦पा॒हि॒¦नः॒¦जाः ||

[23] एतीति सप्तर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाग्निर्जगती |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:144}{अनुवाक:21, सूक्त:5}
एति॒प्रहोता᳚व्र॒तम॑स्यमा॒ययो॒¦र्ध्वांदधा᳚नः॒शुचि॑पेशसं॒धिय᳚म्|

अ॒भिस्रुचः॑क्रमतेदक्षिणा॒वृतो॒¦या,अ॑स्य॒धाम॑प्रथ॒मंह॒निंस॑ते|| 1||वर्ग:13

एति॑¦प्र¦होता᳚¦व्र॒त‌म्¦अ॒स्य॒¦मा॒यया᳚¦ऊ॒र्ध्वा‌म्¦दधा᳚नः¦शुचि॑ऽपेशस‌म्¦धिय᳚‌म्|
अ॒भि¦स्रुचः॑¦क्र॒म॒ते॒¦द॒क्षि॒णा॒ऽआ॒वृतः॑¦याः¦अ॒स्य॒¦धाम॑¦प्र॒थ॒म‌म्¦ह॒¦निंस॑ते ||

अ॒भीमृ॒तस्य॑दो॒हना᳚अनूषत॒¦योनौ᳚दे॒वस्य॒सद॑ने॒परी᳚वृताः|

अ॒पामु॒पस्थे॒विभृ॑तो॒यदाव॑स॒¦दध॑स्व॒धा,अ॑धय॒द्‌याभि॒रीय॑ते|| 2||

अ॒भि¦ई॒‌म्¦ऋ॒तस्य॑¦दो॒हनाः᳚¦अ॒नू॒ष॒त॒¦योनौ᳚¦दे॒वस्य॑¦सद॑ने¦परि॑ऽवृताः|
अ॒पा‌म्¦उ॒पऽस्थे᳚¦विऽभृ॑तः¦यत्¦आ¦अव॑सत्¦अध॑¦स्व॒धाः¦अ॒ध॒य॒त्¦याभिः॑¦ईय॑ते ||

युयू᳚षतः॒सव॑यसा॒तदिद्‌वपुः॑¦समा॒नमर्थं᳚वि॒तरि॑त्रतामि॒थः|

आदीं॒भगो॒नहव्यः॒सम॒स्मदा¦वोळ्हु॒र्नर॒श्मीन्‌त्सम॑यंस्त॒सार॑थिः|| 3||

युयू᳚षतः¦सऽव॑यसा¦तत्¦इत्¦वपुः॑¦स॒मा॒न‌म्¦अर्थ᳚‌म्¦वि॒ऽतरि॑त्रता¦मि॒थः|
आत्¦ई‌म्¦भगः॑¦न¦हव्यः॑¦स‌म्¦अ॒स्मत्¦आ¦वोळ्हुः॑¦न¦र॒श्मीन्¦स‌म्¦अ॒यं॒स्त॒¦सार॑थिः ||

यमीं॒द्वासव॑यसासप॒र्यतः॑¦समा॒नेयोना᳚मिथु॒नासमो᳚कसा|

दिवा॒ननक्तं᳚पलि॒तोयुवा᳚जनि¦पु॒रूचर᳚न्‌न॒जरो॒मानु॑षायु॒गा|| 4||

य‌म्¦ई॒‌म्¦द्वा¦सऽव॑यसा¦स॒प॒र्यतः॑¦स॒मा॒ने¦योना᳚¦मि॒थु॒ना¦स‌म्ऽओ᳚कसा|
दिवा᳚¦न¦नक्त᳚‌म्¦प॒लि॒तः¦युवा᳚¦अ॒ज॒नि॒¦पु॒रु¦चर॑न्¦अ॒जरः॑¦मानु॑षा¦यु॒गा ||

तमीं᳚हिन्वन्तिधी॒तयो॒दश॒व्रिशो᳚¦दे॒वंमर्ता᳚सऊ॒तये᳚हवामहे|

धनो॒रधि॑प्र॒वत॒आसऋ᳚ण्व¦त्यभि॒व्रज॑द्भिर्व॒युना॒नवा᳚धित|| 5||

त‌म्¦ई॒‌म्¦हि॒न्व॒न्ति॒¦धी॒तयः॑¦दश॑¦व्रिशः॑¦दे॒व‌म्¦मर्ता᳚सः¦ऊ॒तये᳚¦ह॒वा॒म॒हे॒|
धनोः᳚¦अधि॑¦प्र॒ऽवतः॑¦आ¦सः¦ऋ॒ण्व॒ति॒¦अ॒भि॒व्रज॑त्ऽभिः¦व॒युना᳚¦नवा᳚¦अ॒धि॒त॒ ||

त्वंह्य॑ग्नेदि॒व्यस्य॒राज॑सि॒¦त्वंपार्थि॑वस्यपशु॒पा,इ॑व॒त्मना᳚|

एनी᳚तए॒तेबृ॑ह॒ती,अ॑भि॒श्रिया᳚¦हिर॒ण्ययी॒वक्व॑रीब॒र्हिरा᳚शाते|| 6||

त्व‌म्¦हि¦अ॒ग्ने॒¦दि॒व्यस्य॑¦राज॑सि¦त्व‌म्¦पार्थि॑वस्य¦प॒शु॒पाःऽ‌इ᳚व¦त्मना᳚|
एनी॒ इति॑¦ते॒¦ए॒ते इति॑¦बृ॒ह॒ती इति॑¦अ॒भि॒ऽश्रिया᳚¦हि॒र॒ण्ययी॒ इति॑¦वक्व॑री॒ इति॑¦ब॒र्हिः¦आ॒शा॒ते॒ इति॑ ||

अग्ने᳚जु॒षस्व॒प्रति॑हर्य॒तद्वचो॒¦मन्द्र॒स्वधा᳚व॒ऋत॑जात॒सुक्र॑तो|

योवि॒श्वतः॑प्र॒त्यङ्ङसि॑दर्श॒तो¦र॒ण्वःसंदृ॑ष्टौपितु॒माँ,इ॑व॒क्षयः॑|| 7||

अग्ने᳚¦जु॒षस्व॑¦प्रति॑¦ह॒र्य॒¦तत्¦वचः॑¦मन्द्र॑¦स्वधा᳚ऽवः¦ऋत॑ऽजात¦सुक्र॑तो॒ इति॒ सुऽक्र॑तो|
यः¦वि॒श्वतः॑¦प्र॒त्यङ्¦असि॑¦द॒र्श॒तः¦र॒ण्वः¦स‌म्ऽदृ॑ष्टौ¦पि॒तु॒मान्ऽ‌इ᳚व¦क्षयः॑ ||

[24] तंपृच्छतेति पंचर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाअग्निर्जगतीअंत्यात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:145}{अनुवाक:21, सूक्त:6}
तंपृ॑च्छता॒सज॑गामा॒सवे᳚द॒¦सचि॑कि॒त्वाँ,ई᳚यते॒सान्वी᳚यते|

तस्मि᳚न्‌त्सन्तिप्र॒शिष॒स्तस्मि᳚न्नि॒ष्टयः॒¦सवाज॑स्य॒शव॑सःशु॒ष्मिण॒स्पतिः॑|| 1||वर्ग:14

त‌म्¦पृ॒च्छ॒त॒¦सः¦ज॒गा॒म॒¦सः¦वे॒द॒¦सः¦चि॒कि॒त्वान्¦ई॒य॒ते॒¦सः¦नु¦ई॒य॒ते॒|
तस्मि॑न्¦स॒न्ति॒¦प्र॒ऽशिषः॑¦तस्मि॑न्¦इ॒ष्टयः॑¦सः¦वाज॑स्य¦शव॑सः¦शु॒ष्मिणः॑¦पतिः॑ ||

तमित्‌पृ॑च्छन्ति॒नसि॒मोविपृ॑च्छति॒¦स्वेने᳚व॒धीरो॒मन॑सा॒यदग्र॑भीत्|

नमृ॑ष्यतेप्रथ॒मंनाप॑रं॒वचो॒¦ऽस्यक्रत्वा᳚सचते॒,अप्र॑दृपितः|| 2||

त‌म्¦इत्¦पृ॒च्छ॒न्ति॒¦न¦सि॒मः¦वि¦पृ॒च्छ॒ति॒¦स्वेन॑ऽव¦धीरः॑¦मन॑सा¦यत्¦अग्र॑भीत्|
न¦मृ॒ष्य॒ते॒¦प्र॒थ॒म‌म्¦न¦अप॑र‌म्¦वचः॑¦अ॒स्य¦क्रत्वा᳚¦स॒च॒ते॒¦अप्र॑ऽदृपितः ||

तमिद्‌ग॑च्छन्तिजु॒ह्व१॑(अ॒)स्तमर्व॑ती॒¦र्विश्वा॒न्येकः॑शृणव॒द्‌वचां᳚सिमे|

पु॒रु॒प्रै॒षस्ततु॑रिर्यज्ञ॒साध॒नो¦ऽच्छि॑द्रोतिः॒शिशु॒राद॑त्त॒संरभः॑|| 3||

त‌म्¦इत्¦ग॒च्छ॒न्ति॒¦जु॒ह्वः॑¦त‌म्¦अर्व॑तीः¦विश्वा᳚नि¦एकः॑¦शृ॒ण॒व॒त्¦वचां᳚सि¦मे॒|
पु॒रु॒ऽप्रै॒षः¦ततु॑रिः¦य॒ज्ञ॒ऽसाध॑नः¦अच्छि॑द्रऽऊतिः¦शिशुः॑¦आ¦अ॒द॒त्त॒¦स‌म्¦रभः॑ ||

उ॒प॒स्थायं᳚चरति॒यत्‌स॒मार॑त¦स॒द्योजा॒तस्त॑त्सार॒युज्ये᳚भिः|

अ॒भिश्वा॒न्तंमृ॑शतेना॒न्द्ये᳚मु॒दे¦यदीं॒गच्छ᳚न्‌त्युश॒तीर॑पिष्ठि॒तम्|| 4||

उ॒प॒ऽस्थाय᳚‌म्¦च॒र॒ति॒¦यत्¦स॒‌म्ऽआर॑त¦स॒द्यः¦जा॒तः¦त॒त्सा॒र॒¦युज्ये᳚भिः|
अ॒भि¦श्वा॒न्त‌म्¦मृ॒श॒ते॒¦ना॒न्द्ये᳚¦मु॒दे¦यत्¦ई॒‌म्¦गच्छ᳚न्ति¦उ॒श॒तीः¦अ॒पि॒ऽस्थि॒त‌म् ||

सईं᳚मृ॒गो,अप्यो᳚वन॒र्गु¦रुप॑त्व॒च्यु॑प॒मस्यां॒निधा᳚यि|

व्य॑ब्रवीद्‌व॒युना॒मर्त्ये᳚भ्यो॒¦ऽग्निर्वि॒द्वाँऋ॑त॒चिद्धिस॒त्यः|| 5||

सः¦ई॒‌म्¦मृ॒गः¦अप्यः॑¦व॒न॒र्गुः¦उप॑¦त्व॒चि¦उ॒प॒ऽमस्या᳚‌म्¦नि¦धा॒यि॒|
वि¦अ॒ब्र॒वी॒त्¦व॒युना᳚¦मर्त्ये᳚भ्यः¦अ॒ग्निः¦वि॒द्वान्¦ऋ॒त॒ऽचित्¦हि¦स॒त्यः ||

[25] त्रिमूर्धानमिति पंचर्चस्य सूक्तस्यौचथ्यो दीर्घतमाअग्निस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:146}{अनुवाक:21, सूक्त:7}
त्रि॒मू॒र्धानं᳚स॒प्तर॑श्मिंगृणी॒षे¦ऽनू᳚नम॒ग्निंपि॒त्रोरु॒पस्थे᳚|

नि॒ष॒त्तम॑स्य॒चर॑तोध्रु॒वस्य॒¦विश्वा᳚दि॒वोरो᳚च॒नाप॑प्रि॒वांस᳚म्|| 1||वर्ग:15

त्रि॒ऽमू॒र्धान᳚‌म्¦स॒प्तऽर॑श्मि‌म्¦गृ॒णी॒षे॒¦अनू᳚न‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦पि॒त्रोः¦उ॒पऽस्थे᳚|
नि॒ऽस॒त्त‌म्¦अ॒स्य॒¦चर॑तः¦ध्रु॒वस्य॑¦विश्वा᳚¦दि॒वः¦रो॒च॒ना¦आ॒प॒प्रि॒ऽवांस᳚‌म् ||

उ॒क्षाम॒हाँ,अ॒भिव॑वक्षएने,¦अ॒जर॑स्तस्थावि॒तऊ᳚तिरृ॒ष्वः|

उ॒र्व्याःप॒दोनिद॑धाति॒सानौ᳚¦रि॒हन्त्यूधो᳚अरु॒षासो᳚अस्य|| 2||

उ॒क्षा¦म॒हान्¦अ॒भि¦व॒व॒क्षे॒¦ए॒ने॒ इति॑¦अ॒जरः॑¦त॒स्थौ॒¦इ॒तःऽऊ᳚तिः¦ऋ॒ष्वः|
उ॒र्व्याः¦प॒दः¦नि¦द॒धा॒ति॒¦सानौ᳚¦रि॒हन्ति॑¦ऊधः॑¦अ॒रु॒षासः॑¦अ॒स्य॒ ||

स॒मा॒नंव॒त्सम॒भिसं॒चर᳚न्ती॒¦विष्व॑ग्धे॒नूविच॑रतःसु॒मेके᳚|

अ॒न॒प॒वृ॒ज्याँ,अध्व॑नो॒मिमा᳚ने॒¦विश्वा॒न्‌केताँ॒,अधि॑म॒होदधा᳚ने|| 3||

स॒मा॒न‌म्¦व॒त्स‌म्¦अ॒भि¦सं॒चर᳚न्ती॒ इति॑ स॒‌म्ऽचर᳚न्ती¦विष्व॑क्¦धे॒नू इति॑¦वि¦च॒र॒तः॒¦सु॒मेके॒ इति॑ सु॒ऽमेके᳚|
अ॒न॒प॒ऽवृ॒ज्यान्¦अध्व॑नः¦मिमा᳚ने॒ इति॑¦विश्वा᳚न्¦केता᳚न्¦अधि॑¦म॒हः¦दधा᳚ने॒ इति॑ ||

धीरा᳚सःप॒दंक॒वयो᳚नयन्ति॒¦नाना᳚हृ॒दारक्ष॑माणा,अजु॒र्यम्|

सिषा᳚सन्तः॒पर्य॑पश्यन्त॒सिन्धु॑¦मा॒विरे᳚भ्यो,अभव॒त्‌सूर्यो॒नॄन्|| 4||

धीरा᳚सः¦प॒द‌म्¦क॒वयः॑¦न॒य॒न्ति॒¦नाना᳚¦हृ॒दा¦रक्ष॑माणाः¦अ॒जु॒र्य‌म्|
सिसा᳚सन्तः¦परि॑¦अ॒प॒श्य॒न्त॒¦सिन्धु᳚‌म्¦आ॒विः¦ए॒भ्यः॒¦अ॒भ॒व॒त्¦सूर्यः॑¦नॄन् ||

दि॒दृ॒क्षेण्यः॒परि॒काष्ठा᳚सु॒जेन्य॑¦ई॒ळेन्यो᳚म॒हो,अर्भा᳚यजी॒वसे᳚|

पु॒रु॒त्रायदभ॑व॒त्‌सूरहै᳚भ्यो॒¦गर्भे᳚भ्योम॒घवा᳚वि॒श्वद॑र्शतः|| 5||

दि॒दृ॒क्षेण्यः॑¦परि॑¦काष्ठा᳚सु¦जेन्यः॑¦ई॒ळेन्यः॑¦म॒हः¦अर्भा᳚य¦जी॒वसे᳚|
पु॒रु॒ऽत्रा¦यत्¦अभ॑वत्¦सूः¦अह॑¦ए॒भ्यः॒¦गर्भे᳚भ्यः¦म॒घऽवा᳚¦वि॒श्वऽद॑र्शतः ||

[26] कथातइतिपंचर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाअग्नित्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:147}{अनुवाक:21, सूक्त:8}
क॒थाते᳚अग्नेशु॒चय᳚न्तआ॒यो¦र्द॑दा॒शुर्वाजे᳚भिराशुषा॒णाः|

उ॒भेयत्तो॒केतन॑ये॒दधा᳚ना,¦ऋ॒तस्य॒साम᳚न्र॒णय᳚न्तदे॒वाः|| 1||वर्ग:16

क॒था¦ते॒¦अ॒ग्ने॒¦शु॒चय᳚न्तः¦आ॒योः¦द॒दा॒शुः¦वाजे᳚भिः¦आ॒शु॒षा॒णाः|
उ॒भे इति॑¦यत्¦तो॒के इति॑¦तन॑ये¦दधा᳚नाः¦ऋ॒तस्य॑¦साम॑न्¦र॒णय᳚न्त¦दे॒वाः ||

बोधा᳚मे,अ॒स्यवच॑सोयविष्ठ॒¦मंहि॑ष्ठस्य॒प्रभृ॑तस्यस्वधावः|

पीय॑तित्वो॒,अनु॑त्वोगृणाति¦व॒न्दारु॑स्तेत॒न्वं᳚वन्दे,अग्ने|| 2||

बोध॑¦मे॒¦अ॒स्य¦वच॑सः¦य॒वि॒ष्ठ॒¦मंहि॑ष्ठस्य¦प्रऽभृ॑तस्य¦स्व॒धा॒ऽवः॒|
पीय॑ति¦त्वः॒¦अनु॑¦त्वः॒¦गृ॒णा॒ति॒¦व॒न्दारुः॑¦ते॒¦त॒न्व᳚‌म्¦व॒न्दे॒¦अ॒ग्ने॒ ||

येपा॒यवो᳚मामते॒यंते᳚अग्ने॒¦पश्य᳚न्तो,अ॒न्धंदु॑रि॒तादर॑क्षन्|

र॒रक्ष॒तान्‌त्सु॒कृतो᳚वि॒श्ववे᳚दा॒¦दिप्स᳚न्त॒इद्‌रि॒पवो॒नाह॑देभुः|| 3||

ये¦पा॒यवः॑¦मा॒म॒ते॒य‌म्¦ते॒¦अ॒ग्ने॒¦पश्य᳚न्तः¦अ॒न्ध‌म्¦दुः॒ऽ‌इ॒तात्¦अर॑क्षन्|
र॒रक्ष॑¦तान्¦सु॒ऽकृतः॑¦वि॒श्वऽवे᳚दाः¦दिप्स᳚न्तः¦इत्¦रि॒पवः॑¦न¦अह॑¦दे॒भुः॒ ||

योनो᳚अग्ने॒,अर॑रिवाँ,अघा॒यु¦र॑राती॒वाम॒र्चय॑तिद्व॒येन॑|

मन्त्रो᳚गु॒रुःपुन॑रस्तु॒सो,अ॑स्मा॒,¦अनु॑मृक्षीष्टत॒न्वं᳚दुरु॒क्तैः|| 4||

यः¦नः॒¦अ॒ग्ने॒¦अर॑रिऽवान्¦अ॒घ॒ऽयुः¦अ॒रा॒ति॒ऽवा¦म॒र्चय॑ति¦द्व॒येन॑|
मन्त्रः॑¦गु॒रुः¦पुनः॑¦अ॒स्तु॒¦सः¦अ॒स्मै॒¦अनु॑¦मृ॒क्षी॒ष्ट॒¦त॒न्व᳚‌म्¦दुः॒।औ॒क्तैः ||

उ॒तवा॒यःस॑हस्यप्रवि॒द्वान्¦मर्तो॒मर्तं᳚म॒र्चय॑तिद्व॒येन॑|

अतः॑पाहिस्तवमानस्तु॒वन्त॒¦मग्ने॒माकि᳚र्नोदुरि॒ताय॑धायीः|| 5||

उ॒त¦वा॒¦यः¦स॒ह॒स्य॒¦प्र॒ऽवि॒द्वान्¦मर्तः॑¦मर्त᳚‌म्¦म॒र्चय॑ति¦द्व॒येन॑|
अतः॑¦पा॒हि॒¦स्त॒व॒मा॒न॒¦स्तु॒वन्त᳚‌म्¦अग्ने᳚¦माकिः॑¦नः॒¦दुः॒ऽ‌इ॒ताय॑¦धा॒यीः॒ ||

[27] मथीद्यदीमिति पंचर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाअग्निस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:148}{अनुवाक:21, सूक्त:9}
मथी॒द्‌यदीं᳚वि॒ष्टोमा᳚त॒रिश्वा॒¦होता᳚रंवि॒श्वाप्सुं᳚वि॒श्वदे᳚व्यम्|

नियंद॒धुर्म॑नु॒ष्या᳚सुवि॒क्षु¦स्व१॑(अ॒)र्णचि॒त्रंवपु॑षेवि॒भाव᳚म्|| 1||वर्ग:17

मथी᳚त्¦यत्¦ई॒‌म्¦वि॒ष्टः¦मा॒त॒रिश्वा᳚¦होता᳚र‌म्¦वि॒श्व।आ॑प्सु‌म्¦वि॒श्वऽदे᳚व्य‌म्|
नि¦य‌म्¦द॒धुः¦म॒नु॒ष्या᳚सु¦वि॒क्षु¦स्वः॑¦न¦चि॒त्र‌म्¦वपु॑षे¦वि॒भाऽव᳚‌म् ||

द॒दा॒नमिन्नद॑दभन्त॒मन्मा॒¦ग्निर्वरू᳚थं॒मम॒तस्य॑चाकन्|

जु॒षन्त॒विश्वा᳚न्यस्य॒कर्मो¦प॑स्तुतिं॒भर॑माणस्यका॒रोः|| 2||

द॒दा॒न‌म्¦इत्¦न¦द॒द॒भ॒न्त॒¦मन्म॑¦अ॒ग्निः¦वरू᳚थ‌म्¦मम॑¦तस्य॑ ¦चा॒क॒न्|
जु॒षन्त॑¦विश्वा᳚नि¦अ॒स्य॒¦कर्म॑¦उप॑ऽस्तुति‌म्¦भर॑माणस्य¦का॒रोः ||

नित्ये᳚चि॒न्नुयंसद॑नेजगृ॒भ्रे¦प्रश॑स्तिभिर्दधि॒रेय॒ज्ञिया᳚सः|

प्रसून॑यन्तगृ॒भय᳚न्तइ॒ष्टा¦वश्वा᳚सो॒नर॒थ्यो᳚रारहा॒णाः|| 3||

नित्ये᳚¦चि॒त्¦नु¦य‌म्¦सद॑ने¦ज॒गृ॒भ्रे¦प्रश॑स्तिऽभिः¦द॒धि॒रे¦य॒ज्ञिया᳚सः|
प्र¦सु¦न॒य॒न्त॒¦गृ॒भय᳚न्तः¦इ॒ष्टौ¦अश्वा᳚सः¦न¦र॒थ्यः॑¦र॒र॒हा॒णाः ||

पु॒रूणि॑द॒स्मोनिरि॑णाति॒जम्भै॒¦राद्‌रो᳚चते॒वन॒आवि॒भावा᳚|

आद॑स्य॒वातो॒,अनु॑वातिशो॒चि¦रस्तु॒र्नशर्या᳚मस॒नामनु॒द्यून्|| 4||

पु॒रूणि॑¦द॒स्मः¦नि¦रि॒णा॒ति॒¦जम्भैः᳚¦आत्¦रो॒च॒ते॒¦वने᳚¦आ¦वि॒भाऽवा᳚|
आत्¦अ॒स्य॒¦वातः॑¦अनु॑¦वा॒ति॒¦शो॒चिः¦अस्तुः॑¦न¦शर्या᳚‌म्¦अ॒स॒ना‌म्¦अनु॑¦द्यून् ||

नयंरि॒पवो॒नरि॑ष॒ण्यवो॒¦गर्भे॒सन्तं᳚रेष॒णारे॒षय᳚न्ति|

अ॒न्धा,अ॑प॒श्यानद॑भन्नभि॒ख्या¦नित्या᳚सईंप्रे॒तारो᳚अरक्षन्|| 5||

न¦य‌म्¦रि॒पवः॑¦न¦रि॒ष॒ण्यवः॑¦गर्भे᳚¦सन्त᳚‌म्¦रे॒ष॒णाः¦रे॒षय᳚न्ति|
अ॒न्धाः¦अ॒प॒श्याः¦न¦द॒भ॒न्¦अ॒भि॒ऽख्या¦नित्या᳚सः¦ई॒‌म्¦प्रे॒तारः॑¦अ॒र॒क्ष॒न् ||

[28] महः सरायइति पंचर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाअग्निर्विराट् |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:149}{अनुवाक:21, सूक्त:10}
म॒हःसरा॒यएष॑ते॒पति॒र्द¦न्नि॒नइ॒नस्य॒वसु॑नःप॒दआ|उप॒ध्रज᳚न्त॒मद्र॑योवि॒धन्नित्|| 1||वर्ग:18

म॒हः¦सः¦रा॒यः¦आ¦ई॒ष॒ते॒¦पतिः॑¦दन्¦इ॒नः¦इ॒नस्य॑¦वसु॑नः¦प॒दे¦आ | उप॑¦ध्रज᳚न्त‌म्¦अद्र॑यः¦वि॒धन्¦इत् ||

सयोवृषा᳚न॒रांनरोद॑स्योः॒¦श्रवो᳚भि॒रस्ति॑जी॒वपी᳚तसर्गः|प्रयःस॑स्रा॒णःशि॑श्री॒तयोनौ᳚|| 2||

सः¦यः¦वृषा᳚¦न॒रा‌म्¦न¦रोद॑स्योः¦श्रवः॑ऽभिः¦अस्ति॑¦जी॒वपी᳚तऽसर्गः | प्र¦यः¦स॒स्रा॒णः¦शि॒श्री॒त¦योनौ᳚ ||

आयःपुरं॒नार्मि॑णी॒मदी᳚दे॒¦दत्यः॑क॒विर्न॑भ॒न्यो॒३॑(ओ॒)नार्वा᳚|सूरो॒नरु॑रु॒क्वाञ्छ॒तात्मा᳚|| 3||

आ¦यः¦पुर᳚‌म्¦नार्मि॑णी‌म्¦अदी᳚देत्¦अत्यः॑¦क॒विः¦न॒भ॒न्यः॑¦न¦आर्वा᳚ | सूरः॑¦न¦रु॒रु॒क्वान्¦श॒तऽआ᳚त्मा ||

अ॒भिद्वि॒जन्मा॒त्रीरो᳚च॒नानि॒¦विश्वा॒रजां᳚सिशुशुचा॒नो,अ॑स्थात्|होता॒यजि॑ष्ठो,अ॒पांस॒धस्थे᳚|| 4||

अ॒भि¦द्वि॒ऽजन्मा᳚¦त्री¦रो॒च॒नानि॑¦विश्वा᳚¦रजां᳚सि¦शु॒शु॒चा॒नः¦अ॒स्था॒त् | होता᳚¦यजि॑ष्ठः¦अ॒पा‌म्¦स॒धऽस्थे᳚ ||

अ॒यंसहोता॒योद्वि॒जन्मा॒¦विश्वा᳚द॒धेवार्या᳚णिश्रव॒स्या|मर्तो॒यो,अ॑स्मैसु॒तुको᳚द॒दाश॑|| 5||

अ॒य‌म्¦सः¦होता᳚¦यः¦द्वि॒ऽजन्मा᳚¦विश्वा᳚¦द॒धे¦वार्या᳚णि¦श्र॒व॒स्या | मर्तः॑¦यः¦अ॒स्मै॒¦सु॒ऽतुकः॑¦द॒दाश॑ ||

[29] पुरुत्वेति तृचस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाअग्निरुष्णिक् |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:150}{अनुवाक:21, सूक्त:11}
पु॒रुत्वा᳚दा॒श्वान्‌वो᳚चे॒¦ऽरिर॑ग्ने॒तव॑स्वि॒दा|तो॒दस्ये᳚वशर॒णआम॒हस्य॑|| 1||वर्ग:19

पु॒रु¦त्वा॒¦दा॒श्वान्¦वो॒चे॒¦अ॒रिः¦अ॒ग्ने॒¦तव॑¦स्वि॒त्¦आ | तो॒दस्य॑ऽ‌इव¦श॒र॒णे¦आ¦म॒हस्य॑ ||

व्य॑नि॒नस्य॑ध॒निनः॑¦प्रहो॒षेचि॒दर॑रुषः|क॒दाच॒नप्र॒जिग॑तो॒,अदे᳚वयोः|| 2||

वि¦अ॒नि॒नस्य॑¦ध॒निनः॑¦प्र॒ऽहो॒षे¦चि॒त्¦अर॑रुषः | क॒दा¦च॒न¦प्र॒ऽजिग॑तः¦अदे᳚वऽयोः ||

सच॒न्द्रोवि॑प्र॒मर्त्यो᳚¦म॒होव्राध᳚न्तमोदि॒वि|प्रप्रेत्ते᳚अग्नेव॒नुषः॑स्याम|| 3||

सः¦च॒न्द्रः¦वि॒प्र॒¦मर्त्यः॑¦म॒हः¦व्राध॑न्ऽतमः¦दि॒वि | प्रऽप्र॑¦इत्¦ते॒¦अ॒ग्ने॒¦व॒नुषः॑¦स्या॒म॒ ||

[30] मित्रंनयमिति नवर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमामित्रावरुणावाद्यायामित्रोजगती |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:151}{अनुवाक:21, सूक्त:12}
मि॒त्रंनयंशिम्या॒गोषु॑ग॒व्यवः॑¦स्वा॒ध्यो᳚वि॒दथे᳚अ॒प्सुजीज॑नन्|

अरे᳚जेतां॒रोद॑सी॒पाज॑सागि॒रा¦प्रति॑प्रि॒यंय॑ज॒तंज॒नुषा॒मवः॑|| 1||वर्ग:20

मि॒त्र‌म्¦न¦य‌म्¦शिम्या᳚¦गोषु॑¦ग॒व्यवः॑¦सु॒ऽआ॒ध्यः॑¦वि॒दथे᳚¦अ॒प्ऽसु¦जीज॑नन्|
अरे᳚जेता‌म्¦रोद॑सी॒ इति॑¦पाज॑सा¦गि॒रा¦प्रति॑¦प्रि॒य‌म्¦य॒ज॒त‌म्¦ज॒नुषा᳚‌म्¦अवः॑ ||

यद्ध॒त्यद्‌वां᳚पुरुमी॒ळ्हस्य॑सो॒मिनः॒¦प्रमि॒त्रासो॒नद॑धि॒रेस्वा॒भुवः॑|

अध॒क्रतुं᳚विदतंगा॒तुमर्च॑त¦उ॒तश्रु॑तंवृषणाप॒स्त्या᳚वतः|| 2||

यत्¦ह॒¦त्यत्¦वा॒‌म्¦पु॒रु॒ऽमी॒ळ्हस्य॑¦सो॒मिनः॑¦प्र¦मि॒त्रासः॑¦न¦द॒धि॒रे¦सु॒ऽआ॒भुवः॑|
अध॑¦क्रतु᳚‌म्¦वि॒द॒त॒‌म्¦गा॒तु‌म्¦अर्च॑ते¦उ॒त¦श्रु॒त॒‌म्¦वृ॒ष॒णा॒¦प॒स्त्य॑ऽवतः ||

आवां᳚भूषन्‌क्षि॒तयो॒जन्म॒रोद॑स्योः¦प्र॒वाच्यं᳚वृषणा॒दक्ष॑सेम॒हे|

यदी᳚मृ॒ताय॒भर॑थो॒यदर्व॑ते॒¦प्रहोत्र॑या॒शिम्या᳚वीथो,अध्व॒रम्|| 3||

आ¦वा॒‌म्¦भू॒ष॒न्¦क्षि॒तयः॑¦जन्म॑¦रोद॑स्योः¦प्र॒ऽवाच्य᳚‌म्¦वृ॒ष॒णा॒¦दक्ष॑से¦म॒हे|
यत्¦ई॒‌म्¦ऋ॒ताय॑¦भर॑थः¦यत्¦अर्व॑ते¦प्र¦होत्र॑या¦शिम्या᳚¦वी॒थः॒¦अ॒ध्व॒र‌म् ||

प्रसाक्षि॒तिर॑सुर॒यामहि॑प्रि॒य¦ऋता᳚वानावृ॒तमाघो᳚षथोबृ॒हत्|

यु॒वंदि॒वोबृ॑ह॒तोदक्ष॑मा॒भुवं॒¦गांनधु॒र्युप॑युञ्जाथे,अ॒पः|| 4||

प्र¦सा¦क्षि॒तिः¦अ॒सु॒रा॒¦या¦महि॑¦प्रि॒या¦ऋत॑ऽवानौ¦ऋ॒त‌म्¦आ¦घो॒ष॒थः॒¦बृ॒हत्|
यु॒व‌म्¦दि॒वः¦बृ॒ह॒तः¦दक्ष᳚‌म्¦आ॒ऽभुव᳚‌म्¦गा‌म्¦न¦धु॒रि¦उप॑¦युं॒जा॒थे॒ इति॑¦अ॒पः ||

म॒ही,अत्र॑महि॒नावार॑मृण्वथो¦ऽरे॒णव॒स्तुज॒आसद्म᳚न्‌धे॒नवः॑|

स्वर᳚न्ति॒ता,उ॑प॒रता᳚ति॒सूर्य॒¦मानि॒म्रुच॑उ॒षस॑स्तक्व॒वीरि॑व|| 5||

म॒ही इति॑¦अत्र॑¦म॒हि॒ना¦वार᳚‌म्¦ऋ॒ण्व॒थः॒¦अ॒रे॒णवः॑¦तुजः॑¦आ¦सद्म॑न्¦धे॒नवः॑|
स्वर᳚न्ति¦ताः¦उ॒प॒रऽता᳚ति¦सूर्य᳚‌म्¦आ¦नि॒ऽम्रुचः॑¦उ॒षसः॑¦त॒क्व॒वीःऽ‌इ᳚व ||

आवा᳚मृ॒ताय॑के॒शिनी᳚रनूषत॒¦मित्र॒यत्र॒वरु॑णगा॒तुमर्च॑थः|

अव॒त्मना᳚सृ॒जतं॒पिन्व॑तं॒धियो᳚¦यु॒वंविप्र॑स्य॒मन्म॑नामिरज्यथः|| 6||वर्ग:21

आ¦वा॒‌म्¦ऋ॒ताय॑¦के॒शिनीः᳚¦अ॒नू॒ष॒त॒¦मित्र॑¦यत्र॑¦वरु॑ण¦गा॒तु‌म्¦अर्च॑थः|
अव॑¦त्मना᳚¦सृ॒जत᳚‌म्¦पिन्व॑त‌म्¦धियः॑¦यु॒व‌म्¦विप्र॑स्य¦मन्म॑ना‌म्¦इ॒र॒ज्य॒थः॒ ||

योवां᳚य॒ज्ञैःश॑शमा॒नोह॒दाश॑ति¦क॒विर्होता॒यज॑तिमन्म॒साध॑नः|

उपाह॒तंगच्छ॑थोवी॒थो,अ॑ध्व॒र¦मच्छा॒गिरः॑सुम॒तिंग᳚न्तमस्म॒यू|| 7||

यः¦वा॒‌म्¦य॒ज्ञैः¦श॒श॒मा॒नः¦ह॒¦दाश॑ति¦क॒विः¦होता᳚¦यज॑ति¦म॒न्म॒ऽसाध॑नः|
उप॑¦अह॑¦त‌म्¦गच्छ॑थः¦वी॒थः¦अ॒ध्व॒र‌म्¦अच्छ॑¦गिरः॑¦सु॒ऽम॒ति‌म्¦ग॒न्त॒‌म्¦अ॒स्म॒यू इत्य॑स्म॒ऽयू ||

यु॒वांय॒ज्ञैःप्र॑थ॒मागोभि॑रञ्जत॒¦ऋता᳚वाना॒मन॑सो॒नप्रयु॑क्तिषु|

भर᳚न्तिवां॒मन्म॑नासं॒यता॒गिरो¦ऽदृ॑प्यता॒मन॑सारे॒वदा᳚शाथे|| 8||

यु॒वा‌म्¦य॒ज्ञैः¦प्र॒थ॒मा¦गोभिः॑¦अं॒ज॒ते॒¦ऋत॑ऽवाना¦मन॑सः¦न¦प्रऽयु॑क्तिषु|
भर᳚न्ति¦वा॒‌म्¦मन्म॑ना¦स॒‌म्ऽयता᳚¦गिरः॑¦अदृ॑प्यता¦मन॑सा¦रे॒वत्¦आ॒शा॒थे॒ इति॑ ||

रे॒वद्‌वयो᳚दधाथेरे॒वदा᳚शाथे॒¦नरा᳚मा॒याभि॑रि॒तऊ᳚ति॒माहि॑नम्|

नवां॒द्यावोऽह॑भि॒र्नोतसिन्ध॑वो॒¦नदे᳚व॒त्वंप॒णयो॒नान॑शुर्म॒घम्|| 9||

रे॒वत्¦वयः॑¦द॒धा॒थे॒ इति॑¦रे॒वत्¦आ॒शा॒थे॒ इति॑¦नरा᳚¦मा॒याभिः॑¦इ॒तःऽऊ᳚ति¦माहि॑न‌म्|
न¦वा॒‌म्¦द्यावः॑¦अह॑ऽभिः¦न¦उ॒त¦सिन्ध॑वः¦न¦दे॒व॒ऽत्व‌म्¦प॒णयः॑¦न¦आ॒न॒शुः॒¦म॒घ‌म् ||

[31] युवंवस्त्राणीति सप्तर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमामित्रावरुणौत्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:152}{अनुवाक:21, सूक्त:13}
यु॒वंवस्त्रा᳚णिपीव॒साव॑साथे¦यु॒वोरच्छि॑द्रा॒मन्त॑वोह॒सर्गाः᳚|

अवा᳚तिरत॒मनृ॑तानि॒विश्व॑¦ऋ॒तेन॑मित्रावरुणासचेथे|| 1||वर्ग:22

यु॒व‌म्¦वस्त्रा᳚णि¦पी॒व॒सा¦व॒सा॒थे॒ इति॑¦यु॒वोः¦अच्छि॑द्राः¦मन्त॑वः¦ह॒¦सर्गाः᳚|
अव॑¦अ॒ति॒र॒त॒‌म्¦अनृ॑तानि¦विश्वा᳚¦ऋ॒तेन॑¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦स॒चे॒थे॒ इति॑ ||

ए॒तच्च॒नत्वो॒विचि॑केतदेषां¦स॒त्योमन्त्रः॑कविश॒स्तऋघा᳚वान्|

त्रि॒रश्रिं᳚हन्ति॒चतु॑रश्रिरु॒ग्रो¦दे᳚व॒निदो᳚हप्र॑थ॒मा,अ॑जूर्यन्|| 2||

ए॒तत्¦च॒न¦त्वः॒¦वि¦चि॒के॒त॒त्¦ए॒षा॒‌म्¦स॒त्यः¦मन्त्रः॑¦क॒वि॒ऽश॒स्तः¦ऋघा᳚वान्|
त्रिः॒।आश्रि᳚‌म्¦ह॒न्ति॒¦चतुः॑।आश्रिः¦उ॒ग्रः¦दे॒व॒ऽनिदः॑¦ह॒¦प्र॒थ॒माः¦अ॒जू॒र्य॒न् ||

अ॒पादे᳚तिप्रथ॒माप॒द्वती᳚नां॒¦कस्तद्‌वां᳚मित्रावरु॒णाचि॑केत|

गर्भो᳚भा॒रंभ॑र॒त्याचि॑दस्य¦ऋ॒तंपिप॒र्त्यनृ॑तं॒निता᳚रीत्|| 3||

अ॒पात्¦ए॒ति॒¦प्र॒थ॒मा¦प॒त्ऽवती᳚ना‌म्¦कः¦तत्¦वा॒‌म्¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦आ¦चि॒के॒त॒|
गर्भः॑¦भा॒र‌म्¦भ॒र॒ति॒¦आ¦चि॒त्¦अ॒स्य॒¦ऋ॒त‌म्¦पिप॑र्ति¦अनृ॑त‌म्¦नि¦ता॒रीत् ||

प्र॒यन्त॒मित्‌परि॑जा॒रंक॒नीनां॒¦पश्या᳚मसि॒नोप॑नि॒पद्य॑मानम्|

अन॑वपृग्णा॒वित॑ता॒वसा᳚नं¦प्रि॒यंमि॒त्रस्य॒वरु॑णस्य॒धाम॑|| 4||

प्र॒ऽयन्त᳚‌म्¦इत्¦परि॑¦जा॒र‌म्¦क॒नीना᳚‌म्¦पश्या᳚मसि¦न¦उ॒प॒ऽनि॒पद्य॑मान‌म्|
अन॑वऽपृग्णा¦विऽत॑ता¦वसा᳚न‌म्¦प्रि॒य‌म्¦मि॒त्रस्य॑¦वरु॑णस्य¦धाम॑ ||

अ॒न॒श्वोजा॒तो,अ॑नभी॒शुरर्वा॒¦कनि॑क्रदत्‌पतयदू॒र्ध्वसा᳚नुः|

अ॒चित्तं॒ब्रह्म॑जुजुषु॒र्युवा᳚नः॒¦प्रमि॒त्रेधाम॒वरु॑णेगृ॒णन्तः॑|| 5||

अ॒न॒श्वः¦जा॒तः¦अ॒न॒भी॒शुः¦अर्वा᳚¦कनि॑क्रदत्¦प॒त॒य॒त्¦ऊ॒र्ध्वऽसा᳚नुः|
अ॒चित्त᳚‌म्¦ब्रह्म॑¦जु॒जु॒षुः॒¦युवा᳚नः¦प्र¦मि॒त्रे¦धाम॑¦वरु॑णे¦गृ॒णन्तः॑ ||

आधे॒नवो᳚मामते॒यमव᳚न्ती¦र्ब्रह्म॒प्रियं᳚पीपय॒न्‌त्सस्मि॒न्नूध॑न्|

पि॒त्वोभि॑क्षेतव॒युना᳚निवि॒द्वा¦ना॒साविवा᳚स॒न्नदि॑तिमुरुष्येत्|| 6||

आ¦धे॒नवः॑¦मा॒म॒ते॒य‌म्¦अव᳚न्तीः¦ब्र॒ह्म॒ऽप्रिय᳚‌म्¦पी॒प॒य॒न्¦सस्मि॑न्¦ऊध॑न्|
पि॒त्वः¦भि॒क्षे॒त॒¦व॒युना᳚नि¦वि॒द्वान्¦आ॒सा¦आ॒ऽविवा᳚सन्¦अदि॑ति‌म्¦उ॒रु॒ष्ये॒त् ||

आवां᳚मित्रावरुणाह॒व्यजु॑ष्टिं॒¦नम॑सादेवा॒वव॑साववृत्याम्|

अ॒स्माकं॒ब्रह्म॒पृत॑नासुसह्या,¦अ॒स्माकं᳚वृ॒ष्टिर्दि॒व्यासु॑पा॒रा|| 7||

आ¦वा॒‌म्¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦ह॒व्यऽजु॑ष्टि‌म्¦नम॑सा¦दे॒वौ॒¦अव॑सा¦व॒वृ॒त्या॒‌म्|
अ॒स्माक᳚‌म्¦ब्रह्म॑¦पृत॑नासु¦स॒ह्याः॒¦अ॒स्माक᳚‌म्¦वृ॒ष्टिः¦दि॒व्या¦सु॒ऽपा॒रा ||

[32] यजामहइति चतुरृचस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमामित्रावरुणौत्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:153}{अनुवाक:21, सूक्त:14}
यजा᳚महेवांम॒हःस॒जोषा᳚¦ह॒व्येभि᳚र्मित्रावरुणा॒नमो᳚भिः|

घृ॒तैर्घृ॑तस्नू॒,अध॒यद्‌वा᳚म॒स्मे,¦अ॑ध्व॒र्यवो॒नधी॒तिभि॒र्भर᳚न्ति|| 1||वर्ग:23

यजा᳚महे¦वा॒‌म्¦म॒हः¦स॒ऽजोषाः᳚¦ह॒व्येभिः॑¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦नमः॑ऽभिः|
घृ॒तैः¦घृ॒त॒स्नू॒ इति॑ घृतऽस्नू¦अध॑¦यत्¦वा॒‌म्¦अ॒स्मे इति॑¦अ॒ध्व॒र्यवः॑¦न¦धी॒तिऽभिः॑¦भर᳚न्ति ||

प्रस्तु॑तिर्वां॒धाम॒नप्रयु॑क्ति॒¦रया᳚मिमित्रावरुणासुवृ॒क्तिः|

अ॒नक्ति॒यद्‌वां᳚वि॒दथे᳚षु॒होता᳚¦सु॒म्नंवां᳚सू॒रिर्वृ॑षणा॒विय॑क्षन्|| 2||

प्रऽस्तु॑तिः¦वा॒‌म्¦धाम॑¦न¦प्रऽयु॑क्तिः¦अया᳚मि¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦सु॒ऽवृ॒क्तिः|
अ॒नक्ति॑¦यत्¦वा॒‌म्¦वि॒दथे᳚षु¦होता᳚¦सु॒म्न‌म्¦वा॒‌म्¦सू॒रिः¦वृ॒ष॒णौ॒¦इय॑क्षन् ||

पी॒पाय॑धे॒नुरदि॑तिरृ॒ताय॒¦जना᳚यमित्रावरुणाहवि॒र्दे|

हि॒नोति॒यद्‌वां᳚वि॒दथे᳚सप॒र्यन्¦त्सरा॒तह᳚व्यो॒मानु॑षो॒नहोता᳚|| 3||

पी॒पाय॑¦धे॒नुः¦अदि॑तिः¦ऋ॒ताय॑¦जना᳚य¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦ह॒विः॒ऽदे|
हि॒नोति॑¦यत्¦वा॒‌म्¦वि॒दथे᳚¦स॒प॒र्यन्¦सः¦रा॒तऽह᳚व्यः¦मानु॑षः¦न¦होता᳚ ||

उ॒तवां᳚वि॒क्षुमद्या॒स्वन्धो॒¦गाव॒आप॑श्चपीपयन्तदे॒वीः|

उ॒तोनो᳚अ॒स्यपू॒र्व्यःपति॒र्दन्¦वी॒तंपा॒तंपय॑सउ॒स्रिया᳚याः|| 4||

उ॒त¦वा॒‌म्¦वि॒क्षु¦मद्या᳚सु¦अन्धः॑¦गावः॑¦आपः॑¦च॒¦पी॒प॒य॒न्त॒¦दे॒वीः|
उ॒तो इति॑¦नः॒¦अ॒स्य¦पू॒र्व्यः¦पतिः॑¦दन्¦वी॒त‌म्¦पा॒त‌म्¦पय॑सः¦उ॒स्रिया᳚याः ||

[33] विष्णोर्नुकमिति षडृचस्य सूक्तस्यौचध्योदीर्घतमा विष्णुस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:154}{अनुवाक:21, सूक्त:15}
विष्णो॒र्नुकं᳚वी॒र्या᳚णि॒प्रवो᳚चं॒¦यःपार्थि॑वानिविम॒मेरजां᳚सि|

यो,अस्क॑भाय॒दुत्त॑रंस॒धस्थं᳚¦विचक्रमा॒णस्त्रे॒धोरु॑गा॒यः|| 1||वर्ग:24

विष्णोः᳚¦नु¦क॒‌म्¦वी॒र्या᳚णि¦प्र¦वो॒च॒‌म्¦यः¦पार्थि॑वानि¦वि॒ऽम॒मे¦रजां᳚सि|
यः¦अस्क॑भायत्¦उत्ऽत॑र‌म्¦स॒धऽस्थ᳚‌म्¦वि॒ऽच॒क्र॒मा॒णः¦त्रे॒धा¦ऊ॒रु॒ऽगा॒यः ||

प्रतद्‌विष्णुः॑स्तवतेवी॒र्ये᳚ण¦मृ॒गोनभी॒मःकु॑च॒रोगि॑रि॒ष्ठाः|

यस्यो॒रुषु॑त्रि॒षुवि॒क्रम॑णे¦ष्वधिक्षि॒यन्ति॒भुव॑नानि॒विश्वा᳚|| 2||

प्र¦तत्¦विष्णुः॑¦स्त॒व॒ते॒¦वी॒र्ये᳚ण¦मृ॒गः¦न¦भी॒मः¦कु॒च॒रः¦गि॒रि॒ऽस्थाः|
यस्य॑¦उ॒रुषु॑¦त्रि॒षु¦वि॒ऽक्रम॑णेषु¦अ॒धि॒ऽक्षि॒यन्ति॑¦भुव॑नानि¦विश्वा᳚ ||

प्रविष्ण॑वेशू॒षमे᳚तु॒मन्म॑¦गिरि॒क्षित॑उरुगा॒याय॒वृष्णे᳚|

यइ॒दंदी॒र्घंप्रय॑तंस॒धस्थ॒¦मेको᳚विम॒मेत्रि॒भिरित्‌प॒देभिः॑|| 3||

प्र¦विष्ण॑वे¦शू॒ष‌म्¦ए॒तु॒¦मन्म॑¦गि॒रि॒ऽक्षिते᳚¦उ॒रु॒ऽगा॒याय॑¦वृष्णे᳚|
यः¦इ॒द‌म्¦दी॒र्घ‌म्¦प्रऽय॑त‌म्¦स॒धऽस्थ᳚‌म्¦एकः॑¦वि॒ऽम॒मे¦त्रि॒ऽभिः¦इत्¦प॒देऽभिः॑ ||

यस्य॒त्रीपू॒र्णामधु॑नाप॒दा¦न्यक्षी᳚यमाणास्व॒धया॒मद᳚न्ति|

यउ॑त्रि॒धातु॑पृथि॒वीमु॒तद्या¦मेको᳚दा॒धार॒भुव॑नानि॒विश्वा᳚|| 4||

यस्य॑¦त्री¦पू॒र्णा¦मधु॑ना¦प॒दानि॑¦अक्षी᳚यमाणा¦स्व॒धया᳚¦मद᳚न्ति|
यः¦ऊँ॒ इति॑¦त्रि॒ऽधातु॑¦पृ॒थि॒वी‌म्¦उ॒त¦द्या‌म्¦एकः॑¦दा॒धार॑¦भुव॑नानि¦विश्वा᳚ ||

तद॑स्यप्रि॒यम॒भिपाथो᳚अश्यां॒¦नरो॒यत्र॑देव॒यवो॒मद᳚न्ति|

उ॒रु॒क्र॒मस्य॒सहिबन्धु॑रि॒त्था¦विष्णोः᳚प॒देप॑र॒मेमध्व॒उत्सः॑|| 5||

तत्¦अ॒स्य॒¦प्रि॒य‌म्¦अ॒भि¦पाथः॑¦अ॒श्या॒‌म्¦नरः॑¦यत्र॑¦दे॒व॒ऽयवः॑¦मद᳚न्ति|
उ॒रु॒ऽक्र॒मस्य॑¦सः¦हि¦बन्धुः॑¦इ॒त्था¦विष्णोः᳚¦प॒दे¦प॒र॒मे¦मध्वः॑¦उत्सः॑ ||

तावां॒वास्तू᳚न्युश्मसि॒गम॑ध्यै॒¦यत्र॒गावो॒भूरि॑शृङ्गा,अ॒यासः॑|

अत्राह॒तदु॑रुगा॒यस्य॒वृष्णः॑¦पर॒मंप॒दमव॑भाति॒भूरि॑|| 6||

ता¦वा॒‌म्¦वास्तू᳚नि¦उ॒श्म॒सि॒¦गम॑ध्यै¦यत्र॑¦गावः॑¦भूरि॑ऽशृङ्गाः¦अ॒यासः॑|
अत्र॑¦अह॑¦तत्¦उ॒रु॒ऽगा॒यस्य॑¦वृष्णः॑¦प॒र॒म‌म्¦प॒द‌म्¦अव॑¦भा॒ति॒¦भूरि॑ ||

[34] प्रवःपांतमिति षडृचस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमा आद्यानांतिसृणामिंद्राविष्णू ततस्तिसृणांविष्णुर्जगती |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:155}{अनुवाक:21, सूक्त:16}
प्रवः॒पान्त॒मन्ध॑सोधियाय॒ते¦म॒हेशूरा᳚य॒विष्ण॑वेचार्चत|

यासानु॑नि॒पर्व॑ताना॒मदा᳚भ्या¦म॒हस्त॒स्थतु॒रर्व॑तेवसा॒धुना᳚|| 1||वर्ग:25

प्र¦वः॒¦पान्त᳚‌म्¦अन्ध॑सः¦धि॒या॒ऽय॒ते¦म॒हे¦शूरा᳚य¦विष्ण॑वे¦च॒¦अ॒र्च॒त॒|
या¦सानु॑नि¦पर्व॑ताना‌म्¦अदा᳚भ्या¦म॒हः¦त॒स्थतुः॑¦अर्व॑ताऽ‌इव¦सा॒धुना᳚ ||

त्वे॒षमि॒त्थास॒मर॑णं॒शिमी᳚वतो॒¦रिन्द्रा᳚विष्णूसुत॒पावा᳚मुरुष्यति|

यामर्त्या᳚यप्रतिधी॒यमा᳚न॒मित्¦कृ॒शानो॒रस्तु॑रस॒नामु॑रु॒ष्यथः॑|| 2||

त्वे॒ष‌म्¦इ॒त्था¦स॒‌म्।आर॑ण‌म्¦शिमी᳚ऽवतोः¦इन्द्रा᳚विष्णू॒ इति॑¦सु॒त॒ऽपाः¦वा॒‌म्¦उ॒रु॒ष्य॒ति॒|
या¦मर्त्या᳚य¦प्र॒ति॒ऽधी॒यमा᳚न‌म्¦इत्¦कृ॒शानोः᳚¦अस्तुः॑¦अ॒स॒ना‌म्¦उ॒रु॒ष्यथः॑ ||

ता,ईं᳚वर्धन्ति॒मह्य॑स्य॒पौंस्यं॒¦निमा॒तरा᳚नयति॒रेत॑सेभु॒जे|

दधा᳚तिपु॒त्रोऽव॑रं॒परं᳚पि॒तु¦र्नाम॑तृ॒तीय॒मधि॑रोच॒नेदि॒वः|| 3||

ताः¦ई॒‌म्¦व॒र्ध॒न्ति॒¦महि॑¦अ॒स्य॒¦पौंस्य᳚‌म्¦नि¦मा॒तरा᳚¦न॒य॒ति॒¦रेत॑से¦भु॒जे|
दधा᳚ति¦पु॒त्रः¦अव॑र‌म्¦पर᳚‌म्¦पि॒तुः¦नाम॑¦तृ॒तीय᳚‌म्¦अधि॑¦रो॒च॒ने¦दि॒वः ||

तत्त॒दिद॑स्य॒पौंस्यं᳚गृणीमसी॒¦नस्य॑त्रा॒तुर॑वृ॒कस्य॑मी॒ळ्हुषः॑|

यःपार्थि॑वानित्रि॒भिरिद्‌विगा᳚मभि¦रु॒रुक्रमि॑ष्टोरुगा॒याय॑जी॒वसे᳚|| 4||

तत्ऽत॑त्¦इत्¦अ॒स्य॒¦पौंस्य᳚‌म्¦गृ॒णी॒म॒सि॒¦इ॒नस्य॑¦त्रा॒तुः¦अ॒वृ॒कस्य॑¦मी॒ळ्हुषः॑|
यः¦पार्थि॑वानि¦त्रि॒ऽभिः¦इत्¦विगा᳚मऽभिः¦उ॒रु¦क्रमि॑ष्ट¦उ॒रु॒ऽगा॒याय॑¦जी॒वसे᳚ ||

द्वे,इद॑स्य॒क्रम॑णेस्व॒र्दृशो᳚¦ऽभि॒ख्याय॒मर्त्यो᳚भुरण्यति|

तृ॒तीय॑मस्य॒नकि॒राद॑धर्षति॒¦वय॑श्च॒नप॒तय᳚न्तःपत॒त्रिणः॑|| 5||

द्वे इति॑¦इत्¦अ॒स्य॒¦क्रम॑णे॒ इति॑¦स्वः॒ऽदृशः॑¦अ॒भि॒ऽख्याय॑¦मर्त्यः॑¦भु॒र॒ण्य॒ति॒|
तृ॒तीय᳚‌म्¦अ॒स्य॒¦नकिः॑¦आ¦द॒ध॒र्ष॒ति॒¦वयः॑¦च॒न¦प॒तय᳚न्तः¦प॒त॒त्रिणः॑ ||

च॒तुर्भिः॑सा॒कंन॑व॒तिंच॒नाम॑भि¦श्च॒क्रंनवृ॒त्तंव्यतीँ᳚रवीविपत्|

बृ॒हच्छ॑रीरोवि॒मिमा᳚न॒ऋक्व॑भिर्॒¦युवाकु॑मारः॒प्रत्ये᳚त्याह॒वम्|| 6||

च॒तुःऽभिः॑¦सा॒क‌म्¦न॒व॒ति‌म्¦च॒¦नाम॑ऽभिः¦च॒क्र‌म्¦न¦वृ॒त्त‌म्¦व्यती᳚न्¦अ॒वी॒वि॒प॒त्|
बृ॒हत्ऽश॑रीरः¦वि॒ऽमिमा᳚नः¦ऋक्व॑ऽभिः¦युवा᳚¦अकु॑मारः¦प्रति॑¦ए॒ति॒¦आ॒ऽह॒व‌म् ||

[35] भवामित्रइति पंचर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाविष्णुर्जगती |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:156}{अनुवाक:21, सूक्त:17}
भवा᳚मि॒त्रोनशेव्यो᳚घृ॒तासु॑तिर्॒¦विभू᳚तद्युम्नएव॒या,उ॑स॒प्रथाः᳚|

अधा᳚तेविष्णोवि॒दुषा᳚चि॒दर्ध्यः॒¦स्तोमो᳚य॒ज्ञश्च॒राध्यो᳚ह॒विष्म॑ता|| 1||वर्ग:26

भव॑¦मि॒त्रः¦न¦शेव्यः॑¦घृ॒तऽआ᳚सुतिः¦विभू᳚तऽद्युम्नः¦ए॒व॒ऽयाः¦ऊँ॒ इति॑¦स॒ऽप्रथाः᳚|
अध॑¦ते॒¦वि॒ष्णो॒ इति॑¦वि॒दुषा᳚¦चि॒त्¦अर्ध्यः॑¦स्तोमः॑¦य॒ज्ञः¦च॒¦राध्यः॑¦ह॒विष्म॑ता ||

यःपू॒र्व्याय॑वे॒धसे॒नवी᳚यसे¦सु॒मज्जा᳚नये॒विष्ण॑वे॒ददा᳚शति|

योजा॒तम॑स्यमह॒तोमहि॒ब्रव॒त्¦सेदु॒श्रवो᳚भि॒र्युज्यं᳚चिद॒भ्य॑सत्|| 2||

यः¦पू॒र्व्याय॑¦वे॒धसे᳚¦नवी᳚यसे¦सु॒मत्ऽजा᳚नये¦विष्ण॑वे¦ददा᳚शति|
यः¦जा॒त‌म्¦अ॒स्य॒¦म॒ह॒तः¦महि॑¦ब्रव॑त्¦सः¦इत्¦ऊँ॒ इति॑¦श्रवः॑ऽभिः¦युज्य᳚‌म्¦चि॒त्¦अ॒भि¦अ॒स॒त् ||

तमु॑स्तोतारःपू॒र्व्यंयथा᳚वि॒द¦ऋ॒तस्य॒गर्भं᳚ज॒नुषा᳚पिपर्तन|

आस्य॑जा॒नन्तो॒नाम॑चिद्‌विवक्तन¦म॒हस्ते᳚विष्णोसुम॒तिंभ॑जामहे|| 3||

त‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦स्तो॒ता॒रः॒¦पू॒र्व्य‌म्¦यथा᳚¦वि॒द¦ऋ॒तस्य॑¦गर्भ᳚‌म्¦ज॒नुषा᳚¦पि॒प॒र्त॒न॒|
आ¦अ॒स्य॒¦जा॒नन्तः॑¦नाम॑¦चि॒त्¦वि॒व॒क्त॒न॒¦म॒हः¦ते॒¦वि॒ष्णो॒ इति॑¦सु॒ऽम॒ति‌म्¦भ॒जा॒म॒हे॒ ||

तम॑स्य॒राजा॒वरु॑ण॒स्तम॒श्विना॒¦क्रतुं᳚सचन्त॒मारु॑तस्यवे॒धसः॑|

दा॒धार॒दक्ष॑मुत्त॒मम॑ह॒र्विदं᳚¦व्र॒जंच॒विष्णुः॒सखि॑वाँ,अपोर्णु॒ते|| 4||

त‌म्¦अ॒स्य॒¦राजा᳚¦वरु॑णः¦त‌म्¦अ॒श्विना᳚¦क्रतु᳚‌म्¦स॒च॒न्त॒¦मारु॑तस्य¦वे॒धसः॑|
दा॒धार॑¦दक्ष᳚‌म्¦उ॒त्ऽत॒म‌म्¦अ॒हः॒ऽविद᳚‌म्¦व॒र्ज‌म्¦च॒¦विष्णुः॑¦सखि॑ऽवान्¦अ॒प॒ऽऊ॒र्णु॒ते ||

आयोवि॒वाय॑स॒चथा᳚य॒दैव्य॒¦इन्द्रा᳚य॒विष्णुः॑सु॒कृते᳚सु॒कृत्त॑रः|

वे॒धा,अ॑जिन्वत्‌त्रिषध॒स्थआर्य॑¦मृ॒तस्य॑भा॒गेयज॑मान॒माभ॑जत्|| 5||

आ¦यः¦वि॒वाय॑¦स॒चथा᳚य¦दैव्यः॑¦इन्द्रा᳚य¦विष्णुः॑¦सु॒ऽकृते᳚¦सु॒कृत्ऽत॑रः|
वे॒धाः¦अ॒जि॒न्व॒त्¦त्रि॒ऽस॒ध॒स्थः¦आर्य᳚‌म्¦ऋ॒तस्य॑¦भा॒गे¦यज॑मान‌म्¦आ¦अ॒भ॒ज॒त् ||

[36] अबोध्यग्निरिति षडृचस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाअश्विनौ जगत्यंत्येद्वेत्रिष्टुभौ |{अष्टक:2, अध्याय:2}{मंडल:1, सूक्त:157}{अनुवाक:22, सूक्त:1}
अबो᳚ध्य॒ग्निर्ज्मउदे᳚ति॒सूर्यो॒¦व्यु१॑(उ॒)षाश्च॒न्द्राम॒ह्या᳚वो,अ॒र्चिषा᳚|

आयु॑क्षाताम॒श्विना॒यात॑वे॒रथं॒¦प्रासा᳚वीद्दे॒वःस॑वि॒ताजग॒त्‌पृथ॑क्|| 1||वर्ग:27

अबो᳚धि¦अ॒ग्निः¦ज्मः¦उत्¦ए॒ति॒¦सूर्यः॑¦वि¦उ॒षाः¦च॒न्द्रा¦म॒ही¦आ॒वः॒¦अ॒र्चिषा᳚|
अयु॑क्षाता‌म्¦अ॒श्विना᳚¦यात॑वे¦रथ᳚‌म्¦प्र¦अ॒सा॒वी॒त्¦दे॒वः¦स॒वि॒ता¦जग॑त्¦पृथ॑क् ||

यद्‌यु॒ञ्जाथे॒वृष॑णमश्विना॒रथं᳚¦घृ॒तेन॑नो॒मधु॑नाक्ष॒त्रमु॑क्षतम्|

अ॒स्माकं॒ब्रह्म॒पृत॑नासुजिन्वतं¦व॒यंधना॒शूर॑साताभजेमहि|| 2||

यत्¦युं॒जाथे॒ इति॑¦वृष॑ण‌म्¦अ॒श्वि॒ना॒¦रथ᳚‌म्¦घृ॒तेन॑¦नः॒¦मधु॑ना¦क्ष॒त्र‌म्¦उ॒क्ष॒त॒‌म्|
अ॒स्माक᳚‌म्¦ब्रह्म॑¦पृत॑नासु¦जि॒न्व॒त॒‌म्¦व॒य‌म्¦धना᳚¦शूर॑ऽसाता¦भ॒जे॒म॒हि॒ ||

अ॒र्वाङ्‌त्रि॑च॒क्रोम॑धु॒वाह॑नो॒रथो᳚¦जी॒राश्वो᳚अ॒श्विनो᳚र्यातु॒सुष्टु॑तः|

त्रि॒व॒न्धु॒रोम॒घवा᳚वि॒श्वसौ᳚भगः॒¦शंन॒आव॑क्षद्द्वि॒पदे॒चतु॑ष्पदे|| 3||

अ॒र्वाङ्¦त्रि॒ऽच॒क्रः¦म॒धु॒ऽवाह॑नः¦रथः॑¦जी॒र।आ॑श्वः¦अ॒श्विनोः᳚¦या॒तु॒¦सुऽस्तु॑तः|
त्रि॒ऽव॒न्धु॒रः¦म॒घऽवा᳚¦वि॒श्वऽसौ᳚भगः¦श‌म्¦नः॒¦आ¦व॒क्ष॒त्¦द्वि॒ऽपदे᳚¦चतुः॑ऽपदे ||

आन॒ऊर्जं᳚वहतमश्विनायु॒वं¦मधु॑मत्यानः॒कश॑यामिमिक्षतम्|

प्रायु॒स्तारि॑ष्टं॒नीरपां᳚सिमृक्षतं॒¦सेध॑तं॒द्वेषो॒भव॑तंसचा॒भुवा᳚|| 4||

आ¦नः॒¦ऊर्ज᳚‌म्¦व॒ह॒त॒‌म्¦अ॒श्वि॒ना॒¦यु॒व‌म्¦मधु॑ऽमत्या¦नः॒¦कश॑या¦मि॒मि॒क्ष॒त॒‌म्|
प्र¦आयुः॑¦तारि॑ष्ट‌म्¦निः¦रपां᳚सि¦मृ॒क्ष॒त॒‌म्¦सेध॑त‌म्¦द्वेषः॑¦भव॑त‌म्¦स॒चा॒ऽभुवा᳚ ||

यु॒वंह॒गर्भं॒जग॑तीषुधत्थो¦यु॒वंविश्वे᳚षु॒भुव॑नेष्व॒न्तः|

यु॒वम॒ग्निंच॑वृषणाव॒पश्च॒¦वन॒स्पतीँ᳚रश्विना॒वैर॑येथाम्|| 5||

यु॒व‌म्¦ह॒¦गर्भ᳚‌म्¦जग॑तीषु¦ध॒त्थः॒¦यु॒व‌म्¦विश्वे᳚षु¦भुव॑नेषु¦अ॒न्तरिति॑|
यु॒व‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦च॒¦वृ॒ष॒णौ॒¦अ॒पः¦च॒¦वन॒स्पती᳚न्¦अ॒श्वि॒नौ॒¦ऐर॑येथा‌म् ||

यु॒वंह॑स्थोभि॒षजा᳚भेष॒जेभि॒¦रथो᳚हस्थोर॒थ्या॒३॑(आ॒)राथ्ये᳚भिः|

अथो᳚हक्ष॒त्रमधि॑धत्थउग्रा॒¦योवां᳚ह॒विष्मा॒न्‌मन॑साद॒दाश॑|| 6||

यु॒व‌म्¦ह॒¦स्थः॒¦भि॒षजा᳚¦भे॒ष॒जेभिः॑¦अथो॒ इति॑¦ह॒¦स्थः॒¦र॒थ्या᳚¦रथ्ये᳚भि॒रिति॒ रथ्ये᳚भिः|
अथो॒ इति॑¦ह॒¦क्ष॒त्र‌म्¦अधि॑¦ध॒त्थ॒¦उ॒ग्रा॒¦यः¦वा॒‌म्¦ह॒विष्मा᳚न्¦मन॑सा¦द॒दाश॑ ||

[37] वसूरुद्राइति षडृचस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाअश्विनौत्रिष्टुबन्त्यानुष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:3}{मंडल:1, सूक्त:158}{अनुवाक:22, सूक्त:2}
वसू᳚रु॒द्रापु॑रु॒मन्तू᳚वृ॒धन्ता᳚¦दश॒स्यतं᳚नोवृषणाव॒भिष्टौ᳚|

दस्रा᳚ह॒यद्‌रेक्ण॑औच॒थ्योवां॒¦प्रयत्‌स॒स्राथे॒,अक॑वाभिरू॒ती|| 1||वर्ग:1

वसू॒ इति॑¦रु॒द्रा¦पु॒रु॒मन्तू॒ इति॑ पु॒रु॒ऽमन्तू᳚¦वृ॒धन्ता᳚¦द॒श॒स्यत᳚‌म्¦नः॒¦वृ॒ष॒णौ॒¦अ॒भिष्टौ᳚|
दस्रा᳚¦ह॒¦यत्¦रेक्णः॑¦औ॒च॒थ्यः¦वा॒‌म्¦प्र¦यत्¦स॒स्राथे॒ इति॑¦अक॑वाभिः¦ऊ॒ती ||

कोवां᳚दाशत्‌सुम॒तये᳚चिद॒स्यै¦वसू॒यद्‌धेथे॒नम॑साप॒देगोः|

जि॒गृ॒तम॒स्मेरे॒वतीः॒पुरं᳚धीः¦काम॒प्रेणे᳚व॒मन॑सा॒चर᳚न्ता|| 2||

कः¦वा॒‌म्¦दा॒श॒त्¦सु॒ऽम॒तये᳚¦चि॒त्¦अ॒स्यै¦वसू॒ इति॑¦यत्¦धेथे॒ इति॑¦नम॑सा¦प॒दे¦गोः|
जि॒गृ॒त‌म्¦अ॒स्मे इति॑¦रे॒वतीः᳚¦पुर᳚‌म्ऽधीः¦का॒म॒प्रेण॑ऽ‌इव¦मन॑सा¦चर᳚न्ता ||

यु॒क्तोह॒यद्‌वां᳚तौ॒ग्र्याय॑पे॒रु¦र्विमध्ये॒,अर्ण॑सो॒धायि॑प॒ज्रः|

उप॑वा॒मवः॑शर॒णंग॑मेयं॒¦शूरो॒नाज्म॑प॒तय॑द्भि॒रेवैः᳚|| 3||

यु॒क्तः¦ह॒¦यत्¦वा॒‌म्¦तौ॒ग्र्याय॑¦पे॒रुः¦वि¦मध्ये᳚¦अर्ण॑सः¦धायि॑¦प॒ज्रः|
उप॑¦वा॒‌म्¦अवः॑¦श॒र॒ण‌म्¦ग॒मे॒य॒‌म्¦शूरः॑¦न¦अज्म॑¦प॒तय॑त्ऽभिः¦एवैः᳚ ||

उप॑स्तुतिरौच॒थ्यमु॑रुष्ये॒¦न्मामामि॒मेप॑त॒त्रिणी॒विदु॑ग्धाम्|

मामामेधो॒दश॑तयश्चि॒तोधा॒क्¦प्रयद्‌वां᳚ब॒द्धस्त्मनि॒खाद॑ति॒क्षाम्|| 4||

उप॑ऽस्तुतिः¦औ॒च॒थ्य‌म्¦उ॒रु॒ष्ये॒त्¦मा¦मा‌म्¦इ॒मे इति॑¦प॒त॒त्रिणी॒ इति॑¦वि¦दु॒ग्धा॒‌म्|
मा¦मा‌म्¦एधः॑¦दश॑ऽतयः¦चि॒तः¦धा॒क्¦प्र¦यत्¦वा॒‌म्¦ब॒द्धः¦त्मनि॑¦खाद॑ति¦क्षा‌म् ||

नमा᳚गरन्‌न॒द्यो᳚मा॒तृत॑मा¦दा॒सायदीं॒सुस॑मुब्धम॒वाधुः॑|

शिरो॒यद॑स्यत्रैत॒नोवि॒तक्ष॑त्¦स्व॒यंदा॒सउरो॒,अंसा॒वपि॑ग्ध|| 5||

न¦मा॒¦ग॒र॒न्¦न॒द्यः॑¦मा॒तृऽत॑माः¦दा॒साः¦यत्¦ई॒‌म्¦सुऽस॑मुब्ध‌म्¦अ॒व॒।आधुः॑|
शिरः॑¦यत्¦अ॒स्य॒¦त्रै॒त॒नः¦वि॒ऽतक्ष॑त्¦स्व॒य‌म्¦दा॒सः¦उरः॑¦अंसौ᳚¦अपि॑¦ग्धेति॑ ग्ध ||

दी॒र्घत॑मामामते॒यो¦जु॑जु॒र्वान्‌द॑श॒मेयु॒गे|अ॒पामर्थं᳚य॒तीनां᳚¦ब्र॒ह्माभ॑वति॒सार॑थिः|| 6||

दी॒र्घऽत॑माः¦मा॒म॒ते॒यः¦जु॒जु॒र्वान्¦द॒श॒मे¦यु॒गे | अ॒पा‌म्¦अर्थ᳚‌म्¦य॒तीना᳚‌म्¦ब्र॒ह्मा¦भ॒व॒ति॒¦सार॑थिः ||

[38] प्रद्यावायज्ञैरिति पंचर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाद्यावापृथिव्यौजगती |{अष्टक:2, अध्याय:3}{मंडल:1, सूक्त:159}{अनुवाक:22, सूक्त:3}
प्रद्यावा᳚य॒ज्ञैःपृ॑थि॒वी,ऋ॑ता॒वृधा᳚¦म॒हीस्तु॑षेवि॒दथे᳚षु॒प्रचे᳚तसा|

दे॒वेभि॒र्येदे॒वपु॑त्रेसु॒दंस॑से॒¦त्थाधि॒यावार्या᳚णिप्र॒भूष॑तः|| 1||वर्ग:2

प्र¦द्यावा᳚¦य॒ज्ञैः¦पृ॒थि॒वी इति॑¦ऋ॒त॒ऽवृधा᳚¦म॒ही इति॑¦स्तु॒षे॒¦वि॒दथे᳚षु¦प्रऽचे᳚तसा|
दे॒वेभिः॑¦ये इति॑¦दे॒वऽपु॑त्रे॒ इति॑ दे॒वऽपु॑त्रे¦सु॒ऽदंस॑सा¦इ॒त्था¦धि॒या¦वार्या᳚णि¦प्र॒ऽभूष॑तः ||

उ॒तम᳚न्येपि॒तुर॒द्रुहो॒मनो᳚¦मा॒तुर्महि॒स्वत॑व॒स्तद्धवी᳚मभिः|

सु॒रेत॑सापि॒तरा॒भूम॑चक्रतु¦रु॒रुप्र॒जाया᳚अ॒मृतं॒वरी᳚मभिः|| 2||

उ॒त¦म॒न्ये॒¦पि॒तुः¦अ॒द्रुहः॑¦मनः॑¦मा॒तुः¦महि॑¦स्वऽत॑वः¦तत्¦हवी᳚मऽभिः|
सु॒ऽरेत॑सा¦पि॒तरा᳚¦भूम॑¦च॒क्र॒तुः॒¦उ॒रु¦प्र॒ऽजायाः᳚¦अ॒मृत᳚‌म्¦वरी᳚मऽभिः ||

तेसू॒नवः॒स्वप॑सःसु॒दंस॑सो¦म॒हीज॑ज्ञुर्मा॒तरा᳚पू॒र्वचि॑त्तये|

स्था॒तुश्च॑स॒त्यंजग॑तश्च॒धर्म॑णि¦पु॒त्रस्य॑पाथःप॒दमद्व॑याविनः|| 3||

ते¦सू॒नवः॑¦सु॒।आप॑सः¦सु॒ऽदंस॑सः¦म॒ही इति॑¦ज॒ज्ञुः॒¦मा॒तरा᳚¦पू॒र्वऽचि॑त्तये|
स्था॒तुः¦च॒¦स॒त्य‌म्¦जग॑तः¦च॒¦धर्म॑णि¦पु॒त्रस्य॑¦पा॒थः॒¦प॒द‌म्¦अद्व॑याविनः ||

तेमा॒यिनो᳚ममिरेसु॒प्रचे᳚तसो¦जा॒मीसयो᳚नीमिथु॒नासमो᳚कसा|

नव्यं᳚नव्यं॒तन्तु॒मात᳚न्वतेदि॒वि¦स॑मु॒द्रे,अ॒न्तःक॒वयः॑सुदी॒तयः॑|| 4||

ते¦मा॒यिनः॑¦म॒मि॒रे॒¦सु॒ऽप्रचे᳚तसः¦जा॒मी इति॑¦सयो᳚नी॒ इति॒ सऽयो᳚नी¦मि॒थु॒ना¦स‌म्ऽओ᳚कसा|
नव्य᳚‌म्ऽनव्य‌म्¦तन्तु᳚‌म्¦आ¦त॒न्व॒ते¦दि॒वि¦स॒मु॒द्रे¦अ॒न्तरिति॑¦क॒वयः॑¦सु॒ऽदी॒तयः॑ ||

तद्‌राधो᳚अ॒द्यस॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं¦व॒यंदे॒वस्य॑प्रस॒वेम॑नामहे|

अ॒स्मभ्यं᳚द्यावापृथिवीसुचे॒तुना᳚¦र॒यिंध॑त्तं॒वसु॑मन्तंशत॒ग्विन᳚म्|| 5||

तत्¦राधः॑¦अ॒द्य¦स॒वि॒तुः¦वरे᳚ण्य‌म्¦व॒य‌म्¦दे॒वस्य॑¦प्र॒ऽस॒वे¦म॒ना॒म॒हे॒|
अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦द्या॒वा॒पृ॒थि॒वी॒ इति॑¦सु॒ऽचे॒तुना᳚¦र॒यि‌म्¦ध॒त्त॒‌म्¦वसु॑ऽमन्त‌म्¦श॒त॒ऽग्विन᳚‌म् ||

[39] तेहीति पंचर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाद्यावापृथिव्यौजगती |{अष्टक:2, अध्याय:3}{मंडल:1, सूक्त:160}{अनुवाक:22, सूक्त:4}
तेहिद्यावा᳚पृथि॒वीवि॒श्वश᳚म्भुव¦ऋ॒ताव॑री॒रज॑सोधार॒यत्क॑वी|

सु॒जन्म॑नीधि॒षणे᳚अ॒न्तरी᳚यते¦दे॒वोदे॒वीधर्म॑णा॒सूर्यः॒शुचिः॑|| 1||वर्ग:3

ते इति॑¦हि¦द्यावा᳚पृथि॒वी इति॑¦वि॒श्वऽश᳚म्भुवा¦ऋ॒तव॑री॒ इत्यृ॒तऽव॑री¦रज॑सः¦धा॒र॒यत्क॑वी॒ इति॑ धा॒र॒यत्ऽक॑वी|
सु॒जन्म॑नी॒ इति॑ सु॒ऽजन्म॑नी¦धि॒षणे॒ इति॑¦अ॒न्तः¦ई॒य॒ते॒¦दे॒वः¦दे॒वी इति॑¦धर्म॑णा¦सूर्यः॑¦शुचिः॑ ||

उ॒रु॒व्यच॑साम॒हिनी᳚अस॒श्चता᳚¦पि॒तामा॒ताच॒भुव॑नानिरक्षतः|

सु॒धृष्ट॑मेवपु॒ष्ये॒३॑(ए॒)नरोद॑सी¦पि॒तायत्‌सी᳚म॒भिरू॒पैरवा᳚सयत्|| 2||

उ॒रु॒ऽव्यच॑सा¦म॒हिनी॒ इति॑¦अ॒स॒श्चता᳚¦पि॒ता¦मा॒ता¦च॒¦भुव॑नानि¦र॒क्ष॒तः॒|
सु॒धृष्ट॑मे॒ इति॑ सु॒ऽधृष्ट॑मे¦व॒पु॒ष्ये॒३॒॑ इति॑¦न¦रोद॑सी॒ इति॑¦पि॒ता¦यत्¦सी॒‌म्¦अ॒भि¦रू॒पैः¦अवा᳚सयत् ||

सवह्निः॑पु॒त्रःपि॒त्रोःप॒वित्र॑वान्¦पु॒नाति॒धीरो॒भुव॑नानिमा॒यया᳚|

धे॒नुंच॒पृश्निं᳚वृष॒भंसु॒रेत॑सं¦वि॒श्वाहा᳚शु॒क्रंपयो᳚अस्यदुक्षत|| 3||

सः¦वह्निः॑¦पु॒त्रः¦पि॒त्रोः¦प॒वित्र॑ऽवान्¦पु॒नाति॑¦धीरः॑¦भुव॑नानि¦मा॒यया᳚|
धे॒नु‌म्¦च॒¦पृश्नि᳚‌म्¦वृ॒ष॒भ‌म्¦सु॒ऽरेत॑स‌म्¦वि॒श्वाहा᳚¦शु॒क्र‌म्¦पयः॑¦अ॒स्य॒¦धु॒क्ष॒त॒ ||

अ॒यंदे॒वाना᳚म॒पसा᳚म॒पस्त॑मो॒¦योज॒जान॒रोद॑सीवि॒श्वश᳚म्भुवा|

वियोम॒मेरज॑सीसुक्रतू॒यया॒¦जरे᳚भिः॒स्कम्भ॑नेभिः॒समा᳚नृचे|| 4||

अ॒य‌म्¦दे॒वाना᳚‌म्¦अ॒पसा᳚‌म्¦अ॒पःऽत॑मः¦यः¦ज॒जान॑¦रोद॑सी॒ इति॑¦वि॒श्वऽश᳚म्भुवा|
वि¦यः¦म॒मे¦रज॑सी॒ इति॑¦सु॒क्र॒तु॒ऽयया᳚¦अ॒जरे᳚भिः¦स्कम्भ॑नेभिः¦स‌म्¦आ॒नृ॒चे॒ ||

तेनो᳚गृणा॒नेम॑हिनी॒महि॒श्रवः॑,¦क्ष॒त्रंद्या᳚वापृथिवीधासथोबृ॒हत्|

येना॒भिकृ॒ष्टीस्त॒तना᳚मवि॒श्वहा᳚¦प॒नाय्य॒मोजो᳚अ॒स्मेसमि᳚न्वतम्|| 5||

ते इति॑¦नः॒¦गृ॒णा॒ने इति॑¦म॒हि॒नी॒ इति॑¦महि॑¦श्रवः॑¦क्ष॒त्र‌म्¦द्या॒वा॒पृ॒थि॒वी॒ इति॑¦धा॒स॒थः॒¦बृ॒हत्|
येन॑¦अ॒भि¦कृ॒ष्टीः¦त॒तना᳚म¦वि॒श्वहा᳚¦प॒नाय्य᳚‌म्¦ओजः॑¦अ॒स्मे इति॑¦स‌म्¦इ॒न्व॒त॒‌म् ||

[40] किमुश्रेष्ठइति चतुर्दशर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाऋभवोजगत्यंत्या त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:3}{मंडल:1, सूक्त:161}{अनुवाक:22, सूक्त:5}
किमु॒श्रेष्ठः॒किंयवि॑ष्ठोन॒आज॑ग॒न्¦किमी᳚यतेदू॒त्य१॑(अं॒)कद्यदू᳚चि॒म|

ननि᳚न्दिमचम॒संयोम॑हाकु॒लो¦ऽग्ने᳚भ्रात॒र्द्रुण॒इद्‌भू॒तिमू᳚दिम|| 1||वर्ग:4

कि‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦श्रेष्ठः॑¦कि‌म्¦यवि॑ष्ठः¦नः॒¦आ¦अ॒ज॒ग॒न्¦कि‌म्¦ई॒य॒ते॒¦दू॒त्य᳚‌म्¦कत्¦यत्¦ऊ॒चि॒म|
न¦नि॒न्दि॒म॒¦च॒म॒स‌म्¦यः¦म॒हा॒ऽकु॒लः¦अग्ने᳚¦भ्रा॒तः॒¦द्रुणः॑¦इत्¦भू॒ति‌म्¦ऊ॒दि॒म॒ ||

एकं᳚चम॒संच॒तुरः॑कृणोतन॒¦तद्‌वो᳚दे॒वा,अ॑ब्रुव॒न्‌तद्‌व॒आग॑मम्|

सौध᳚न्वना॒यद्ये॒वाक॑रि॒ष्यथ॑¦सा॒कंदे॒वैर्य॒ज्ञिया᳚सोभविष्यथ|| 2||

एक᳚‌म्¦च॒म॒स‌म्¦च॒तुरः॑¦कृ॒णो॒त॒न॒¦तत्¦वः॒¦दे॒वाः¦अ॒ब्रु॒व॒न्¦तत्¦वः॒¦आ¦अ॒ग॒म॒‌म्|
सौध᳚न्वनाः¦यदि॑¦ए॒व¦क॒रि॒ष्यथ॑¦सा॒क‌म्¦दे॒वैः¦य॒ज्ञिया᳚सः¦भ॒वि॒ष्य॒थ॒ ||

अ॒ग्निंदू॒तंप्रति॒यदब्र॑वीत॒ना¦श्वः॒कर्त्वो॒रथ॑उ॒तेहकर्त्वः॑|

धे॒नुःकर्त्वा᳚युव॒शाकर्त्वा॒द्वा¦तानि॑भ्रात॒रनु॑वःकृ॒त्व्येम॑सि|| 3||

अ॒ग्नि‌म्¦दू॒त‌म्¦प्रति॑¦यत्¦अब्र॑वीतन¦अश्वः॑¦कर्त्वः॑¦रथः॑¦उ॒त¦इ॒ह¦कर्त्वः॑|
धे॒नुः¦कर्त्वा᳚¦यु॒व॒शा¦कर्त्वा᳚¦द्वा¦तानि॑¦भ्रा॒तः॒¦अनु॑¦वः॒¦कृ॒त्वी¦आ¦इ॒म॒सि॒ ||

च॒कृ॒वांस॑ऋभव॒स्तद॑पृच्छत॒¦क्वेद॑भू॒द्यःस्यदू॒तोन॒आज॑गन्|

य॒दावाख्य॑च्चम॒साञ्च॒तुरः॑कृ॒ता¦नादित्त्वष्टा॒ग्नास्व॒न्तर्न्या᳚नजे|| 4||

च॒कृ॒ऽवांसः॑¦ऋ॒भ॒वः॒¦तत्¦अ॒पृ॒च्छ॒त॒¦क्व॑¦इत्¦अ॒भू॒त्¦यः¦स्यः¦दू॒तः¦नः॒¦आ¦अज॑गन्|
य॒दा¦अ॒व॒।आख्य॑त्¦च॒म॒सान्¦च॒तुरः॑¦कृ॒तान्¦आत्¦इत्¦त्वष्टा᳚¦ग्नासु॑¦अ॒न्तः¦नि¦आ॒न॒जे॒ ||

हना᳚मैनाँ॒,इति॒त्वष्टा॒यदब्र॑वी¦च्चम॒संयेदे᳚व॒पान॒मनि᳚न्दिषुः|

अ॒न्यानामा᳚निकृण्वतेसु॒तेसचाँ᳚,¦अ॒न्यैरे᳚नान्‌क॒न्या॒३॑(आ॒)नाम॑भिःस्परत्|| 5||

हना᳚म¦ए॒ना॒न्¦इति॑¦त्वष्टा᳚¦यत्¦अब्र॑वीत्¦च॒म॒स‌म्¦ये¦दे॒व॒ऽपान᳚‌म्¦अनि᳚न्दिषुः|
अ॒न्या¦नामा᳚नि¦कृ॒ण्व॒ते॒¦सु॒ते¦सचा᳚¦अ॒न्यैः¦ए॒ना॒न्¦क॒न्या᳚¦नाम॑ऽभिः¦स्प॒र॒त् ||

इन्द्रो॒हरी᳚युयु॒जे,अ॒श्विना॒रथं॒¦बृह॒स्पति᳚र्वि॒श्वरू᳚पा॒मुपा᳚जत|

ऋ॒भुर्विभ्वा॒वाजो᳚दे॒वाँ,अ॑गच्छत॒¦स्वप॑सोय॒ज्ञियं᳚भा॒गमै᳚तन|| 6||वर्ग:5

इन्द्रः॑¦हरी᳚¦यु॒यु॒जे¦अ॒श्विना᳚¦रथ᳚‌म्¦बृह॒स्पतिः॑¦वि॒श्वऽरू᳚पा‌म्¦उप॑¦आ॒ज॒त॒|
ऋ॒भुः¦विऽभ्वा᳚¦वाजः॑¦दे॒वान्¦अ॒ग॒च्छ॒त॒¦सु॒।आप॑सः¦य॒ज्ञिय᳚‌म्¦भा॒ग‌म्¦ऐ॒त॒न॒ ||

निश्चर्म॑णो॒गाम॑रिणीतधी॒तिभि॒¦र्याजर᳚न्तायुव॒शाताकृ॑णोतन|

सौध᳚न्वना॒,अश्वा॒दश्व॑मतक्षत¦यु॒क्त्वारथ॒मुप॑दे॒वाँ,अ॑यातन|| 7||

निः¦चर्म॑णः¦गा‌म्¦अ॒रि॒णी॒त॒¦धी॒तिऽभिः॑¦या¦जर᳚न्ता¦यु॒व॒शा¦ता¦अ॒कृ॒णो॒त॒न॒|
सौध᳚न्वनाः¦अश्वा᳚त्¦अश्व᳚‌म्¦अ॒त॒क्ष॒त॒¦यु॒क्त्वा¦रथ᳚‌म्¦उप॑¦दे॒वान्¦अ॒या॒त॒न॒ ||

इ॒दमु॑द॒कंपि॑ब॒तेत्य॑ब्रवीतने॒¦दंवा᳚घापिबतामुञ्ज॒नेज॑नम्|

सौध᳚न्वना॒यदि॒तन्नेव॒हर्य॑थ¦तृ॒तीये᳚घा॒सव॑नेमादयाध्वै|| 8||

इ॒द‌म्¦उ॒द॒क‌म्¦पि॒ब॒त॒¦इति॑¦अ॒ब्र॒वी॒त॒न॒¦इ॒द‌म्¦वा॒¦घ॒¦पि॒ब॒त॒¦मुं॒ज॒ऽनेज॑न‌म्|
सौध᳚न्वनाः¦यदि॑¦तत्¦नऽ‌इ᳚व¦हर्य॑थ¦तृ॒तीये᳚¦घ॒¦सव॑ने¦मा॒द॒या॒ध्वै॒ ||

आपो॒भूयि॑ष्ठा॒,इत्येको᳚अब्रवी¦द॒ग्निर्भूयि॑ष्ठ॒इत्य॒न्यो,अ॑ब्रवीत्|

व॒ध॒र्यन्तीं᳚ब॒हुभ्यः॒प्रैको᳚अब्रवी¦दृ॒तावद᳚न्तश्चम॒साँ,अ॑पिंशत|| 9||

आपः॑¦भूयि॑ष्ठाः¦इति॑¦एकः॑¦अ॒ब्र॒वी॒त्¦अ॒ग्निः¦भूयि॑ष्ठः¦इति॑¦अ॒न्यः¦अ॒ब्र॒वी॒त्|
व॒धः॒ऽयन्ती᳚‌म्¦ब॒हुऽभ्यः॑¦प्र¦एकः॑¦अ॒ब्र॒वी॒त्¦ऋ॒ता¦वद᳚न्तः¦च॒म॒सान्¦अ॒पिं॒श॒त॒ ||

श्रो॒णामेक॑उद॒कंगामवा᳚जति¦मां॒समेकः॑पिंशतिसू॒नयाभृ॑तम्|

आनि॒म्रुचः॒शकृ॒देको॒,अपा᳚भर॒त्¦किंस्वि॑त्‌पु॒त्रेभ्यः॑पि॒तरा॒,उपा᳚वतुः|| 10||

श्रो॒णा‌म्¦एकः॑¦उ॒द॒क‌म्¦गा‌म्¦अव॑¦अ॒ज॒ति॒¦मां॒स‌म्¦एकः॑¦पिं॒श॒ति॒¦सू॒नया᳚¦आऽभृ॑त‌म्|
आ¦नि॒ऽम्रुचः॑¦शकृ॑त्¦एकः॑¦अप॑¦अ॒भ॒र॒त्¦कि‌म्¦स्वि॒त्¦पु॒त्रेभ्यः॑¦पि॒तरौ᳚¦उप॑¦आ॒व॒तुः॒ ||

उ॒द्वत्स्व॑स्मा,अकृणोतना॒तृणं᳚¦नि॒वत्स्व॒पःस्व॑प॒स्यया᳚नरः|

अगो᳚ह्यस्य॒यदस॑स्तनागृ॒हे¦तद॒द्येदमृ॑भवो॒नानु॑गच्छथ|| 11||वर्ग:6

उ॒द्वत्ऽसु॑¦अ॒स्मै॒¦अ॒कृ॒णो॒त॒न॒¦तृण᳚‌म्¦नि॒वत्ऽसु॑¦अ॒पः¦सु॒।आ॒प॒स्यया᳚¦न॒रः॒|
अगो᳚ह्यस्य¦यत्¦अस॑स्तन¦गृ॒हे¦तत्¦अ॒द्य¦इ॒द‌म्¦ऋ॒भ॒वः॒¦न¦अनु॑¦ग॒च्छ॒थ॒ ||

स॒म्मील्य॒यद्‌भुव॑नाप॒र्यस॑र्पत॒¦क्व॑स्वित्ता॒त्यापि॒तरा᳚वआसतुः|

अश॑पत॒यःक॒रस्नं᳚वआद॒दे¦यःप्राब्र॑वी॒त्‌प्रोतस्मा᳚अब्रवीतन|| 12||

स॒‌म्ऽमील्य॑¦यत्¦भुव॑ना¦प॒रि॒।आस॑र्पत¦क्व॑¦स्वि॒त्¦ता॒त्या¦पि॒तरा᳚¦वः॒¦आ॒स॒तुः॒|
अश॑पत¦यः¦क॒रस्न᳚‌म्¦वः॒¦आ॒ऽद॒दे¦यः¦प्र¦अब्र॑वीत्¦प्रो इति॑¦तस्मै᳚¦अ॒ब्र॒वी॒त॒न॒ ||

सु॒षु॒प्वांस॑ऋभव॒स्तद॑पृच्छ॒ता¦गो᳚ह्य॒कइ॒दंनो᳚अबूबुधत्|

श्वानं᳚ब॒स्तोबो᳚धयि॒तार॑मब्रवीत्¦संवत्स॒रइ॒दम॒द्याव्य॑ख्यत|| 13||

सु॒सु॒प्वांसः॑¦ऋ॒भ॒वः॒¦तत्¦अ॒पृ॒च्छ॒त॒¦अगो᳚ह्य¦कः¦इ॒द‌म्¦नः॒¦अ॒बू॒बु॒ध॒त्|
श्वान᳚‌म्¦ब॒स्तः¦बो॒ध॒यि॒तार᳚‌म्¦अ॒ब्र॒वी॒त्¦सं॒व॒त्स॒रे¦इ॒द‌म्¦अ॒द्य¦वि¦अ॒ख्य॒त॒ ||

दि॒वाया᳚न्तिम॒रुतो॒भूम्या॒ग्नि¦र॒यंवातो᳚अ॒न्तरि॑क्षेणयाति|

अ॒द्भिर्या᳚ति॒वरु॑णःसमु॒द्रै¦र्यु॒ष्माँ,इ॒च्छन्तः॑शवसोनपातः|| 14||

दि॒वा¦या॒न्ति॒¦म॒रुतः॑¦भूम्या᳚¦अ॒ग्निः¦अ॒य‌म्¦वातः॑¦अ॒न्तरि॑क्षेण¦या॒ति॒|
अ॒त्ऽभिः¦या॒ति॒¦वरु॑णः¦स॒मु॒द्रैः¦यु॒ष्मान्¦इ॒च्छन्तः॑¦श॒व॒सः॒¦न॒पा॒तः॒ ||

[41] मानोमित्रइति द्वाविंशत्यृचस्य सूक्तस्य औचथ्योदीर्घतमाअश्वस्त्रिष्टुप् तृतीयाषष्ट्यौजगत्यौ | (अश्वस्तुत्याश्वोदेवता) |{अष्टक:2, अध्याय:3}{मंडल:1, सूक्त:162}{अनुवाक:22, सूक्त:6}
मानो᳚मि॒त्रोवरु॑णो,अर्य॒मायु¦रिन्द्र॑ऋभु॒क्षाम॒रुतः॒परि॑ख्यन्|

यद्‌वा॒जिनो᳚दे॒वजा᳚तस्य॒सप्तेः᳚¦प्रव॒क्ष्यामो᳚वि॒दथे᳚वी॒र्या᳚णि|| 1||वर्ग:7

मा¦नः॒¦मि॒त्रः¦वरु॑णः¦अ॒र्य॒मा¦आ॒युः¦इन्द्रः॑¦ऋ॒भु॒क्षाः¦म॒रुतः॑¦परि॑¦ख्य॒न्|
यत्¦वा॒जिनः॑¦दे॒वऽजा᳚तस्य¦सप्तेः᳚¦प्र॒ऽव॒क्ष्यामः॑¦वि॒दथे᳚¦वी॒र्या᳚णि ||

यन्नि॒र्णिजा॒रेक्ण॑सा॒प्रावृ॑तस्य¦रा॒तिंगृ॑भी॒तांमु॑ख॒तोनय᳚न्ति|

सुप्रा᳚ङ॒जोमेम्य॑द्‌वि॒श्वरू᳚प¦इन्द्रापू॒ष्णोःप्रि॒यमप्ये᳚ति॒पाथः॑|| 2||

यत्¦निः॒ऽनिजा᳚¦रेक्ण॑सा¦प्रावृ॑तस्य¦रा॒ति‌म्¦गृ॒भी॒ता‌म्¦मु॒ख॒तः¦नय᳚न्ति|
सुऽप्रा᳚ङ्¦अ॒जः¦मेम्य॑त्¦वि॒श्वऽरू᳚पः¦इ॒न्द्रा॒पू॒ष्णोः¦प्रि॒य‌म्¦अपि॑¦ए॒ति॒¦पाथः॑ ||

ए॒षच्छागः॑पु॒रो,अश्वे᳚नवा॒जिना᳚¦पू॒ष्णोभा॒गोनी᳚यतेवि॒श्वदे᳚व्यः|

अ॒भि॒प्रियं॒यत्‌पु॑रो॒ळाश॒मर्व॑ता॒¦त्वष्टेदे᳚नंसौश्रव॒साय॑जिन्वति|| 3||

ए॒षः¦छागः॑¦पु॒रः¦अश्वे᳚न¦वा॒जिना᳚¦पू॒ष्णः¦भा॒गः¦नी॒य॒ते॒¦वि॒श्वऽदे᳚व्यः|
अ॒भि॒ऽप्रिय᳚‌म्¦यत्¦पु॒रो॒ळाश᳚‌म्¦अर्व॑ता¦त्वष्टा᳚¦इत्¦ए॒न॒‌म्¦सौ॒श्र॒व॒साय॑¦जि॒न्व॒ति॒ ||

यद्ध॑वि॒ष्य॑मृतु॒शोदे᳚व॒यानं॒¦त्रिर्मानु॑षाः॒पर्यश्वं॒नय᳚न्ति|

अत्रा᳚पू॒ष्णःप्र॑थ॒मोभा॒गए᳚ति¦य॒ज्ञंदे॒वेभ्यः॑प्रतिवे॒दय᳚न्न॒जः|| 4||

यत्¦ह॒वि॒ष्य᳚‌म्¦ऋ॒तु॒ऽशः¦दे॒व॒ऽयान᳚‌म्¦त्रिः¦मानु॑षाः¦परि॑¦अश्व᳚‌म्¦नय᳚न्ति|
अत्र॑¦पू॒ष्णः¦प्र॒थ॒मः¦भा॒गः¦ए॒ति॒¦य॒ज्ञ‌म्¦दे॒वेभ्यः॑¦प्र॒ति॒ऽवे॒दय॑न्¦अ॒जः ||

होता᳚ध्व॒र्युराव॑या,अग्निमि॒न्धो¦ग्रा᳚वग्रा॒भउ॒तशंस्ता॒सुवि॑प्रः|

तेन॑य॒ज्ञेन॒स्व॑रंकृतेन॒¦स्वि॑ष्टेनव॒क्षणा॒,आपृ॑णध्वम्|| 5||

होता᳚¦अ॒ध्व॒र्युः¦आऽव॑याः¦अ॒ग्नि॒‌म्ऽ‌इ॒न्धः¦ग्रा॒व॒ऽग्रा॒भः¦उ॒त¦शंस्ता᳚¦सुऽवि॑प्रः|
तेन॑¦य॒ज्ञेन॑¦सु।आ॑रंकृतेन¦सुऽ‌इ᳚ष्टेन¦व॒क्षणाः᳚¦आ¦पृ॒ण॒ध्व॒‌म् ||

यू॒प॒व्र॒स्का,उ॒तयेयू᳚पवा॒हा¦श्च॒षालं॒ये,अ॑श्वयू॒पाय॒तक्ष॑ति|

येचार्व॑ते॒पच॑नंस॒म्भर᳚¦न्त्यु॒तोतेषा᳚म॒भिगू᳚र्तिर्नइन्वतु|| 6||वर्ग:8

यू॒प॒ऽव्र॒स्काः¦उ॒त¦ये¦यू॒प॒ऽवा॒हाः¦च॒षाल᳚‌म्¦ये¦अ॒श्व॒ऽयू॒पाय॑¦तक्ष॑ति|
ये¦च॒¦अर्व॑ते¦पच॑न‌म्¦स॒‌म्ऽभर᳚न्ति¦उ॒तो इति॑¦तेषा᳚‌म्¦अ॒भिऽगू᳚र्तिः¦नः॒¦इ॒न्व॒तु॒ ||

उप॒प्रागा᳚त्‌सु॒मन्मे᳚ऽधायि॒मन्म॑¦दे॒वाना॒माशा॒,उप॑वी॒तपृ॑ष्ठः|

अन्वे᳚नं॒विप्रा॒,ऋष॑योमदन्ति¦दे॒वानां᳚पु॒ष्टेच॑कृमासु॒बन्धु᳚म्|| 7||

उप॑¦प्र¦अ॒गा॒त्¦सु॒ऽमत्¦मे॒¦अ॒धा॒यि॒¦मन्म॑¦दे॒वाना᳚‌म्¦आशाः᳚¦उप॑¦वी॒तऽपृ॑ष्ठः|
अनु॑¦ए॒न॒‌म्¦विप्राः᳚¦ऋष॑यः¦म॒द॒न्ति॒¦दे॒वाना᳚‌म्¦पु॒ष्टे¦च॒कृ॒म॒¦सु॒ऽबन्धु᳚‌म् ||

यद्‌वा॒जिनो॒दाम॑सं॒दान॒मर्व॑तो॒¦याशी᳚र्ष॒ण्या᳚रश॒नारज्जु॑रस्य|

यद्‌वा᳚घास्य॒प्रभृ॑तमा॒स्ये॒३॑(ए॒)तृणं॒¦सर्वा॒ताते॒,अपि॑दे॒वेष्व॑स्तु|| 8||

यत्¦वा॒जिनः॑¦दाम॑¦स॒‌म्ऽदान᳚‌म्¦अर्व॑तः¦या¦शी॒र्ष॒ण्या᳚¦र॒श॒ना¦रज्जुः॑¦अ॒स्य॒|
यत्¦वा॒¦घ॒¦अ॒स्य॒¦प्रऽभृ॑त‌म्¦आ॒स्ये᳚¦तृण᳚‌म्¦सर्वा᳚¦ता¦ते॒¦अपि॑¦दे॒वेषु॑¦अ॒स्तु॒ ||

यदश्व॑स्यक्र॒विषो॒मक्षि॒काश॒¦यद्‌वा॒स्वरौ॒स्वधि॑तौरि॒प्तमस्ति॑|

यद्धस्त॑योःशमि॒तुर्यन्न॒खेषु॒¦सर्वा॒ताते॒,अपि॑दे॒वेष्व॑स्तु|| 9||

यत्¦अश्व॑स्य¦क्र॒विषः॑¦मक्षि॑का¦आश॑¦यत्¦वा॒¦स्वरौ᳚¦स्वऽधि॑तौ¦रि॒प्त‌म्¦अस्ति॑|
यत्¦हस्त॑योः¦श॒मि॒तुः¦यत्¦न॒खेषु॑¦सर्वा᳚¦ता¦ते॒¦अपि॑¦दे॒वेषु॑¦अ॒स्तु॒ ||

यदूव॑ध्यमु॒दर॑स्याप॒वाति॒¦यआ॒मस्य॑क्र॒विषो᳚ग॒न्धो,अस्ति॑|

सु॒कृ॒तातच्छ॑मि॒तारः॑कृण्वन्तू॒¦तमेधं᳚शृत॒पाकं᳚पचन्तु|| 10||

यत्¦ऊव॑ध्य‌म्¦उ॒दर॑स्य¦अ॒प॒ऽवाति॑¦यः¦आ॒मस्य॑¦क्र॒विषः॑¦ग॒न्धः¦अस्ति॑|
सु॒ऽकृ॒ता¦तत्¦श॒मि॒तारः॑¦कृ॒ण्व॒न्तु॒¦उ॒त¦मेध᳚‌म्¦शृ॒त॒ऽपाक᳚‌म्¦प॒च॒न्तु॒ ||

यत्ते॒गात्रा᳚द॒ग्निना᳚प॒च्यमा᳚ना¦द॒भिशूलं॒निह॑तस्याव॒धाव॑ति|

मातद्‌भूम्या॒माश्रि॑ष॒न्मातृणे᳚षु¦दे॒वेभ्य॒स्तदु॒शद्भ्यो᳚रा॒तम॑स्तु|| 11||वर्ग:9

यत्¦ते॒¦गात्रा᳚त्¦अ॒ग्निना᳚¦प॒च्यमा᳚नात्¦अ॒भि¦शूल᳚‌म्¦निऽह॑तस्य¦अ॒व॒ऽधाव॑ति|
मा¦तत्¦भूम्या᳚‌म्¦आ¦श्रि॒ष॒त्¦मा¦तृणे᳚षु¦दे॒वेभ्यः॑¦तत्¦उ॒शत्ऽभ्यः॑¦रा॒त‌म्¦अ॒स्तु॒ ||

येवा॒जिनं᳚परि॒पश्य᳚न्तिप॒क्वं¦यई᳚मा॒हुःसु॑र॒भिर्निर्ह॒रेति॑|

येचार्व॑तोमांसभि॒क्षामु॒पास॑त¦उ॒तोतेषा᳚म॒भिगू᳚र्तिर्नइन्वतु|| 12||

ये¦वा॒जिन᳚‌म्¦प॒रि॒ऽपश्य᳚न्ति¦प॒क्व‌म्¦ये¦ई॒‌म्¦आ॒हुः¦सु॒र॒भिः¦निः¦ह॒र॒¦इति॑|
ये¦च॒¦अर्व॑तः¦मां॒स॒ऽभि॒क्षा‌म्¦उ॒प॒ऽआस॑ते¦उ॒तो इति॑¦तेषा᳚‌म्¦अ॒भिऽगू᳚र्तिः¦नः॒¦इ॒न्व॒तु॒ ||

यन्नीक्ष॑णंमां॒स्पच᳚न्या,उ॒खाया॒¦यापात्रा᳚णियू॒ष्णआ॒सेच॑नानि|

ऊ॒ष्म॒ण्या᳚पि॒धाना᳚चरू॒णा¦म॒ङ्काःसू॒नाःपरि॑भूष॒न्त्यश्व᳚म्|| 13||

यत्¦नि॒ऽईक्ष॑ण‌म्¦मां॒स्पच᳚न्याः¦उ॒खायाः᳚¦या¦पात्रा᳚णि¦यू॒ष्णः¦आ॒ऽसेच॑नानि|
ऊ॒ष्म॒ण्या᳚¦अ॒पि॒ऽधाना᳚¦च॒रू॒णा‌म्¦अ॒ङ्काः¦सू॒नाः¦परि॑¦भू॒ष॒न्ति॒¦अश्व᳚‌म् ||

नि॒क्रम॑णंनि॒षद॑नंवि॒वर्त॑नं॒¦यच्च॒पड्बी᳚श॒मर्व॑तः|

यच्च॑प॒पौयच्च॑घा॒सिंज॒घास॒¦सर्वा॒ताते॒,अपि॑दे॒वेष्व॑स्तु|| 14||

नि॒ऽक्रम॑ण‌म्¦नि॒ऽसद॑न‌म्¦वि॒ऽवर्त॑न‌म्¦यत्¦च॒¦पड्बी᳚श‌म्¦अर्व॑तः|
यत्¦च॒¦प॒पौ¦यत्¦च॒¦घा॒सि‌म्¦ज॒घास॑¦सर्वा᳚¦ता¦ते॒¦अपि॑¦दे॒वेषु॑¦अ॒स्तु॒ ||

मात्वा॒ग्निर्ध्व॑नयीद्‌धू॒मग᳚न्धि॒¦र्मोखाभ्राज᳚न्त्य॒भिवि॑क्त॒जघ्रिः॑|

इ॒ष्टंवी॒तम॒भिगू᳚र्तं॒वष॑ट्कृतं॒¦तंदे॒वासः॒प्रति॑गृभ्ण॒न्त्यश्व᳚म्|| 15||

मा¦त्वा॒¦अ॒ग्निः¦ध्व॒न॒यी॒त्¦धू॒मऽग᳚न्धिः¦मा¦उ॒खा¦भ्राज᳚न्ती¦अ॒भि¦वि॒क्त॒¦जघ्रिः॑|
इ॒ष्ट‌म्¦वी॒त‌म्¦अ॒भिऽगू᳚र्त‌म्¦वष॑ट्ऽकृत‌म्¦त‌म्¦दे॒वासः॑¦प्रति॑¦गृ॒भ्ण॒न्ति॒¦अश्व᳚‌म् ||

यदश्वा᳚य॒वास॑उपस्तृ॒णन्¦त्य॑धीवा॒संयाहिर᳚ण्यान्यस्मै|

सं॒दान॒मर्व᳚न्तं॒पड्बी᳚शं¦प्रि॒यादे॒वेष्वाया᳚मयन्ति|| 16||वर्ग:10

यत्¦अश्वा᳚य¦वासः॑¦उ॒प॒ऽस्तृ॒णन्ति॑¦अ॒धी॒वा॒स‌म्¦या¦हिर᳚ण्यानि¦अ॒स्मै॒|
स॒‌म्ऽदान᳚‌म्¦अर्व᳚न्त‌म्¦पड्बी᳚श‌म्¦प्रि॒या¦दे॒वेषु॑¦आ¦य॒म॒य॒न्ति॒ ||

यत्ते᳚सा॒देमह॑सा॒शूकृ॑तस्य॒¦पार्ष्ण्या᳚वा॒कश॑यावातु॒तोद॑|

स्रु॒चेव॒ताह॒विषो᳚अध्व॒रेषु॒¦सर्वा॒ताते॒ब्रह्म॑णासूदयामि|| 17||

यत्¦ते॒¦सा॒दे¦मह॑सा¦शूकृ॑तस्य¦पार्ष्ण्या᳚¦वा॒¦कश॑या¦वा॒¦तु॒तोद॑|
स्रु॒चाऽ‌इ᳚व¦ता¦ह॒विषः॑¦अ॒ध्व॒रेषु॑¦सर्वा᳚¦ता¦ते॒¦ब्रह्म॑णा¦सू॒द॒या॒मि॒ ||

चतु॑स्त्रिंशद्‌वा॒जिनो᳚दे॒वब᳚न्धोर्॒¦वङ्क्री॒रश्व॑स्य॒स्वधि॑तिः॒समे᳚ति|

अच्छि॑द्रा॒गात्रा᳚व॒युना᳚कृणोत॒¦परु॑ष्परुरनु॒घुष्या॒विश॑स्त|| 18||

चतुः॑ऽत्रिंशत्¦वा॒जिनः॑¦दे॒वऽब᳚न्धोः¦वङ्क्रीः᳚¦अश्व॑स्य¦स्वऽधि॑तिः¦स‌म्¦ए॒ति॒|
अच्छि॑द्रा¦गात्रा᳚¦व॒युना᳚¦कृ॒णो॒त॒¦परुः॑ऽपरुः¦अ॒नु॒ऽघुष्य॑¦वि¦श॒स्त॒ ||

एक॒स्त्वष्टु॒रश्व॑स्याविश॒स्ता¦द्वाय॒न्तारा᳚भवत॒स्तथ॑ऋ॒तुः|

याते॒गात्रा᳚णामृतु॒थाकृ॒णोमि॒¦ताता॒पिण्डा᳚नां॒प्रजु॑होम्य॒ग्नौ|| 19||

एकः॑¦त्वष्टुः॑¦अश्व॑स्य¦वि॒ऽश॒स्ता¦द्वा¦य॒न्तारा᳚¦भ॒व॒तः॒¦तथा᳚¦ऋ॒तुः|
या¦ते॒¦गात्रा᳚णा‌म्¦ऋ॒तु॒ऽथा¦कृ॒णोमि॑¦ताऽता᳚¦पिण्डा᳚ना‌म्¦प्र¦जु॒हो॒मि॒¦अ॒ग्नौ ||

मात्वा᳚तपत्‌प्रि॒यआ॒त्मापि॒यन्तं॒¦मास्वधि॑तिस्त॒न्व१॑(अ॒)आति॑ष्ठिपत्ते|

माते᳚गृ॒ध्नुर॑विश॒स्ताति॒हाय॑¦छि॒द्रागात्रा᳚ण्य॒सिना॒मिथू᳚कः|| 20||

मा¦त्वा॒¦त॒प॒त्¦प्रि॒यः¦आ॒त्मा¦अ॒पि॒ऽयन्त᳚‌म्¦मा¦स्वऽधि॑तिः¦त॒न्वः॑¦आ¦ति॒स्थि॒प॒त्¦ते॒|
मा¦ते॒¦गृ॒ध्नुः¦अ॒वि॒ऽश॒स्ता¦अ॒ति॒ऽहाय॑¦छि॒द्रा¦गात्रा᳚णि¦अ॒सिना᳚¦मिथु॑¦क॒रिति॑ कः ||

नवा,उ॑ए॒तन्‌म्रि॑यसे॒नरि॑ष्यसि¦दे॒वाँ,इदे᳚षिप॒थिभिः॑सु॒गेभिः॑|

हरी᳚ते॒युञ्जा॒पृष॑ती,अभूता॒¦मुपा᳚स्थाद्‌वा॒जीधु॒रिरास॑भस्य|| 21||

न¦वै¦ऊँ॒ इति॑¦ए॒तत्¦म्रि॒य॒से॒¦न¦रि॒ष्य॒सि॒¦दे॒वान्¦इत्¦ए॒षि॒¦प॒थिऽभिः॑¦सु॒ऽगेभिः॑|
हरी॒ इति॑¦ते॒¦युंजा᳚¦पृष॑ती॒ इति॑¦अ॒भू॒ता॒‌म्¦उप॑¦अ॒स्था॒त्¦वा॒जी¦धु॒रि¦रास॑भस्य ||

सु॒गव्यं᳚नोवा॒जीस्वश्व्यं᳚पुं॒सः¦पु॒त्राँ,उ॒तवि॑श्वा॒पुषं᳚र॒यिम्|

अ॒ना॒गा॒स्त्वंनो॒,अदि॑तिःकृणोतु¦क्ष॒त्रंनो॒,अश्वो᳚वनतांह॒विष्मा॑न्|| 22||

सु॒ऽगव्य᳚‌म्¦नः॒¦वा॒जी¦सु॒।आश्व्य᳚‌म्¦पुं॒सः¦पु॒त्रान्¦उ॒त¦वि॒श्व॒ऽपुष᳚‌म्¦र॒यि‌म्|
अ॒ना॒गाः॒ऽत्व‌म्¦नः॒¦अदि॑तिः¦कृ॒णो॒तु॒¦क्ष॒त्र‌म्¦नः॒¦अश्वः॑¦व॒न॒ता॒‌म्¦ह॒विष्मा॑न् ||

[42] यदक्रंदइति त्रयोदशर्चस्य सूक्तस्यौचथ्योदीर्घतमाअश्वस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:3}{मंडल:1, सूक्त:163}{अनुवाक:22, सूक्त:7}
यदक्र᳚न्दःप्रथ॒मंजाय॑मान¦उ॒द्यन्‌त्स॑मु॒द्रादु॒तवा॒पुरी᳚षात्|

श्ये॒नस्य॑प॒क्षाह॑रि॒णस्य॑बा॒हू,¦उ॑प॒स्तुत्यं॒महि॑जा॒तंते᳚अर्वन्|| 1||वर्ग:11

यत्¦अक्र᳚न्दः¦प्र॒थ॒म‌म्¦जाय॑मानः¦उ॒त्ऽयन्¦स॒मु॒द्रात्¦उ॒त¦वा॒¦पुरी᳚षात्|
श्ये॒नस्य॑¦प॒क्षा¦ह॒रि॒णस्य॑¦बा॒हू इति॑¦उ॒प॒ऽस्तुत्य᳚‌म्¦महि॑¦जा॒त‌म्¦ते॒¦अ॒र्व॒न् ||

य॒मेन॑द॒त्तंत्रि॒तए᳚नमायुन॒¦गिन्द्र॑एणंप्रथ॒मो,अध्य॑तिष्ठत्|

ग॒न्ध॒र्वो,अ॑स्यरश॒नाम॑गृभ्णा॒त्¦सूरा॒दश्वं᳚वसवो॒निर॑तष्ट|| 2||

य॒मेन॑¦द॒त्त‌म्¦त्रि॒तः¦ए॒न॒‌म्¦अ॒यु॒न॒क्¦इन्द्रः॑¦ए॒न॒‌म्¦प्र॒थ॒मः¦अधि॑¦अ॒ति॒ष्ठ॒त्|
ग॒न्ध॒र्वः¦अ॒स्य॒¦र॒श॒ना‌म्¦अ॒गृ॒भ्णा॒त्¦सूरा᳚त्¦अश्व᳚‌म्¦व॒स॒वः॒¦निः¦अ॒त॒ष्ट॒ ||

असि॑य॒मो,अस्या᳚दि॒त्यो,अ᳚र्व॒¦न्नसि॑त्रि॒तोगुह्ये᳚नव्र॒तेन॑|

असि॒सोमे᳚नस॒मया॒विपृ॑क्त¦आ॒हुस्ते॒त्रीणि॑दि॒विबन्ध॑नानि|| 3||

असि॑¦य॒मः¦असि॑¦आ॒दि॒त्यः¦अ॒र्व॒न्¦असि॑¦त्रि॒तः¦गुह्ये᳚न¦व्र॒तेन॑|
असि॑¦सोमे᳚न¦स॒मया᳚¦विऽपृ॑क्तः¦आ॒हुः¦ते॒¦त्रीणि॑¦दि॒वि¦बन्ध॑नानि ||

त्रीणि॑तआहुर्दि॒विबन्ध॑नानि॒¦त्रीण्य॒प्सुत्रीण्य॒न्तःस॑मु॒द्रे|

उ॒तेव॑मे॒वरु॑णश्छन्‌त्स्यर्व॒न्¦यत्रा᳚तआ॒हुःप॑र॒मंज॒नित्र᳚म्|| 4||

त्रीणि॑¦ते॒¦आ॒हुः॒¦दि॒वि¦बन्ध॑नानि¦त्रीणि॑¦अ॒प्ऽसु¦त्रीणि॑¦अ॒न्तरिति॑¦स॒मु॒द्रे|
उ॒तऽ‌इ᳚व¦मे॒¦वरु॑णः¦छ॒न्त्सि॒¦अ॒र्व॒न्¦यत्र॑¦ते॒¦आ॒हुः¦प॒र॒म‌म्¦ज॒नित्र᳚‌म् ||

इ॒माते᳚वाजिन्नव॒मार्ज॑नानी॒¦माश॒फानां᳚सनि॒तुर्नि॒धाना᳚|

अत्रा᳚तेभ॒द्रार॑श॒ना,अ॑पश्य¦मृ॒तस्य॒या,अ॑भि॒रक्ष᳚न्तिगो॒पाः|| 5||

इ॒मा¦ते॒¦वा॒जि॒न्¦अ॒व॒ऽमार्ज॑नानि¦इ॒मा¦श॒फाना᳚‌म्¦स॒नि॒तुः¦नि॒ऽधाना᳚|
अत्र॑¦ते॒¦भ॒द्राः¦र॒श॒नाः¦अ॒प॒श्य॒‌म्¦ऋ॒तस्य॑¦याः¦अ॒भि॒ऽरक्ष᳚न्ति¦गो॒पाः ||

आ॒त्मानं᳚ते॒मन॑सा॒राद॑जाना¦म॒वोदि॒वाप॒तय᳚न्तंपतं॒गम्|

शिरो᳚अपश्यंप॒थिभिः॑सु॒गेभि॑¦ररे॒णुभि॒र्जेह॑मानंपत॒त्रि|| 6||वर्ग:12

आ॒त्मान᳚‌म्¦ते॒¦मन॑सा¦आ॒रात्¦अ॒जा॒ना॒‌म्¦अ॒वः¦दि॒वा¦प॒तय᳚न्त‌म्¦प॒त॒ङ्ग‌म्|
शिरः॑¦अ॒प॒श्य॒‌म्¦प॒थिऽभिः॑¦सु॒ऽगेभिः॑¦अ॒रे॒णुऽभिः॑¦जेह॑मान‌म्¦प॒त॒त्रि ||

अत्रा᳚तेरू॒पमु॑त्त॒मम॑पश्यं॒¦जिगी᳚षमाणमि॒षआप॒देगोः|

य॒दाते॒मर्तो॒,अनु॒भोग॒मान॒¦ळादिद्‌ग्रसि॑ष्ठ॒ओष॑धीरजीगः|| 7||

अत्र॑¦ते॒¦रू॒प‌म्¦उ॒त्ऽत॒म‌म्¦अ॒प॒श्य॒‌म्¦जिगी᳚षमाण‌म्¦इ॒षः¦आ¦प॒दे¦गोः|
य॒दा¦ते॒¦मर्तः॑¦अनु॑¦भोग᳚‌म्¦आन॑ट्¦आत्¦इत्¦ग्रसि॑ष्ठः¦ओष॑धीः¦अ॒जी॒ग॒रिति॑ ||

अनु॑त्वा॒रथो॒,अनु॒मर्यो᳚अर्व॒¦न्ननु॒गावोऽनु॒भगः॑क॒नीना᳚म्|

अनु॒व्राता᳚स॒स्तव॑स॒ख्यमी᳚यु॒¦रनु॑दे॒वाम॑मिरेवी॒र्यं᳚ते|| 8||

अनु॑¦त्वा॒¦रथः॑¦अनु॑¦मर्यः॑¦अ॒र्व॒न्¦अनु॑¦गावः॑¦अनु॑¦भगः॑¦क॒नीना᳚‌म्|
अनु॑¦व्राता᳚सः¦तव॑¦स॒ख्य‌म्¦ई॒युः॒¦अनु॑¦दे॒वाः¦म॒मि॒रे॒¦वी॒र्य᳚‌म्¦ते॒ ||

हिर᳚ण्यशृ॒ङ्गोऽयो᳚अस्य॒पादा॒¦मनो᳚जवा॒,अव॑र॒इन्द्र॑आसीत्|

दे॒वा,इद॑स्यहवि॒रद्य॑माय॒न्¦यो,अर्व᳚न्तंप्रथ॒मो,अ॒ध्यति॑ष्ठत्|| 9||

हिर᳚ण्यऽशृङ्गः¦अयः॑¦अ॒स्य॒¦पादाः᳚¦मनः॑ऽजवाः¦अव॑रः¦इन्द्रः॑¦आ॒सी॒त्|
दे॒वाः¦इत्¦अ॒स्य॒¦ह॒विः॒।आद्य᳚‌म्¦आ॒य॒न्¦यः¦अर्व᳚न्त‌म्¦प्र॒थ॒मः¦अ॒धि॒।आति॑ष्ठत् ||

ई॒र्मान्ता᳚सः॒सिलि॑कमध्यमासः॒¦संशूर॑णासोदि॒व्यासो॒,अत्याः᳚|

हं॒सा,इ॑वश्रेणि॒शोय॑तन्ते॒¦यदाक्षि॑षुर्दि॒व्यमज्म॒मश्वाः᳚|| 10||

ई॒र्म।आ᳚न्तासः¦सिलि॑कऽमध्यमासः¦स‌म्¦शूर॑णासः¦दि॒व्यासः॑¦अत्याः᳚|
हं॒साःऽ‌इ᳚व¦श्रे॒णि॒ऽशः¦य॒त॒न्ते॒¦यत्¦आक्षि॑षुः¦दि॒व्य‌म्¦अज्म᳚‌म्¦अश्वाः᳚ ||

तव॒शरी᳚रंपतयि॒ष्ण्व᳚र्व॒न्¦तव॑चि॒त्तंवात॑इव॒ध्रजी᳚मान्|

तव॒शृङ्गा᳚णि॒विष्ठि॑तापुरु॒त्रा¦र᳚ण्येषु॒जर्भु॑राणाचरन्ति|| 11||वर्ग:13

तव॑¦शरी᳚र‌म्¦प॒त॒यि॒ष्णु¦अ॒र्व॒न्¦तव॑¦चि॒त्त‌म्¦वातः॑ऽ‌इव¦ध्रजी᳚मान्|
तव॑¦शृङ्गा᳚णि¦विऽस्थि॑ता¦पु॒रु॒ऽत्रा¦अर᳚ण्येषु¦जर्भु॑राणा¦च॒र॒न्ति॒ ||

उप॒प्रागा॒च्छस॑नंवा॒ज्यर्वा᳚¦देव॒द्रीचा॒मन॑सा॒दीध्या᳚नः|

अ॒जःपु॒रोनी᳚यते॒नाभि॑र॒स्या¦नु॑प॒श्चात्‌क॒वयो᳚यन्तिरे॒भाः|| 12||

उप॑¦प्र¦अ॒गा॒त्¦शस॑न‌म्¦वा॒जी¦अर्वा᳚¦दे॒व॒द्रीचा᳚¦मन॑सा¦दीध्या᳚नः|
अ॒जः¦पु॒रः¦नी॒य॒ते॒¦नाभिः॑¦अ॒स्य॒¦अनु॑¦प॒श्चात्¦क॒वयः॑¦य॒न्ति॒¦रे॒भाः ||

उप॒प्रागा᳚त्‌पर॒मंयत्‌स॒धस्थ॒¦मर्वाँ॒,अच्छा᳚पि॒तरं᳚मा॒तरं᳚च|

अ॒द्यादे॒वाञ्जुष्ट॑तमो॒हिग॒म्या,¦अथाशा᳚स्तेदा॒शुषे॒वार्या᳚णि|| 13||

उप॑¦प्र¦अ॒गा॒त्¦प॒र॒म‌म्¦यत्¦स॒धऽस्थ᳚‌म्¦अर्वा᳚न्¦अच्छ॑¦पि॒तर᳚‌म्¦मा॒तर᳚‌म्¦च॒|
अ॒द्य¦दे॒वान्¦जुष्ट॑ऽतमः¦हि¦ग॒म्याः¦अथ॑¦आ¦शा॒स्ते॒¦दा॒शुषे᳚¦वार्या᳚णि ||

[43] अस्यवामस्येति द्विपंचाशदृचस्य सूक्तस्य औचथ्योदीर्घतमा आद्यानामेकचत्वारिंशटृचां विश्वेदेवास्तस्याः समुद्राइत्यस्यावाक्समुद्राक्षरापः शकमयमित्यस्याःशकधूमसोमौत्रयः केशिनइत्यस्याअग्निसूर्यवायवो (केशिनइतिगुणः) चत्वारिवागित्यस्यावाक्‌इंद्रंमित्रमितिद्वयोः सूर्योद्वादशप्रधयइत्यस्याः कालचक्रं (अत्रसंवत्सरसंस्थंकालचक्रवर्णनं) यस्तइत्यस्याः सरस्वतीयज्ञेनेत्यस्याः साध्याःसमानमित्यस्याः सूर्यः (पर्जन्याग्नीवा) दिव्यंसुपर्णमित्यस्याः सरस्वान् (सूर्योवा) त्रिष्टुप् द्वादशी पंचदशी त्रयोविंशी एकोनत्रिंशी षट्‌त्रिंश्येकचत्वारिं- शीचजगत्यः द्विचत्वारिंशी प्रस्तारपंक्तिः एकपंचाश्यनुष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:3}{मंडल:1, सूक्त:164}{अनुवाक:22, सूक्त:8}
अ॒स्यवा॒मस्य॑पलि॒तस्य॒होतु॒¦स्तस्य॒भ्राता᳚मध्य॒मो,अ॒स्त्यश्नः॑|

तृ॒तीयो॒भ्राता᳚घृ॒तपृ॑ष्ठो,अ॒स्या¦त्रा᳚पश्यंवि॒श्पतिं᳚स॒प्तपु॑त्रम्|| 1||वर्ग:14

अ॒स्य¦वा॒मस्य॑¦प॒लि॒तस्य॑¦होतुः॑¦तस्य॑¦भ्राता᳚¦म॒ध्य॒मः¦अ॒स्ति॒¦अश्नः॑|
तृ॒तीयः॑¦भ्राता᳚¦घृ॒तऽपृ॑ष्ठः¦अ॒स्य॒¦अत्र॑¦अ॒प॒श्य॒‌म्¦वि॒श्पति᳚‌म्¦स॒प्तऽपु॑त्र‌म् ||

स॒प्तयु᳚ञ्जन्ति॒रथ॒मेक॑चक्र॒¦मेको॒,अश्वो᳚वहतिस॒प्तना᳚मा|

त्रि॒नाभि॑च॒क्रम॒जर॑मन॒र्वं¦यत्रे॒माविश्वा॒भुव॒नाधि॑त॒स्थुः|| 2||

स॒प्त¦युं॒ज॒न्ति॒¦रथ᳚‌म्¦एक॑ऽचक्र‌म्¦एकः॑¦अश्वः॑¦व॒ह॒ति॒¦स॒प्तऽना᳚मा|
त्रि॒ऽनाभि॑¦च॒क्र‌म्¦अ॒जर᳚‌म्¦अ॒न॒र्व‌म्¦यत्र॑¦इ॒मा¦विश्वा᳚¦भुव॑ना¦अधि॑¦त॒स्थुः ||

इ॒मंरथ॒मधि॒येस॒प्तत॒स्थुः¦स॒प्तच॑क्रंस॒प्तव॑ह॒न्त्यश्वाः᳚|

स॒प्तस्वसा᳚रो,अ॒भिसंन॑वन्ते॒¦यत्र॒गवां॒निहि॑तास॒प्तनाम॑|| 3||

इ॒म‌म्¦रथ᳚‌म्¦अधि॑¦ये¦स॒प्त¦त॒स्थुः¦स॒प्तऽच॑क्र‌म्¦स॒प्त¦व॒ह॒न्ति॒¦अश्वाः᳚|
स॒प्त¦स्वसा᳚रः¦अ॒भि¦स‌म्¦न॒व॒न्ते॒¦यत्र॑¦गवा᳚‌म्¦निऽहि॑ता¦स॒प्त¦नाम॑ ||

कोद॑दर्शप्रथ॒मंजाय॑मान¦मस्थ॒न्वन्तं॒यद॑न॒स्थाबिभ॑र्ति|

भूम्या॒,असु॒रसृ॑गा॒त्माक्व॑स्वि॒त्¦कोवि॒द्वांस॒मुप॑गा॒त्‌प्रष्टु॑मे॒तत्|| 4||

कः¦द॒द॒र्श॒¦प्र॒थ॒म‌म्¦जाय॑मान‌म्¦अ॒स्थ॒न्ऽवन्त᳚‌म्¦यत्¦अ॒न॒स्था¦बिभ॑र्ति|
भूम्याः᳚¦असुः॑¦असृ॑क्¦आ॒त्मा¦क्व॑¦स्वि॒त्¦कः¦वि॒द्वांस᳚‌म्¦उप॑¦गा॒त्¦प्रष्टु᳚‌म्¦ए॒तत् ||

पाकः॑पृच्छामि॒मन॒सावि॑जानन्¦दे॒वाना᳚मे॒नानिहि॑ताप॒दानि॑|

व॒त्सेब॒ष्कयेऽधि॑स॒प्ततन्तू॒न्¦वित॑त्निरेक॒वय॒ओत॒वा,उ॑|| 5||

पाकः॑¦पृ॒च्छा॒मि॒¦मन॑सा¦अवि॑ऽजानन्¦दे॒वाना᳚‌म्¦ए॒ना¦निऽहि॑ता¦प॒दानि॑|
व॒त्से¦ब॒ष्कये᳚¦अधि॑¦स॒प्त¦तन्तू᳚न्¦वि¦त॒त्नि॒रे॒¦क॒वयः॑¦ओत॒वै¦ऊँ॒ इति॑ ||

अचि॑कित्वाञ्चिकि॒तुष॑श्चि॒दत्र॑¦क॒वीन्‌पृ॑च्छामिवि॒द्मने॒नवि॒द्वान्|

वियस्त॒स्तम्भ॒षळि॒मारजां᳚¦स्य॒जस्य॑रू॒पेकिमपि॑स्वि॒देक᳚म्|| 6||वर्ग:15

अचि॑कित्वान्¦चि॒कि॒तुषः॑¦चि॒त्¦अत्र॑¦क॒वीन्¦पृ॒च्छा॒मि॒¦वि॒द्मने᳚¦न¦वि॒द्वान्|
वि¦यः¦त॒स्तम्भ॑¦षट्¦इ॒मा¦रजां᳚सि¦अ॒जस्य॑¦रू॒पे¦कि‌म्¦अपि॑¦स्वि॒त्¦एक᳚‌म् ||

इ॒हब्र॑वीतु॒यई᳚म॒ङ्गवेदा॒¦स्यवा॒मस्य॒निहि॑तंप॒दंवेः|

शी॒र्ष्णः,क्षी॒रंदु॑ह्रते॒गावो᳚अस्य¦व॒व्रिंवसा᳚ना,उद॒कंप॒दापुः॑|| 7||

इ॒ह¦ब्र॒वी॒तु॒¦यः¦ई॒‌म्¦अ॒ङ्ग¦वेद॑¦अ॒स्य¦वा॒मस्य॑¦निऽहि॑त‌म्¦प॒द‌म्¦वेरिति॒ वेः|
शी॒र्ष्णः¦क्षी॒र‌म्¦दु॒ह्र॒ते॒¦गावः॑¦अ॒स्य॒¦व॒व्रि‌म्¦वसा᳚नाः¦उ॒द॒क‌म्¦प॒दा¦अ॒पुः॒ ||

मा॒तापि॒तर॑मृ॒तआब॑भाज¦धी॒त्यग्रे॒मन॑सा॒संहिज॒ग्मे|

साबी᳚भ॒त्सुर्गर्भ॑रसा॒निवि॑द्धा॒¦नम॑स्वन्त॒इदु॑पवा॒कमी᳚युः|| 8||

मा॒ता¦पि॒तर᳚‌म्¦ऋ॒ते¦आ¦ब॒भा॒ज॒¦धी॒ती¦अग्रे᳚¦मन॑सा¦स‌म्¦हि¦ज॒ग्मे|
सा¦बी॒भ॒त्सुः¦गर्भ॑ऽरसा¦निऽवि॑द्धा¦नम॑स्वन्तः¦इत्¦उ॒प॒ऽवा॒क‌म्¦ई॒युः॒ ||

यु॒क्तामा॒तासी᳚द्‌धु॒रिदक्षि॑णाया॒,¦अति॑ष्ठ॒द्‌गर्भो᳚वृज॒नीष्व॒न्तः|

अमी᳚मेद्‌व॒त्सो,अनु॒गाम॑पश्यद्¦विश्वरू॒प्यं᳚त्रि॒षुयोज॑नेषु|| 9||

यु॒क्ता¦मा॒ता¦आ॒सी॒त्¦धु॒रि¦दक्षि॑णायाः¦अति॑ष्ठत्¦गर्भः॑¦वृ॒ज॒नीषु॑¦अ॒न्तरिति॑|
अमी᳚मेत्¦व॒त्सः¦अनु॑¦गा‌म्¦अ॒प॒श्य॒त्¦वि॒श्व॒ऽरू॒प्य᳚‌म्¦त्रि॒षु¦योज॑नेषु ||

ति॒स्रोमा॒तॄस्त्रीन्‌पि॒तॄन्‌बिभ्र॒देक॑¦ऊ॒र्ध्वस्त॑स्थौ॒नेमव॑ग्लापयन्ति|

म॒न्त्रय᳚न्तेदि॒वो,अ॒मुष्य॑पृ॒ष्ठे¦वि॑श्व॒विदं॒वाच॒मवि॑श्वमिन्वाम्|| 10||

ति॒स्रः¦मा॒तॄः¦त्रीन्¦पि॒तॄन्¦बिभ्र॑त्¦एकः॑¦ऊ॒र्ध्वः¦त॒स्थौ॒¦न¦ई॒‌म्¦अव॑¦ग्ल॒प॒य॒न्ति॒|
म॒न्त्रय᳚न्ते¦दि॒वः¦अ॒मुष्य॑¦पृ॒ष्ठे¦वि॒श्व॒ऽविद᳚‌म्¦वाच᳚‌म्¦अवि॑श्वऽमिन्वा‌म् ||

द्वाद॑शारंन॒हितज्जरा᳚य॒¦वर्व॑र्तिच॒क्रंपरि॒द्यामृ॒तस्य॑|

आपु॒त्रा,अ॑ग्नेमिथु॒नासो॒,अत्र॑¦स॒प्तश॒तानि॑विंश॒तिश्च॑तस्थुः|| 11||वर्ग:16

द्वाद॑श।आर‌म्¦न॒हि¦तत्¦जरा᳚य¦वर्व॑र्ति¦च॒क्र‌म्¦परि॑¦द्या‌म्¦ऋ॒तस्य॑|
आ¦पु॒त्राः¦अ॒ग्ने॒¦मि॒थु॒नासः॑¦अत्र॑¦स॒प्त¦श॒तानि॑¦विं॒श॒तिः¦च॒¦त॒स्थुः॒ ||

पञ्च॑पादंपि॒तरं॒द्वाद॑शाकृतिं¦दि॒वआ᳚हुः॒परे॒,अर्धे᳚पुरी॒षिण᳚म्|

अथे॒मे,अ॒न्यउप॑रेविचक्ष॒णं¦स॒प्तच॑क्रे॒षळ॑रआहु॒रर्पि॑तम्|| 12||

पंच॑ऽपाद‌म्¦पि॒तर᳚‌म्¦द्वाद॑शऽआकृति‌म्¦दि॒वः¦आ॒हुः॒¦परे᳚¦अर्धे᳚¦पु॒री॒षिण᳚‌म्|
अथ॑¦इ॒मे¦अ॒न्ये¦उप॑रे¦वि॒ऽच॒क्ष॒ण‌म्¦स॒प्तऽच॑क्रे¦षट्।आ॑रे¦आ॒हुः॒¦अर्पि॑त‌म् ||

पञ्चा᳚रेच॒क्रेप॑रि॒वर्त॑माने॒¦तस्मि॒न्नात॑स्थु॒र्भुव॑नानि॒विश्वा᳚|

तस्य॒नाक्ष॑स्तप्यते॒भूरि॑भारः¦स॒नादे॒वनशी᳚र्यते॒सना᳚भिः|| 13||

पंच॑।आरे¦च॒क्रे¦प॒रि॒ऽवर्त॑माने¦तस्मि॑न्¦आ¦त॒स्थुः॒¦भुव॑नानि¦विश्वा᳚|
तस्य॑¦न¦अक्षः॑¦त॒प्य॒ते॒¦भूरि॑ऽभारः¦स॒नात्¦ए॒व¦न¦शी॒र्य॒ते॒¦सऽना᳚भिः ||

सने᳚मिच॒क्रम॒जरं॒विवा᳚वृत¦उत्ता॒नायां॒दश॑यु॒क्ताव॑हन्ति|

सूर्य॑स्य॒चक्षू॒रज॑सै॒त्यावृ॑तं॒¦तस्मि॒न्नार्पि॑ता॒भुव॑नानि॒विश्वा᳚|| 14||

सऽने᳚मि¦च॒क्र‌म्¦अ॒जर᳚‌म्¦वि¦व॒वृ॒ते॒¦उ॒त्ता॒नाया᳚‌म्¦दश॑¦यु॒क्ताः¦व॒ह॒न्ति॒|
सूर्य॑स्य¦चक्षुः॑¦रज॑सा¦ए॒ति॒¦आऽवृ॑त‌म्¦तस्मि॑न्¦आर्पि॑ता¦भुव॑नानि¦विश्वा᳚ ||

सा॒कं॒जानां᳚स॒प्तथ॑माहुरेक॒जं¦षळिद्‌य॒मा,ऋष॑योदेव॒जा,इति॑|

तेषा᳚मि॒ष्टानि॒विहि॑तानिधाम॒शः¦स्था॒त्रेरे᳚जन्ते॒विकृ॑तानिरूप॒शः|| 15||

सा॒क॒‌म्ऽजाना᳚‌म्¦स॒प्तथ᳚‌म्¦आ॒हुः॒¦ए॒क॒ऽज‌म्¦षट्¦इत्¦य॒माः¦ऋष॑यः¦दे॒व॒ऽजाः¦इति॑|
तेषा᳚‌म्¦इ॒ष्टानि॑¦विऽहि॑तानि¦धा॒म॒ऽशः¦स्था॒त्रे¦रे॒ज॒न्ते॒¦विऽकृ॑तानि¦रू॒प॒ऽशः ||

स्त्रियः॑स॒तीस्ताँ,उ॑मेपुं॒सआ᳚हुः॒¦पश्य॑दक्ष॒ण्वान्‌नविचे᳚तद॒न्धः|

क॒विर्यःपु॒त्रःसई॒माचि॑केत॒¦यस्तावि॑जा॒नात्‌सपि॒तुष्पि॒तास॑त्|| 16||वर्ग:17

स्त्रियः॑¦स॒तीः¦तान्¦ऊँ॒ इति॑¦मे॒¦पुं॒सः¦आ॒हुः॒¦पश्य॑त्¦अ॒क्ष॒ण्ऽवान्¦न¦वि¦चे॒त॒त्¦अ॒न्धः|
क॒विः¦यः¦पु॒त्रः¦सः¦ई॒‌म्¦आ¦चि॒के॒त॒¦यः¦ता¦वि॒ऽजा॒नात्¦सः¦पि॒तुः¦पि॒ता¦अ॒स॒त् ||

अ॒वःपरे᳚णप॒रए॒नाव॑रेण¦प॒दाव॒त्संबिभ्र॑ती॒गौरुद॑स्थात्|

साक॒द्रीची॒कंस्वि॒दर्धं॒परा᳚गा॒त्¦क्व॑स्वित्‌सूतेन॒हियू॒थे,अ॒न्तः|| 17||

अ॒वः¦परे᳚ण¦प॒रः¦ए॒ना¦अव॑रेण¦प॒दा¦व॒त्स‌म्¦बिभ्र॑ती¦गौः¦उत्¦अ॒स्था॒त्|
सा¦क॒द्रीची᳚¦क‌म्¦स्वि॒त्¦अर्ध᳚‌म्¦परा᳚¦अ॒गा॒त्¦क्व॑¦स्वि॒त्¦सू॒ते॒¦न॒हि¦यू॒थे¦अ॒न्तरिति॑ ||

अ॒वःपरे᳚णपि॒तरं॒यो,अ॑स्या¦नु॒वेद॑प॒रए॒नाव॑रेण|

क॒वी॒यमा᳚नः॒कइ॒हप्रवो᳚चद्¦दे॒वंमनः॒कुतो॒,अधि॒प्रजा᳚तम्|| 18||

अ॒वः¦परे᳚ण¦पि॒तर᳚‌म्¦यः¦अ॒स्य॒¦अ॒नु॒ऽवेद॑¦प॒रः¦ए॒ना¦अव॑रेण|
क॒वि॒ऽयमा᳚नः¦कः¦इ॒ह¦प्र¦वो॒च॒त्¦दे॒व‌म्¦मनः॑¦कुतः॑¦अधि॑¦प्रऽजा᳚त‌म् ||

ये,अ॒र्वाञ्च॒स्ताँ,उ॒परा᳚चआहु॒¦र्येपरा᳚ञ्च॒स्ताँ,उ॑अ॒र्वाच॑आहुः|

इन्द्र॑श्च॒याच॒क्रथुः॑सोम॒तानि॑¦धु॒रानयु॒क्तारज॑सोवहन्ति|| 19||

ये¦अ॒र्वांचः॑¦तान्¦ऊँ॒ इति॑¦परा᳚चः¦आ॒हुः॒¦ये¦परां᳚चः¦तान्¦ऊँ॒ इति॑¦अ॒र्वाचः॑¦आ॒हुः॒|
इन्द्रः॑¦च॒¦या¦च॒क्रथुः॑¦सो॒म॒¦तानि॑¦धु॒रा¦न¦यु॒क्ताः¦रज॑सः¦व॒ह॒न्ति॒ ||

द्वासु॑प॒र्णास॒युजा॒सखा᳚या¦समा॒नंवृ॒क्षंपरि॑षस्वजाते|

तयो᳚र॒न्यःपिप्प॑लंस्वा॒द्वत्¦त्यन॑श्नन्न॒न्यो,अ॒भिचा᳚कशीति|| 20||

द्वा¦सु॒ऽप॒र्णा¦स॒ऽयुजा᳚¦सखा᳚या¦स॒म॒न‌म्¦वृ॒क्ष‌म्¦परि॑¦स॒स्व॒जा॒ते॒ इति॑|
तयोः᳚¦अ॒न्यः¦पिप्प॑ल‌म्¦स्वा॒दु¦अत्ति॑¦अन॑श्नन्¦अ॒न्यः¦अ॒भि¦चा॒क॒शी॒ति॒ ||

यत्रा᳚सुप॒र्णा,अ॒मृत॑स्यभा॒ग¦मनि॑मेषंवि॒दथा᳚भि॒स्वर᳚न्ति|

इ॒नोविश्व॑स्य॒भुव॑नस्यगो॒पाः¦समा॒धीरः॒पाक॒मत्रावि॑वेश|| 21||वर्ग:18

यत्र॑¦सु॒ऽप॒र्णाः¦अ॒मृत॑स्य¦भा॒ग‌म्¦अनि॑ऽमेष‌म्¦वि॒दथा᳚¦अ॒भि॒ऽस्वर᳚न्ति|
इ॒नः¦विश्व॑स्य¦भुव॑नस्य¦गो॒पाः¦सः¦मा॒¦धीरः॑¦पाक᳚‌म्¦अत्र॑¦आ¦वि॒वे॒श॒ ||

यस्मि᳚न्‌वृ॒क्षेम॒ध्वदः॑सुप॒र्णा¦नि॑वि॒शन्ते॒सुव॑ते॒चाधि॒विश्वे᳚|

तस्येदा᳚हुः॒पिप्प॑लंस्वा॒द्वग्रे॒¦तन्नोन्न॑श॒द्यःपि॒तरं॒नवेद॑|| 22||

यस्मि॑न्¦वृ॒क्षे¦म॒धु॒।आदः॑¦सु॒ऽप॒र्णाः¦नि॒ऽवि॒शन्ते᳚¦सुव॑ते¦च॒¦अधि॑¦विश्वे᳚|
तस्य॑¦इत्¦आ॒हुः॒¦पिप्प॑ल‌म्¦स्वा॒दु¦अग्रे᳚¦तत्¦न¦उत्¦न॒श॒त्¦यः¦पि॒तर᳚‌म्¦न¦वेद॑ ||

यद्‌गा᳚य॒त्रे,अधि॑गाय॒त्रमाहि॑तं॒¦त्रैष्टु॑भाद्‌वा॒त्रैष्टु॑भंनि॒रत॑क्षत|

यद्‌वा॒जग॒ज्जग॒त्याहि॑तंप॒दं¦यइत्तद्‌वि॒दुस्ते,अ॑मृत॒त्वमा᳚नशुः|| 23||

यत्¦गा॒य॒त्रे¦अधि॑¦गा॒य॒त्र‌म्¦आऽहि॑त‌म्¦त्रैस्तु॑भात्¦वा॒¦त्रैस्तु॑भ‌म्¦निः॒।आत॑क्षत|
यत्¦वा॒¦जग॑त्¦जग॑ति¦आऽहि॑त‌म्¦प॒द‌म्¦ये¦इत्¦तत्¦वि॒दुः¦ते¦अ॒मृ॒त॒ऽत्व‌म्¦आ॒न॒शुः॒ ||

गा॒य॒त्रेण॒प्रति॑मिमीते,अ॒र्क¦म॒र्केण॒साम॒त्रैष्टु॑भेनवा॒कम्|

वा॒केन॑वा॒कंद्वि॒पदा॒चतु॑ष्पदा॒¦क्षरे᳚णमिमतेस॒प्तवाणीः᳚|| 24||

गा॒य॒त्रेण॑¦प्रति॑¦मि॒मी॒ते॒¦अ॒र्क‌म्¦अ॒र्केण॑¦साम॑¦त्रैस्तु॑भेन¦वा॒क‌म्|
वा॒केन॑¦वा॒क‌म्¦द्वि॒ऽपदा᳚¦चतुः॑ऽपदा¦अ॒क्षरे᳚ण¦मि॒म॒ते॒¦स॒प्त¦वाणीः᳚ ||

जग॑ता॒सिन्धुं᳚दि॒व्य॑स्तभायद्¦रथंत॒रेसूर्यं॒पर्य॑पश्यत्|

गा॒य॒त्रस्य॑स॒मिध॑स्ति॒स्रआ᳚हु॒¦स्ततो᳚म॒ह्नाप्ररि॑रिचेमहि॒त्वा|| 25||

जग॑ता¦सिन्धु᳚‌म्¦दि॒वि¦अ॒स्त॒भा॒य॒त्¦र॒थ॒‌म्ऽत॒रे¦सूर्य᳚‌म्¦परि॑¦अ॒प॒श्य॒त्|
गा॒य॒त्रस्य॑¦स॒‌म्ऽ‌इधः॑¦ति॒स्रः¦आ॒हुः॒¦ततः॑¦म॒ह्रा¦प्र¦रि॒रि॒चे॒¦म॒हि॒ऽत्वा ||

उप॑ह्वयेसु॒दुघां᳚धे॒नुमे॒तां¦सु॒हस्तो᳚गो॒धुगु॒तदो᳚हदेनाम्|

श्रेष्ठं᳚स॒वंस॑वि॒तासा᳚विषन्नो॒¦ऽभी᳚द्धोघ॒र्मस्तदु॒षुप्रवो᳚चम्|| 26||वर्ग:19

उप॑¦ह्व॒ये॒¦सु॒ऽदुघा᳚‌म्¦धे॒नु‌म्¦ए॒ता‌म्¦सु॒ऽहस्तः॑¦गो॒ऽधुक्¦उ॒त¦दो॒ह॒त्¦ए॒ना॒‌म्|
श्रेष्ठ᳚‌म्¦स॒व‌म्¦स॒वि॒ता¦सा॒वि॒ष॒त्¦नः॒¦अ॒भिऽ‌इ᳚द्धः¦घ॒र्मः¦तत्¦ऊँ॒ इति॑¦सु¦प्र¦वो॒च॒‌म् ||

हि॒ङ्कृ॒ण्व॒तीव॑सु॒पत्नी॒वसू᳚नां¦व॒त्समि॒च्छन्ती॒मन॑सा॒भ्यागा᳚त्|

दु॒हाम॒श्विभ्यां॒पयो᳚अ॒घ्न्येयं¦साव॑र्धतांमह॒तेसौभ॑गाय|| 27||

हि॒ङ्ऽकृ॒ण्व॒ती¦व॒सु॒ऽपत्नी᳚¦वसू᳚ना‌म्¦व॒त्स‌म्¦इ॒च्छन्ती᳚¦मन॑सा¦अ॒भि¦आ¦अ॒गा॒त्|
दु॒हा‌म्¦अ॒श्विऽभ्या᳚‌म्¦पयः॑¦अ॒घ्न्या¦इ॒य‌म्¦सा¦व॒र्ध॒ता॒‌म्¦म॒ह॒ते¦सौभ॑गाय ||

गौर॑मीमे॒दनु॑व॒त्संमि॒षन्तं᳚¦मू॒र्धानं॒हिङ्ङ॑कृणो॒न्मात॒वा,उ॑|

सृक्वा᳚णंघ॒र्मम॒भिवा᳚वशा॒ना¦मिमा᳚तिमा॒युंपय॑ते॒पयो᳚भिः|| 28||

गौः¦अ॒मी॒मे॒त्¦अनु॑¦व॒त्स‌म्¦मि॒षन्त᳚‌म्¦मू॒र्धान᳚‌म्¦हिङ्¦अ॒कृ॒णो॒त्¦मात॒वै¦ऊँ॒ इति॑|
सृक्वा᳚ण‌म्¦घ॒र्म‌म्¦अ॒भि¦वा॒व॒शा॒ना¦मिमा᳚ति¦मा॒यु‌म्¦पय॑ते¦पयः॑ऽभिः ||

अ॒यंसशि᳚ङ्क्ते॒येन॒गौर॒भीवृ॑ता॒¦मिमा᳚तिमा॒युंध्व॒सना॒वधि॑श्रि॒ता|

साचि॒त्तिभि॒र्निहिच॒कार॒मर्त्यं᳚¦वि॒द्युद्‌भव᳚न्ती॒प्रति॑व॒व्रिमौ᳚हत|| 29||

अ॒य‌म्¦सः¦शि॒ङ्क्ते॒¦येन॑¦गौः¦अ॒भिऽवृ॑ता¦मिमा᳚ति¦मा॒यु‌म्¦ध्व॒सनौ᳚¦अधि॑¦श्रि॒ता|
सा¦चि॒त्तिऽभिः॑¦नि¦हि¦च॒कार॑¦मर्त्य᳚‌म्¦वि॒ऽद्युत्¦भव᳚न्ती¦प्रति॑¦व॒व्रि‌म्¦औ॒ह॒त॒ ||

अ॒नच्छ॑येतु॒रगा᳚तुजी॒व¦मेज॑द्‌ध्रु॒वंमध्य॒आप॒स्त्या᳚नाम्|

जी॒वोमृ॒तस्य॑चरतिस्व॒धाभि॒¦रम॑र्त्यो॒मर्त्ये᳚ना॒सयो᳚निः|| 30||

अ॒नत्¦श॒ये॒¦तु॒रऽगा᳚तु¦जी॒व‌म्¦एज॑त्¦ध्रु॒व‌म्¦मध्ये᳚¦आ¦प॒स्त्या᳚ना‌म्|
जी॒वः¦मृ॒तस्य॑¦च॒र॒ति॒¦स्व॒धाभिः॑¦अम॑र्त्यः¦मर्त्ये᳚न¦सऽयो᳚निः ||

अप॑श्यंगो॒पामनि॑पद्यमान॒¦माच॒परा᳚चप॒थिभि॒श्चर᳚न्तम्|

सस॒ध्रीचीः॒सविषू᳚ची॒र्वसा᳚न॒¦आव॑रीवर्ति॒भुव॑नेष्व॒न्तः|| 31||वर्ग:20

अप॑श्य‌म्¦गो॒पा‌म्¦अनि॑ऽपद्यमान‌म्¦आ¦च॒¦परा᳚¦च॒¦प॒थिऽभिः॑¦चर᳚न्त‌म्|
सः¦स॒ध्रीचीः᳚¦सः¦विषू᳚चीः¦वसा᳚नः¦आ¦व॒री॒व॒र्ति॒¦भुव॑नेषु¦अ॒न्तरिति॑ ||

यईं᳚च॒कार॒नसो,अ॒स्यवे᳚द॒¦यईं᳚द॒दर्श॒हिरु॒गिन्नुतस्मा᳚त्|

समा॒तुर्योना॒परि॑वीतो,अ॒न्त¦र्ब॑हुप्र॒जानिरृ॑ति॒मावि॑वेश|| 32||

यः¦ई॒‌म्¦च॒कार॑¦न¦सः¦अ॒स्य¦वे॒द॒¦यः¦ई॒‌म्¦द॒दर्श॑¦हिरु॑क्¦इत्¦नु¦तस्मा᳚त्|
सः¦मा॒तुः¦योना᳚¦परि॑ऽवीतः¦अ॒न्तः¦ब॒हु॒ऽप्र॒जाः¦निःऽऋ॑ति‌म्¦आ¦वि॒वे॒श॒ ||

द्यौर्मे᳚पि॒ताज॑नि॒तानाभि॒रत्र॒¦बन्धु᳚र्मेमा॒तापृ॑थि॒वीम॒हीयम्|

उ॒त्ता॒नयो᳚श्च॒म्वो॒३॑(ओ॒)र्योनि॑र॒न्त¦रत्रा᳚पि॒तादु॑हि॒तुर्गर्भ॒माधा᳚त्|| 33||

द्यौः¦मे॒¦पि॒ता¦ज॒नि॒ता¦नाभिः॑¦अत्र॑¦बन्धुः॑¦मे॒¦मा॒ता¦पृ॒थि॒वी¦म॒ही¦इ॒य‌म्|
उ॒त्ता॒नयोः᳚¦च॒म्वोः᳚¦योनिः॑¦अ॒न्तः¦अत्र॑¦पि॒ता¦दु॒हि॒तुः¦गर्भ᳚‌म्¦आ¦अ॒धा॒त् ||

पृ॒च्छामि॑त्वा॒पर॒मन्तं᳚पृथि॒व्याः¦पृ॒च्छामि॒यत्र॒भुव॑नस्य॒नाभिः॑|

पृ॒च्छामि॑त्वा॒वृष्णो॒,अश्व॑स्य॒रेतः॑¦पृ॒च्छामि॑वा॒चःप॑र॒मंव्यो᳚म|| 34||

पृ॒च्छामि॑¦त्वा॒¦पर᳚‌म्¦अन्त᳚‌म्¦पृ॒थि॒व्याः¦पृ॒च्छामि॑¦यत्र॑¦भुव॑नस्य¦नाभिः॑|
पृ॒च्छामि॑¦त्वा॒¦वृष्णः॑¦अश्व॑स्य¦रेतः॑¦पृ॒च्छामि॑¦वा॒चः¦प॒र॒म‌म्¦विऽओ᳚म ||

इ॒यंवेदिः॒परो॒,अन्तः॑पृथि॒व्या,¦अ॒यंय॒ज्ञोभुव॑नस्य॒नाभिः॑|

अ॒यंसोमो॒वृष्णो॒,अश्व॑स्य॒रेतो᳚¦ब्र॒ह्मायंवा॒चःप॑र॒मंव्यो᳚म|| 35||

इ॒य‌म्¦वेदिः॑¦परः॑¦अन्तः॑¦पृ॒थि॒व्याः¦अ॒य‌म्¦य॒ज्ञः¦भुव॑नस्य¦नाभिः॑|
अ॒य‌म्¦सोमः॑¦वृष्णः॑¦अश्व॑स्य¦रेतः॑¦ब्र॒ह्मा¦अ॒य‌म्¦वा॒चः¦प॒र॒म‌म्¦विऽओ᳚म ||

स॒प्तार्ध॑ग॒र्भाभुव॑नस्य॒रेतो॒¦विष्णो᳚स्तिष्ठन्तिप्र॒दिशा॒विध᳚र्मणि|

तेधी॒तिभि॒र्मन॑सा॒तेवि॑प॒श्चितः॑¦परि॒भुवः॒परि॑भवन्तिवि॒श्वतः॑|| 36||वर्ग:21

स॒प्त¦अ॒र्ध॒ऽग॒र्भाः¦भुव॑नस्य¦रेतः॑¦विष्णोः᳚¦ति॒ष्ठ॒न्ति॒¦प्र॒ऽदिशा᳚¦विऽध᳚र्मणि|
ते¦धी॒तिऽभिः॑¦मन॑सा¦ते¦वि॒पः॒ऽचितः॑¦प॒रि॒ऽभुवः॑¦परि॑¦भ॒व॒न्ति॒¦वि॒श्वतः॑ ||

नविजा᳚नामि॒यदि॑वे॒दमस्मि॑¦नि॒ण्यःसंन॑द्धो॒मन॑साचरामि|

य॒दामाग᳚न्‌प्रथम॒जा,ऋ॒तस्या¦दिद्‌वा॒चो,अ॑श्नुवेभा॒गम॒स्याः|| 37||

न¦वि¦जा॒ना॒मि॒¦यत्ऽ‌इ᳚व¦इ॒द‌म्¦अस्मि॑¦नि॒ण्यः¦स‌म्ऽन॑द्धः¦मन॑सा¦च॒रा॒मि॒|
य॒दा¦मा॒¦आ¦अग॑न्¦प्र॒थ॒म॒ऽजाः¦ऋ॒तस्य॑¦आत्¦इत्¦वा॒चः¦अ॒श्नु॒वे॒¦भा॒ग‌म्¦अ॒स्याः ||

अपा॒ङ्‌प्राङे᳚तिस्व॒धया᳚गृभी॒तो¦ऽम॑र्त्यो॒मर्त्ये᳚ना॒सयो᳚निः|

ताशश्व᳚न्ताविषू॒चीना᳚वि॒यन्ता॒¦न्य१॑(अ॒)न्यंचि॒क्युर्ननिचि॑क्युर॒न्यम्|| 38||

अपा᳚ङ्¦प्राङ्¦ए॒ति॒¦स्व॒धया᳚¦गृ॒भी॒तः¦अम॑र्त्यः¦मर्त्ये᳚न¦सऽयो᳚निः|
ता¦शश्व᳚न्ता¦वि॒षू॒चीना᳚¦वि॒ऽयन्ता᳚¦नि¦अ॒न्य‌म्¦चि॒क्युः¦न¦नि¦चि॒क्युः॒¦अ॒न्य‌म् ||

ऋ॒चो,अ॒क्षरे᳚पर॒मेव्यो᳚म॒न्¦यस्मि᳚न्‌दे॒वा,अधि॒विश्वे᳚निषे॒दुः|

यस्तन्नवेद॒किमृ॒चाक॑रिष्यति॒¦यइत्तद्वि॒दुस्तइ॒मेसमा᳚सते|| 39||

ऋ॒चः¦अ॒क्षरे᳚¦प॒र॒मे¦विऽओ᳚मन्¦यस्मि॑न्¦दे॒वाः¦अधि॑¦विश्वे᳚¦नि॒ऽसे॒दुः|
यः¦तत्¦न¦वेद॑¦कि‌म्¦ऋ॒चा¦क॒रि॒ष्य॒ति॒¦ये¦इत्¦तत्¦वि॒दुः¦ते¦इ॒मे¦स‌म्¦आ॒स॒ते॒ ||

सू॒य॒व॒साद्‌भग॑वती॒हिभू॒या,¦अथो᳚व॒यंभग॑वन्तःस्याम|

अ॒द्धितृण॑मघ्न्येविश्व॒दानीं॒¦पिब॑शु॒द्धमु॑द॒कमा॒चर᳚न्ती|| 40||

सु॒य॒व॒स॒।आत्¦भग॑ऽवती¦हि¦भू॒याः¦अथो॒ इति॑¦व॒य‌म्¦भग॑ऽवन्तः¦स्या॒म॒|
अ॒द्धि¦तृण᳚‌म्¦अ॒घ्न्ये॒¦वि॒श्व॒ऽदानी᳚‌म्¦पिब॑¦शु॒द्ध‌म्¦उ॒द॒क‌म्¦आ॒ऽचर᳚न्ती ||

गौ॒रीर्मि॑मायसलि॒लानि॒तक्ष॒¦त्येक॑पदीद्वि॒पदी॒साचतु॑ष्पदी|

अ॒ष्टाप॑दी॒नव॑पदीबभू॒वुषी᳚¦स॒हस्रा᳚क्षरापर॒मेव्यो᳚मन्|| 41||वर्ग:22

गौ॒रीः¦मि॒मा॒य॒¦स॒लि॒लानि॑¦तक्ष॑ती¦एक॑ऽपदी¦द्वि॒ऽपदी᳚¦सा¦चतुः॑ऽपदी|
अ॒ष्टाऽप॑दी¦नव॑ऽपदी¦ब॒भू॒वुषी᳚¦स॒हस्र॑।आक्षरा¦प॒र॒मे¦विऽओ᳚मन् ||

तस्याः᳚समु॒द्रा,अधि॒विक्ष॑रन्ति॒¦तेन॑जीवन्तिप्र॒दिश॒श्चत॑स्रः|

ततः॑,क्षरत्य॒क्षरं॒¦तद्‌विश्व॒मुप॑जीवति|| 42||

तस्याः᳚¦स॒मु॒द्राः¦अधि॑¦वि¦क्ष॒र॒न्ति॒¦तेन॑¦जी॒व॒न्ति॒¦प्र॒ऽदिशः॑¦चत॑स्रः|
ततः॑¦क्ष॒र॒ति॒¦अ॒क्षर᳚‌म्¦तत्¦विश्व᳚‌म्¦उप॑¦जी॒व॒ति॒ ||

श॒क॒मयं᳚धू॒ममा॒राद॑पश्यं¦विषू॒वता᳚प॒रए॒नाव॑रेण|

उ॒क्षाणं॒पृश्नि॑मपचन्तवी॒रा¦स्तानि॒धर्मा᳚णिप्रथ॒मान्या᳚सन्|| 43||

श॒क॒ऽमय᳚‌म्¦धू॒म‌म्¦आ॒रात्¦अ॒प॒श्य॒‌म्¦वि॒षु॒ऽवता᳚¦प॒रः¦ए॒ना¦अव॑रेण|
उ॒क्षाण᳚‌म्¦पृश्नि᳚‌म्¦अ॒प॒च॒न्त॒¦वी॒राः¦तानि॑¦धर्मा᳚णि¦प्र॒थ॒मानि॑¦आ॒स॒न् ||

त्रयः॑के॒शिन॑ऋतु॒थाविच॑क्षते¦संवत्स॒रेव॑पत॒एक॑एषाम्|

विश्व॒मेको᳚अ॒भिच॑ष्टे॒शची᳚भि॒¦र्ध्राजि॒रेक॑स्यददृशे॒नरू॒पम्|| 44||

त्रयः॑¦के॒शिनः॑¦ऋ॒तु॒ऽथा¦वि¦च॒क्ष॒ते॒¦सं॒व॒त्स॒रे¦व॒प॒ते॒¦एकः॑¦ए॒षा॒‌म्|
विश्व᳚‌म्¦एकः॑¦अ॒भि¦च॒ष्टे॒¦शची᳚भिः¦ध्राजिः॑¦एक॑स्य¦द॒दृ॒शे॒¦न¦रू॒प‌म् ||

च॒त्वारि॒वाक्‌परि॑मिताप॒दानि॒¦तानि॑विदुर्ब्राह्म॒णायेम॑नी॒षिणः॑|

गुहा॒त्रीणि॒निहि॑ता॒नेङ्ग॑यन्ति¦तु॒रीयं᳚वा॒चोम॑नु॒ष्या᳚वदन्ति|| 45||

च॒त्वारि॑¦वाक्¦परि॑ऽमिता¦प॒दानि॑¦तानि॑¦वि॒दुः॒¦ब्रा॒ह्म॒णाः¦ये¦म॒नी॒षिणः॑|
गुहा᳚¦त्रीणि॑¦निऽहि॑ता¦न¦इ॒ङ्ग॒य॒न्ति॒¦तु॒रीय᳚‌म्¦वा॒चः¦म॒नु॒ष्याः᳚¦व॒द॒न्ति॒ ||

इन्द्रं᳚मि॒त्रंवरु॑णम॒ग्निमा᳚हु॒¦रथो᳚दि॒व्यःससु॑प॒र्णोग॒रुत्मा॑न्|

एकं॒सद्‌विप्रा᳚बहु॒धाव॑द¦न्त्य॒ग्निंय॒मंमा᳚त॒रिश्वा᳚नमाहुः|| 46||

इन्द्र᳚‌म्¦मि॒त्र‌म्¦वरु॑ण‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦आ॒हुः॒¦अथो॒ इति॑¦दि॒व्यः¦सः¦सु॒ऽप॒र्णः¦ग॒रुत्मा॑न्|
एक᳚‌म्¦सत्¦विप्राः᳚¦ब॒हु॒ऽधा¦व॒द॒न्ति॒¦अ॒ग्नि‌म्¦य॒म‌म्¦मा॒त॒रिश्वा᳚न‌म्¦आ॒हुः॒ ||

कृ॒ष्णंनि॒यानं॒हर॑यःसुप॒र्णा,¦अ॒पोवसा᳚ना॒दिव॒मुत्प॑तन्ति|

तआव॑वृत्र॒न्‌त्सद॑नादृ॒तस्या¦दिद्‌घृ॒तेन॑पृथि॒वीव्यु॑द्यते|| 47||वर्ग:23

कृ॒ष्ण‌म्¦नि॒ऽयान᳚‌म्¦हर॑यः¦सु॒ऽप॒र्णाः¦अ॒पः¦वसा᳚नाः¦दिव᳚‌म्¦उत्¦प॒त॒न्ति॒|
ते¦आ¦अ॒व॒वृ॒त्र॒न्¦सद॑नात्¦ऋ॒तस्य॑¦आत्¦इत्¦घृ॒तेन॑¦पृ॒थि॒वी¦वि¦उ॒द्य॒ते॒ ||

द्वाद॑शप्र॒धय॑श्च॒क्रमेकं॒¦त्रीणि॒नभ्या᳚नि॒कउ॒तच्चि॑केत|

तस्मि᳚न्‌त्सा॒कंत्रि॑श॒तानश॒ङ्कवो᳚¦ऽर्पि॒ताःष॒ष्टिर्नच॑लाच॒लासः॑|| 48||

द्वाद॑श¦प्र॒ऽधयः॑¦च॒क्र‌म्¦एक᳚‌म्¦त्रीणि॑¦नभ्या᳚नि¦कः¦ऊँ॒ इति॑¦तत्¦चि॒के॒त॒|
तस्मि॑न्¦सा॒क‌म्¦त्रि॒ऽश॒ताः¦न¦श॒ङ्कवः॑¦अ॒र्पि॒ताः¦ष॒ष्टिः¦न¦च॒ला॒च॒लासः॑ ||

यस्ते॒स्तनः॑शश॒योयोम॑यो॒भू¦र्येन॒विश्वा॒पुष्य॑सि॒वार्या᳚णि|

योर॑त्न॒धाव॑सु॒विद्‌यःसु॒दत्रः॒¦सर॑स्वति॒तमि॒हधात॑वेकः|| 49||

यः¦ते॒¦स्तनः॑¦श॒श॒यः¦यः¦म॒यः॒ऽभूः¦येन॑¦विश्वा᳚¦पुष्य॑सि¦वार्या᳚णि|
यः¦र॒त्न॒ऽधाः¦व॒सु॒ऽवित्¦यः¦सु॒ऽदत्रः॑¦सर॑स्वति¦त‌म्¦इ॒ह¦धात॑वे¦क॒रिति॑ कः ||

य॒ज्ञेन॑य॒ज्ञम॑यजन्तदे॒वा¦स्तानि॒धर्मा᳚णिप्रथ॒मान्या᳚सन्|

तेह॒नाकं᳚महि॒मानः॑सचन्त॒¦यत्र॒पूर्वे᳚सा॒ध्याःसन्ति॑दे॒वाः|| 50||

य॒ज्ञेन॑¦य॒ज्ञ‌म्¦अ॒य॒ज॒न्त॒¦दे॒वाः¦तानि॑¦धर्मा᳚णि¦प्र॒थ॒मानि॑¦आ॒सन्|
ते¦ह॒¦नाक᳚‌म्¦म॒हि॒मानः॑¦स॒च॒न्त॒¦यत्र॑¦पूर्वे᳚¦सा॒ध्याः¦सन्ति॑¦दे॒वाः ||

स॒मा॒नमे॒तदु॑द॒क¦मुच्चैत्यव॒चाह॑भिः|भूमिं᳚प॒र्जन्या॒जिन्व᳚न्ति॒¦दिवं᳚जिन्वन्त्य॒ग्नयः॑|| 51||

स॒मा॒न‌म्¦ए॒तत्¦उ॒द॒क‌म्¦उत्¦च॒¦एति॑¦अव॑¦च॒¦अह॑ऽभिः | भूमि᳚‌म्¦प॒र्जन्याः᳚¦जिन्व᳚न्ति¦दिव᳚‌म्¦जि॒न्व॒न्ति॒¦अ॒ग्नयः॑ ||

दि॒व्यंसु॑प॒र्णंवा᳚य॒संबृ॒हन्त॑¦म॒पांगर्भं᳚दर्श॒तमोष॑धीनाम्|

अ॒भी॒प॒तोवृ॒ष्टिभि॑स्त॒र्पय᳚न्तं॒¦सर॑स्वन्त॒मव॑सेजोहवीमि|| 52||

दि॒व्य‌म्¦सु॒ऽप॒र्ण‌म्¦वा॒य॒स‌म्¦बृ॒हन्त᳚‌म्¦अ॒पा‌म्¦गर्भ᳚‌म्¦द॒र्श॒त‌म्¦ओष॑धीना‌म्|
अ॒भी॒प॒तः¦वृ॒ष्टिऽभिः॑¦त॒र्पय᳚न्त‌म्¦सर॑स्वन्त‌म्¦अव॑से¦जो॒ह॒वी॒मि॒ ||

[44] कयाशुभेति पंचदशर्चस्य सूक्तस्य तृतीयाद्ययुगृचामेकादशीवर्ज्यानां मरुतः त्रयोदश्यादितिसृणामगस्त्यः शिष्टानामिंद्रऋषिः | सर्वसूक्तस्यमरुत्वानिंद्रोदेवतात्रिष्टुप्‌छंदः |{अष्टक:2, अध्याय:3}{मंडल:1, सूक्त:165}{अनुवाक:23, सूक्त:1}
कया᳚शु॒भासव॑यसः॒सनी᳚ळाः¦समा॒न्याम॒रुतः॒संमि॑मिक्षुः|

कया᳚म॒तीकुत॒एता᳚सए॒ते¦ऽर्च᳚न्ति॒शुष्मं॒वृष॑णोवसू॒या|| 1||वर्ग:24

कया᳚¦शु॒भा¦सऽव॑यसः¦सऽनी᳚ळाः¦स॒मा॒न्या¦म॒रुतः॑¦स‌म्¦मि॒मि॒क्षुः॒|
कया᳚¦म॒ती¦कुतः॑¦आऽ‌इ᳚तासः¦ए॒ते¦अर्च᳚न्ति¦शुष्म᳚‌म्¦वृष॑णः¦व॒सु॒ऽया ||

कस्य॒ब्रह्मा᳚णिजुजुषु॒र्युवा᳚नः॒¦को,अ॑ध्व॒रेम॒रुत॒आव॑वर्त|

श्ये॒नाँ,इ॑व॒ध्रज॑तो,अ॒न्तरि॑क्षे॒¦केन॑म॒हामन॑सारीरमाम|| 2||

कस्य॑¦ब्रह्मा᳚णि¦जु॒जु॒षुः॒¦युवा᳚नः¦कः¦अ॒ध्व॒रे¦म॒रुतः॑¦आ¦व॒व॒र्त॒|
श्ये॒नान्ऽ‌इ᳚व¦ध्रज॑तः¦अ॒न्तरि॑क्षे¦केन॑¦म॒हा¦मन॑सा¦री॒र॒मा॒म॒ ||

कुत॒स्त्वमि᳚न्द्र॒माहि॑नः॒स¦न्नेको᳚यासिसत्पते॒किंत॑इ॒त्था|

संपृ॑च्छसेसमरा॒णःशु॑भा॒नै¦र्वो॒चेस्तन्नो᳚हरिवो॒यत्ते᳚अ॒स्मे|| 3||

कुतः॑¦त्व‌म्¦इ॒न्द्र॒¦माहि॑नः¦सन्¦एकः॑¦या॒सि॒¦स॒त्ऽप॒ते॒¦कि‌म्¦ते॒¦इ॒त्था|
स‌म्¦पृ॒च्छ॒से॒¦स॒‌म्।आ॒रा॒णः¦शु॒भा॒नैः¦वो॒चेः¦तत्¦नः॒¦ह॒रि॒ऽवः॒¦यत्¦ते॒¦अ॒स्मे इति॑ ||

ब्रह्मा᳚णिमेम॒तयः॒शंसु॒तासः॒¦शुष्म॑इयर्ति॒प्रभृ॑तोमे॒,अद्रिः॑|

आशा᳚सते॒प्रति॑हर्यन्त्यु॒क्थे¦माहरी᳚वहत॒स्तानो॒,अच्छ॑|| 4||

ब्रह्मा᳚णि¦मे॒¦म॒तयः॑¦श‌म्¦सु॒तासः॑¦शुष्मः॑¦इ॒य॒र्ति॒¦प्रऽभृ॑तः¦मे॒¦अद्रिः॑|
आ¦शा॒स॒ते॒¦प्रति॑¦ह॒र्य॒न्ति॒¦उ॒क्था¦इ॒मा¦हरी॒ इति॑¦व॒ह॒तः॒¦ता¦नः॒¦अच्छ॑ ||

अतो᳚व॒यम᳚न्त॒मेभि᳚र्युजा॒नाः¦स्वक्ष॑त्रेभिस्त॒न्व१॑(अः॒)शुम्भ॑मानाः|

महो᳚भि॒रेताँ॒,उप॑युज्महे॒न्¦विन्द्र॑स्व॒धामनु॒हिनो᳚ब॒भूथ॑|| 5||

अतः॑¦व॒य‌म्¦अ॒न्त॒मेभिः॑¦यु॒जा॒नाः¦स्वऽक्ष॑त्रेभिः¦त॒न्वः॑¦शुम्भ॑मानाः|
महः॑ऽभिः¦एता᳚न्¦उप॑¦यु॒ज्म॒हे॒¦नु¦इन्द्र॑¦स्व॒धा‌म्¦अनु॑¦हि¦नः॒¦ब॒भूथ॑ ||

क्व१॑(अ॒)स्यावो᳚मरुतःस्व॒धासी॒द्¦यन्मामेकं᳚स॒मध॑त्ताहि॒हत्ये᳚|

अ॒हंह्यु१॑(उ॒)ग्रस्त॑वि॒षस्तुवि॑ष्मा॒न्¦विश्व॑स्य॒शत्रो॒रन॑मंवध॒स्नैः|| 6||वर्ग:25

क्व॑¦स्या¦वः॒¦म॒रु॒तः॒¦स्व॒धा¦आ॒सी॒त्¦यत्¦मा‌म्¦एक᳚‌म्¦स॒‌म्।आध॑त्त¦अ॒हि॒ऽहत्ये᳚|
अ॒ह‌म्¦हि¦उ॒ग्रः¦त॒वि॒षः¦तुवि॑ष्मान्¦विश्व॑स्य¦शत्रोः᳚¦अन॑म‌म्¦व॒ध॒ऽस्नैः ||

भूरि॑चकर्थ॒युज्ये᳚भिर॒स्मे¦स॑मा॒नेभि᳚र्वृषभ॒पौंस्ये᳚भिः|

भूरी᳚णि॒हिकृ॒णवा᳚माशवि॒ष्ठे¦न्द्र॒क्रत्वा᳚मरुतो॒यद्‌वशा᳚म|| 7||

भूरि॑¦च॒क॒र्थ॒¦युज्ये᳚भिः¦अ॒स्मे इति॑¦स॒मा॒नेभिः॑¦वृ॒ष॒भ॒¦पौंस्ये᳚भिः|
भूरी᳚णि¦हि¦कृ॒णवा᳚म¦श॒वि॒ष्ठ॒¦इन्द्र॑¦क्रत्वा᳚¦म॒रु॒तः॒¦यत्¦वशा᳚म ||

वधीं᳚वृ॒त्रंम॑रुतइन्द्रि॒येण॒¦स्वेन॒भामे᳚नतवि॒षोब॑भू॒वान्|

अ॒हमे॒तामन॑वेवि॒श्वश्च᳚न्द्राः¦सु॒गा,अ॒पश्च॑कर॒वज्र॑बाहुः|| 8||

वधी᳚‌म्¦वृ॒त्र‌म्¦म॒रु॒तः॒¦इ॒न्द्रि॒येण॑¦स्वेन॑¦भामे᳚न¦त॒वि॒षः¦ब॒भू॒वान्|
अ॒ह‌म्¦ए॒ताः¦मन॑वे¦वि॒श्वऽच᳚न्द्राः¦सु॒ऽगाः¦अ॒पः¦च॒क॒र॒¦वज्र॑ऽबाहुः ||

अनु॑त्त॒माते᳚मघव॒न्नकि॒र्नु¦नत्वावाँ᳚,अस्तिदे॒वता॒विदा᳚नः|

नजाय॑मानो॒नश॑ते॒नजा॒तो¦यानि॑करि॒ष्याकृ॑णु॒हिप्र॑वृद्ध|| 9||

अनु॑त्त‌म्¦आ¦ते॒¦म॒घ॒ऽव॒न्¦नकिः॑¦नु¦न¦त्वाऽवा᳚न्¦अ॒स्ति॒¦दे॒वता᳚¦विदा᳚नः|
न¦जाय॑मानः¦नश॑ते¦न¦जा॒तः¦यानि॑¦क॒रि॒ष्या¦कृ॒णु॒हि¦प्र॒ऽवृ॒द्ध॒ ||

एक॑स्यचिन्मेवि॒भ्व१॑(अ॒)स्त्वोजो॒¦यानुद॑धृ॒ष्वान्‌कृ॒णवै᳚मनी॒षा|

अ॒हंह्यु१॑(उ॒)ग्रोम॑रुतो॒विदा᳚नो॒¦यानि॒च्यव॒मिन्द्र॒इदी᳚शएषाम्|| 10||

एक॑स्य¦चि॒त्¦मे॒¦वि॒ऽभु¦अ॒स्तु॒¦ओजः॑¦या¦नु¦द॒धृ॒ष्वान्¦कृ॒णवै᳚¦म॒नी॒षा|
अ॒ह‌म्¦हि¦उ॒ग्रः¦म॒रु॒तः॒¦विदा᳚नः¦यानि॑¦च्यव᳚‌म्¦इन्द्रः॑¦इत्¦ई॒शे॒¦ए॒षा॒‌म् ||

अम᳚न्दन्मामरुतः॒स्तोमो॒,अत्र॒¦यन्मे᳚नरः॒श्रुत्यं॒ब्रह्म॑च॒क्र|

इन्द्रा᳚य॒वृष्णे॒सुम॑खाय॒मह्यं॒¦सख्ये॒सखा᳚यस्त॒न्वे᳚त॒नूभिः॑|| 11||वर्ग:26

अम᳚न्दत्¦मा॒¦म॒रु॒तः॒¦स्तोमः॑¦अत्र॑¦यत्¦मे॒¦न॒रः॒¦श्रुत्य᳚‌म्¦ब्रह्म॑¦च॒क्र|
इन्द्रा᳚य¦वृष्णे᳚¦सुऽम॑खाय¦मह्य᳚‌म्¦सख्ये᳚¦सखा᳚यः¦त॒न्वे᳚¦त॒नूभिः॑ ||

ए॒वेदे॒तेप्रति॑मा॒रोच॑माना॒,¦अने᳚द्यः॒श्रव॒एषो॒दधा᳚नाः|

सं॒चक्ष्या᳚मरुतश्च॒न्द्रव᳚र्णा॒,¦अच्छा᳚न्तमेछ॒दया᳚थाचनू॒नम्|| 12||

ए॒व¦इत्¦ए॒ते¦प्रति॑¦मा॒¦रोच॑मानाः¦अने᳚द्यः¦श्रवः॑¦आ¦इषः॑¦दधा᳚नाः|
स॒‌म्ऽचक्ष्य॑¦म॒रु॒तः॒¦च॒न्द्रऽव᳚र्णाः¦अच्छा᳚न्त¦मे॒¦छ॒दया᳚थ¦च॒¦नू॒न‌म् ||

कोन्वत्र॑मरुतोमामहेवः॒¦प्रया᳚तन॒सखीँ॒रच्छा᳚सखायः|

मन्मा᳚निचित्रा,अपिवा॒तय᳚न्त¦ए॒षांभू᳚त॒नवे᳚दामऋ॒ताना᳚म्|| 13||

कः¦नु¦अत्र॑¦म॒रु॒तः॒¦म॒म॒हे॒¦वः॒¦प्र¦या॒त॒न॒¦सखी॒न्¦अच्छ॑¦स॒खा॒यः॒|
मन्मा᳚नि¦चि॒त्राः॒¦अ॒पि॒ऽवा॒तय᳚न्तः¦ए॒षा‌म्¦भू॒त॒¦नवे᳚दाः¦मे॒¦ऋ॒ताना᳚‌म् ||

आयद्‌दु॑व॒स्याद्‌दु॒वसे॒नका॒रु¦र॒स्माञ्च॒क्रेमा॒न्यस्य॑मे॒धा|

ओषुव॑र्त्तमरुतो॒विप्र॒मच्छे॒¦माब्रह्मा᳚णिजरि॒तावो᳚अर्चत्|| 14||

आ¦यत्¦दु॒व॒स्यात्¦दु॒वसे᳚¦न¦का॒रुः¦अ॒स्मान्¦च॒क्रे¦मा॒न्यस्य॑¦मे॒धा|
ओ इति॑¦सु¦व॒र्त्त॒¦म॒रु॒तः॒¦विप्र᳚‌म्¦अच्छ॑¦इ॒मा¦ब्रह्मा᳚णि¦ज॒रि॒ता¦वः॒¦अ॒र्च॒त् ||

ए॒षवः॒स्तोमो᳚मरुतइ॒यंगी¦र्मा᳚न्दा॒र्यस्य॑मा॒न्यस्य॑का॒रोः|

एषाया᳚सीष्टत॒न्वे᳚व॒यां¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 15||

ए॒षः¦वः॒¦स्तोमः॑¦म॒रु॒तः॒¦इ॒य‌म्¦गीः¦मा॒न्दा॒र्यस्य॑¦मा॒न्यस्य॑¦का॒रोः|
आ¦इ॒षा¦या॒सी॒ष्ट॒¦त॒न्वे᳚¦व॒या‌म्¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[45] तन्नुवोचामेति पंचदशर्चस्य सूक्तस्यमैत्रावरुणिरगस्त्योमरुतोजगत्यंत्येद्वेत्रिष्टुभौ |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:166}{अनुवाक:23, सूक्त:2}
तन्नुवो᳚चामरभ॒साय॒जन्म॑ने॒¦पूर्वं᳚महि॒त्वंवृ॑ष॒भस्य॑के॒तवे᳚|

ऐ॒धेव॒याम᳚न्‌मरुतस्तुविष्वणो¦यु॒धेव॑शक्रास्तवि॒षाणि॑कर्तन|| 1||वर्ग:1

तत्¦नु¦वो॒चा॒म॒¦र॒भ॒साय॑¦जन्म॑ने¦पूर्व᳚‌म्¦म॒हि॒त्व‌म्¦वृ॒ष॒भस्य॑¦के॒तवे᳚|
ऐ॒धाऽ‌इ᳚व¦याम॑न्¦म॒रु॒तः॒¦तु॒वि॒ऽस्व॒णः॒¦यु॒धाऽ‌इ᳚व¦श॒क्राः॒¦त॒वि॒षाणि॑¦क॒र्त॒न॒ ||

नित्यं॒नसू॒नुंमधु॒बिभ्र॑त॒उप॒¦क्रीळ᳚न्तिक्री॒ळावि॒दथे᳚षु॒घृष्व॑यः|

नक्ष᳚न्तिरु॒द्रा,अव॑सानम॒स्विनं॒¦नम॑र्धन्ति॒स्वत॑वसोहवि॒ष्कृत᳚म्|| 2||

नित्य᳚‌म्¦न¦सू॒नु‌म्¦मधु॑¦बिभ्र॑तः¦उप॑¦क्रीळ᳚न्ति¦क्री॒ळाः¦वि॒दथे᳚षु¦घृष्व॑यः|
नक्ष᳚न्ति¦रु॒द्राः¦अव॑सा¦न॒म॒स्विन᳚‌म्¦न¦म॒र्ध॒न्ति॒¦स्वऽत॑वसः¦ह॒विः॒ऽकृत᳚‌म् ||

यस्मा॒,ऊमा᳚सो,अ॒मृता॒,अरा᳚सत¦रा॒यस्पोषं᳚चह॒विषा᳚ददा॒शुषे᳚|

उ॒क्षन्त्य॑स्मैम॒रुतो᳚हि॒ता,इ॑व¦पु॒रूरजां᳚सि॒पय॑सामयो॒भुवः॑|| 3||

यस्मै᳚¦ऊमा᳚सः¦अ॒मृताः᳚¦अरा᳚सत¦रा॒यः¦पोष᳚‌म्¦च॒¦ह॒विषा᳚¦द॒दा॒शुषे᳚|
उ॒क्षन्ति॑¦अ॒स्मै॒¦म॒रुतः॑¦हि॒ताःऽ‌इ᳚व¦पु॒रु¦रजां᳚सि¦पय॑सा¦म॒यः॒ऽभुवः॑ ||

आयेरजां᳚सि॒तवि॑षीभि॒रव्य॑त॒¦प्रव॒एवा᳚सः॒स्वय॑तासो,अध्रजन्|

भय᳚न्ते॒विश्वा॒भुव॑नानिह॒र्म्या¦चि॒त्रोवो॒यामः॒प्रय॑तास्वृ॒ष्टिषु॑|| 4||

आ¦ये¦रजां᳚सि¦तवि॑षीभिः¦अव्य॑त¦प्र¦वः॒¦एवा᳚सः¦स्वऽय॑तासः¦अ॒ध्र॒ज॒न्|
भय᳚न्ते¦विश्वा᳚¦भुव॑नानि¦ह॒र्म्या¦चि॒त्रः¦वः॒¦यामः॑¦प्रऽय॑तासु¦ऋ॒ष्टिषु॑ ||

यत्त्वे॒षया᳚मान॒दय᳚न्त॒पर्व॑तान्¦दि॒वोवा᳚पृ॒ष्ठंनर्या॒,अचु॑च्यवुः|

विश्वो᳚वो॒,अज्म᳚न्‌भयते॒वन॒स्पती᳚¦रथी॒यन्ती᳚व॒प्रजि॑हीत॒ओष॑धिः|| 5||

यत्¦त्वे॒षऽया᳚माः¦न॒दय᳚न्त¦पर्व॑तान्¦दि॒वः¦वा॒¦पृ॒ष्ठ‌म्¦नर्याः᳚¦अचु॑च्यवुः|
विश्वः॑¦वः॒¦अज्म॑न्¦भ॒य॒ते॒¦वन॒स्पतिः॑¦र॒थि॒यन्ती᳚ऽ‌इव¦प्र¦जि॒ही॒ते॒¦ओष॑धिः ||

यू॒यंन॑उग्रामरुतःसुचे॒तुना¦रि॑ष्टग्रामाःसुम॒तिंपि॑पर्तन|

यत्रा᳚वोदि॒द्युद्‌रद॑ति॒क्रिवि॑र्दती¦रि॒णाति॑प॒श्वःसुधि॑तेवब॒र्हणा᳚|| 6||वर्ग:2

यू॒य‌म्¦नः॒¦उ॒ग्राः॒¦म॒रु॒तः॒¦सु॒ऽचे॒तुना᳚¦अरि॑ष्टऽग्रामाः¦सु॒ऽम॒ति‌म्¦पि॒प॒र्त॒न॒|
यत्र॑¦वः॒¦दि॒द्युत्¦रद॑ति¦क्रिविः॑ऽदती¦रि॒णाति॑¦प॒श्वः¦सुधि॑ताऽ‌इव¦ब॒र्हणा᳚ ||

प्रस्क॒म्भदे᳚ष्णा,अनव॒भ्ररा᳚धसो¦ऽलातृ॒णासो᳚वि॒दथे᳚षु॒सुष्टु॑ताः|

अर्च᳚न्त्य॒र्कंम॑दि॒रस्य॑पी॒तये᳚¦वि॒दुर्वी॒रस्य॑प्रथ॒मानि॒पौंस्या᳚|| 7||

प्र¦स्क॒म्भऽदे᳚ष्णाः¦अ॒न॒व॒भ्रऽरा᳚धसः¦अ॒ला॒तृ॒णासः॑¦वि॒दथे᳚षु¦सुऽस्तु॑ताः|
अर्च᳚न्ति¦अ॒र्क‌म्¦म॒दि॒रस्य॑¦पी॒तये᳚¦वि॒दुः¦वी॒रस्य॑¦प्र॒थ॒मानि॑¦पौंस्या᳚ ||

श॒तभु॑जिभि॒स्तम॒भिह्रु॑तेर॒घात्¦पू॒र्भीर॑क्षतामरुतो॒यमाव॑त|

जनं॒यमु॑ग्रास्तवसोविरप्शिनः¦पा॒थना॒शंसा॒त्तन॑यस्यपु॒ष्टिषु॑|| 8||

श॒तभु॑जिऽभिः¦त‌म्¦अ॒भिऽह्रु॑तेः¦अ॒घात्¦पूः॒ऽभिः¦र॒क्ष॒त॒¦म॒रु॒तः॒¦य‌म्¦आव॑त|
जन᳚‌म्¦य‌म्¦उ॒ग्राः॒¦त॒व॒सः॒¦वि॒ऽर॒प्शि॒नः॒¦पा॒थन॑¦शंसा᳚त्¦तन॑यस्य¦पु॒ष्टिषु॑ ||

विश्वा᳚निभ॒द्राम॑रुतो॒रथे᳚षुवो¦मिथ॒स्पृध्ये᳚वतवि॒षाण्याहि॑ता|

अंसे॒ष्वावः॒प्रप॑थेषुखा॒दयो¦ऽक्षो᳚वश्च॒क्रास॒मया॒विवा᳚वृते|| 9||

विश्वा᳚नि¦भ॒द्रा¦म॒रु॒तः॒¦रथे᳚षु¦वः॒¦मि॒थ॒स्पृध्या᳚ऽ‌इव¦त॒वि॒षाणि॑¦आऽहि॑ता|
अंसे᳚षु¦आ¦वः॒¦प्रऽप॑थेषु¦खा॒दयः॑¦अक्षः॑¦वः॒¦च॒क्रा¦स॒मया᳚¦वि¦व॒वृ॒ते॒ ||

भूरी᳚णिभ॒द्रानर्ये᳚षुबा॒हुषु॒¦वक्ष॑स्सुरु॒क्मार॑भ॒सासो᳚अ॒ञ्जयः॑|

अंसे॒ष्वेताः᳚प॒विषु॑क्षु॒रा,अधि॒¦वयो॒नप॒क्षान्‌व्यनु॒श्रियो᳚धिरे|| 10||

भूरी᳚णि¦भ॒द्रा¦नर्ये᳚षु¦बा॒हुषु॑¦वक्षः॑ऽसु¦रु॒क्माः¦र॒भ॒सासः॑¦अं॒जयः॑|
अंसे᳚षु¦एताः᳚¦प॒विषु॑¦क्षु॒राः¦अधि॑¦वयः॑¦न¦प॒क्षान्¦वि¦अनु॑¦श्रियः॑¦धि॒रे॒ ||

म॒हान्तो᳚म॒ह्नावि॒भ्वो॒३॑(ओ॒)विभू᳚तयो¦दूरे॒दृशो॒येदि॒व्या,इ॑व॒स्तृभिः॑|

म॒न्द्राःसु॑जि॒ह्वाःस्वरि॑तारआ॒सभिः॒¦सम्मि॑श्ला॒,इन्द्रे᳚म॒रुतः॑परि॒ष्टुभः॑|| 11||वर्ग:3

म॒हान्तः॑¦म॒ह्ना¦वि॒ऽभ्वः॑¦विऽभू᳚तयः¦दू॒रे॒ऽदृशः॑¦ये¦दि॒व्याःऽ‌इ᳚व¦स्तृऽभिः॑|
म॒न्द्राः¦सु॒ऽजि॒ह्वाः¦स्वरि॑तारः¦आ॒सऽभिः॑¦स‌म्ऽमि॑श्लाः¦इन्द्रे᳚¦म॒रुतः॑¦प॒रि॒ऽस्तुभः॑ ||

तद्‌वः॑सुजातामरुतोमहित्व॒नं¦दी॒र्घंवो᳚दा॒त्रमदि॑तेरिवव्र॒तम्|

इन्द्र॑श्च॒नत्यज॑सा॒विह्रु॑णाति॒त¦ज्जना᳚य॒यस्मै᳚सु॒कृते॒,अरा᳚ध्वम्|| 12||

तत्¦वः॒¦सु॒ऽजा॒ताः॒¦म॒रु॒तः॒¦म॒हि॒ऽत्व॒न‌म्¦दी॒र्घ‌म्¦वः॒¦दा॒त्र‌म्¦अदि॑तेःऽ‌इव¦व्र॒त‌म्|
इन्द्रः॑¦च॒न¦त्यज॑सा¦वि¦ह्रु॒णा॒ति॒¦तत्¦जना᳚य¦यस्मै᳚¦सु॒ऽकृते᳚¦अरा᳚ध्व‌म् ||

तद्‌वो᳚जामि॒त्वंम॑रुतः॒परे᳚यु॒गे¦पु॒रूयच्छंस॑ममृतास॒आव॑त|

अ॒याधि॒यामन॑वेश्रु॒ष्टिमाव्या᳚¦सा॒कंनरो᳚दं॒सनै॒राचि॑कित्रिरे|| 13||

तत्¦वः॒¦जा॒मि॒ऽत्व‌म्¦म॒रु॒तः॒¦परे᳚¦यु॒गे¦पु॒रु¦यत्¦शंस᳚‌म्¦अ॒मृ॒ता॒सः॒¦आव॑त|
अ॒या¦धि॒या¦मन॑वे¦श्रु॒ष्टि‌म्¦आव्य॑¦सा॒क‌म्¦नरः॑¦दं॒सनैः᳚¦आ¦चि॒कि॒त्रि॒रे॒ ||

येन॑दी॒र्घंम॑रुतःशू॒शवा᳚म¦यु॒ष्माके᳚न॒परी᳚णसातुरासः|

आयत्‌त॒तन᳚न्‌वृ॒जने॒जना᳚स¦ए॒भिर्य॒ज्ञेभि॒स्तद॒भीष्टि॑मश्याम्|| 14||

येन॑¦दी॒र्घ‌म्¦म॒रु॒तः॒¦शू॒शवा᳚म¦यु॒ष्माके᳚न¦परी᳚णसा¦तु॒रा॒सः॒|
आ¦यत्¦त॒तन᳚‌म्¦वृ॒जने᳚¦जना᳚सः¦ए॒भिः¦य॒ज्ञेभिः॑¦तत्¦अ॒भि¦इष्टि᳚‌म्¦अ॒श्या॒‌म् ||

ए॒षवः॒स्तोमो᳚मरुतइ॒यंगी¦र्मा᳚न्दा॒र्यस्य॑मा॒न्यस्य॑का॒रोः|

एषाया᳚सीष्टत॒न्वे᳚व॒यां¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 15||

ए॒षः¦वः॒¦स्तोमः॑¦म॒रु॒तः॒¦इ॒य‌म्¦गीः¦मा॒न्दा॒र्यस्य॑¦मा॒न्यस्य॑¦का॒रोः|
आ¦इ॒षा¦या॒सी॒ष्ट॒¦त॒न्वे᳚¦व॒या‌म्¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[46] सहस्रंतइत्येकादशर्चस्य सूक्तस्यमैत्रावरुणिरगस्त्यो मरुत आद्यायाइंद्रस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:167}{अनुवाक:23, सूक्त:3}
स॒हस्रं᳚तइन्द्रो॒तयो᳚नः¦स॒हस्र॒मिषो᳚हरिवोगू॒र्तत॑माः|

स॒हस्रं॒रायो᳚माद॒यध्यै᳚¦सह॒स्रिण॒उप॑नोयन्तु॒वाजाः᳚|| 1||वर्ग:4

स॒हस्र᳚‌म्¦ते॒¦इ॒न्द्र॒¦ऊ॒तयः॑¦नः॒¦स॒हस्र᳚‌म्¦इषः॑¦ह॒रि॒ऽवः॒¦गू॒र्तऽत॑माः|
स॒हस्र᳚‌म्¦रायः॑¦मा॒द॒यध्यै᳚¦स॒ह॒स्रिणः॑¦उप॑¦नः॒¦य॒न्तु॒¦वाजाः᳚ ||

आनोऽवो᳚भिर्म॒रुतो᳚या॒न्त्वच्छा॒¦ज्येष्ठे᳚भिर्वाबृ॒हद्दि॑वैःसुमा॒याः|

अध॒यदे᳚षांनि॒युतः॑पर॒माः¦स॑मु॒द्रस्य॑चिद्‌ध॒नय᳚न्तपा॒रे|| 2||

आ¦नः॒¦अवः॑ऽभिः¦म॒रुतः॑¦या॒न्तु॒¦अच्छ॑¦ज्येष्ठे᳚भिः¦वा॒¦बृ॒हत्ऽदि॑वैः¦सु॒ऽमा॒याः|
अध॑¦यत्¦ए॒षा॒‌म्¦नि॒ऽयुतः॑¦प॒र॒माः¦स॒मु॒द्रस्य॑¦चि॒त्¦ध॒नय᳚न्त¦पा॒रे ||

मि॒म्यक्ष॒येषु॒सुधि॑ताघृ॒ताची॒¦हिर᳚ण्यनिर्णि॒गुप॑रा॒नऋ॒ष्टिः|

गुहा॒चर᳚न्ती॒मनु॑षो॒नयोषा᳚¦स॒भाव॑तीविद॒थ्ये᳚व॒संवाक्|| 3||

मि॒म्यक्ष॑¦येषु॑¦सुऽधि॑ता¦घृ॒ताची᳚¦हिर᳚ण्यऽनिर्निक्¦उप॑रा¦न¦ऋ॒ष्टिः|
गुहा᳚¦चर᳚न्ती¦मनु॑षः¦न¦योषा᳚¦स॒भाऽव॑ती¦वि॒द॒थ्या᳚ऽ‌इव¦स‌म्¦वाक् ||

परा᳚शु॒भ्रा,अ॒यासो᳚य॒व्या¦सा᳚धार॒ण्येव॑म॒रुतो᳚मिमिक्षुः|

नरो᳚द॒सी,अप॑नुदन्तघो॒रा¦जु॒षन्त॒वृधं᳚स॒ख्याय॑दे॒वाः|| 4||

परा᳚¦शु॒भ्राः¦अ॒यासः॑¦य॒व्या¦सा॒धा॒र॒ण्याऽ‌इ᳚व¦म॒रुतः॑¦मि॒मि॒क्षुः॒|
न¦रो॒द॒सी इति॑¦अप॑¦नु॒द॒न्त॒¦घो॒राः¦जु॒षन्त॑¦वृध᳚‌म्¦स॒ख्याय॑¦दे॒वाः ||

जोष॒द्‌यदी᳚मसु॒र्या᳚स॒चध्यै॒¦विषि॑तस्तुकारोद॒सीनृ॒मणाः᳚|

आसू॒र्येव॑विध॒तोरथं᳚गात्¦त्वे॒षप्र॑तीका॒नभ॑सो॒नेत्या|| 5||

जोष॑त्¦यत्¦ई॒‌म्¦अ॒सु॒र्या᳚¦स॒चध्यै᳚¦विसि॑तऽस्तुका¦रो॒द॒सी¦नृ॒ऽमनाः᳚|
आ¦सू॒र्याऽ‌इ᳚व¦वि॒ध॒तः¦रथ᳚‌म्¦गा॒त्¦त्वे॒षऽप्र॑तीका¦नभ॑सः¦न¦इ॒त्या ||

आस्था᳚पयन्तयुव॒तिंयुवा᳚नः¦शु॒भेनिमि॑श्लांवि॒दथे᳚षुप॒ज्राम्|

अ॒र्कोयद्‌वो᳚मरुतोह॒विष्मा॒न्¦गाय॑द्‌गा॒थंसु॒तसो᳚मोदुव॒स्यन्|| 6||वर्ग:5

आ¦अ॒स्था॒प॒य॒न्त॒¦यु॒व॒ति‌म्¦युवा᳚नः¦शु॒भे¦निऽमि॑श्ला‌म्¦वि॒दथे᳚षु¦प॒ज्रा‌म्|
अ॒र्कः¦यत्¦वः॒¦म॒रु॒तः॒¦ह॒विष्मा᳚न्¦गाय॑त्¦गा॒थ‌म्¦सु॒तऽसो᳚मः¦दु॒व॒स्यन् ||

प्रतंवि॑वक्मि॒वक्म्यो॒यए᳚षां¦म॒रुतां᳚महि॒मास॒त्यो,अस्ति॑|

सचा॒यदीं॒वृष॑मणा,अहं॒युः¦स्थि॒राचि॒ज्जनी॒र्वह॑तेसुभा॒गाः|| 7||

प्र¦त‌म्¦वि॒व॒क्मि॒¦वक्म्यः॑¦यः¦ए॒षा॒‌म्¦म॒रुता᳚‌म्¦म॒हि॒मा¦स॒त्यः¦अस्ति॑|
सचा᳚¦यत्¦ई॒‌म्¦वृष॑ऽमनाः¦अ॒ह॒‌म्ऽयुः¦स्थि॒रा¦चि॒त्¦जनीः᳚¦वह॑ते¦सु॒ऽभा॒गाः ||

पान्ति॑मि॒त्रावरु॑णावव॒द्या¦च्चय॑तईमर्य॒मो,अप्र॑शस्तान्|

उ॒तच्य॑वन्ते॒,अच्यु॑ताध्रु॒वाणि॑¦वावृ॒धईं᳚मरुतो॒दाति॑वारः|| 8||

पान्ति॑¦मि॒त्रावरु॑णौ¦अ॒व॒द्यात्¦चय॑ते¦ई॒‌म्¦अ॒र्य॒मो इति॑¦अप्र॑ऽशस्तान्|
उ॒त¦च्य॒व॒न्ते॒¦अच्यु॑ता¦ध्रु॒वाणि॑¦व॒वृ॒धे¦ई॒‌म्¦म॒रु॒तः॒¦दाति॑ऽवारः ||

न॒हीनुवो᳚मरुतो॒,अन्त्य॒स्मे,¦आ॒रात्ता᳚च्चि॒च्छव॑सो॒,अन्त॑मा॒पुः|

तेधृ॒ष्णुना॒शव॑साशूशु॒वांसो¦ऽर्णो॒नद्वेषो᳚धृष॒तापरि॑ष्ठुः|| 9||

न॒हि¦नु¦वः॒¦म॒रु॒तः॒¦अन्ति॑¦अ॒स्मे इति॑¦आ॒रात्ता᳚त्¦चि॒त्¦शव॑सः¦अन्त᳚‌म्¦आ॒पुः|
ते¦धृ॒ष्णुना᳚¦शव॑सा¦शू॒शु॒ऽवांसः॑¦अर्णः॑¦न¦द्वेषः॑¦धृ॒ष॒ता¦परि॑¦स्थुः॒ ||

व॒यम॒द्येन्द्र॑स्य॒प्रेष्ठा᳚¦व॒यंश्वोवो᳚चेमहिसम॒र्ये|

व॒यंपु॒रामहि॑चनो॒,अनु॒द्यून्¦तन्न॑ऋभु॒क्षान॒रामनु॑ष्यात्|| 10||

व॒य‌म्¦अ॒द्य¦इन्द्र॑स्य¦प्रेष्ठाः᳚¦व॒य‌म्¦श्वः¦वो॒चे॒म॒हि॒¦स॒ऽम॒र्ये|
व॒य‌म्¦पु॒रा¦महि॑¦च॒¦नः॒¦अनु॑¦द्यून्¦तत्¦नः॒¦ऋ॒भु॒क्षाः¦न॒रा‌म्¦अनु॑¦स्या॒त् ||

ए॒षवः॒स्तोमो᳚मरुतइ॒यंगी¦र्मा᳚न्दा॒र्यस्य॑मा॒न्यस्य॑का॒रोः|

एषाया᳚सीष्टत॒न्वे᳚व॒यां¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 11||

ए॒षः¦वः॒¦स्तोमः॑¦म॒रु॒तः॒¦इ॒य‌म्¦गीः¦मा॒न्दा॒र्यस्य॑¦मा॒न्यस्य॑¦का॒रोः|
आ¦इ॒षा¦या॒सी॒ष्ट॒¦त॒न्वे᳚¦व॒या‌म्¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[47] यज्ञायज्ञेति दशर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्यो मरुतोजगती अंत्यास्तिस्रस्त्रिष्टुभः |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:168}{अनुवाक:23, सूक्त:4}
य॒ज्ञाय॑ज्ञावःसम॒नातु॑तु॒र्वणि॒¦र्धियं᳚धियंवोदेव॒या,उ॑दधिध्वे|

आवो॒ऽर्वाचः॑सुवि॒ताय॒रोद॑स्यो¦र्म॒हेव॑वृत्या॒मव॑सेसुवृ॒क्तिभिः॑|| 1||वर्ग:6

य॒ज्ञाऽय॑ज्ञा¦वः॒¦स॒म॒ना¦तु॒तु॒र्वणिः॑¦धिय᳚‌म्ऽधिय‌म्¦वः॒¦दे॒व॒ऽयाः¦ऊँ॒ इति॑¦द॒धि॒ध्वे॒|
आ¦वः॒¦अ॒र्वाचः॑¦सु॒वि॒ताय॑¦रोद॑स्योः¦म॒हे¦व॒वृ॒त्या॒‌म्¦अव॑से¦सु॒वृ॒क्तिऽभिः॑ ||

व॒व्रासो॒नयेस्व॒जाःस्वत॑वस॒¦इषं॒स्व॑रभि॒जाय᳚न्त॒धूत॑यः|

स॒ह॒स्रिया᳚सो,अ॒पांनोर्मय॑¦आ॒सागावो॒वन्द्या᳚सो॒नोक्षणः॑|| 2||

व॒व्रासः॑¦न¦ये¦स्व॒ऽजाः¦स्वऽत॑वसः¦इष᳚‌म्¦स्वः॑¦अ॒भि॒ऽजाय᳚न्त¦धूत॑यः|
स॒ह॒स्रिया᳚सः¦अ॒पा‌म्¦न¦ऊ॒र्मयः॑¦आ॒सा¦गावः॑¦वन्द्या᳚सः¦न¦उ॒क्षणः॑ ||

सोमा᳚सो॒नयेसु॒तास्तृ॒प्तांश॑वो¦हृ॒त्सुपी॒तासो᳚दु॒वसो॒नास॑ते|

ऐषा॒मंसे᳚षुर॒म्भिणी᳚वरारभे॒¦हस्ते᳚षुखा॒दिश्च॑कृ॒तिश्च॒संद॑धे|| 3||

सोमा᳚सः¦न¦ये¦सु॒ताः¦तृ॒प्त।आं᳚शवः¦हृ॒त्ऽसु¦पी॒तासः॑¦दु॒वसः॑¦न¦आस॑ते|
आ¦ए॒षा॒‌म्¦अंसे᳚षु¦र॒म्भिणी᳚ऽ‌इव¦र॒र॒भे॒¦हस्ते᳚षु¦खा॒दिः¦च॒¦कृ॒तिः¦च॒¦स‌म्¦द॒धे॒ ||

अव॒स्वयु॑क्तादि॒वआवृथा᳚ययु॒¦रम॑र्त्याः॒कश॑याचोदत॒त्मना᳚|

अ॒रे॒णव॑स्तुविजा॒ता,अ॑चुच्यवु¦र्दृ॒ळ्हानि॑चिन्म॒रुतो॒भ्राज॑दृष्टयः|| 4||

अव॑¦स्वऽयु॑क्ताः¦दि॒वः¦आ¦वृथा᳚¦य॒युः॒¦अम॑र्त्याः¦कश॑या¦चो॒द॒त॒¦त्मना᳚|
अ॒रे॒णवः॑¦तु॒वि॒ऽजा॒ताः¦अ॒चु॒च्य॒वुः॒¦दृ॒ळ्हानि॑¦चि॒त्¦म॒रुतः॑¦भ्राज॑त्ऽऋष्टयः ||

कोवो॒ऽन्तर्म॑रुतऋष्टिविद्युतो॒¦रेज॑ति॒त्मना॒हन्वे᳚वजि॒ह्वया᳚|

ध॒न्व॒च्युत॑इ॒षांनयाम॑नि¦पुरु॒प्रैषा᳚अह॒न्यो॒३॑(ओ॒)नैत॑शः|| 5||

कः¦वः॒¦अ॒न्तः¦म॒रु॒तः॒¦ऋ॒ष्टि॒ऽवि॒द्यु॒तः॒¦रेज॑ति¦त्मना᳚¦हन्वा᳚ऽ‌इव¦जि॒ह्वया᳚|
ध॒न्व॒ऽच्युतः॑¦इ॒षा‌म्¦न¦याम॑नि¦पु॒रु॒ऽप्रैषाः᳚¦अ॒ह॒न्यः॑¦न¦एत॑शः ||

क्व॑स्विद॒स्यरज॑सोम॒हस्परं॒¦क्वाव॑रंमरुतो॒यस्मि᳚न्नाय॒य|

यच्च्या॒वय॑थविथु॒रेव॒संहि॑तं॒¦व्यद्रि॑णापतथत्वे॒षम᳚र्ण॒वम्|| 6||वर्ग:7

क्व॑¦स्वि॒त्¦अ॒स्य¦रज॑सः¦म॒हः¦पर᳚‌म्¦क्व॑¦अव॑र‌म्¦म॒रु॒तः॒¦यस्मि॑न्¦आ॒ऽय॒य|
यत्¦च्य॒वय॑थ¦वि॒थु॒राऽ‌इ᳚व¦स‌म्ऽहि॑त‌म्¦वि¦अद्रि॑णा¦प॒त॒थ॒¦त्वे॒ष‌म्¦अ॒र्ण॒व‌म् ||

सा॒तिर्नवोऽम॑वती॒स्व᳚र्वती¦त्वे॒षाविपा᳚कामरुतः॒पिपि॑ष्वती|

भ॒द्रावो᳚रा॒तिःपृ॑ण॒तोनदक्षि॑णा¦पृथु॒ज्रयी᳚असु॒र्ये᳚व॒जञ्ज॑ती|| 7||

सा॒तिः¦न¦वः॒¦अम॑ऽवती¦स्वः॑ऽवती¦त्वे॒षा¦विऽपा᳚का¦म॒रु॒तः॒¦पिपि॑ष्वती|
भ॒द्रा¦वः॒¦रा॒तिः¦पृ॒ण॒तः¦न¦दक्षि॑णा¦पृ॒थु॒ऽज्रयी᳚¦अ॒सु॒र्या᳚ऽ‌इव¦जंज॑ती ||

प्रति॑ष्टोभन्ति॒सिन्ध॑वःप॒विभ्यो॒¦यद॒भ्रियां॒वाच॑मुदी॒रय᳚न्ति|

अव॑स्मयन्तवि॒द्युतः॑पृथि॒व्यां¦यदी᳚घृ॒तंम॒रुतः॑प्रुष्णु॒वन्ति॑|| 8||

प्रति॑¦स्तो॒भ॒न्ति॒¦सिन्ध॑वः¦प॒विऽभ्यः॑¦यत्¦अ॒भ्रिया᳚‌म्¦वाच᳚‌म्¦उ॒त्ऽई॒रय᳚न्ति|
अव॑¦स्म॒य॒न्त॒¦वि॒ऽद्युतः॑¦पृ॒थि॒व्या‌म्¦यदि॑¦घृ॒त‌म्¦म॒रुतः॑¦प्रु॒ष्णु॒वन्ति॑ ||

असू᳚त॒पृश्नि᳚र्मह॒तेरणा᳚य¦त्वे॒षम॒यासां᳚म॒रुता॒मनी᳚कम्|

तेस॑प्स॒रासो᳚ऽजनय॒न्ताभ्व॒¦मादित्‌स्व॒धामि॑षि॒रांपर्य॑पश्यन्|| 9||

असू᳚त¦पृश्निः॑¦म॒ह॒ते¦रणा᳚य¦त्वे॒ष‌म्¦अ॒यासा᳚‌म्¦म॒रुता᳚‌म्¦अनी᳚क‌म्|
ते¦स॒प्स॒रासः॑¦अ॒ज॒न॒य॒न्त॒¦अभ्व᳚‌म्¦आत्¦इत्¦स्व॒धा‌म्¦इ॒षि॒रा‌म्¦परि॑¦अ॒प॒श्य॒न् ||

ए॒षवः॒स्तोमो᳚मरुतइ॒यंगी¦र्मा᳚न्दा॒र्यस्य॑मा॒न्यस्य॑का॒रोः|

एषाया᳚सीष्टत॒न्वे᳚व॒यां¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 10||

ए॒षः¦वः॒¦स्तोमः॑¦म॒रु॒तः॒¦इ॒य‌म्¦गीः¦मा॒न्दा॒र्यस्य॑¦मा॒न्यस्य॑¦का॒रोः|
आ¦इ॒षा¦या॒सी॒ष्ट॒¦त॒न्वे᳚¦व॒या‌म्¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[48] महश्चिदित्यष्टर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्यइंद्रस्त्रिष्टुप् द्वितीयाविराट् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:169}{अनुवाक:23, सूक्त:5}
म॒हश्चि॒त्त्वमि᳚न्द्रय॒तए॒तान्¦म॒हश्चि॑दसि॒त्यज॑सोवरू॒ता|

सनो᳚वेधोम॒रुतां᳚चिकि॒त्वान्¦त्सु॒म्नाव॑नुष्व॒तव॒हिप्रेष्ठा᳚|| 1||वर्ग:8

म॒हः¦चि॒त्¦त्व‌म्¦इ॒न्द्र॒¦य॒तः¦ए॒तान्¦म॒हः¦चि॒त्¦अ॒सि॒¦त्यज॑सः¦व॒रू॒ता|
सः¦नः॒¦वे॒धः॒¦म॒रुता᳚‌म्¦चि॒कि॒त्वान्¦सु॒म्ना¦व॒नु॒ष्व॒¦तव॑¦हि¦प्रेष्ठा᳚ ||

अयु॑ज्र॒न्तइ᳚न्द्रवि॒श्वकृ॑ष्टी¦र्विदा॒नासो᳚नि॒ष्षिधो᳚मर्त्य॒त्रा|म॒रुतां᳚पृत्सु॒तिर्हास॑माना॒¦स्व᳚र्मीळ्हस्यप्र॒धन॑स्यसा॒तौ|| 2||

अयु॑ज्रन्¦ते¦इ॒न्द्र॒¦वि॒श्वऽकृ॑ष्टीः¦वि॒दा॒नासः॑¦निः॒ऽसिधः॑¦म॒र्त्य॒ऽत्रा | म॒रुता᳚‌म्¦पृ॒त्सु॒तिः¦हास॑माना¦स्वः॑ऽमीळ्हस्य¦प्र॒ऽधन॑स्य¦सा॒तौ ||

अम्य॒क्‌सात॑इन्द्रऋ॒ष्टिर॒स्मे¦सने॒म्यभ्वं᳚म॒रुतो᳚जुनन्ति|

अ॒ग्निश्चि॒द्धिष्मा᳚त॒सेशु॑शु॒क्वा¦नापो॒नद्वी॒पंदध॑ति॒प्रयां᳚सि|| 3||

अम्य॑क्¦सा¦ते॒¦इ॒न्द्र॒¦ऋ॒ष्टिः¦अ॒स्मे इति॑¦सने᳚मि¦अभ्व᳚‌म्¦म॒रुतः॑¦जु॒न॒न्ति॒|
अ॒ग्निः¦चि॒त्¦हि¦स्म॒¦अ॒त॒से¦शु॒शु॒क्वान्¦आपः॑¦न¦द्वी॒प‌म्¦दध॑ति¦प्रयां᳚सि ||

त्वंतून॑इन्द्र॒तंर॒यिंदा॒,¦ओजि॑ष्ठया॒दक्षि॑णयेवरा॒तिम्|

स्तुत॑श्च॒यास्ते᳚च॒कन᳚न्तवा॒योः¦स्तनं॒नमध्वः॑पीपयन्त॒वाजैः᳚|| 4||

त्व‌म्¦तु¦नः॒¦इ॒न्द्र॒¦त‌म्¦र॒यि‌म्¦दाः॒¦ओजि॑ष्ठया¦दक्षि॑णयाऽ‌इव¦रा॒ति‌म्|
स्तुतः॑¦च॒¦याः¦ते॒¦च॒कन᳚न्त¦वा॒योः¦स्तन᳚‌म्¦न¦मध्वः॑¦पी॒प॒य॒न्त॒¦वाजैः᳚ ||

त्वेराय॑इन्द्रतो॒शत॑माः¦प्रणे॒तारः॒कस्य॑चिदृता॒योः|

तेषुणो᳚म॒रुतो᳚मृळयन्तु॒¦येस्मा᳚पु॒रागा᳚तू॒यन्ती᳚वदे॒वाः|| 5||

त्वे इति॑¦रायः॑¦इ॒न्द्र॒¦तो॒शऽत॑माः¦प्र॒ऽने॒तारः॑¦कस्य॑¦चि॒त्¦ऋ॒त॒ऽयोः|
ते¦सु¦नः॒¦म॒रुतः॑¦मृ॒ळ॒य॒न्तु॒¦ये¦स्म॒¦पु॒रा¦गा॒तु॒यन्ति॑ऽ‌इव¦दे॒वाः ||

प्रति॒प्रया᳚हीन्द्रमी॒ळ्हुषो॒नॄन्¦म॒हःपार्थि॑वे॒सद॑नेयतस्व|

अध॒यदे᳚षांपृथुबु॒ध्नास॒एता᳚¦स्ती॒र्थेनार्यःपौंस्या᳚नित॒स्थुः|| 6||वर्ग:9

प्रति॑¦प्र¦या॒हि॒¦इ॒न्द्र॒¦मी॒ळ्हुषः॑¦नॄन्¦म॒हः¦पार्थि॑वे¦सद॑ने¦य॒त॒स्व॒|
अध॑¦यत्¦ए॒षा॒‌म्¦पृ॒थु॒ऽबु॒ध्नासः॑¦एताः᳚¦ती॒र्थे¦न¦अ॒र्यः¦पौंस्या᳚नि¦त॒स्थुः ||

प्रति॑घो॒राणा॒मेता᳚नाम॒यासां᳚¦म॒रुतां᳚शृण्वआय॒तामु॑प॒ब्दिः|

येमर्त्यं᳚पृतना॒यन्त॒मूमै᳚¦रृणा॒वानं॒नप॒तय᳚न्त॒सर्गैः᳚|| 7||

प्रति॑¦घो॒राणा᳚‌म्¦एता᳚ना‌म्¦अ॒यासा᳚‌म्¦म॒रुता᳚‌म्¦शृ॒ण्वे॒¦आ॒ऽय॒ता‌म्¦उ॒प॒ब्दिः|
ये¦मर्त्य᳚‌म्¦पृ॒त॒ना॒ऽयन्त᳚‌म्¦ऊमैः᳚¦ऋ॒ण॒ऽवान᳚‌म्¦न¦प॒तय᳚न्त¦सर्गैः᳚ ||

त्वंमाने᳚भ्यइन्द्रवि॒श्वज᳚न्या॒¦रदा᳚म॒रुद्भिः॑शु॒रुधो॒गो,अ॑ग्राः|

स्तवा᳚नेभिःस्तवसेदेवदे॒वै¦र्वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 8||

त्व‌म्¦माने᳚भ्यः¦इ॒न्द्र॒¦वि॒श्वऽज᳚न्या¦रद॑¦म॒रुत्ऽभिः॑¦शु॒रुधः॑¦गो।आ॑ग्राः|
स्तवा᳚नेभिः¦स्त॒व॒से॒¦दे॒व॒¦दे॒वैः¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[49] ननूनमिति पंचर्चस्य सूक्तस्यप्रथमतृतीयाचतुर्थीनामृचामिंद्रोगस्त्यो द्वितीयापंचम्योरगस्यऋषिरिंद्रोदेवता आद्याबृहती ततस्तिस्रोनुष्टुभोंत्यात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:170}{अनुवाक:23, सूक्त:6}
ननू॒नमस्ति॒नोश्वः¦कस्तद्‌वे᳚द॒यदद्भु॑तम्|

अ॒न्यस्य॑चि॒त्तम॒भिसं᳚च॒रेण्य॑¦मु॒ताधी᳚तं॒विन॑श्यति|| 1||वर्ग:10

न¦नू॒न‌म्¦अस्ति॑¦नो इति॑¦श्वः¦कः¦तत्¦वे॒द॒¦यत्¦अद्भु॑त‌म्|
अ॒न्यस्य॑¦चि॒त्त‌म्¦अ॒भि¦स॒‌म्ऽच॒रेण्य᳚‌म्¦उ॒त¦आऽधी᳚त‌म्¦वि¦न॒श्य॒ति॒ ||

किंन॑इन्द्रजिघांससि॒¦भ्रात॑रोम॒रुत॒स्तव॑|तेभिः॑कल्पस्वसाधु॒या¦मानः॑स॒मर॑णेवधीः|| 2||

कि‌म्¦नः॒¦इ॒न्द्र॒¦जि॒घां॒स॒सि॒¦भ्रात॑रः¦म॒रुतः॑¦तव॑ | तेभिः॑¦क॒ल्प॒स्व॒¦सा॒धु॒ऽया¦मा¦नः॒¦स॒‌म्।आर॑णे¦व॒धीः॒ ||

किंनो᳚भ्रातरगस्त्य॒¦सखा॒सन्नति॑मन्यसे|वि॒द्माहिते॒यथा॒मनो॒¦ऽस्मभ्य॒मिन्नदि॑त्ससि|| 3||

कि‌म्¦नः॒¦भ्रा॒तः॒¦अ॒ग॒स्त्य॒¦सखा᳚¦सन्¦अति॑¦म॒न्य॒से॒ | वि॒द्म¦हि¦ते॒¦यथा᳚¦मनः॑¦अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦इत्¦न¦दि॒त्स॒सि॒ ||

अरं᳚कृण्वन्तु॒वेदिं॒¦सम॒ग्निमि᳚न्धतांपु॒रः|तत्रा॒मृत॑स्य॒चेत॑नं¦य॒ज्ञंते᳚तनवावहै|| 4||

अर᳚‌म्¦कृ॒ण्व॒न्तु॒¦वेदि᳚‌म्¦स‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦इ॒न्ध॒ता॒‌म्¦पु॒रः | तत्र॑¦अ॒मृत॑स्य¦चेत॑न‌म्¦य॒ज्ञ‌म्¦ते॒¦त॒न॒वा॒व॒है॒ ||

त्वमी᳚शिषेवसुपते॒वसू᳚नां॒¦त्वंमि॒त्राणां᳚मित्रपते॒धेष्ठः॑|

इन्द्र॒त्वंम॒रुद्भिः॒संव॑द॒स्वा¦ध॒प्राशा᳚नऋतु॒थाह॒वींषि॑|| 5||

त्व‌म्¦ई॒शि॒षे॒¦व॒सु॒ऽप॒ते॒¦वसू᳚ना‌म्¦त्व‌म्¦मि॒त्राणा᳚‌म्¦मि॒त्र॒ऽप॒ते॒¦धेष्ठः॑|
इन्द्र॑¦त्व‌म्¦म॒रुत्ऽभिः॑¦स‌म्¦व॒द॒स्व॒¦अध॑¦प्र¦अ॒शा॒न॒¦ऋ॒तु॒ऽथा¦ह॒वींषि॑ ||

[50] प्रतिवइति षडृचस्य सूक्तस्यागस्त्योमरुतः अंत्यानांचतसृणांमरुत्वानिंद्रस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:171}{अनुवाक:23, सूक्त:7}
प्रति॑वए॒नानम॑सा॒हमे᳚मि¦सू॒क्तेन॑भिक्षेसुम॒तिंतु॒राणा᳚म्|

र॒रा॒णता᳚मरुतोवे॒द्याभि॒¦र्निहेळो᳚ध॒त्तविमु॑चध्व॒मश्वा॑न्|| 1||वर्ग:11

प्रति॑¦वः॒¦ए॒ना¦नम॑सा¦अ॒ह‌म्¦ए॒मि॒¦सु॒।औ॒क्तेन॑¦भि॒क्षे॒¦सु॒ऽम॒ति‌म्¦तु॒राणा᳚‌म्|
र॒रा॒णता᳚¦म॒रु॒तः॒¦वे॒द्याभिः॑¦नि¦हेळः॑¦ध॒त्त¦वि¦मु॒च॒ध्व॒‌म्¦अश्वा॑न् ||

ए॒षवः॒स्तोमो᳚मरुतो॒नम॑स्वान्¦हृ॒दात॒ष्टोमन॑साधायिदेवाः|

उपे॒माया᳚त॒मन॑साजुषा॒णा¦यू॒यंहिष्ठानम॑स॒इद्‌वृ॒धासः॑|| 2||

ए॒षः¦वः॒¦स्तोमः॑¦म॒रु॒तः॒¦नम॑स्वान्¦हृ॒दा¦त॒ष्टः¦मन॑सा¦धा॒यि॒¦दे॒वाः॒|
उप॑¦ई॒‌म्¦आ¦या॒त॒¦मन॑सा¦जु॒षा॒णाः¦यू॒य‌म्¦हि¦स्थ¦नम॑सः¦इत्¦वृ॒धासः॑ ||

स्तु॒तासो᳚नोम॒रुतो᳚मृळयन्तू॒¦तस्तु॒तोम॒घवा॒शम्भ॑विष्ठः|

ऊ॒र्ध्वानः॑सन्तुको॒म्यावना॒¦न्यहा᳚नि॒विश्वा᳚मरुतोजिगी॒षा|| 3||

स्तु॒तासः॑¦नः॒¦म॒रुतः॑¦मृ॒ळ॒य॒न्तु॒¦उ॒त¦स्तु॒तः¦म॒घऽवा᳚¦श‌म्ऽभ॑विष्ठः|
ऊ॒र्ध्वा¦नः॒¦स॒न्तु॒¦को॒म्या¦वना᳚नि¦अहा᳚नि¦विश्वा᳚¦म॒रु॒तः॒¦जि॒गी॒षा ||

अ॒स्माद॒हंत॑वि॒षादीष॑माण॒¦इन्द्रा᳚द्‌भि॒याम॑रुतो॒रेज॑मानः|

यु॒ष्मभ्यं᳚ह॒व्यानिशि॑तान्यास॒न्¦तान्या॒रेच॑कृमामृ॒ळता᳚नः|| 4||

अ॒स्मात्¦अ॒ह‌म्¦त॒वि॒षात्¦ईष॑माणः¦इन्द्रा᳚त्¦भि॒या¦म॒रु॒तः॒¦रेज॑मानः|
यु॒ष्मभ्य᳚‌म्¦ह॒व्या¦निऽशि॑तानि¦आ॒स॒न्¦तानि॑¦आ॒रे¦च॒कृ॒म॒¦मृ॒ळत॑¦नः॒ ||

येन॒माना᳚सश्चि॒तय᳚न्तउ॒स्रा¦व्यु॑ष्टिषु॒शव॑सा॒शश्व॑तीनाम्|

सनो᳚म॒रुद्भि᳚र्वृषभ॒श्रवो᳚धा,¦उ॒ग्रउ॒ग्रेभिः॒स्थवि॑रःसहो॒दाः|| 5||

येन॑¦माना᳚सः¦चि॒तय᳚न्ते¦उ॒स्राः¦वि।औ᳚ष्टिषु¦शव॑सा¦शश्व॑तीना‌म्|
सः¦नः॒¦म॒रुत्ऽभिः॑¦वृ॒ष॒भ॒¦श्रवः॑¦धाः॒¦उ॒ग्रः¦उ॒ग्रेभिः॑¦स्थवि॑रः¦स॒हः॒ऽदाः ||

त्वंपा᳚हीन्द्र॒सही᳚यसो॒नॄन्¦भवा᳚म॒रुद्भि॒रव॑यातहेळाः|

सु॒प्र॒के॒तेभिः॑सास॒हिर्दधा᳚नो¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 6||

त्व‌म्¦पा॒हि॒¦इ॒न्द्र॒¦सही᳚यसः¦नॄन्¦भव॑¦म॒रुत्ऽभिः॑¦अव॑यातऽहेळाः|
सु॒ऽप्र॒के॒तेभिः॑¦स॒स॒हिः¦दधा᳚नः¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[51] चित्रोवइति तृचस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्यो मरुतो गायत्री |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:172}{अनुवाक:23, सूक्त:8}
चि॒त्रोवो᳚ऽस्तु॒याम॑¦श्चि॒त्रऊ॒तीसु॑दानवः|मरु॑तो॒,अहि॑भानवः|| 1||वर्ग:12

चि॒त्रः¦वः॒¦अ॒स्तु॒¦यामः॑¦चि॒त्रः¦ऊ॒ती¦सु॒ऽदा॒न॒वः॒ | मरु॑तः¦अहि॑ऽभानवः ||

आ॒रेसावः॑सुदानवो॒¦मरु॑तऋञ्ज॒तीशरुः॑|आ॒रे,अश्मा॒यमस्य॑थ|| 2||

आ॒रे¦सा¦वः॒¦सु॒ऽदा॒न॒वः॒¦मरु॑तः¦ऋं॒ज॒ती¦शरुः॑ | आ॒रे¦अश्मा᳚¦य‌म्¦अस्य॑थ ||

तृ॒ण॒स्क॒न्दस्य॒नुविशः॒¦परि॑वृङ्क्तसुदानवः|ऊ॒र्ध्वान्‌नः॑कर्तजी॒वसे᳚|| 3||

तृ॒ण॒ऽस्क॒न्दस्य॑¦नु¦विशः॑¦परि॑¦वृ॒ङ्क्त॒¦सु॒ऽदा॒न॒वः॒ | ऊ॒र्ध्वान्¦नः॒¦क॒र्त॒¦जी॒वसे᳚ ||

[52] गायत्सामेति त्रयोदशर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्यइंद्रस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:173}{अनुवाक:23, सूक्त:9}
गाय॒त्‌साम॑नभ॒न्य१॑(अं॒)यथा॒वे¦रर्चा᳚म॒तद्‌वा᳚वृधा॒नंस्व᳚र्वत्|

गावो᳚धे॒नवो᳚ब॒र्हिष्यद॑ब्धा॒,¦आयत्‌स॒द्मानं᳚दि॒व्यंविवा᳚सान्|| 1||वर्ग:13

गाय॑त्¦साम॑¦न॒भ॒न्य᳚‌म्¦यथा᳚¦वेः¦अर्चा᳚म¦तत्¦व॒वृ॒धा॒न‌म्¦स्वः॑ऽवत्|
गावः॑¦धे॒नवः॑¦ब॒र्हिषि॑¦अद॑ब्धाः¦आ¦यत्¦स॒द्मान᳚‌म्¦दि॒व्य‌म्¦विवा᳚सान् ||

अर्च॒द्‌वृषा॒वृष॑भिः॒स्वेदु॑हव्यै¦र्मृ॒गोनाश्नो॒,अति॒यज्जु॑गु॒र्यात्|

प्रम᳚न्द॒युर्म॒नांगू᳚र्त॒होता॒¦भर॑ते॒मर्यो᳚मिथु॒नायज॑त्रः|| 2||

अर्च॑त्¦वृषा᳚¦वृष॑ऽभिः¦स्व॒ऽ‌इदु॑हव्यैः¦मृ॒गः¦न¦अश्नः॑¦अति॑¦यत्¦जु॒गु॒र्यात्|
प्र¦म॒न्द॒युः¦म॒ना‌म्¦गू॒र्त॒¦होता᳚¦भर॑ते¦मर्यः॑¦मि॒थु॒ना¦यज॑त्रः ||

नक्ष॒द्धोता॒परि॒सद्म॑मि॒तायन्¦भर॒द्‌गर्भ॒माश॒रदः॑पृथि॒व्याः|

क्रन्द॒दश्वो॒नय॑मानोरु॒वद्‌गौ¦र॒न्तर्दू॒तोनरोद॑सीचर॒द्‌वाक्|| 3||

नक्ष॑त्¦होता᳚¦परि॑¦सद्म॑¦मि॒ता¦यन्¦भर॑त्¦गर्भ᳚‌म्¦आ¦श॒रदः॑¦पृ॒थि॒व्याः|
क्रन्द॑त्¦अश्वः॑¦नय॑मानः¦रु॒वत्¦गौः¦अ॒न्तः¦दू॒तः¦न¦रोद॑सी॒ इति॑¦च॒र॒त्¦वाक् ||

ताक॒र्माष॑तरास्मै॒¦प्रच्यौ॒त्नानि॑देव॒यन्तो᳚भरन्ते|

जुजो᳚ष॒दिन्द्रो᳚द॒स्मव॑र्चा॒¦नास॑त्येव॒सुग्म्यो᳚रथे॒ष्ठाः|| 4||

ता¦क॒र्म॒¦अष॑ऽतरा¦अ॒स्मै॒¦प्र¦च्यौ॒त्नानि॑¦दे॒व॒ऽयन्तः॑¦भ॒र॒न्ते॒|
जुजो᳚षत्¦इन्द्रः॑¦द॒स्मऽव॑र्चाः¦नास॑त्याऽ‌इव¦सुग्म्यः॑¦र॒थे॒ऽस्थाः ||

तमु॑ष्टु॒हीन्द्रं॒योह॒सत्वा॒¦यःशूरो᳚म॒घवा॒योर॑थे॒ष्ठाः|

प्र॒ती॒चश्चि॒द्‌योधी᳚या॒न्‌वृष᳚ण्वान्¦वव॒व्रुष॑श्चि॒त्तम॑सोविह॒न्ता|| 5||

त‌म्¦उँ॒ इति॑¦स्तु॒हि॒¦इन्द्र᳚‌म्¦यः¦ह॒¦सत्वा᳚¦यः¦शूरः॑¦म॒घऽवा᳚¦यः¦र॒थे॒ऽस्थाः|
प्र॒ती॒चः¦चि॒त्¦योधी᳚यान्¦वृष॑ण्ऽवान्¦व॒व॒व्रुषः॑¦चि॒त्¦तम॑सः¦वि॒ऽह॒न्ता ||

प्रयदि॒त्थाम॑हि॒नानृभ्यो॒,अ¦स्त्यरं॒रोद॑सीक॒क्ष्ये॒३॑(ए॒)नास्मै᳚|

संवि᳚व्य॒इन्द्रो᳚वृ॒जनं॒नभूमा॒¦भर्ति॑स्व॒धावाँ᳚,ओप॒शमि॑व॒द्याम्|| 6||वर्ग:14

प्र¦यत्¦इ॒त्था¦म॒हि॒ना¦नृऽभ्यः॑¦अस्ति॑¦अर᳚‌म्¦रोद॑सी॒ इति॑¦क॒क्ष्ये॒३॒॑ इति॑¦न¦अ॒स्मै॒|
स‌म्¦वि॒व्ये॒¦इन्द्रः॑¦वृ॒जन᳚‌म्¦न¦भूम॑¦भर्ति॑¦स्व॒धाऽवा᳚न्¦ओ॒प॒श‌म्ऽ‌इ᳚व¦द्या‌म् ||

स॒मत्सु॑त्वाशूरस॒तामु॑रा॒णं¦प्र॑प॒थिन्त॑मंपरितंस॒यध्यै᳚|

स॒जोष॑स॒इन्द्रं॒मदे᳚क्षो॒णीः¦सू॒रिंचि॒द्‌ये,अ॑नु॒मद᳚न्ति॒वाजैः᳚|| 7||

स॒मत्ऽसु॑¦त्वा॒¦शू॒र॒¦स॒ता‌म्¦उ॒रा॒ण‌म्¦प्र॒प॒थिन्ऽत॑म‌म्¦प॒रि॒ऽतं॒स॒यध्यै᳚|
स॒ऽजोष॑सः¦इन्द्र᳚‌म्¦मदे᳚¦क्षो॒णीः¦सू॒रि‌म्¦चि॒त्¦ये¦अ॒नु॒ऽमद᳚न्ति¦वाजैः᳚ ||

ए॒वाहिते॒शंसव॑नासमु॒द्र¦आपो॒यत्त॑आ॒सुमद᳚न्तिदे॒वीः|

विश्वा᳚ते॒,अनु॒जोष्या᳚भू॒द्गौः¦सू॒रीँश्चि॒द्‌यदि॑धि॒षावेषि॒जना॑न्|| 8||

ए॒व¦हि¦ते॒¦श‌म्¦सव॑ना¦स॒मु॒द्रे¦आपः॑¦यत्¦ते॒¦आ॒सु¦मद᳚न्ति¦दे॒वीः|
विश्वा᳚¦ते॒¦अनु॑¦जोष्या᳚¦भू॒त्¦गौः¦सू॒रीन्¦चि॒त्¦यदि॑¦धि॒षा¦वेषि॑¦जना॑न् ||

असा᳚म॒यथा᳚सुष॒खाय॑एन¦स्वभि॒ष्टयो᳚न॒रांनशंसैः᳚|

अस॒द्‌यथा᳚न॒इन्द्रो᳚वन्दने॒ष्ठा¦स्तु॒रोनकर्म॒नय॑मानउ॒क्था|| 9||

असा᳚म¦यथा᳚¦सु॒ऽस॒खायः॑¦ए॒न॒¦सु॒।आ॒भि॒ष्टयः॑¦न॒रा‌म्¦न¦शंसैः᳚|
अस॑त्¦यथा᳚¦नः॒¦इन्द्रः॑¦व॒न्द॒ने॒ऽस्थाः¦तु॒रः¦न¦कर्म॑¦नय॑मानः¦उ॒क्था ||

विष्प॑र्धसोन॒रांनशंसै᳚¦र॒स्माका᳚स॒दिन्द्रो॒वज्र॑हस्तः|

मि॒त्रा॒युवो॒नपूर्प॑तिं॒सुशि॑ष्टौ¦मध्या॒युव॒उप॑शिक्षन्तिय॒ज्ञैः|| 10||

विऽस्प॑र्धसः¦न॒रा‌म्¦न¦शंसैः᳚¦अ॒स्माक॑¦अ॒स॒त्¦इन्द्रः॑¦वज्र॑ऽहस्तः|
मि॒त्र॒ऽयुवः॑¦न¦पूःऽप॑ति‌म्¦सुऽशि॑ष्टौ¦म॒ध्य॒ऽयुवः॑¦उप॑¦शि॒क्ष॒न्ति॒¦य॒ज्ञैः ||

य॒ज्ञोहिष्मेन्द्रं॒कश्चि॑दृ॒न्धञ्जु॑हुरा॒णश्चि॒न्मन॑सापरि॒यन्|

ती॒र्थेनाच्छा᳚तातृषा॒णमोको᳚¦दी॒र्घोनसि॒ध्रमाकृ॑णो॒त्यध्वा᳚|| 11||वर्ग:15

य॒ज्ञः¦हि¦स्म॒¦इन्द्र᳚‌म्¦कः¦चि॒त्¦ऋ॒न्धन्¦जु॒हु॒रा॒णः¦चि॒त्¦मन॑सा¦प॒रि॒ऽयन्|
ती॒र्थे¦न¦अच्छ॑¦त॒तृ॒षा॒ण‌म्¦ओकः॑¦दी॒र्घः¦न¦सि॒ध्र‌म्¦आ¦कृ॒णो॒ति॒¦अध्वा᳚ ||

मोषूण॑इ॒न्द्रात्र॑पृ॒त्सुदे॒वै¦रस्ति॒हिष्मा᳚तेशुष्मिन्नव॒याः|

म॒हश्चि॒द्‌यस्य॑मी॒ळ्हुषो᳚य॒व्या¦ह॒विष्म॑तोम॒रुतो॒वन्द॑ते॒गीः|| 12||

मो इति॑¦सु¦नः॒¦इ॒न्द्र॒¦अत्र॑¦पृ॒त्ऽसु¦दे॒वैः¦अस्ति॑¦हि¦स्म॒¦ते॒¦शु॒ष्मि॒न्¦अ॒व॒ऽयाः|
म॒हः¦चि॒त्¦यस्य॑¦मी॒ळ्हुषः॑¦य॒व्या¦ह॒विष्म॑तः¦म॒रुतः॑¦वन्द॑ते¦गीः ||

ए॒षस्तोम॑इन्द्र॒तुभ्य॑म॒स्मे,¦ए॒तेन॑गा॒तुंह॑रिवोविदोनः|

आनो᳚ववृत्याःसुवि॒ताय॑देव¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 13||

ए॒षः¦स्तोमः॑¦इ॒न्द्र॒¦तुभ्य᳚‌म्¦अ॒स्मे इति॑¦ए॒तेन॑¦गा॒तु‌म्¦ह॒रि॒ऽवः॒¦वि॒दः॒¦नः॒|
आ¦नः॒¦व॒वृ॒त्याः॒¦सु॒वि॒ताय॑¦दे॒व॒¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[53] त्वंराजेति दशर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्यइंद्रस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:174}{अनुवाक:23, सूक्त:10}
त्वंराजे᳚न्द्र॒येच॑दे॒वा¦रक्षा॒नॄन्‌पा॒ह्य॑सुर॒त्वम॒स्मान्|

त्वंसत्प॑तिर्म॒घवा᳚न॒स्तरु॑त्र॒¦स्त्वंस॒त्योवस॑वानःसहो॒दाः|| 1||वर्ग:16

त्व‌म्¦राजा᳚¦इ॒न्द्र॒¦ये¦च॒¦दे॒वाः¦रक्ष॑¦नॄन्¦पा॒हि¦अ॒सु॒र॒¦त्व‌म्¦अ॒स्मान्|
त्व‌म्¦सत्ऽप॑तिः¦म॒घऽवा᳚¦नः॒¦तरु॑त्रः¦त्व‌म्¦स॒त्यः¦वस॑वानः¦स॒हः॒ऽदाः ||

दनो॒विश॑इन्द्रमृ॒ध्रवा᳚चः¦स॒प्तयत्‌पुरः॒शर्म॒शार॑दी॒र्दर्त्|

ऋ॒णोर॒पो,अ॑नव॒द्यार्णा॒¦यूने᳚वृ॒त्रंपु॑रु॒कुत्सा᳚यरन्धीः|| 2||

दनः॑¦विशः॑¦इ॒न्द्र॒¦मृ॒ध्रऽवा᳚चः¦स॒प्त¦यत्¦पुरः॑¦शर्म॑¦शार॑दीः¦दर्त्|
ऋ॒णोः¦अ॒पः¦अ॒न॒व॒द्य॒¦अर्णाः᳚¦यूने᳚¦वृ॒त्र‌म्¦पु॒रु॒ऽकुत्सा᳚य¦र॒न्धीः॒ ||

अजा॒वृत॑इन्द्र॒शूर॑पत्नी॒¦र्द्यांच॒येभिः॑पुरुहूतनू॒नम्|

रक्षो᳚अ॒ग्निम॒शुषं॒तूर्व॑याणं¦सिं॒होनदमे॒,अपां᳚सि॒वस्तोः᳚|| 3||

अज॑¦वृतः॑¦इ॒न्द्र॒¦शूर॑ऽपत्नीः¦द्या‌म्¦च॒¦येभिः॑¦पु॒रु॒ऽहू॒त॒¦नू॒न‌म्|
रक्षो॒ इति॑¦अ॒ग्नि‌म्¦अ॒शुष᳚‌म्¦तूर्व॑याण‌म्¦सिं॒हः¦न¦दमे᳚¦अपां᳚सि¦वस्तोः᳚ ||

शेष॒न्‌नुतइ᳚न्द्र॒सस्मि॒न्‌योनौ॒¦प्रश॑स्तये॒पवी᳚रवस्यम॒ह्ना|

सृ॒जदर्णां॒स्यव॒यद्‌यु॒धागा¦स्तिष्ठ॒द्धरी᳚धृष॒तामृ॑ष्ट॒वाजा॑न्|| 4||

शेष॑न्¦नु¦ते¦इ॒न्द्र॒¦सस्मि॑न्¦योनौ᳚¦प्रऽश॑स्तये¦पवी᳚रवस्य¦म॒ह्ना|
सृ॒जत्¦अर्णां᳚सि¦अव॑¦यत्¦यु॒धा¦गाः¦तिष्ठ॑त्¦हरी॒ इति॑¦धृ॒ष॒ता¦मृ॒ष्ट॒¦वाजा॑न् ||

वह॒कुत्स॑मिन्द्र॒यस्मि᳚ञ्चा॒कन्¦त्स्यू᳚म॒न्यू,ऋ॒ज्रावात॒स्याश्वा᳚|

प्रसूर॑श्च॒क्रंवृ॑हताद॒भीके॒¦ऽभिस्पृधो᳚यासिष॒द्‌वज्र॑बाहुः|| 5||

वह॑¦कुत्स᳚‌म्¦इ॒न्द्र॒¦यस्मि॑न्¦चा॒कन्¦स्यू॒म॒न्यू इति॑¦ऋ॒ज्रा¦वात॑स्य¦अश्वा᳚|
प्र¦सूरः॑¦च॒क्र‌म्¦वृ॒ह॒ता॒त्¦अ॒भीके᳚¦अ॒भि¦स्पृधः॑¦या॒सि॒ष॒त्¦वज्र॑ऽबाहुः ||

ज॒घ॒न्वाँ,इ᳚न्द्रमि॒त्रेरू᳚ञ्¦चो॒दप्र॑वृद्धोहरिवो॒,अदा᳚शून्|

प्रयेपश्य᳚न्नर्य॒मणं॒सचा॒यो¦स्त्वया᳚शू॒र्तावह॑माना॒,अप॑त्यम्|| 6||वर्ग:17

ज॒घ॒न्वान्¦इ॒न्द्र॒¦मि॒त्रेरू᳚न्¦चो॒दऽप्र॑वृद्धः¦ह॒रि॒ऽवः॒¦अदा᳚शून्|
प्र¦ये¦पश्य॑न्¦अ॒र्य॒मण᳚‌म्¦सचा᳚¦आ॒योः¦त्वया᳚¦शू॒र्ताः¦वह॑मानाः¦अप॑त्य‌म् ||

रप॑त्‌क॒विरि᳚न्द्रा॒र्कसा᳚तौ॒¦क्षांदा॒सायो᳚प॒बर्ह॑णींकः|

कर॑त्ति॒स्रोम॒घवा॒दानु॑चित्रा॒¦निदु᳚र्यो॒णेकुय॑वाचंमृ॒धिश्रे᳚त्|| 7||

रप॑त्¦क॒विः¦इ॒न्द्र॒¦अ॒र्कऽसा᳚तौ¦क्षा‌म्¦दा॒साय॑¦उ॒प॒ऽबर्ह॑णी‌म्¦क॒रिति॑ कः|
कर॑त्¦ति॒स्रः¦म॒घऽवा᳚¦दानु॑ऽचित्राः¦नि¦दु॒र्यो॒णे¦कुय॑वाच‌म्¦मृ॒धि¦श्रे॒त् ||

सना॒तात॑इन्द्र॒नव्या॒,आगुः॒¦सहो॒नभोऽवि॑रणायपू॒र्वीः|

भि॒नत्‌पुरो॒नभिदो॒,अदे᳚वी¦र्न॒नमो॒वध॒रदे᳚वस्यपी॒योः|| 8||

सना᳚¦ता¦ते॒¦इ॒न्द्र॒¦नव्याः᳚¦आ¦अ॒गुः॒¦सहः॑¦नभः॑¦अवि॑ऽरणाय¦पू॒र्वीः|
भि॒नत्¦पुरः॑¦न¦भिदः॑¦अदे᳚वीः¦न॒नमः॑¦वधः॑¦अदे᳚वस्य¦पी॒योः ||

त्वंधुनि॑रिन्द्र॒धुनि॑मती¦रृ॒णोर॒पःसी॒रानस्रव᳚न्तीः|

प्रयत्‌स॑मु॒द्रमति॑शूर॒पर्षि॑¦पा॒रया᳚तु॒र्वशं॒यदुं᳚स्व॒स्ति|| 9||

त्व‌म्¦धुनिः॑¦इ॒न्द्र॒¦धुनि॑ऽमतीः¦ऋ॒णोः¦अ॒पः¦सी॒राः¦न¦स्रव᳚न्तीः|
प्र¦यत्¦स॒मु॒द्र‌म्¦अति॑¦शू॒र॒¦पर्षि॑¦पा॒रय॑¦तु॒र्वश᳚‌म्¦यदु᳚‌म्¦स्व॒स्ति ||

त्वम॒स्माक॑मिन्द्रवि॒श्वध॑स्या,¦अवृ॒कत॑मोन॒रांनृ॑पा॒ता|

सनो॒विश्वा᳚सांस्पृ॒धांस॑हो॒दा¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 10||

त्व‌म्¦अ॒स्माक᳚‌म्¦इ॒न्द्र॒¦वि॒श्वध॑¦स्याः॒¦अ॒वृ॒कऽत॑मः¦न॒रा‌म्¦नृ॒ऽपा॒ता|
सः¦नः॒¦विश्वा᳚सा‌म्¦स्पृ॒धा‌म्¦स॒हः॒ऽदाः¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[54] मत्स्यपायीति षडृचस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्य इंद्रोनुष्टुप् आद्यास्कंधोग्रीवी अंत्यात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:175}{अनुवाक:23, सूक्त:11}
मत्स्यपा᳚यिते॒महः॒¦पात्र॑स्येवहरिवोमत्स॒रोमदः॑|

वृषा᳚ते॒वृष्ण॒इन्दु᳚¦र्वा॒जीस॑हस्र॒सात॑मः|| 1||वर्ग:18

मत्सि॑¦अपा᳚यि¦ते॒¦महः॑¦पात्र॑स्यऽ‌इव¦ह॒रि॒ऽवः¦म॒त्स॒रः¦मदः॑|
वृषा᳚¦ते॒¦वृष्णे᳚¦इन्दुः॑¦वा॒जी¦स॒ह॒स्र॒ऽसात॑मः ||

आन॑स्तेगन्तुमत्स॒रो¦वृषा॒मदो॒वरे᳚ण्यः|स॒हावाँ᳚,इन्द्रसान॒सिः¦पृ॑तना॒षाळम॑र्त्यः|| 2||

आ¦नः॒¦ते॒¦ग॒न्तु॒¦म॒त्स॒रः¦वृषा᳚¦मदः॑¦वरे᳚ण्यः | स॒हऽवा᳚न्¦इ॒न्द्र॒¦सा॒न॒सिः¦पृ॒त॒ना॒षाट्¦अम॑र्त्यः ||

त्वंहिशूरः॒सनि॑ता¦चो॒दयो॒मनु॑षो॒रथ᳚म्|स॒हावा॒न्‌दस्यु॑मव्र॒त¦मोषः॒पात्रं॒नशो॒चिषा᳚|| 3||

त्व‌म्¦हि¦शूरः॑¦सनि॑ता¦चो॒दयः॑¦मनु॑षः¦रथ᳚‌म् | स॒हऽवा᳚न्¦दस्यु᳚‌म्¦अ॒व्र॒त‌म्¦ओषः॑¦पात्र᳚‌म्¦न¦शो॒चिषा᳚ ||

मु॒षा॒यसूर्यं᳚कवे¦च॒क्रमीशा᳚न॒ओज॑सा|वह॒शुष्णा᳚यव॒धं¦कुत्सं॒वात॒स्याश्वैः᳚|| 4||

मु॒षा॒य¦सूर्य᳚‌म्¦क॒वे॒¦च॒क्र‌म्¦ईशा᳚नः¦ओज॑सा | वह॑¦शुष्णा᳚य¦व॒ध‌म्¦कुत्स᳚‌म्¦वात॑स्य¦अश्वैः᳚ ||

शु॒ष्मिन्त॑मो॒हिते॒मदो᳚¦द्यु॒म्निन्त॑मउ॒तक्रतुः॑|वृ॒त्र॒घ्नाव॑रिवो॒विदा᳚¦मंसी॒ष्ठा,अ॑श्व॒सात॑मः|| 5||

शु॒ष्मिन्ऽत॑मः¦हि¦ते॒¦मदः॑¦द्यु॒म्निन्ऽत॑मः¦उ॒त¦क्रतुः॑ | वृ॒त्र॒ऽघ्ना¦व॒रि॒वः॒ऽविदा᳚¦मं॒सी॒ष्ठाः¦अ॒श्व॒ऽसात॑मः ||

यथा॒पूर्वे᳚भ्योजरि॒तृभ्य॑इन्द्र॒¦मय॑इ॒वापो॒नतृष्य॑तेब॒भूथ॑|

तामनु॑त्वानि॒विदं᳚जोहवीमि¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 6||

यथा᳚¦पूर्वे᳚भ्यः¦ज॒रि॒तृऽभ्यः॑¦इ॒न्द्र॒¦मयः॑ऽ‌इव¦आपः॑¦न¦तृष्य॑ते¦ब॒भूथ॑|
ता‌म्¦अनु॑¦त्वा॒¦नि॒ऽविद᳚‌म्¦जो॒ह॒वी॒मि॒¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[55] मत्सिनइति षडृचस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्य इंद्रोनुष्टुबन्त्या त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:176}{अनुवाक:23, सूक्त:12}
मत्सि॑नो॒वस्य॑इष्टय॒¦इन्द्र॑मिन्दो॒वृषावि॑श|ऋ॒घा॒यमा᳚णइन्वसि॒¦शत्रु॒मन्ति॒नवि᳚न्दसि|| 1||वर्ग:19

मत्सि॑¦नः॒¦वस्यः॑ऽ‌इष्टये¦इन्द्र᳚‌म्¦इ॒न्दो॒ इति॑¦वृषा᳚¦आ¦वि॒श॒ | ऋ॒घा॒यमा᳚णः¦इ॒न्व॒सि॒¦शत्रु᳚‌म्¦अन्ति॑¦न¦वि॒न्द॒सि॒ ||

तस्मि॒न्नावे᳚शया॒गिरो॒¦यएक॑श्चर्षणी॒नाम्|अनु॑स्व॒धायमु॒प्यते॒¦यवं॒नचर्कृ॑ष॒द्‌वृषा᳚|| 2||

तस्मि॑न्¦आ¦वे॒श॒य॒¦गिरः॑¦यः¦एकः॑¦च॒र्ष॒णी॒ना‌म् | अनु॑¦स्व॒धा¦य‌म्¦उ॒प्यते᳚¦यव᳚‌म्¦न¦चर्कृ॑षत्¦वृषा᳚ ||

यस्य॒विश्वा᳚नि॒हस्त॑योः॒¦पञ्च॑क्षिती॒नांवसु॑|स्पा॒शय॑स्व॒यो,अ॑स्म॒ध्रुग्¦दि॒व्येवा॒शनि॑र्जहि|| 3||

यस्य॑¦विश्वा᳚नि¦हस्त॑योः¦पंच॑¦क्षि॒ती॒ना‌म्¦वसु॑ | स्पा॒शय॑स्व¦यः¦अ॒स्म॒ऽध्रुक्¦दि॒व्याऽ‌इ᳚व¦अ॒शनिः॑¦ज॒हि॒ ||

असु᳚न्वन्तंसमंजहि¦दू॒णाशं॒योनते॒मयः॑|अ॒स्मभ्य॑मस्य॒वेद॑नं¦द॒द्धिसू॒रिश्चि॑दोहते|| 4||

असु᳚न्वन्त‌म्¦स॒म॒‌म्¦ज॒हि॒¦दुः॒ऽनश᳚‌म्¦यः¦न¦ते॒¦मयः॑ | अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦अ॒स्य॒¦वेद॑न‌म्¦द॒द्धि¦सू॒रिः¦चि॒त्¦ओ॒ह॒ते॒ ||

आवो॒यस्य॑द्वि॒बर्ह॑सो॒¦ऽर्केषु॑सानु॒षगस॑त्|आ॒जाविन्द्र॑स्येन्दो॒¦प्रावो॒वाजे᳚षुवा॒जिन᳚म्|| 5||

आवः॑¦यस्य॑¦द्वि॒ऽबर्ह॑सः¦अ॒र्केषु॑¦सा॒नु॒षक्¦अस॑त् | आ॒जौ¦इन्द्र॑स्य¦इ॒न्दो॒ इति॑¦प्र¦आ॒वः॒¦वाजे᳚षु¦वा॒जिन᳚‌म् ||

यथा॒पूर्वे᳚भ्योजरि॒तृभ्य॑इन्द्र॒¦मय॑इ॒वापो॒नतृष्य॑तेब॒भूथ॑|

तामनु॑त्वानि॒विदं᳚जोहवीमि¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 6||

यथा᳚¦पूर्वे᳚भ्यः¦ज॒रि॒तृऽभ्यः॑¦इ॒न्द्र॒¦मयः॑ऽ‌इव¦आपः॑¦न¦तृष्य॑ते¦ब॒भूथ॑|
ता‌म्¦अनु॑¦त्वा॒¦नि॒ऽविद᳚‌म्¦जो॒ह॒वी॒मि॒¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[56] आचर्षणिप्राइति पंचर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्यइंद्रस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:177}{अनुवाक:23, सूक्त:13}
आच॑र्षणि॒प्रावृ॑ष॒भोजना᳚नां॒¦राजा᳚कृष्टी॒नांपु॑रुहू॒तइन्द्रः॑|

स्तु॒तःश्र॑व॒स्यन्नव॒सोप॑म॒द्रिग्¦यु॒क्त्वाहरी॒वृष॒णाया᳚ह्य॒र्वाङ्|| 1||वर्ग:20

आ¦च॒र्ष॒णि॒ऽप्राः¦वृ॒ष॒भः¦जना᳚ना‌म्¦राजा᳚¦कृ॒ष्टी॒ना‌म्¦पु॒रु॒ऽहू॒तः¦इन्द्रः॑|
स्तु॒तः¦श्र॒व॒स्यन्¦अव॑सा¦उप॑¦म॒द्रिक्¦यु॒क्त्वा¦हरी॒ इति॑¦वृ॒ष॒णा¦आ¦या॒हि॒¦अ॒र्वाङ् ||

येते॒वृष॑णोवृष॒भास॑इन्द्र¦ब्रह्म॒युजो॒वृष॑रथासो॒,अत्याः᳚|

ताँ,आति॑ष्ठ॒तेभि॒राया᳚ह्य॒र्वाङ्¦हवा᳚महेत्वासु॒तइ᳚न्द्र॒सोमे᳚|| 2||

ये¦ते॒¦वृष॑णः¦वृ॒ष॒भासः॑¦इ॒न्द्र॒¦ब्र॒ह्म॒ऽयुजः॑¦वृष॑ऽरथासः¦अत्याः᳚|
तान्¦आ¦ति॒ष्ठ॒¦तेभिः॑¦आ¦या॒हि॒¦अ॒र्वाङ्¦हवा᳚महे¦त्वा॒¦सु॒ते¦इ॒न्द्र॒¦सोमे᳚ ||

आति॑ष्ठ॒रथं॒वृष॑णं॒वृषा᳚ते¦सु॒तःसोमः॒परि॑षिक्ता॒मधू᳚नि|

यु॒क्त्वावृष॑भ्यांवृषभक्षिती॒नां¦हरि॑भ्यांयाहिप्र॒वतोप॑म॒द्रिक्|| 3||

आ¦ति॒ष्ठ॒¦रथ᳚‌म्¦वृष॑ण‌म्¦वृषा᳚¦ते॒¦सु॒तः¦सोमः॑¦परि॑ऽसिक्ता¦मधू᳚नि|
यु॒क्त्वा¦वृष॑ऽभ्या‌म्¦वृ॒ष॒भ॒¦क्षि॒ती॒ना‌म्¦हरि॑ऽभ्या‌म्¦या॒हि॒¦प्र॒ऽवता᳚¦उप॑¦म॒द्रिक् ||

अ॒यंय॒ज्ञोदे᳚व॒या,अ॒यंमि॒येध॑¦इ॒माब्रह्मा᳚ण्य॒यमि᳚न्द्र॒सोमः॑|

स्ती॒र्णंब॒र्हिरातुश॑क्र॒प्रया᳚हि॒¦पिबा᳚नि॒षद्य॒विमु॑चा॒हरी᳚इ॒ह|| 4||

अ॒य‌म्¦य॒ज्ञः¦दे॒व॒ऽयाः¦अ॒य‌म्¦मि॒येधः॑¦इ॒मा¦ब्रह्मा᳚णि¦अ॒य‌म्¦इ॒न्द्र॒¦सोमः॑|
स्ती॒र्ण‌म्¦ब॒र्हिः¦आ¦तु¦श॒क्र॒¦प्र¦या॒हि॒¦पिब॑¦नि॒ऽसद्य॑¦वि¦मु॒च॒¦हरी॒ इति॑¦इ॒ह ||

ओसुष्टु॑तइन्द्रयाह्य॒र्वाङ्¦उप॒ब्रह्मा᳚णिमा॒न्यस्य॑का॒रोः|

वि॒द्याम॒वस्तो॒रव॑सागृ॒णन्तो᳚¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 5||

ओ इति॑¦सुऽस्तु॑तः¦इ॒न्द्र॒¦या॒हि॒¦अ॒र्वाङ्¦उप॑¦ब्रह्मा᳚णि¦मा॒न्यस्य॑¦का॒रोः|
वि॒द्याम॑¦वस्तोः᳚¦अव॑सा¦गृ॒णन्तः॑¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[57] यद्धस्यातइति पंचर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्यइंद्रस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:178}{अनुवाक:23, सूक्त:14}
यद्ध॒स्यात॑इन्द्रश्रु॒ष्टिरस्ति॒¦यया᳚ब॒भूथ॑जरि॒तृभ्य॑ऊ॒ती|

मानः॒कामं᳚म॒हय᳚न्त॒माध॒¦ग्विश्वा᳚ते,अश्यां॒पर्याप॑आ॒योः|| 1||वर्ग:21

यत्¦ह॒¦स्या¦ते॒¦इ॒न्द्र॒¦श्रु॒ष्टिः¦अस्ति॑¦यया᳚¦ब॒भूथ॑¦ज॒रि॒तृऽभ्यः॑¦ऊ॒ती|
मा¦नः॒¦काम᳚‌म्¦म॒हय᳚न्त‌म्¦आ¦ध॒क्¦विश्वा᳚¦ते॒¦अ॒श्या॒‌म्¦परि॑¦आपः॑¦आ॒योः ||

नघा॒राजेन्द्र॒आद॑भन्नो॒¦यानुस्वसा᳚राकृ॒णव᳚न्त॒योनौ᳚|

आप॑श्चिदस्मैसु॒तुका᳚अवेष॒न्¦गम᳚न्न॒इन्द्रः॑स॒ख्यावय॑श्च|| 2||

न¦घ॒¦राजा᳚¦इन्द्रः॑¦आ¦द॒भ॒त्¦नः॒¦या¦नु¦स्वसा᳚रा¦कृ॒णव᳚न्त¦योनौ᳚|
आपः॑¦चि॒त्¦अ॒स्मै॒¦सु॒ऽतुकाः᳚¦अ॒वे॒ष॒न्¦गम॑त्¦नः॒¦इन्द्रः॑¦स॒ख्या¦वयः॑¦च॒ ||

जेता॒नृभि॒रिन्द्रः॑पृ॒त्सुशूरः॒¦श्रोता॒हवं॒नाध॑मानस्यका॒रोः|

प्रभ॑र्ता॒रथं᳚दा॒शुष॑उपा॒क¦उद्य᳚न्ता॒गिरो॒यदि॑च॒त्मना॒भूत्|| 3||

जेता᳚¦नृऽभिः॑¦इन्द्रः॑¦पृ॒त्ऽसु¦शूरः॑¦श्रोता᳚¦हव᳚‌म्¦नाध॑मानस्य¦का॒रोः|
प्रऽभ॑र्ता¦रथ᳚‌म्¦दा॒शुषः॑¦उ॒पा॒के¦उत्ऽय᳚न्ता¦गिरः॑¦यदि॑¦च॒¦त्मना᳚¦भूत् ||

ए॒वानृभि॒रिन्द्रः॑सुश्रव॒स्या¦प्र॑खा॒दःपृ॒क्षो,अ॒भिमि॒त्रिणो᳚भूत्|

स॒म॒र्यइ॒षःस्त॑वते॒विवा᳚चि¦सत्राक॒रोयज॑मानस्य॒शंसः॑|| 4||

ए॒व¦नृऽभिः॑¦इन्द्रः॑¦सु॒ऽश्र॒व॒स्या¦प्र॒ऽखा॒दः¦पृ॒क्षः¦अ॒भि¦मि॒त्रिणः॑¦भू॒त्|
स॒ऽम॒र्ये¦इ॒षः¦स्त॒व॒ते॒¦विऽवा᳚चि¦स॒त्रा॒ऽक॒रः¦यज॑मानस्य¦शंसः॑ ||

त्वया᳚व॒यंम॑घवन्निन्द्र॒शत्रू᳚¦न॒भिष्या᳚ममह॒तोमन्य॑मानान्|

त्वंत्रा॒तात्वमु॑नोवृ॒धेभू᳚¦र्वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 5||

त्वया᳚¦व॒य‌म्¦म॒घ॒ऽव॒न्¦इ॒न्द्र॒¦शत्रू᳚न्¦अ॒भि¦स्या॒म॒¦म॒ह॒तः¦मन्य॑मानान्|
त्व‌म्¦त्रा॒ता¦त्व‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦नः॒¦वृ॒धे¦भूः॒¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[58] पूर्वीरमिति षडृचस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्यः आद्ययोर्द्वयोर्लोपामुद्राऋषिका अंत्ययोर्द्वयोरगस्त्यांतेवासीब्रह्मचारीऋषिः सर्वासांरतिर्देवता त्रिष्टुप् पंचमी बृहती |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:179}{अनुवाक:23, सूक्त:15}
पू॒र्वीर॒हंश॒रदः॑शश्रमा॒णा¦दो॒षावस्तो᳚रु॒षसो᳚ज॒रय᳚न्तीः|

मि॒नाति॒श्रियं᳚जरि॒मात॒नूना॒¦मप्यू॒नुपत्नी॒र्वृष॑णोजगम्युः|| 1||वर्ग:22

पू॒र्वीः¦अ॒ह‌म्¦श॒रदः॑¦श॒श्र॒मा॒णा¦दो॒षाः¦वस्तोः᳚¦उ॒षसः॑¦ज॒रय᳚न्तीः|
मि॒नाति॑¦श्रिय᳚‌म्¦ज॒रि॒मा¦त॒नूना᳚‌म्¦अपि॑¦ऊँ॒ इति॑¦नु¦पत्नीः᳚¦वृष॑णः¦ज॒ग॒म्युः॒ ||

येचि॒द्धिपूर्व॑ऋत॒साप॒आस॑न्¦त्सा॒कंदे॒वेभि॒रव॑दन्नृ॒तानि॑|

तेचि॒दवा᳚सुर्न॒ह्यन्त॑मा॒पुः¦समू॒नुपत्नी॒र्वृष॑भिर्जगम्युः|| 2||

ये¦चि॒त्¦हि¦पूर्वे᳚¦ऋ॒त॒ऽसापः॑¦आस॑न्¦सा॒क‌म्¦दे॒वेभिः॑¦अव॑दन्¦ऋ॒तानि॑|
ते¦चि॒त्¦अव॑¦अ॒सुः॒¦न॒हि¦अन्त᳚‌म्¦आ॒पुः¦स‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦नु¦पत्नीः᳚¦वृष॑ऽभिः¦ज॒ग॒म्युः॒ ||

नमृषा᳚श्रा॒न्तंयदव᳚न्तिदे॒वा¦विश्वा॒,इत्‌स्पृधो᳚अ॒भ्य॑श्नवाव|

जया॒वेदत्र॑श॒तनी᳚थमा॒जिं¦यत्‌स॒म्यञ्चा᳚मिथु॒नाव॒भ्यजा᳚व|| 3||

न¦मृषा᳚¦श्रा॒न्त‌म्¦यत्¦अव᳚न्ति¦दे॒वाः¦विश्वाः᳚¦इत्¦स्पृधः॑¦अ॒भि¦अ॒श्न॒वा॒व॒|
जया᳚व¦इत्¦अत्र॑¦श॒तऽनी᳚थ‌म्¦आ॒जि‌म्¦यत्¦स॒म्यंचा᳚¦मि॒थु॒नौ¦अ॒भि¦अजा᳚व ||

न॒दस्य॑मारुध॒तःकाम॒आग᳚¦न्नि॒तआजा᳚तो,अ॒मुतः॒कुत॑श्चित्|

लोपा᳚मुद्रा॒वृष॑णं॒नीरि॑णाति॒¦धीर॒मधी᳚राधयतिश्व॒सन्त᳚म्|| 4||

न॒दस्य॑¦मा॒¦रु॒ध॒तः¦कामः॑¦आ¦अ॒ग॒न्¦इ॒तः¦आऽजा᳚तः¦अ॒मुतः॑¦कुतः॑¦चि॒त्|
लोपा᳚मुद्रा¦वृष॑ण‌म्¦निः¦रि॒णा॒ति॒¦धीर᳚‌म्¦अधी᳚रा¦ध॒य॒ति॒¦श्व॒सन्त᳚‌म् ||

इ॒मंनुसोम॒मन्ति॑तो¦हृ॒त्सुपी॒तमुप॑ब्रुवे|

यत्‌सी॒माग॑श्चकृ॒मातत्‌सुमृ॑ळतु¦पुलु॒कामो॒हिमर्त्यः॑|| 5||

इ॒म‌म्¦नु¦सोम᳚‌म्¦अन्ति॑तः¦हृ॒त्ऽसु¦पी॒त‌म्¦उप॑¦ब्रु॒वे॒|
यत्¦सी॒‌म्¦आगः॑¦च॒कृ॒म¦तत्¦सु¦मृ॒ळ॒तु॒¦पु॒लु॒ऽकामः॑¦हि¦मर्त्यः॑ ||

अ॒गस्त्यः॒खन॑मानःख॒नित्रैः᳚¦प्र॒जामप॑त्यं॒बल॑मि॒च्छमा᳚नः|

उ॒भौवर्णा॒वृषि॑रु॒ग्रःपु॑पोष¦स॒त्यादे॒वेष्वा॒शिषो᳚जगाम|| 6||

अ॒गस्त्यः॑¦खन॑मानः¦ख॒नित्रैः᳚¦प्र॒ऽजा‌म्¦अप॑त्य‌म्¦बल᳚‌म्¦इ॒च्छमा᳚नः|
उ॒भौ¦वर्णौ᳚¦ऋषिः॑¦उ॒ग्रः¦पु॒पो॒ष॒¦स॒त्याः¦दे॒वेषु॑¦आ॒ऽशिषः॑¦ज॒गा॒म॒ ||

[59] युवोरजांसीति दशर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्योश्विनौत्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:180}{अनुवाक:24, सूक्त:1}
यु॒वोरजां᳚सिसु॒यमा᳚सो॒,अश्वा॒¦रथो॒यद्‌वां॒पर्यर्णां᳚सि॒दीय॑त्|

हि॒र॒ण्यया᳚वांप॒वयः॑प्रुषाय॒न्¦मध्वः॒पिब᳚न्ता,उ॒षसः॑सचेथे|| 1||वर्ग:23

यु॒वोः¦रजां᳚सि¦सु॒ऽयमा᳚सः¦अश्वाः᳚¦रथः॑¦यत्¦वा॒‌म्¦परि॑¦अर्णां᳚सि¦दीय॑त्|
हि॒र॒ण्ययाः᳚¦वा‌म्¦प॒वयः॑¦प्रु॒षा॒य॒न्¦मध्वः॑¦पिब᳚न्तौ¦उ॒षसः॑¦स॒चे॒थे॒ इति॑ ||

यु॒वमत्य॒स्याव॑नक्षथो॒यद्¦विप॑त्मनो॒नर्य॑स्य॒प्रय॑ज्योः|

स्वसा॒यद्‌वां᳚विश्वगूर्ती॒भरा᳚ति॒¦वाजा॒येट्टे᳚मधुपावि॒षेच॑|| 2||

यु॒व‌म्¦अत्य॑स्य¦अव॑¦न॒क्ष॒थः॒¦यत्¦विऽप॑त्मनः¦नर्य॑स्य¦प्रऽय॑ज्योः|
स्वसा᳚¦यत्¦वा॒‌म्¦वि॒श्व॒गू॒र्ती॒ इति॑ विश्वऽगूर्ती¦भरा᳚ति¦वाजा᳚य¦ईट्टे᳚¦म॒धु॒ऽपौ॒¦इ॒षे¦च॒ ||

यु॒वंपय॑उ॒स्रिया᳚यामधत्तं¦प॒क्वमा॒माया॒मव॒पूर्व्यं॒गोः|

अ॒न्तर्यद्‌व॒निनो᳚वामृतप्सू¦ह्वा॒रोनशुचि॒र्यज॑तेह॒विष्मा॑न्|| 3||

यु॒व‌म्¦पयः॑¦उ॒स्रिया᳚या‌म्¦अ॒ध॒त्त॒‌म्¦प॒क्व‌म्¦आ॒माया᳚‌म्¦अव॑¦पूर्व्य᳚‌म्¦गोः|
अ॒न्तः¦यत्¦व॒निनः॑¦वा॒‌म्¦ऋ॒त॒प्सू॒ इत्यृ॑तऽप्सू¦ह्वा॒रः¦न¦शुचिः॑¦यज॑ते¦ह॒विष्मा॑न् ||

यु॒वंह॑घ॒र्मंमधु॑मन्त॒मत्र॑ये॒¦ऽपोनक्षोदो᳚ऽवृणीतमे॒षे|

तद्‌वां᳚नरावश्विना॒पश्व॑इष्टी॒¦रथ्ये᳚वच॒क्राप्रति॑यन्ति॒मध्वः॑|| 4||

यु॒व‌म्¦ह॒¦घ॒र्म‌म्¦मधु॑ऽमन्त‌म्¦अत्र॑ये¦अ॒पः¦न¦क्षोदः॑¦अ॒वृ॒णी॒त॒‌म्¦ए॒षे|
तत्¦वा॒‌म्¦न॒रौ॒¦अ॒श्वि॒ना॒¦पश्वः॑ऽ‌इष्टिः¦रथ्या᳚ऽ‌इव¦च॒क्रा¦प्रति॑¦य॒न्ति॒¦मध्वः॑ ||

आवां᳚दा॒नाय॑ववृतीयदस्रा॒¦गोरोहे᳚णतौ॒ग्र्योनजिव्रिः॑|

अ॒पः,क्षो॒णीस॑चते॒माहि॑नावां¦जू॒र्णोवा॒मक्षु॒रंह॑सोयजत्रा|| 5||

आ¦वा॒‌म्¦दा॒नाय॑¦व॒वृ॒ती॒य॒¦द॒स्रा॒¦गोः¦ओहे᳚न¦तौ॒ग्र्यः¦न¦जिव्रिः॑|
अ॒पः¦क्षो॒णी इति॑¦स॒च॒ते॒¦माहि॑ना¦वा॒‌म्¦जू॒र्णः¦वा॒‌म्¦अक्षुः॑¦अंह॑सः¦य॒ज॒त्रा॒ ||

नियद्‌यु॒वेथे᳚नि॒युतः॑सुदानू॒,¦उप॑स्व॒धाभिः॑सृजथः॒पुरं᳚धिम्|

प्रेष॒द्‌वेष॒द्‌वातो॒नसू॒रि¦राम॒हेद॑देसुव्र॒तोनवाज᳚म्|| 6||वर्ग:24

नि¦यत्¦यु॒वेथे॒ इति॑¦नि॒ऽयुतः॑¦सु॒दा॒नू॒ इति॑ सुऽदानू¦उप॑¦स्व॒धाभिः॑¦सृ॒ज॒थः॒¦पुर᳚‌म्ऽधि‌म्|
प्रेष॑त्¦वेष॑त्¦वातः॑¦न¦सू॒रिः¦आ¦म॒हे¦द॒दे॒¦सु॒ऽव्र॒तः¦न¦वाज᳚‌म् ||

व॒यंचि॒द्धिवां᳚जरि॒तारः॑स॒त्या¦वि॑प॒न्याम॑हे॒विप॒णिर्हि॒तावा॑न्|

अधा᳚चि॒द्धिष्मा᳚श्विनावनिन्द्या¦पा॒थोहिष्मा᳚वृषणा॒वन्ति॑देवम्|| 7||

व॒य‌म्¦चि॒त्¦हि¦वा॒‌म्¦ज॒रि॒तारः॑¦स॒त्याः¦वि॒प॒न्याम॑हे¦वि¦प॒णिः¦हि॒तऽवा॑न्|
अध॑¦चि॒त्¦हि¦स्म॒¦अ॒श्वि॒नौ॒¦अ॒नि॒न्द्या॒¦पा॒थः¦हि¦स्म॒¦वृ॒ष॒णौ॒¦अन्ति॑ऽदेव‌म् ||

यु॒वांचि॒द्धिष्मा᳚श्विना॒वनु॒द्यून्¦विरु॑द्रस्यप्र॒स्रव॑णस्यसा॒तौ|

अ॒गस्त्यो᳚न॒रांनृषु॒प्रश॑स्तः॒¦कारा᳚धुनीवचितयत्‌स॒हस्रैः᳚|| 8||

यु॒वा‌म्¦चि॒त्¦हि¦स्म॒¦अ॒श्वि॒नौ॒¦अनु॑¦द्यून्¦विऽरु॑द्रस्य¦प्र॒ऽस्रव॑णस्य¦सा॒तौ|
अ॒गस्त्यः॑¦न॒रा‌म्¦नृषु॑¦प्रऽश॑स्तः¦कारा᳚धुनीऽ‌इव¦चि॒त॒य॒त्¦स॒हस्रैः᳚ ||

प्रयद्‌वहे᳚थेमहि॒नारथ॑स्य॒¦प्रस्प᳚न्द्रायाथो॒मनु॑षो॒नहोता᳚|

ध॒त्तंसू॒रिभ्य॑उ॒तवा॒स्वश्व्यं॒¦नास॑त्यारयि॒षाचः॑स्याम|| 9||

प्र¦यत्¦वहे᳚थे॒ इति॑¦म॒हि॒ना¦रथ॑स्य¦प्र¦स्प॒न्द्रा॒¦या॒थः॒¦मनु॑षः¦न¦होता᳚|
ध॒त्त‌म्¦सू॒रिऽभ्यः॑¦उ॒त¦वा॒¦सु॒।आश्व्य᳚‌म्¦नास॑त्या¦र॒यि॒ऽसाचः॑¦स्या॒म॒ ||

तंवां॒रथं᳚व॒यम॒द्याहु॑वेम॒¦स्तोमै᳚रश्विनासुवि॒ताय॒नव्य᳚म्|

अरि॑ष्टनेमिं॒परि॒द्यामि॑या॒नं¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 10||

त‌म्¦वा॒‌म्¦रथ᳚‌म्¦व॒य‌म्¦अ॒द्य¦हु॒वे॒म॒¦स्तोमैः᳚¦अ॒श्वि॒ना॒¦सु॒वि॒ताय॑¦नव्य᳚‌म्|
अरि॑ष्टऽनेमि‌म्¦परि॑¦द्या‌म्¦इ॒या॒न‌म्¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[60] कदुप्रेष्ठाविति नवर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्योश्विनौत्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:181}{अनुवाक:24, सूक्त:2}
कदु॒प्रेष्टा᳚वि॒षांर॑यी॒णा¦म॑ध्व॒र्यन्ता॒यदु᳚न्निनी॒थो,अ॒पाम्|

अ॒यंवां᳚य॒ज्ञो,अ॑कृत॒प्रश॑स्तिं॒¦वसु॑धिती॒,अवि॑ताराजनानाम्|| 1||वर्ग:25

कत्¦ऊँ॒ इति॑¦प्रेष्ठौ᳚¦इ॒षा‌म्¦र॒यी॒णा‌म्¦अ॒ध्व॒र्यन्ता᳚¦यत्¦उ॒त्ऽनि॒नी॒थः¦अ॒पा‌म्|
अ॒य‌म्¦वा॒‌म्¦य॒ज्ञः¦अ॒कृ॒त॒¦प्रऽश॑स्ति‌म्¦वसु॑धिती॒ इति॒ वसु॑ऽधिती¦अवि॑तारा¦ज॒ना॒ना॒‌म् ||

आवा॒मश्वा᳚सः॒शुच॑यःपय॒स्पा¦वात॑रंहसोदि॒व्यासो॒,अत्याः᳚|

म॒नो॒जुवो॒वृष॑णोवी॒तपृ॑ष्ठा॒,¦एहस्व॒राजो᳚अ॒श्विना᳚वहन्तु|| 2||

आ¦वा॒‌म्¦अश्वा᳚सः¦शुच॑यः¦प॒यः॒ऽपाः¦वात॑ऽरंहसः¦दि॒व्यासः॑¦अत्याः᳚|
म॒नः॒ऽजुवः॑¦वृष॑णः¦वी॒तऽपृ॑ष्ठाः¦आ¦इ॒ह¦स्व॒ऽराजः॑¦अ॒श्विना᳚¦व॒ह॒न्तु॒ ||

आवां॒रथो॒ऽवनि॒र्नप्र॒वत्वा᳚न्¦त्सृ॒प्रव᳚न्धुरःसुवि॒ताय॑गम्याः|

वृष्णः॑स्थातारा॒मन॑सो॒जवी᳚या¦नहम्पू॒र्वोय॑ज॒तोधि॑ष्ण्या॒यः|| 3||

आ¦वा॒‌म्¦रथः॑¦अ॒वनिः॑¦न¦प्र॒वत्वा᳚न्¦सृ॒प्रऽव᳚न्धुरः¦सु॒वि॒ताय॑¦ग॒म्याः॒|
वृष्णः॑¦स्था॒ता॒रा॒¦मन॑सः¦जवी᳚यान्¦अ॒ह॒‌म्ऽपू॒र्वः¦य॒ज॒तः¦धि॒ष्ण्या॒¦यः ||

इ॒हेह॑जा॒तासम॑वावशीता¦मरे॒पसा᳚त॒न्वा॒३॑(आ॒)नाम॑भिः॒स्वैः|

जि॒ष्णुर्वा᳚म॒न्यःसुम॑खस्यसू॒रि¦र्दि॒वो,अ॒न्यःसु॒भगः॑पु॒त्रऊ᳚हे|| 4||

इ॒हऽ‌इ᳚ह¦जा॒ता¦स‌म्¦अ॒वा॒व॒शी॒ता॒‌म्¦अ॒रे॒पसा᳚¦त॒न्वा᳚¦नाम॑ऽभिः¦स्वैः|
जि॒ष्णुः¦वा॒‌म्¦अ॒न्यः¦सुऽम॑खस्य¦सू॒रिः¦दि॒वः¦अ॒न्यः¦सु॒ऽभगः॑¦पु॒त्रः¦ऊ॒हे॒ ||

प्रवां᳚निचे॒रुःक॑कु॒होवशाँ॒,अनु॑¦पि॒शङ्ग॑रूपः॒सद॑नानिगम्याः|

हरी᳚अ॒न्यस्य॑पी॒पय᳚न्त॒वाजै᳚¦र्म॒थ्रारजां᳚स्यश्विना॒विघोषैः᳚|| 5||

प्र¦वा॒‌म्¦नि॒ऽचे॒रुः¦क॒कु॒हः¦वशा᳚न्¦अनु॑¦पि॒शङ्ग॑ऽरूपः¦सद॑नानि¦ग॒म्याः॒|
हरी॒ इति॑¦अ॒न्यस्य॑¦पी॒पय᳚न्त¦वाजैः᳚¦म॒थ्रा¦रजां᳚सि¦अ॒श्वि॒ना॒¦वि¦घोषैः᳚ ||

प्रवां᳚श॒रद्वा᳚न्‌वृष॒भोननि॒ष्षाट्¦पू॒र्वीरिष॑श्चरति॒मध्व॑इ॒ष्णन्|

एवै᳚र॒न्यस्य॑पी॒पय᳚न्त॒वाजै॒¦र्वेष᳚न्तीरू॒र्ध्वान॒द्यो᳚न॒आगुः॑|| 6||वर्ग:26

प्र¦वा॒‌म्¦श॒रत्ऽवा᳚न्¦वृ॒ष॒भः¦न¦नि॒ष्षाट्¦पू॒र्वीः¦इषः॑¦च॒र॒ति॒¦मध्वः॑¦इ॒ष्णन्|
एवैः᳚¦अ॒न्यस्य॑¦पी॒पय᳚न्त¦वाजैः᳚¦वेष᳚न्तीः¦ऊ॒र्ध्वाः¦न॒द्यः॑¦नः॒¦आ¦अ॒गुः॒ ||

अस॑र्जिवां॒स्थवि॑रावेधसा॒गी¦र्बा॒ळ्हे,अ॑श्विनात्रे॒धाक्षर᳚न्ती|

उप॑स्तुताववतं॒नाध॑मानं॒¦याम॒न्नया᳚मञ्छृणुतं॒हवं᳚मे|| 7||

अस॑र्जि¦वा॒‌म्¦स्थवि॑रा¦वे॒ध॒सा॒¦गीः¦बा॒ळ्हे¦अ॒श्वि॒ना॒¦त्रे॒धा¦क्षर᳚न्ती|
उप॑ऽस्तुतौ¦अ॒व॒त॒‌म्¦नाध॑मान‌म्¦याम॑न्¦अया᳚मन्¦शृ॒णु॒त॒‌म्¦हव᳚‌म्¦मे॒ ||

उ॒तस्यावां॒रुश॑तो॒वप्स॑सो॒गी¦स्त्रि॑ब॒र्हिषि॒सद॑सिपिन्वते॒नॄन्|

वृषा᳚वांमे॒घोवृ॑षणापीपाय॒¦गोर्नसेके॒मनु॑षोदश॒स्यन्|| 8||

उ॒त¦स्या¦वा॒‌म्¦रुश॑तः¦वप्स॑सः¦गीः¦त्रि॒ऽब॒र्हिषि॑¦सद॑सि¦पि॒न्व॒ते॒¦नॄन्|
वृषा᳚¦वा॒‌म्¦मे॒घः¦वृ॒ष॒णा॒¦पी॒पा॒य॒¦गोः¦न¦सेके᳚¦मनु॑षः¦द॒श॒स्यन् ||

यु॒वांपू॒षेवा᳚श्विना॒पुरं᳚धि¦र॒ग्निमु॒षांनज॑रतेह॒विष्मा॑न्|

हु॒वेयद्‌वां᳚वरिव॒स्यागृ॑णा॒नो¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 9||

यु॒वा‌म्¦पू॒षाऽ‌इ᳚व¦अ॒श्वि॒ना॒¦पुर᳚‌म्ऽधिः¦अ॒ग्नि‌म्¦उ॒षा‌म्¦न¦ज॒र॒ते॒¦ह॒विष्मा॑न्|
हु॒वे¦यत्¦वा॒‌म्¦व॒रि॒व॒स्या¦गृ॒णा॒नः¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[61] अभूदिदमित्यष्टर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्योश्विनौजगती षष्ठ्यंत्येत्रिष्टुभौ |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:182}{अनुवाक:24, सूक्त:3}
अभू᳚दि॒दंव॒युन॒मोषुभू᳚षता॒¦रथो॒वृष᳚ण्वा॒न्‌मद॑तामनीषिणः|

धि॒यं॒जि॒न्वाधिष्ण्या᳚वि॒श्पला᳚वसू¦दि॒वोनपा᳚तासु॒कृते॒शुचि᳚व्रता|| 1||वर्ग:27

अभू᳚त्¦इ॒द‌म्¦व॒युन᳚‌म्¦ओ इति॑¦सु¦भू॒ष॒त॒¦रथः॑¦वृष॑ण्ऽवान्¦मद॑त¦म॒नी॒षि॒णः॒|
धि॒य॒‌म्ऽजि॒न्वा¦धिष्ण्या᳚¦वि॒श्पला᳚वसू॒ इति॑¦दि॒वः¦नपा᳚ता¦सु॒ऽकृते᳚¦शुचि॑ऽव्रता ||

इन्द्र॑तमा॒हिधिष्ण्या᳚म॒रुत्त॑मा¦द॒स्रादंसि॑ष्ठार॒थ्या᳚र॒थीत॑मा|

पू॒र्णंरथं᳚वहेथे॒मध्व॒आचि॑तं॒¦तेन॑दा॒श्वांस॒मुप॑याथो,अश्विना|| 2||

इन्द्र॑ऽतमा¦हि¦धिष्ण्या᳚¦म॒रुत्ऽत॑मा¦द॒स्रा¦दंसि॑ष्ठा¦र॒थ्या᳚¦र॒थिऽत॑मा|
पू॒र्ण‌म्¦रथ᳚‌म्¦व॒हे॒थे॒ इति॑¦मध्वः॑¦आऽचि॑त‌म्¦तेन॑¦दा॒श्वांस᳚‌म्¦उप॑¦या॒थः॒¦अ॒श्वि॒ना॒ ||

किमत्र॑दस्राकृणुथः॒किमा᳚साथे॒¦जनो॒यःकश्चि॒दह॑विर्मही॒यते᳚|

अति॑क्रमिष्टंजु॒रतं᳚प॒णेरसुं॒¦ज्योति॒र्विप्रा᳚यकृणुतंवच॒स्यवे᳚|| 3||

कि‌म्¦अत्र॑¦द॒स्रा॒¦कृ॒णु॒थः॒¦कि‌म्¦आ॒सा॒थे॒ इति॑¦जनः॑¦यः¦कः¦चि॒त्¦अह॑विः¦म॒ही॒यते᳚|
अति॑¦क्र॒मि॒ष्ट॒‌म्¦जु॒रत᳚‌म्¦प॒णेः¦असु᳚‌म्¦ज्योतिः॑¦विप्रा᳚य¦कृ॒णु॒त॒‌म्¦व॒च॒स्यवे᳚ ||

ज॒म्भय॑तम॒भितो॒राय॑तः॒शुनो᳚¦ह॒तंमृधो᳚वि॒दथु॒स्तान्य॑श्विना|

वाचं᳚वाचंजरि॒तूर॒त्निनीं᳚कृत¦मु॒भाशंसं᳚नासत्यावतं॒मम॑|| 4||

ज॒म्भय॑त‌म्¦अ॒भितः॑¦राय॑तः¦शुनः॑¦ह॒त‌म्¦मृधः॑¦वि॒दथुः॑¦तानि॑¦अ॒श्वि॒ना॒|
वाच᳚‌म्ऽवाच‌म्¦ज॒रि॒तुः¦र॒त्निनी᳚‌म्¦कृ॒त॒‌म्¦उ॒भा¦संस᳚‌म्¦ना॒स॒त्या॒¦अ॒व॒त॒‌म्¦मम॑ ||

यु॒वमे॒तंच॑क्रथुः॒सिन्धु॑षुप्ल॒व¦मा᳚त्म॒न्वन्तं᳚प॒क्षिणं᳚तौ॒ग्र्याय॒कम्|

येन॑देव॒त्रामन॑सानिरू॒हथुः॑¦सुपप्त॒नीपे᳚तथुः॒,क्षोद॑सोम॒हः|| 5||

यु॒व‌म्¦ए॒त‌म्¦च॒क्र॒तुः॒¦सिन्धु॑षु¦प्ल॒व‌म्¦आ॒त्म॒न्ऽवन्त᳚‌म्¦प॒क्षिण᳚‌म्¦तौ॒ग्र्याय॑¦क‌म्|
येन॑¦दे॒व॒ऽत्रा¦मन॑सा¦निः॒ऽऊ॒हथुः॑¦सु॒ऽप॒प्त॒नि¦पे॒त॒थुः॒¦क्षोद॑सः¦म॒हः ||

अव॑विद्धंतौ॒ग्र्यम॒प्स्व१॑(अ॒)न्त¦र॑नारम्भ॒णेतम॑सि॒प्रवि॑द्धम्|

चत॑स्रो॒नावो॒जठ॑लस्य॒जुष्टा॒,¦उद॒श्विभ्या᳚मिषि॒ताःपा᳚रयन्ति|| 6||वर्ग:28

अव॑ऽविद्ध‌म्¦तौ॒ग्र्य‌म्¦अ॒प्ऽसु¦अ॒न्तः¦अ॒ना॒र॒म्भ॒णे¦तम॑सि¦प्रऽवि॑द्ध‌म्|
चत॑स्रः¦नावः॑¦जठ॑लस्य¦जुष्टाः᳚¦उत्¦अ॒श्विऽभ्या᳚‌म्¦इ॒षि॒ताः¦पा॒र॒य॒न्ति॒ ||

कःस्वि॑द्‌वृ॒क्षोनिष्ठि॑तो॒मध्ये॒,अर्ण॑सो॒¦यंतौ॒ग्र्योना᳚धि॒तःप॒र्यष॑स्वजत्|

प॒र्णामृ॒गस्य॑प॒तरो᳚रिवा॒रभ॒¦उद॑श्विना,ऊहथुः॒श्रोम॑ताय॒कम्|| 7||

कः¦स्वि॒त्¦वृ॒क्षः¦निःऽस्थि॑तः¦मध्ये᳚¦अर्ण॑सः¦य‌म्¦तौ॒ग्र्यः¦ना॒धि॒तः¦प॒रि॒।आस॑स्वजत्|
प॒र्णा¦मृ॒गस्य॑¦प॒तरोः᳚ऽ‌इव¦आ॒ऽरभे᳚¦उत्¦अ॒श्वि॒नौ॒¦ऊ॒ह॒थुः॒¦श्रोम॑ताय¦क‌म् ||

तद्‌वां᳚नरानासत्या॒वनु॑ष्या॒द्¦यद्‌वां॒माना᳚सउ॒चथ॒मवो᳚चन्|

अ॒स्माद॒द्यसद॑सःसो॒म्यादा¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 8||

तत्¦वा॒‌म्¦न॒रा॒¦ना॒स॒त्यौ॒¦अनु॑¦स्या॒त्¦यत्¦वा॒‌म्¦माना᳚सः¦उ॒चथ᳚‌म्¦अवो᳚चन्|
अ॒स्मात्¦अ॒द्य¦सद॑सः¦सो॒म्यात्¦आ¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[62] तंयुञ्जाथामिति षडृचस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्योश्विनौत्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:4}{मंडल:1, सूक्त:183}{अनुवाक:24, सूक्त:4}
तंयु᳚ञ्जाथां॒मन॑सो॒योजवी᳚यान्¦त्रिवन्धु॒रोवृ॑षणा॒यस्त्रि॑च॒क्रः|

येनो᳚पया॒थःसु॒कृतो᳚दुरो॒णं¦त्रि॒धातु॑नापतथो॒विर्नप॒र्णैः|| 1||वर्ग:29

त‌म्¦युं॒जा॒था॒‌म्¦मन॑सः¦यः¦जवी᳚यान्¦त्रि॒ऽव॒न्धु॒रः¦वृ॒ष॒णा॒¦यः¦त्रि॒ऽच॒क्रः|
येन॑¦उ॒प॒ऽया॒थः¦सु॒ऽकृतः॑¦दु॒रो॒ण‌म्¦त्रि॒ऽधातु॑ना¦प॒त॒थः॒¦विः¦न¦प॒र्णैः ||

सु॒वृद्‌रथो᳚वर्तते॒यन्न॒भिक्षां¦यत्तिष्ठ॑थः॒क्रतु॑म॒न्तानु॑पृ॒क्षे|

वपु᳚र्वपु॒ष्यास॑चतामि॒यंगी¦र्दि॒वोदु॑हि॒त्रोषसा᳚सचेथे|| 2||

सु॒ऽवृत्¦रथः॑¦व॒र्त॒ते॒¦यन्¦अ॒भि¦क्षा‌म्¦यत्¦तिष्ठ॑थः¦क्रतु॑ऽमन्ता¦अनु॑¦पृ॒क्षे|
वपुः॑¦व॒पु॒ष्या¦स॒च॒ता॒‌म्¦इ॒य‌म्¦गीः¦दि॒वः¦दु॒हि॒त्रा¦उ॒षसा᳚¦स॒चे॒थे॒ इति॑ ||

आति॑ष्ठतंसु॒वृतं॒योरथो᳚वा॒¦मनु᳚व्र॒तानि॒वर्त॑तेह॒विष्मा॑न्|

येन॑नरानासत्येष॒यध्यै᳚¦व॒र्तिर्या॒थस्तन॑याय॒त्मने᳚च|| 3||

आ¦ति॒ष्ठ॒त॒‌म्¦सु॒ऽवृत᳚‌म्¦यः¦रथः॑¦वा॒‌म्¦अनु॑¦व्र॒तानि॑¦वर्त॑ते¦ह॒विष्मा॑न्|
येन॑¦न॒रा॒¦ना॒स॒त्या॒¦इ॒ष॒यध्यै᳚¦व॒र्तिः¦या॒थः¦तन॑याय¦त्मने᳚¦च॒ ||

मावां॒वृको॒मावृ॒कीराद॑धर्षी॒¦न्मापरि॑वर्क्तमु॒तमाति॑धक्तम्|

अ॒यंवां᳚भा॒गोनिहि॑तइ॒यंगी¦र्दस्रा᳚वि॒मेवां᳚नि॒धयो॒मधू᳚नाम्|| 4||

मा¦वा॒‌म्¦वृकः॑¦मा¦वृ॒कीः¦आ¦द॒ध॒र्षी॒त्¦मा¦परि॑¦व॒र्क्त॒‌म्¦उ॒त¦मा¦अति॑¦ध॒क्त॒‌म्|
अ॒य‌म्¦वा॒‌म्¦भा॒गः¦निऽहि॑तः¦इ॒य‌म्¦गीः¦दस्रौ᳚¦इ॒मे¦वा॒‌म्¦नि॒ऽधयः॑¦मधू᳚ना‌म् ||

यु॒वांगोत॑मःपुरुमी॒ळ्हो,अत्रि॒¦र्दस्रा॒हव॒तेऽव॑सेह॒विष्मा॑न्|

दिशं॒नदि॒ष्टामृ॑जू॒येव॒यन्ता¦मे॒हवं᳚नास॒त्योप॑यातम्|| 5||

यु॒वा‌म्¦गोत॑मः¦पु॒रु॒ऽमी॒ळ्हः¦अत्रिः॑¦दस्रा᳚¦हव॑ते¦अव॑से¦ह॒विष्मा॑न्|
दिश᳚‌म्¦न¦दि॒ष्टा‌म्¦ऋ॒जु॒याऽ‌इ᳚व¦यन्ता᳚¦आ¦मे॒¦हव᳚‌म्¦ना॒स॒त्या॒¦उप॑¦या॒त॒‌म् ||

अता᳚रिष्म॒तम॑सस्पा॒रम॒स्य¦प्रति॑वां॒स्तोमो᳚अश्विनावधायि|

एहया᳚तंप॒थिभि॑र्देव॒यानै᳚¦र्वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 6||

अता᳚रिष्म¦तम॑सः¦पा॒र‌म्¦अ॒स्य¦प्रति॑¦वा॒‌म्¦स्तोमः॑¦अ॒श्वि॒नौ॒¦अ॒धा॒यि॒|
आ¦इ॒ह¦या॒त॒‌म्¦प॒थिऽभिः॑¦दे॒व॒ऽयानैः᳚¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[63] तावामिति षडृचस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्योश्विनौत्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:1, सूक्त:184}{अनुवाक:24, सूक्त:5}
तावा᳚म॒द्यताव॑प॒रंहु॑वेमो॒¦च्छन्त्या᳚मु॒षसि॒वह्नि॑रु॒क्थैः|

नास॑त्या॒कुह॑चि॒त्‌सन्ता᳚व॒र्यो¦दि॒वोनपा᳚तासु॒दास्त॑राय|| 1||वर्ग:1

ता¦वा॒‌म्¦अ॒द्य¦तौ¦अ॒प॒र‌म्¦हु॒वे॒म॒¦उ॒च्छन्त्या᳚‌म्¦उ॒षसि॑¦वह्निः॑¦उ॒क्थैः|
नास॑त्या¦कुह॑¦चि॒त्¦सन्तौ᳚¦अ॒र्यः¦दि॒वः¦नपा᳚ता¦सु॒दाःऽत॑राय ||

अ॒स्मे,ऊ॒षुवृ॑षणामादयेथा॒¦मुत्‌प॒णीँर्ह॑तमू॒र्म्यामद᳚न्ता|

श्रु॒तंमे॒,अच्छो᳚क्तिभिर्मती॒ना¦मेष्टा᳚नरा॒निचे᳚ताराच॒कर्णैः᳚|| 2||

अ॒स्मे इति॑¦ऊँ॒ इति॑¦सु¦वृ॒ष॒णा॒¦मा॒द॒ये॒था॒‌म्¦उत्¦प॒णीन्¦ह॒त॒‌म्¦ऊ॒र्म्या¦मद᳚न्ता|
श्रु॒त‌म्¦मे॒¦अच्छो᳚क्तिऽभिः¦म॒ती॒ना‌म्¦एष्टा᳚¦न॒रा॒¦निऽचे᳚तारा¦च॒¦कर्णैः᳚ ||

श्रि॒येपू᳚षन्निषु॒कृते᳚वदे॒वा¦नास॑त्यावह॒तुंसू॒र्यायाः᳚|

व॒च्यन्ते᳚वांककु॒हा,अ॒प्सुजा॒ता¦यु॒गाजू॒र्णेव॒वरु॑णस्य॒भूरेः᳚|| 3||

श्रि॒ये¦पू॒ष॒न्¦इ॒षु॒कृता᳚ऽ‌इव¦दे॒वा¦नास॑त्या¦व॒ह॒तु‌म्¦सू॒र्यायाः᳚|
व॒च्यन्ते᳚¦वा‌म्¦क॒कु॒हाः¦अ॒प्ऽसु¦जा॒ताः¦यु॒गा¦जू॒र्णाऽ‌इ᳚व¦वरु॑णस्य¦भूरेः᳚ ||

अ॒स्मेसावां᳚माध्वीरा॒तिर॑स्तु॒¦स्तोमं᳚हिनोतंमा॒न्यस्य॑का॒रोः|

अनु॒यद्‌वां᳚श्रव॒स्या᳚सुदानू¦सु॒वीर्या᳚यचर्ष॒णयो॒मद᳚न्ति|| 4||

अ॒स्मे इति॑¦सा¦वा॒‌म्¦मा॒ध्वी॒ इति॑¦रा॒तिः¦अ॒स्तु॒¦स्तोम᳚‌म्¦हि॒नो॒त॒‌म्¦मा॒न्यस्य॑¦का॒रोः|
अनु॑¦यत्¦वा॒‌म्¦श्र॒व॒स्या᳚¦सु॒दा॒नू॒ इति॑ सुऽदानू¦सु॒ऽवीर्या᳚य¦च॒र्ष॒णयः॑¦मद᳚न्ति ||

ए॒षवां॒स्तोमो᳚अश्विनावकारि॒¦माने᳚भिर्मघवानासुवृ॒क्ति|

या॒तंव॒र्तिस्तन॑याय॒त्मने᳚चा॒¦गस्त्ये᳚नासत्या॒मद᳚न्ता|| 5||

ए॒षः¦वा॒‌म्¦स्तोमः॑¦अ॒श्वि॒नौ॒¦अ॒का॒रि॒¦माने᳚भिः¦म॒घ॒ऽवा॒ना॒¦सु॒ऽवृ॒क्ति|
या॒त‌म्¦व॒र्तिः¦तन॑याय¦त्मने᳚¦च॒¦अ॒गस्त्ये᳚¦ना॒स॒त्या॒¦मद᳚न्ता ||

अता᳚रिष्म॒तम॑सस्पा॒रम॒स्य¦प्रति॑वां॒स्तोमो᳚अश्विनावधायि|

एहया᳚तंप॒थिभि॑र्देव॒यानै᳚¦र्वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 6||

अता᳚रिष्म¦तम॑सः¦पा॒र‌म्¦अ॒स्य¦प्रति॑¦वा॒‌म्¦स्तोमः॑¦अ॒श्वि॒नौ॒¦अ॒धा॒यि॒|
आ¦इ॒ह¦या॒त॒‌म्¦प॒थिऽभिः॑¦दे॒व॒ऽयानैः᳚¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[64] कतरेत्येकादशर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्योद्यावापृथिवीत्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:1, सूक्त:185}{अनुवाक:24, सूक्त:6}
क॒त॒रापूर्वा᳚कत॒राप॑रा॒योः¦क॒थाजा॒तेक॑वयः॒कोविवे᳚द|

विश्वं॒त्मना᳚बिभृतो॒यद्ध॒नाम॒¦विव॑र्तेते॒,अह॑नीच॒क्रिये᳚व|| 1||वर्ग:2

क॒त॒रा¦पूर्वा᳚¦क॒त॒रा¦अप॑रा¦अ॒योः¦क॒था¦जा॒ते इति॑¦क॒व॒यः॒¦कः¦वि¦वे॒द॒|
विश्व᳚‌म्¦त्मना᳚¦बि॒भृ॒तः॒¦यत्¦ह॒¦नाम॑¦वि¦व॒र्ते॒ते॒¦अह॑नी॒ इति॑¦च॒क्रिया᳚ऽ‌इव ||

भूरिं॒द्वे,अच॑रन्ती॒चर᳚न्तं¦प॒द्वन्तं॒गर्भ॑म॒पदी᳚दधाते|

नित्यं॒नसू॒नुंपि॒त्रोरु॒पस्थे॒¦द्यावा॒रक्ष॑तंपृथिवीनो॒,अभ्वा᳚त्|| 2||

भूरि॑¦द्वे इति॑¦अच॑रन्ती॒ इति॑¦चर᳚न्त‌म्¦प॒त्ऽवन्त᳚‌म्¦गर्भ᳚‌म्¦अ॒पदी॒ इति॑¦द॒धा॒ते॒ इति॑|
नित्य᳚‌म्¦न¦सू॒नु‌म्¦पि॒त्रोः¦उ॒पऽस्थे᳚¦द्यावा᳚¦रक्ष॑त‌म्¦पृ॒थि॒वी॒ इति॑¦नः॒¦अभ्वा᳚त् ||

अ॒ने॒होदा॒त्रमदि॑तेरन॒र्वं¦हु॒वेस्व᳚र्वदव॒धंनम॑स्वत्|

तद्‌रो᳚दसीजनयतंजरि॒त्रे¦द्यावा॒रक्ष॑तंपृथिवीनो॒,अभ्वा᳚त्|| 3||

अ॒ने॒हः¦दा॒त्र‌म्¦अदि॑तेः¦अ॒न॒र्व‌म्¦हु॒वे¦स्वः॑ऽवत्¦अ॒व॒ध‌म्¦नम॑स्वत्|
तत्¦रो॒द॒सी॒ इति॑¦ज॒न॒य॒त॒‌म्¦ज॒रि॒त्रे¦द्यावा᳚¦रक्ष॑त‌म्¦पृ॒थि॒वी॒ इति॑¦नः॒¦अभ्वा᳚त् ||

अत॑प्यमाने॒,अव॒साव᳚न्ती॒,¦अनु॑ष्याम॒रोद॑सीदे॒वपु॑त्रे|

उ॒भेदे॒वाना᳚मु॒भये᳚भि॒रह्नां॒¦द्यावा॒रक्ष॑तंपृथिवीनो॒,अभ्वा᳚त्|| 4||

अत॑प्यमाने॒ इति॑¦अव॑सा¦अव᳚न्ती॒ इति॑¦अनु॑¦स्या॒म॒¦रोद॑सी॒ इति॑¦दे॒वपु॑त्रे॒ इति॑ दे॒वऽपु॑त्रे|
उ॒भे इति॑¦दे॒वाना᳚‌म्¦उ॒भये᳚भिः¦अह्ना᳚‌म्¦द्यावा᳚¦रक्ष॑त‌म्¦पृ॒थि॒वी॒ इति॑¦नः॒¦अभ्वा᳚त् ||

सं॒गच्छ॑मानेयुव॒तीसम᳚न्ते॒¦स्वसा᳚राजा॒मीपि॒त्रोरु॒पस्थे᳚|

अ॒भि॒जिघ्र᳚न्ती॒भुव॑नस्य॒नाभिं॒¦द्यावा॒रक्ष॑तंपृथिवीनो॒,अभ्वा᳚त्|| 5||

सं॒गच्छ॑माने॒ इति॑ स॒‌म्ऽगच्छ॑माने¦यु॒व॒ती इति॑¦सम᳚न्ते॒ इति॒ स‌म्।आ᳚न्ते¦स्वसा᳚रा¦जा॒मी इति॑¦पि॒त्रोः¦उ॒पऽस्थे᳚|
अ॒भि॒जिघ्र᳚न्ती॒ इत्य॑भि॒ऽजिघ्र᳚न्ती¦भुव॑नस्य¦नाभि᳚‌म्¦द्यावा᳚¦रक्ष॑त‌म्¦पृ॒थि॒वी॒ इति॑¦नः॒¦अभ्वा᳚त् ||

उ॒र्वीसद्म॑नीबृह॒ती,ऋ॒तेन॑¦हु॒वेदे॒वाना॒मव॑सा॒जनि॑त्री|

द॒धाते॒ये,अ॒मृतं᳚सु॒प्रती᳚के॒¦द्यावा॒रक्ष॑तंपृथिवीनो॒,अभ्वा᳚त्|| 6||वर्ग:3

उ॒र्वी इति॑¦सद्म॑नी॒ इति॑¦बृ॒ह॒ती इति॑¦ऋ॒तेन॑¦हु॒वे¦दे॒वाना᳚‌म्¦अव॑सा¦जनि॑त्री॒ इति॑|
द॒धाते॒ इति॑¦ये इति॑¦अ॒मृत᳚‌म्¦सु॒प्रती᳚के॒ इति॑ सु॒ऽप्रती᳚के¦द्यावा᳚¦रक्ष॑त‌म्¦पृ॒थि॒वी॒ इति॑¦नः॒¦अभ्वा᳚त् ||

उ॒र्वीपृ॒थ्वीब॑हु॒लेदू॒रे,अ᳚न्ते॒,¦उप॑ब्रुवे॒नम॑साय॒ज्ञे,अ॒स्मिन्|

द॒धाते॒येसु॒भगे᳚सु॒प्रतू᳚र्ती॒¦द्यावा॒रक्ष॑तंपृथिवीनो॒,अभ्वा᳚त्|| 7||

उ॒र्वी इति॑¦पृ॒थ्वी इति॑¦ब॒हु॒ले इति॑¦दू॒रेअ᳚न्ते॒ इति॑ दू॒रे।आ᳚न्ते¦उप॑¦ब्रु॒वे॒¦नम॑सा¦य॒ज्ञे¦अ॒स्मिन्|
द॒धाते॒ इति॑¦ये इति॑¦सु॒भगे॒ इति॑ सु॒ऽभगे᳚¦सु॒प्रतू᳚र्ती॒ इति॑ सु॒ऽप्रतू᳚र्ती¦द्यावा᳚¦रक्ष॑त‌म्¦पृ॒थि॒वी॒ इति॑¦नः॒¦अभ्वा᳚त् ||

दे॒वान्‌वा॒यच्च॑कृ॒माकच्चि॒दागः॒¦सखा᳚यंवा॒सद॒मिज्जास्प॑तिंवा|

इ॒यंधीर्भू᳚या,अव॒यान॑मेषां॒¦द्यावा॒रक्ष॑तंपृथिवीनो॒,अभ्वा᳚त्|| 8||

दे॒वान्¦वा॒¦यत्¦च॒कृ॒म¦कत्¦चि॒त्¦आगः॑¦सखा᳚य‌म्¦वा॒¦सद᳚‌म्¦इत्¦जाःऽप॑ति‌म्¦वा॒|
इ॒य‌म्¦धीः¦भू॒याः॒¦अ॒व॒ऽयान᳚‌म्¦एषा᳚‌म्¦द्यावा᳚¦रक्ष॑त‌म्¦पृ॒थि॒वी॒ इति॑¦नः॒¦अभ्वा᳚त् ||

उ॒भाशंसा॒नर्या॒माम॑विष्टा¦मु॒भेमामू॒ती,अव॑सासचेताम्|

भूरि॑चिद॒र्यःसु॒दास्त॑राये॒¦षामद᳚न्तइषयेमदेवाः|| 9||

उ॒भा¦शंसा᳚¦नर्या᳚¦मा‌म्¦अ॒वि॒ष्टा॒‌म्¦उ॒भे इति॑¦मा‌म्¦ऊ॒ती इति॑¦अव॑सा¦स॒चे॒ता॒‌म्|
भूरि॑¦चि॒त्¦अ॒र्यः¦सु॒दाःऽत॑राय¦इ॒षा¦मद᳚न्तः¦इ॒ष॒ये॒म॒¦दे॒वाः॒ ||

ऋ॒तंदि॒वेतद॑वोचंपृथि॒व्या,¦अ॑भिश्रा॒वाय॑प्रथ॒मंसु॑मे॒धाः|

पा॒ताम॑व॒द्याद्‌दु॑रि॒ताद॒भीके᳚¦पि॒तामा॒ताच॑रक्षता॒मवो᳚भिः|| 10||

ऋ॒त‌म्¦दि॒वे¦तत्¦अ॒वो॒च॒‌म्¦पृ॒थि॒व्यै¦अ॒भि॒ऽश्रा॒वाय॑¦प्र॒थ॒म‌म्¦सु॒ऽमे॒धाः|
पा॒ता‌म्¦अ॒व॒द्यात्¦दुः॒ऽ‌इ॒तात्¦अ॒भीके᳚¦पि॒ता¦मा॒ता¦च॒¦र॒क्ष॒ता॒‌म्¦अवः॑ऽभिः ||

इ॒दंद्या᳚वापृथिवीस॒त्यम॑स्तु॒¦पित॒र्मात॒र्यदि॒होप॑ब्रु॒वेवा᳚म्|

भू॒तंदे॒वाना᳚मव॒मे,अवो᳚भि¦र्वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 11||

इ॒द‌म्¦द्या॒वा॒पृ॒थि॒वी॒ इति॑¦स॒त्य‌म्¦अ॒स्तु॒¦पितः॑¦मातः॑¦यत्¦इ॒ह¦उ॒प॒ऽब्रु॒वे¦वा॒‌म्|
भू॒त‌म्¦दे॒वाना᳚‌म्¦अ॒व॒मे इति॑¦अवः॑ऽभिः¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[65] आनइळाभिरित्येकादशर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्योविश्वेदेवास्त्रिष्टुप् | (सूक्तभेदप्रयोगेतु-आद्यचतसृणां विश्वेदेवाः ततएकस्याअहिर्बुध्न्यः ततएकस्यास्त्वष्टा ततएकस्याइंद्रः ततोद्वयोर्मरुतः ततोद्वयोर्विश्वेदेवाः एवमेकादश) |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:1, सूक्त:186}{अनुवाक:24, सूक्त:7}
आन॒इळा᳚भिर्वि॒दथे᳚सुश॒स्ति¦वि॒श्वान॑रःसवि॒तादे॒वए᳚तु|

अपि॒यथा᳚युवानो॒मत्स॑थानो॒¦विश्वं॒जग॑दभिपि॒त्वेम॑नी॒षा|| 1||वर्ग:4

आ¦नः॒¦इळा᳚भिः¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽश॒स्ति¦वि॒श्वान॑रः¦स॒वि॒ता¦दे॒वः¦ए॒तु॒|
अपि॑¦यथा᳚¦यु॒वा॒नः॒¦मत्स॑थ¦नः॒¦विश्व᳚‌म्¦जग॑त्¦अ॒भि॒ऽपि॒त्वे¦म॒नी॒षा ||

आनो॒विश्व॒आस्क्रा᳚गमन्तुदे॒वा¦मि॒त्रो,अ᳚र्य॒मावरु॑णःस॒जोषाः᳚|

भुव॒न्‌यथा᳚नो॒विश्वे᳚वृ॒धासः॒¦कर᳚न्‌त्सु॒षाहा᳚विथु॒रंनशवः॑|| 2||

आ¦नः॒¦विश्वे᳚¦आस्क्राः᳚¦ग॒म॒न्तु॒¦दे॒वाः¦मि॒त्रः¦अ॒र्य॒मा¦वरु॑णः¦स॒ऽजोषाः᳚|
भुव॑न्¦यथा᳚¦नः॒¦विश्वे᳚¦वृ॒धासः॑¦कर॑न्¦सु॒ऽसहा᳚¦वि॒थु॒र‌म्¦न¦शवः॑ ||

प्रेष्ठं᳚वो॒,अति॑थिंगृणीषे॒¦ऽग्निंश॒स्तिभि॑स्तु॒र्वणिः॑स॒जोषाः᳚|

अस॒द्‌यथा᳚नो॒वरु॑णःसुकी॒र्ति¦रिष॑श्चपर्षदरिगू॒र्तःसू॒रिः|| 3||

प्रेष्ठ᳚‌म्¦वः॒¦अति॑थि‌म्¦गृ॒णी॒षे॒¦अ॒ग्नि‌म्¦श॒स्तिऽभिः॑¦तु॒र्वणिः॑¦स॒ऽजोषाः᳚|
अस॑त्¦यथा᳚¦नः॒¦वरु॑णः¦सु॒ऽकी॒र्तिः¦इषः॑¦च॒¦प॒र्ष॒त्¦अ॒रि॒ऽगू॒र्तः¦सू॒रिः ||

उप॑व॒एषे॒नम॑साजिगी॒षो¦षासा॒नक्ता᳚सु॒दुघे᳚वधे॒नुः|

स॒मा॒ने,अह᳚न्‌वि॒मिमा᳚नो,अ॒र्कं¦विषु॑रूपे॒पय॑सि॒सस्मि॒न्नूध॑न्|| 4||

उप॑¦वः॒¦आ¦इ॒षे॒¦नम॑सा¦जि॒गी॒षा¦उ॒षसा॒नक्ता᳚¦सु॒दुघा᳚ऽ‌इव¦धे॒नुः|
स॒मा॒ने¦अह॑न्¦वि॒ऽमिमा᳚नः¦अ॒र्क‌म्¦विषु॑ऽरूपे¦पय॑सि¦सस्मि॑न्¦ऊध॑न् ||

उ॒तनोऽहि॑र्बु॒ध्न्यो॒३॑(ओ॒)मय॑स्कः॒¦शिशुं॒नपि॒प्युषी᳚ववेति॒सिन्धुः॑|

येन॒नपा᳚तम॒पांजु॒नाम॑¦मनो॒जुवो॒वृष॑णो॒यंवह᳚न्ति|| 5||

उ॒त¦नः॒¦अहिः॑¦बु॒ध्न्यः॑¦मयः॑¦क॒रिति॑ कः¦शिशु᳚‌म्¦न¦पि॒प्युषी᳚ऽ‌इव¦वे॒ति॒¦सिन्धुः॑|
येन॑¦नपा᳚त‌म्¦अ॒पा‌म्¦जु॒नाम॑¦म॒नः॒ऽजुवः॑¦वृष॑णः¦य‌म्¦वह᳚न्ति ||

उ॒तन॑ईं॒त्वष्टाग॒न्त्वच्छा॒¦स्मत्‌सू॒रिभि॑रभिपि॒त्वेस॒जोषाः᳚|

आवृ॑त्र॒हेन्द्र॑श्चर्षणि॒प्रा¦स्तु॒विष्ट॑मोन॒रांन॑इ॒हग᳚म्याः|| 6||वर्ग:5

उ॒त¦नः॒¦ई॒‌म्¦त्वष्टा᳚¦आ¦ग॒न्तु॒¦अच्छ॑¦स्मत्¦सू॒रिऽभिः॑¦अ॒भि॒ऽपि॒त्वे¦स॒ऽजोषाः᳚|
आ¦वृ॒त्र॒ऽहा¦इन्द्रः॑¦च॒र्ष॒णि॒ऽप्राः¦तु॒विःऽत॑मः¦न॒रा‌म्¦नः॒¦इ॒ह¦ग॒म्याः॒ ||

उ॒तन॑ईंम॒तयोऽश्व॑योगाः॒¦शिशुं॒नगाव॒स्तरु॑णंरिहन्ति|

तमीं॒गिरो॒जन॑यो॒नपत्नीः᳚¦सुर॒भिष्ट॑मंन॒रांन॑सन्त|| 7||

उ॒त¦नः॒¦ई॒‌म्¦म॒तयः॑¦अश्व॑ऽयोगाः¦शिशु᳚‌म्¦न¦गावः॑¦तरु॑ण‌म्¦रि॒ह॒न्ति॒|
त‌म्¦ई॒‌म्¦गिरः॑¦जन॑यः¦न¦पत्नीः᳚¦सु॒र॒भिःऽत॑म‌म्¦न॒रा‌म्¦न॒स॒न्त॒ ||

उ॒तन॑ईंम॒रुतो᳚वृ॒द्धसे᳚नाः॒¦स्मद्‌रोद॑सी॒सम॑नसःसदन्तु|

पृष॑दश्वासो॒ऽवन॑यो॒नरथा᳚¦रि॒शाद॑सोमित्र॒युजो॒नदे॒वाः|| 8||

उ॒त¦नः॒¦ई॒‌म्¦म॒रुतः॑¦वृ॒द्धऽसे᳚नाः¦स्मत्¦रोद॑सी॒ इति॑¦सऽम॑नसः¦स॒द॒न्तु॒|
पृष॑त्।आश्वासः¦अ॒वन॑यः¦न¦रथाः᳚¦रि॒शाद॑सः¦मि॒त्र॒ऽयुजः॑¦न¦दे॒वाः ||

प्रनुयदे᳚षांमहि॒नाचि॑कि॒त्रे¦प्रयु᳚ञ्जतेप्र॒युज॒स्तेसु॑वृ॒क्ति|

अध॒यदे᳚षांसु॒दिने॒नशरु॒¦र्विश्व॒मेरि॑णंप्रुषा॒यन्त॒सेनाः᳚|| 9||

प्र¦नु¦यत्¦ए॒षा॒‌म्¦म॒हि॒ना¦चि॒कि॒त्रे¦प्र¦युं॒ज॒ते॒¦प्र॒ऽयुजः॑¦ते¦सु॒ऽवृ॒क्ति|
अध॑¦यत्¦ए॒षा॒‌म्¦सु॒ऽदिने᳚¦न¦शरुः॑¦विश्व᳚‌म्¦आ¦इरि॑ण‌म्¦प्रु॒षा॒यन्त॑¦सेनाः᳚ ||

प्रो,अ॒श्विना॒वव॑सेकृणुध्वं॒¦प्रपू॒षणं॒स्वत॑वसो॒हिसन्ति॑|

अ॒द्वे॒षोविष्णु॒र्वात॑ऋभु॒क्षा,¦अच्छा᳚सु॒म्नाय॑ववृतीयदे॒वान्|| 10||

प्रो इति॑¦अ॒श्विनौ᳚¦अव॑से¦कृ॒णु॒ध्व॒‌म्¦प्र¦पू॒षण᳚‌म्¦स्वऽत॑वसः¦हि¦सन्ति॑|
अ॒द्वे॒षः¦विष्णुः॑¦वातः॑¦ऋ॒भु॒क्षाः¦अच्छ॑¦सु॒म्नाय॑¦व॒वृ॒ती॒य॒¦दे॒वान् ||

इ॒यंसावो᳚अ॒स्मेदीधि॑तिर्यजत्रा,¦अपि॒प्राणी᳚च॒सद॑नीचभूयाः|

नियादे॒वेषु॒यत॑तेवसू॒यु¦र्वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 11||

इ॒य‌म्¦सा¦वः॒¦अ॒स्मे इति॑¦दीधि॑तिः¦य॒ज॒त्राः॒¦अ॒पि॒ऽप्राणी᳚¦च॒¦सद॑नी¦च॒¦भू॒याः॒|
नि¦या¦दे॒वेषु॑¦यत॑ते¦व॒सु॒ऽयुः¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[66] पितुंन्वित्येकादशर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्योन्नं गायत्री आद्यानुष्टुगर्भा तृतीयापंचम्याद्याश्चतस्रोनुष्टुभोन्त्याबृहतीवा |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:1, सूक्त:187}{अनुवाक:24, सूक्त:8}
पि॒तुंनुस्तो᳚षं¦म॒होध॒र्माणं॒तवि॑षीम्|

यस्य॑त्रि॒तोव्योज॑सा¦वृ॒त्रंविप᳚र्वम॒र्दय॑त्|| 1||वर्ग:6

पि॒तु‌म्¦नु¦स्तो॒ष॒‌म्¦म॒हः¦ध॒र्माण᳚‌म्¦तवि॑षी‌म्|
यस्य॑¦त्रि॒तः¦वि¦ओज॑सा¦वृ॒त्र‌म्¦विऽप᳚र्व‌म्¦अ॒र्दय॑त् ||

स्वादो᳚पितो॒मधो᳚पितो¦व॒यंत्वा᳚ववृमहे|अ॒स्माक॑मवि॒ताभ॑व|| 2||

स्वादो॒ इति॑¦पितो॒ इति॑¦मधो॒ इति॑¦पि॒तो॒ इति॑¦व॒य‌म्¦त्वा॒¦व॒वृ॒म॒हे॒ | अ॒स्माक᳚‌म्¦अ॒वि॒ता¦भ॒व॒ ||

उप॑नःपित॒वाच॑र¦शि॒वःशि॒वाभि॑रू॒तिभिः॑|म॒यो॒भुर॑द्विषे॒ण्यः¦सखा᳚सु॒शेवो॒,अद्व॑याः|| 3||

उप॑¦नः॒¦पि॒तो॒ इति॑¦आ¦च॒र॒¦शि॒वः¦शि॒वाभिः॑¦ऊ॒तिऽभिः॑ | म॒यः॒ऽभुः¦अ॒द्वि॒षे॒ण्यः¦सखा᳚¦सु॒ऽशेवः॑¦अद्व॑याः ||

तव॒त्येपि॑तो॒रसा॒¦रजां॒स्यनु॒विष्ठि॑ताः|दि॒विवाता᳚इवश्रि॒ताः|| 4||

तव॑¦त्ये¦पि॒तो॒ इति॑¦रसाः᳚¦रजां᳚सि¦अनु॑¦विऽस्थि॑ताः | दि॒वि¦वाताः᳚ऽ‌इव¦श्रि॒ताः ||

तव॒त्येपि॑तो॒दद॑त॒¦स्तव॑स्वादिष्ठ॒तेपि॑तो|प्रस्वा॒द्मानो॒रसा᳚नां¦तुवि॒ग्रीवा᳚इवेरते|| 5||

तव॑¦त्ये¦पि॒तो॒ इति॑¦दद॑तः¦तव॑¦स्वा॒दि॒ष्ठ॒¦ते¦पि॒तो॒ इति॑ | प्र¦स्वा॒द्मानः॑¦रसा᳚ना‌म्¦तु॒वि॒ग्रीवाः᳚ऽ‌इव¦ई॒र॒ते॒ ||

त्वेपि॑तोम॒हानां᳚¦दे॒वानां॒मनो᳚हि॒तम्|अका᳚रि॒चारु॑के॒तुना॒¦तवाहि॒मव॑सावधीत्|| 6||वर्ग:7

त्वे इति॑¦पि॒तो॒ इति॑¦म॒हाना᳚‌म्¦दे॒वाना᳚‌म्¦मनः॑¦हि॒त‌म् | अका᳚रि¦चारु॑¦के॒तुना᳚¦तव॑¦अहि᳚‌म्¦अव॑सा¦अ॒व॒धी॒त् ||

यद॒दोपि॑तो॒,अज॑गन्¦वि॒वस्व॒पर्व॑तानाम्|अत्रा᳚चिन्नोमधोपि॒तो¦ऽरं᳚भ॒क्षाय॑गम्याः|| 7||

यत्¦अ॒दः¦पि॒तो॒ इति॑¦अज॑गन्¦वि॒वस्व॑¦पर्व॑ताना‌म् | अत्र॑¦चि॒त्¦नः॒¦म॒धो॒ इति॑¦पि॒तो॒ इति॑¦अर᳚‌म्¦भ॒क्षाय॑¦ग॒म्याः॒ ||

यद॒पामोष॑धीनां¦परिं॒शमा᳚रि॒शाम॑हे|वाता᳚पे॒पीव॒इद्‌भ॑व|| 8||

यत्¦अ॒पा‌म्¦ओष॑धीना‌म्¦प॒रिं॒श‌म्¦आ॒ऽरि॒शाम॑हे | वाता᳚पे¦पीवः॑¦इत्¦भ॒व॒ ||

यत्ते᳚सोम॒गवा᳚शिरो॒¦यवा᳚शिरो॒भजा᳚महे|वाता᳚पे॒पीव॒इद्‌भ॑व|| 9||

यत्¦ते॒¦सो॒म॒¦गोऽआ᳚शिरः¦यव॑ऽआशिरः¦भजा᳚महे | वाता᳚पे¦पीवः॑¦इत्¦भ॒व॒ ||

क॒र॒म्भओ᳚षधेभव॒¦पीवो᳚वृ॒क्कउ॑दार॒थिः|वाता᳚पे॒पीव॒इद्‌भ॑व|| 10||

क॒र॒म्भः¦ओ॒ष॒धे॒¦भ॒व॒¦पीवः॑¦वृ॒क्कः¦उ॒दा॒र॒थिः | वाता᳚पे¦पीवः॑¦इत्¦भ॒व॒ ||

तंत्वा᳚व॒यंपि॑तो॒वचो᳚भि॒¦र्गावो॒नह॒व्यासु॑षूदिम|

दे॒वेभ्य॑स्त्वासध॒माद॑¦म॒स्मभ्यं᳚त्वासध॒माद᳚म्|| 11||

त्व‌म्¦त्वा॒¦व॒य‌म्¦पि॒तो॒ इति॑¦वचः॑ऽभिः¦गावः॑¦न¦ह॒व्या¦सु॒सू॒दि॒म॒|
दे॒वेभ्यः॑¦त्वा॒¦स॒ध॒ऽमाद᳚‌म्¦अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦त्वा॒¦स॒ध॒ऽमाद᳚‌म् ||

[67] समिद्धइत्येकादशर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्य इध्मस्तनूनपादिळोबर्हिर्देवीर्द्वार उषासानक्तादैव्यौहोतारौ सरस्वतीळा भारत्यस्त्वष्टा वनस्पति स्वाहाकृतयइतिक्रमेणदेवताः गायत्रीच्छंदः |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:1, सूक्त:188}{अनुवाक:24, सूक्त:9}
समि॑द्धो,अ॒द्यरा᳚जसि¦दे॒वोदे॒वैःस॑हस्रजित्|दू॒तोह॒व्याक॒विर्व॑ह|| 1||वर्ग:8

स‌म्ऽ‌इ᳚द्धः¦अ॒द्य¦रा॒ज॒सि॒¦दे॒वः¦दे॒वैः¦स॒ह॒स्र॒ऽजि॒त् | दू॒तः¦ह॒व्या¦क॒विः¦व॒ह॒ ||

तनू᳚नपादृ॒तंय॒ते¦मध्वा᳚य॒ज्ञःसम॑ज्यते|दध॑त्‌सह॒स्रिणी॒रिषः॑|| 2||

तनू᳚ऽनपात्¦ऋ॒त‌म्¦य॒ते¦मध्वा᳚¦य॒ज्ञः¦स‌म्¦अ॒ज्य॒ते॒ | दध॑त्¦स॒ह॒स्रिणीः᳚¦इषः॑ ||

आ॒जुह्वा᳚नोन॒ईड्यो᳚¦दे॒वाँ,आव॑क्षिय॒ज्ञिया॑न्|अग्ने᳚सहस्र॒सा,अ॑सि|| 3||

आ॒ऽजुह्वा᳚नः¦नः॒¦ईड्यः॑¦दे॒वान्¦आ¦व॒क्षि॒¦य॒ज्ञिया॑न् | अग्ने᳚¦स॒ह॒स्र॒ऽसाः¦अ॒सि॒ ||

प्रा॒चीनं᳚ब॒र्हिरोज॑सा¦स॒हस्र॑वीरमस्तृणन्|यत्रा᳚दित्यावि॒राज॑थ|| 4||

प्रा॒चीन᳚‌म्¦ब॒र्हिः¦ओज॑सा¦स॒हस्र॑ऽवीर‌म्¦अ॒स्तृ॒ण॒न् | यत्र॑¦आ॒दि॒त्याः॒¦वि॒ऽराज॑थ ||

वि॒राट्‌स॒म्राड्वि॒भ्वीःप्र॒भ्वी¦र्ब॒ह्वीश्च॒भूय॑सीश्च॒याः|दुरो᳚घृ॒तान्य॑क्षरन्|| 5||

वि॒ऽराट्¦स॒‌म्ऽराट्¦वि॒ऽभ्वीः¦प्र॒ऽभ्वीः¦ब॒ह्वीः¦च॒¦भूय॑सीः¦च॒¦याः | दुरः॑¦घृ॒तानि॑¦अ॒क्ष॒र॒न् ||

सु॒रु॒क्मेहिसु॒पेश॒सा¦धि॑श्रि॒यावि॒राज॑तः|उ॒षासा॒वेहसी᳚दताम्|| 6||वर्ग:9

सु॒रु॒क्मे इति॑ सु॒ऽरु॒क्मे¦हि¦सु॒ऽपेश॑सा¦अधि॑¦श्रि॒या¦वि॒ऽराज॑तः | उ॒षसौ᳚¦आ¦इ॒ह¦सी॒द॒ता॒‌म् ||

प्र॒थ॒माहिसु॒वाच॑सा॒¦होता᳚रा॒दैव्या᳚क॒वी|य॒ज्ञंनो᳚यक्षतामि॒मम्|| 7||

प्र॒थ॒मा¦हि¦सु॒ऽवाच॑सा¦होता᳚रा¦दैव्या᳚¦क॒वी इति॑ | य॒ज्ञ‌म्¦नः॒¦य॒क्ष॒ता॒‌म्¦इ॒म‌म् ||

भार॒तीळे॒सर॑स्वति॒¦यावः॒सर्वा᳚उपब्रु॒वे|तान॑श्चोदयतश्रि॒ये|| 8||

भार॑ति¦इळे᳚¦सर॑स्वति¦याः¦वः॒¦सर्वाः᳚¦उ॒प॒ऽब्रु॒वे | ताः¦नः॒¦चो॒द॒य॒त॒¦श्रि॒ये ||

त्वष्टा᳚रू॒पाणि॒हिप्र॒भुः¦प॒शून्‌विश्वा᳚न्‌त्समान॒जे|तेषां᳚नःस्फा॒तिमाय॑ज|| 9||

त्वष्टा᳚¦रू॒पाणि॑¦हि¦प्र॒ऽभुः¦प॒शून्¦विश्वा᳚न्¦स॒‌म्ऽआ॒न॒जे | तेषा᳚‌म्¦नः॒¦स्फा॒ति‌म्¦आ¦य॒ज॒ ||

उप॒त्मन्या᳚वनस्पते॒¦पाथो᳚दे॒वेभ्यः॑सृज|अ॒ग्निर्ह॒व्यानि॑सिष्वदत्|| 10||

उप॑¦त्मन्या᳚¦व॒न॒स्प॒ते॒¦पाथः॑¦दे॒वेभ्यः॑¦सृ॒ज॒ | अ॒ग्निः¦ह॒व्यानि॑¦सि॒स्व॒द॒त् ||

पु॒रो॒गा,अ॒ग्निर्दे॒वानां᳚¦गाय॒त्रेण॒सम॑ज्यते|स्वाहा᳚कृतीषुरोचते|| 11||

पु॒रः॒ऽगाः¦अ॒ग्निः¦दे॒वाना᳚‌म्¦गा॒य॒त्रेण॑¦स‌म्¦अ॒ज्य॒ते॒ | स्वाहा᳚ऽकृतीषु¦रो॒च॒ते॒ ||

[68] अग्नेनयेत्यष्टर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्योग्निस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:1, सूक्त:189}{अनुवाक:24, सूक्त:10}
अग्ने॒नय॑सु॒पथा᳚रा॒ये,अ॒स्मान्¦विश्वा᳚निदेवव॒युना᳚निवि॒द्वान्|

यु॒यो॒ध्य१॑(अ॒)स्मज्जु॑हुरा॒णमेनो॒¦भूयि॑ष्ठांते॒नम॑उक्तिंविधेम|| 1||वर्ग:10

अग्ने᳚¦नय॑¦सु॒ऽपथा᳚¦रा॒ये¦अ॒स्मान्¦विश्वा᳚नि¦दे॒व॒¦व॒युना᳚नि¦वि॒द्वान्|
यु॒यो॒धि¦अ॒स्मत्¦जु॒हु॒रा॒ण‌म्¦एनः॑¦भूयि॑ष्ठा‌म्¦ते॒¦नमः॑।औक्ति‌म्¦वि॒धे॒म॒ ||

अग्ने॒त्वंपा᳚रया॒नव्यो᳚अ॒स्मान्¦त्स्व॒स्तिभि॒रति॑दु॒र्गाणि॒विश्वा᳚|

पूश्च॑पृ॒थ्वीब॑हु॒लान॑उ॒र्वी¦भवा᳚तो॒काय॒तन॑याय॒शंयोः|| 2||

अग्ने᳚¦त्व‌म्¦पा॒र॒य॒¦नव्यः॑¦अ॒स्मान्¦स्व॒स्तिऽभिः॑¦अति॑¦दुः॒ऽगाणि॑¦विश्वा᳚|
पूः¦च॒¦पृ॒थ्वी¦ब॒हु॒ला¦नः॒¦उ॒र्वी¦भव॑¦तो॒काय॑¦तन॑याय¦श‌म्¦योः ||

अग्ने॒त्वम॒स्मद्‌यु॑यो॒ध्यमी᳚वा॒,¦अन॑ग्नित्रा,अ॒भ्यम᳚न्तकृ॒ष्टीः|

पुन॑र॒स्मभ्यं᳚सुवि॒ताय॑देव॒¦क्षांविश्वे᳚भिर॒मृते᳚भिर्यजत्र|| 3||

अग्ने᳚¦त्व‌म्¦अ॒स्मत्¦यु॒यो॒धि॒¦अमी᳚वाः¦अन॑ग्निऽत्राः¦अ॒भि¦अम᳚न्त¦कृ॒ष्टीः|
पुनः॑¦अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦सु॒वि॒ताय॑¦दे॒व॒¦क्षा‌म्¦विश्वे᳚भिः¦अ॒मृते᳚भिः¦य॒ज॒त्र॒ ||

पा॒हिनो᳚अग्नेपा॒युभि॒रज॑स्रै¦रु॒तप्रि॒येसद॑न॒आशु॑शु॒क्वान्|

माते᳚भ॒यंज॑रि॒तारं᳚यविष्ठ¦नू॒नंवि॑द॒न्माप॒रंस॑हस्वः|| 4||

पा॒हि¦नः॒¦अ॒ग्ने॒¦पा॒युऽभिः॑¦अज॑स्रैः¦उ॒त¦प्रि॒ये¦सद॑ने¦आ¦शु॒शु॒क्वान्|
मा¦ते॒¦भ॒य‌म्¦ज॒रि॒तार᳚‌म्¦य॒वि॒ष्ठ॒¦नू॒न‌म्¦वि॒द॒त्¦मा¦अ॒प॒र‌म्¦स॒ह॒स्वः॒ ||

मानो᳚अ॒ग्नेऽव॑सृजो,अ॒घाया᳚¦वि॒ष्यवे᳚रि॒पवे᳚दु॒च्छुना᳚यै|

माद॒त्वते॒दश॑ते॒मादते᳚नो॒¦मारीष॑तेसहसाव॒न्‌परा᳚दाः|| 5||

मा¦नः॒¦अ॒ग्ने॒¦अव॑¦सृ॒जः॒¦अ॒घाय॑¦अ॒वि॒ष्यवे᳚¦रि॒पवे᳚¦दु॒च्छुना᳚यै|
मा¦द॒त्वते᳚¦दश॑ते¦मा¦अ॒दते᳚¦नः॒¦मा¦रिष॑ते¦स॒ह॒सा॒ऽव॒न्¦परा᳚¦दाः॒ ||

विघ॒त्वावाँ᳚ऋतजातयंसद्¦गृणा॒नो,अ॑ग्नेत॒न्वे॒३॑(ए॒)वरू᳚थम्|

विश्वा᳚द्‌रिरि॒क्षोरु॒तवा᳚निनि॒त्सो¦र॑भि॒ह्रुता॒मसि॒हिदे᳚ववि॒ष्पट्|| 6||वर्ग:11

वि¦घ॒¦त्वाऽवा᳚न्¦ऋ॒त॒ऽजा॒त॒¦यं॒स॒त्¦गृ॒ण॒नः¦अ॒ग्ने॒¦त॒न्वे᳚¦वरू᳚थ‌म्|
विश्वा᳚त्¦रि॒रि॒क्षोः¦उ॒त¦वा॒¦नि॒नि॒त्सोः¦अ॒भि॒ऽह्रुता᳚‌म्¦असि॑¦हि¦दे॒व॒¦वि॒ष्पट् ||

त्वंताँ,अ॑ग्नउ॒भया॒न्‌विवि॒द्वान्¦वेषि॑प्रपि॒त्वेमनु॑षोयजत्र|

अ॒भि॒पि॒त्वेमन॑वे॒शास्यो᳚भू¦र्मर्मृ॒जेन्य॑उ॒शिग्भि॒र्नाक्रः|| 7||

त्व‌म्¦ता‌म्¦अ॒ग्ने॒¦उ॒भया᳚न्¦वि¦वि॒द्वान्¦वेषि॑¦प्र॒ऽपि॒त्वे¦मनु॑षः¦य॒ज॒त्र॒|
अ॒भि॒ऽपि॒त्वे¦मन॑वे¦शास्यः॑¦भूः॒¦म॒र्मृ॒जेन्यः॑¦उ॒शिक्ऽभिः॑¦न¦अ॒क्रः ||

अवो᳚चामनि॒वच॑नान्यस्मि॒न्¦मान॑स्यसू॒नुःस॑हसा॒ने,अ॒ग्नौ|

व॒यंस॒हस्र॒मृषि॑भिःसनेम¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 8||

अवो᳚चाम¦नि॒ऽवच॑नानि¦अ॒स्मि॒न्¦मान॑स्य¦सू॒नुः¦स॒ह॒सा॒ने¦अ॒ग्नौ|
व॒य‌म्¦स॒हस्र᳚‌म्¦ऋषि॑ऽभिः¦स॒ने॒म॒¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[69] अनर्वाणमित्यष्टर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्यो बृहस्पतिस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:1, सूक्त:190}{अनुवाक:24, सूक्त:11}
अ॒न॒र्वाणं᳚वृष॒भंम॒न्द्रजि॑ह्वं॒¦बृह॒स्पतिं᳚वर्धया॒नव्य॑म॒र्कैः|

गा॒था॒न्यः॑सु॒रुचो॒यस्य॑दे॒वा,¦आ᳚शृ॒ण्वन्ति॒नव॑मानस्य॒मर्ताः᳚|| 1||वर्ग:12

अ॒न॒र्वाण᳚‌म्¦वृ॒ष॒भ‌म्¦म॒न्द्रऽजि॑ह्व‌म्¦बृह॒स्पति᳚‌म्¦व॒र्ध॒य॒¦नव्य᳚‌म्¦अ॒र्कैः|
गा॒था॒न्यः॑¦सु॒ऽरुचः॑¦यस्य॑¦दे॒वाः¦आ॒ऽशृ॒ण्वन्ति॑¦नव॑मानस्य¦मर्ताः᳚ ||

तमृ॒त्विया॒,उप॒वाचः॑सचन्ते॒¦सर्गो॒नयोदे᳚वय॒तामस॑र्जि|

बृह॒स्पतिः॒सह्यञ्जो॒वरां᳚सि॒¦विभ्वाभ॑व॒त्‌समृ॒तेमा᳚त॒रिश्वा᳚|| 2||

त‌म्¦ऋ॒त्वियाः᳚¦उप॑¦वाचः॑¦स॒च॒न्ते॒¦सर्गः॑¦न¦यः¦दे॒व॒ऽय॒ता‌म्¦अस॑र्जि|
बृह॒स्पतिः॑¦सः¦हि¦अंजः॑¦वरां᳚सि¦विऽभ्वा᳚¦अभ॑वत्¦स‌म्¦ऋ॒ते¦मा॒त॒रिश्वा᳚ ||

उप॑स्तुतिं॒नम॑स॒उद्य॑तिंच॒¦श्लोकं᳚यंसत्‌सवि॒तेव॒प्रबा॒हू|

अ॒स्यक्रत्वा᳚ह॒न्यो॒३॑(ओ॒)यो,अस्ति॑¦मृ॒गोनभी॒मो,अ॑र॒क्षस॒स्तुवि॑ष्मान्|| 3||

उप॑ऽस्तुति‌म्¦नम॑सः¦उत्ऽय॑ति‌म्¦च॒¦श्लोक᳚‌म्¦यं॒स॒त्¦स॒वि॒ताऽ‌इ᳚व¦प्र¦बा॒हू इति॑|
अ॒स्य¦क्रत्वा᳚¦अ॒ह॒न्यः॑¦यः¦अस्ति॑¦मृ॒गः¦न¦भी॒मः¦अ॒र॒क्षसः॑¦तुवि॑ष्मान् ||

अ॒स्यश्लोको᳚दि॒वीय॑तेपृथि॒व्या¦मत्यो॒नयं᳚सद्‌यक्ष॒भृद्‌विचे᳚ताः|

मृ॒गाणां॒नहे॒तयो॒यन्ति॑चे॒मा¦बृह॒स्पते॒रहि॑मायाँ,अ॒भिद्यून्|| 4||

अ॒स्य¦श्लोकः॑¦दि॒वि¦ई॒य॒ते॒¦पृ॒थि॒व्या‌म्¦अत्यः॑¦न¦यं॒स॒त्¦य॒क्ष॒ऽभृत्¦विऽचे᳚ताः|
मृ॒गाणा᳚‌म्¦न¦हे॒तयः॑¦यन्ति॑¦च॒¦इ॒माः¦बृह॒स्पतेः᳚¦अहि॑ऽमायान्¦अ॒भि¦द्यून् ||

येत्वा᳚देवोस्रि॒कंमन्य॑मानाः¦पा॒पाभ॒द्रमु॑प॒जीव᳚न्तिप॒ज्राः|

नदू॒ढ्ये॒३॑(ए॒)अनु॑ददासिवा॒मं¦बृह॑स्पते॒चय॑स॒इत्‌पिया᳚रुम्|| 5||

ये¦त्वा॒¦दे॒व॒¦उ॒स्रि॒क‌म्¦मन्य॑मानाः¦पा॒पाः¦भ॒द्र‌म्¦उ॒प॒ऽजीव᳚न्ति¦प॒ज्राः|
न¦दुः॒ऽध्ये᳚¦अनु॑¦द॒दा॒सि॒¦वा॒म‌म्¦बृह॑स्पते¦चय॑से¦इत्¦पिया᳚रु‌म् ||

सु॒प्रैतुः॑सू॒यव॑सो॒नपन्था᳚¦दुर्नि॒यन्तुः॒परि॑प्रीतो॒नमि॒त्रः|

अ॒न॒र्वाणो᳚अ॒भियेचक्ष॑ते॒नो¦ऽपी᳚वृता,अपोर्णु॒वन्तो᳚अस्थुः|| 6||वर्ग:13

सु॒ऽप्रैतुः॑¦सु॒ऽयव॑सः¦न¦पन्थाः᳚¦दुः॒ऽनि॒यन्तुः॑¦परि॑ऽप्रीतः¦न¦मि॒त्रः|
अ॒न॒र्वाणः॑¦अ॒भि¦ये¦चक्ष॑ते¦नः॒¦अपि॑ऽवृताः¦अ॒प॒ऽऊ॒र्णु॒वन्तः॑¦अ॒स्थुः॒ ||

संयंस्तुभो॒ऽवन॑यो॒नयन्ति॑¦समु॒द्रंनस्र॒वतो॒रोध॑चक्राः|

सवि॒द्वाँ,उ॒भयं᳚चष्टे,अ॒न्त¦र्बृह॒स्पति॒स्तर॒आप॑श्च॒गृध्रः॑|| 7||

स‌म्¦य‌म्¦स्तुभः॑¦अ॒वन॑यः¦न¦यन्ति॑¦स॒मु॒द्र‌म्¦न¦स्र॒वतः॑¦रोध॑ऽचक्राः|
सः¦वि॒द्वान्¦उ॒भय᳚‌म्¦च॒ष्टे॒¦अ॒न्तः¦बृह॒स्पतिः॑¦तरः॑¦आपः॑¦च॒¦गृध्रः॑ ||

ए॒वाम॒हस्तु॑विजा॒तस्तुवि॑ष्मा॒न्¦बृह॒स्पति᳚र्वृष॒भोधा᳚यिदे॒वः|

सनः॑स्तु॒तोवी॒रव॑द्‌धातु॒गोम॑द्¦वि॒द्यामे॒षंवृ॒जनं᳚जी॒रदा᳚नुम्|| 8||

ए॒व¦म॒हः¦तु॒वि॒ऽजा॒तः¦तुवि॑ष्मान्¦बृह॒स्पतिः॑¦वृ॒ष॒भः¦धा॒यि॒¦दे॒वः|
सः¦नः॒¦स्तु॒तः¦वी॒रऽव॑त्¦धा॒तु॒¦गोऽम॑त्¦वि॒द्याम॑¦इ॒ष‌म्¦वृ॒जन᳚‌म्¦जी॒रऽदा᳚नु‌म् ||

[70] कङ्कतइति षोळशर्चस्य सूक्तस्य मैत्रावरुणिरगस्त्योप्तृणसूर्याअनुष्टुप् दशम्याद्यास्तिस्रो महापंक्तयस्त्रयोदशी महाबृहती | (विषन्नसूक्तं) |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:1, सूक्त:191}{अनुवाक:24, सूक्त:12}
कङ्क॑तो॒नकङ्क॒तो¦ऽथो᳚सती॒नक᳚ङ्कतः|द्वाविति॒प्लुषी॒,इति॒¦न्य१॑(अ॒)दृष्टा᳚अलिप्सत|| 1||वर्ग:14

कङ्क॑तः¦न¦कङ्क॑तः¦अथो॒ इति॑¦स॒ती॒नऽक᳚ङ्कतः | द्वौ¦इति॑¦प्लुषी॒ इति॑¦इति॑¦नि¦अ॒दृष्टाः᳚¦अ॒लि॒प्स॒त॒ ||

अ॒दृष्टा᳚न्‌हन्त्याय॒¦त्यथो᳚हन्तिपराय॒ती|अथो᳚अवघ्न॒तीह॒¦न्त्यथो᳚पिनष्टिपिंष॒ती|| 2||

अ॒दृष्टा᳚न्¦ह॒न्ति॒¦आ॒ऽय॒ती¦अथो॒ इति॑¦ह॒न्ति॒¦प॒रा॒ऽय॒ती | अथो॒ इति॑¦अ॒व॒ऽघ्न॒ती¦ह॒न्ति॒¦अथो॒ इति॑¦पि॒न॒ष्टि॒¦पिं॒ष॒ती ||

श॒रासः॒कुश॑रासो¦द॒र्भासः॑सै॒र्या,उ॒त|मौ॒ञ्जा,अ॒दृष्टा᳚वैरि॒णाः¦सर्वे᳚सा॒कंन्य॑लिप्सत|| 3||

श॒रासः॑¦कुश॑रासः¦द॒र्भासः॑¦सै॒र्याः¦उ॒त | मौं॒जाः¦अ॒दृष्टाः᳚¦वै॒रि॒णाः¦सर्वे᳚¦सा॒क‌म्¦नि¦अ॒लि॒प्स॒त॒ ||

निगावो᳚गो॒ष्ठे,अ॑सद॒न्¦निमृ॒गासो᳚अविक्षत|निके॒तवो॒जना᳚नां॒¦न्य१॑(अ॒)दृष्टा᳚अलिप्सत|| 4||

नि¦गावः॑¦गो॒ऽस्थे¦अ॒स॒द॒न्¦नि¦मृ॒गासः॑¦अ॒वि॒क्ष॒त॒ | नि¦के॒तवः॑¦जना᳚ना‌म्¦नि¦अ॒दृष्टाः᳚¦अ॒लि॒प्स॒त॒ ||

ए॒तउ॒त्येप्रत्य॑दृश्रन्¦प्रदो॒षंतस्क॑रा,इव|अदृ॑ष्टा॒विश्व॑दृष्टाः॒¦प्रति॑बुद्धा,अभूतन|| 5||

ए॒ते¦ऊँ॒ इति॑¦त्ये¦प्रति॑¦अ॒दृ॒श्र॒न्¦प्र॒ऽदो॒ष‌म्¦तस्क॑राःऽ‌इव | अदृ॑ष्टाः¦विश्व॑ऽदृष्टाः¦प्रति॑ऽबुद्धाः¦अ॒भू॒त॒न॒ ||

द्यौर्वः॑पि॒तापृ॑थि॒वीमा॒ता¦सोमो॒भ्रातादि॑तिः॒स्वसा᳚|अदृ॑ष्टा॒विश्व॑दृष्टा॒¦स्तिष्ठ॑ते॒लय॑ता॒सुक᳚म्|| 6||वर्ग:15

द्यौः¦वः॒¦पि॒ता¦पृ॒थि॒वी¦मा॒ता¦सोमः॑¦भ्राता᳚¦अदि॑तिः¦स्वसा᳚ | अदृ॑ष्टाः¦विश्व॑ऽदृष्टाः¦तिष्ठ॑त¦इ॒लय॑त¦सु¦क॒‌म् ||

ये,अंस्या॒ये,अङ्ग्याः᳚¦सू॒चीका॒येप्र॑कङ्क॒ताः|अदृ॑ष्टाः॒किंच॒नेहवः॒¦सर्वे᳚सा॒कंनिज॑स्यत|| 7||

ये¦अंस्याः᳚¦ये¦अङ्ग्याः᳚¦सू॒चीकाः᳚¦ये¦प्र॒ऽक॒ङ्क॒ताः | अदृ॑ष्टाः¦कि‌म्¦च॒न¦इ॒ह¦वः॒¦सर्वे᳚¦सा॒क‌म्¦नि¦ज॒स्य॒त॒ ||

उत्‌पु॒रस्ता॒त्‌सूर्य॑एति¦वि॒श्वदृ॑ष्टो,अदृष्ट॒हा|अ॒दृष्टा॒न्‌त्सर्वा᳚ञ्ज॒म्भय॒न्¦त्सर्वा᳚श्चयातुधा॒न्यः॑|| 8||

उत्¦पु॒रस्ता᳚त्¦सूर्यः॑¦ए॒ति॒¦वि॒श्वऽदृ॑ष्टः¦अ॒दृ॒ष्ट॒ऽहा | अ॒दृष्टा᳚न्¦सर्वा᳚न्¦ज॒म्भय॑न्¦सर्वाः᳚¦च॒¦या॒तु॒ऽधा॒न्यः॑ ||

उद॑पप्तद॒सौसूर्यः॑¦पु॒रुविश्वा᳚नि॒जूर्व॑न्|आ॒दि॒त्यःपर्व॑तेभ्यो¦वि॒श्वदृ॑ष्टो,अदृष्ट॒हा|| 9||

उत्¦अ॒प॒प्त॒त्¦अ॒सौ¦सूर्यः॑¦पु॒रु¦विश्वा᳚नि¦जूर्व॑न् | आ॒दि॒त्यः¦पर्व॑तेभ्यः¦वि॒श्वऽदृ॑ष्टः¦अ॒दृ॒ष्ट॒ऽहा ||

सूर्ये᳚वि॒षमास॑जामि॒¦दृतिं॒सुरा᳚वतोगृ॒हे|

सोचि॒न्नुनम॑राति॒नो¦व॒यंम॑रामा॒रे,अ॑स्य॒¦योज॑नंहरि॒ष्ठामधु॑¦त्वामधु॒लाच॑कार|| 10||

सूर्ये᳚¦वि॒ष‌म्¦आ¦स॒जा॒मि॒¦दृति᳚‌म्¦सुरा᳚ऽवतः¦गृ॒हे|
सः¦चि॒त्¦नु¦न¦म॒रा॒ति॒¦नो इति॑¦व॒य‌म्¦म॒रा॒म॒¦आ॒रे¦अ॒स्य॒¦योज॑न‌म्¦ह॒रि॒ऽस्थाः¦मधु॑¦त्वा॒¦म॒धु॒ला¦च॒का॒र॒ ||

इ॒य॒त्ति॒काश॑कुन्ति॒का¦स॒काज॑घासतेवि॒षम्|

सोचि॒न्नुनम॑राति॒नो¦व॒यंम॑रामा॒रे,अ॑स्य॒¦योज॑नंहरि॒ष्ठामधु॑¦त्वामधु॒लाच॑कार|| 11||वर्ग:16

इ॒य॒त्ति॒का¦श॒कु॒न्ति॒का¦स॒का¦ज॒घा॒स॒¦ते॒¦वि॒ष‌म्|
सो इति॑¦चि॒त्¦नु¦न¦म॒रा॒ति॒¦नो इति॑¦व॒य‌म्¦म॒रा॒म॒¦आ॒रे¦अ॒स्य॒¦योज॑न‌म्¦ह॒रि॒ऽस्थाः¦मधु॑¦त्वा॒¦म॒धु॒ला¦च॒का॒र॒ ||

त्रिःस॒प्तवि॑ष्पुलिङ्ग॒का¦वि॒षस्य॒पुष्प॑मक्षन्|

ताश्चि॒न्नुनम॑रन्ति॒नो¦व॒यंम॑रामा॒रे,अ॑स्य॒¦योज॑नंहरि॒ष्ठामधु॑¦त्वामधु॒लाच॑कार|| 12||

त्रिः¦स॒प्त¦वि॒ष्पु॒लि॒ङ्ग॒काः¦वि॒षस्य॑¦पुष्य᳚‌म्¦अ॒क्ष॒न्|
ताः¦चि॒त्¦नु¦न¦म॒र॒न्ति॒¦नो इति॑¦व॒य‌म्¦म॒रा॒म॒¦आ॒रे¦अ॒स्य॒¦योज॑न‌म्¦ह॒रि॒ऽस्थाः¦मधु॑¦त्वा॒¦म॒धु॒ला¦च॒का॒र॒ ||

न॒वा॒नांन॑वती॒नां¦वि॒षस्य॒रोपु॑षीणाम्|

सर्वा᳚सामग्रभं॒नामा॒¦रे,अ॑स्य॒योज॑नं¦हरि॒ष्ठामधु॑त्वामधु॒लाच॑कार|| 13||

न॒वा॒ना‌म्¦न॒व॒ती॒ना‌म्¦वि॒षस्य॑¦रोपु॑षीणा‌म्|
सर्वा᳚सा‌म्¦अ॒ग्र॒भ॒‌म्¦नाम॑¦आ॒रे¦अ॒स्य॒¦योज॑न‌म्¦ह॒रि॒ऽस्थाः¦मधु॑¦त्वा॒¦म॒धु॒ला¦च॒का॒र॒ ||

त्रिःस॒प्तम॑यू॒र्यः॑¦स॒प्तस्वसा᳚रो,अ॒ग्रुवः॑|तास्ते᳚वि॒षंविज॑भ्रिर¦उद॒कंकु॒म्भिनी᳚रिव|| 14||

त्रिः¦स॒प्त¦म॒यू॒र्यः॑¦स॒प्त¦स्वसा᳚रः¦अ॒ग्रुवः॑ | ताः¦ते॒¦वि॒ष‌म्¦वि¦ज॒भ्रि॒रे॒¦उ॒द॒क‌म्¦कु॒म्भिनीः᳚ऽ‌इव ||

इ॒य॒त्त॒कःकु॑षुम्भ॒क¦स्त॒कंभि॑न॒द्म्यश्म॑ना|ततो᳚वि॒षंप्रवा᳚वृते॒¦परा᳚ची॒रनु॑सं॒वतः॑|| 15||

इ॒य॒त्त॒कः¦कु॒षु॒म्भ॒कः¦त॒क‌म्¦भि॒न॒द्मि॒¦अश्म॑ना | ततः॑¦वि॒ष‌म्¦प्र¦व॒वृ॒ते॒¦परा᳚चीः¦अनु॑¦स॒‌म्ऽवतः॑ ||

कु॒षु॒म्भ॒कस्तद॑ब्रवीद्¦गि॒रेःप्र॑वर्तमान॒कः|वृश्चि॑कस्यार॒संवि॒ष¦म॑र॒संवृ॑श्चिकतेवि॒षम्|| 16||

कु॒षु॒म्भ॒कः¦तत्¦अ॒ब्र॒वी॒त्¦गि॒रेः¦प्र॒ऽव॒र्त॒मा॒न॒कः | वृश्चि॑कस्य¦अ॒र॒स‌म्¦वि॒ष‌म्¦अ॒र॒स‌म्¦वृ॒श्चि॒क॒¦ते॒¦वि॒ष‌म् ||

[71] त्वमग्नइतिषोळशर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदोग्निर्जगती |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:2, सूक्त:1}{अनुवाक:1, सूक्त:1}
त्वम॑ग्ने॒द्युभि॒स्त्वमा᳚शुशु॒क्षणि॒¦स्त्वम॒द्भ्यस्त्वमश्म॑न॒स्परि॑|

त्वंवने᳚भ्य॒स्त्वमोष॑धीभ्य॒¦स्त्वंनृ॒णांनृ॑पतेजायसे॒शुचिः॑|| 1||वर्ग:17

त्व‌म्¦अ॒ग्ने॒¦द्युऽभिः॑¦त्व‌म्¦आ॒शु॒शु॒क्षणिः॑¦त्व‌म्¦अ॒त्ऽभ्यः¦त्व‌म्¦अश्म॑नः¦परि॑|
त्व‌म्¦वने᳚भ्यः¦त्व‌म्¦ओष॑धीभ्यः¦त्व‌म्¦नृ॒णा‌म्¦नृ॒ऽप॒ते॒¦जा॒य॒से॒¦शुचिः॑ ||

तवा᳚ग्नेहो॒त्रंतव॑पो॒त्रमृ॒त्वियं॒¦तव॑ने॒ष्ट्रंत्वम॒ग्निदृ॑ताय॒तः|

तव॑प्रशा॒स्त्रंत्वम॑ध्वरीयसि¦ब्र॒ह्माचासि॑गृ॒हप॑तिश्चनो॒दमे᳚|| 2||

तव॑¦अ॒ग्ने॒¦हो॒त्र‌म्¦तव॑¦पो॒त्र‌म्¦ऋ॒त्विय᳚‌म्¦तव॑¦ने॒ष्ट्र‌म्¦त्व‌म्¦अ॒ग्नित्¦ऋ॒त॒ऽय॒तः|
तव॑¦प्र॒ऽशा॒स्त्र‌म्¦त्व‌म्¦अ॒ध्व॒रि॒ऽय॒सि॒¦ब्र॒ह्मा¦च॒¦असि॑¦गृ॒हऽप॑तिः¦च॒¦नः॒¦दमे᳚ ||

त्वम॑ग्न॒इन्द्रो᳚वृष॒भःस॒ताम॑सि॒¦त्वंविष्णु॑रुरुगा॒योन॑म॒स्यः॑|

त्वंब्र॒ह्मार॑यि॒विद्‌ब्र᳚ह्मणस्पते॒¦त्वंवि॑धर्तःसचसे॒पुरं᳚ध्या|| 3||

त्व‌म्¦अ॒ग्ने॒¦इन्द्रः॑¦वृ॒ष॒भः¦स॒ता‌म्¦अ॒सि॒¦त्व‌म्¦विष्णुः॑¦उ॒रु॒ऽगा॒यः¦न॒म॒स्यः॑|
त्व‌म्¦ब्र॒ह्मा¦र॒यि॒ऽवित्¦ब्र॒ह्म॒णः॒¦प॒ते॒¦त्व‌म्¦वि॒ध॒र्त॒रिति॑ विऽधर्तः¦स॒च॒से॒¦पुर᳚‌म्ऽध्या ||

त्वम॑ग्ने॒राजा॒वरु॑णोधृ॒तव्र॑त॒¦स्त्वंमि॒त्रोभ॑वसिद॒स्मईड्यः॑|

त्वम᳚र्य॒मासत्प॑ति॒र्यस्य॑स॒म्भुजं॒¦त्वमंशो᳚वि॒दथे᳚देवभाज॒युः|| 4||

त्व‌म्¦अ॒ग्ने॒¦राजा᳚¦वरु॑णः¦धृ॒तऽव्र॑तः¦त्व‌म्¦मि॒त्रः¦भ॒व॒सि॒¦द॒स्मः¦ईड्यः॑|
त्व‌म्¦अ॒र्य॒मा¦सत्ऽप॑तिः¦यस्य॑¦स॒‌म्ऽभुज᳚‌म्¦त्व‌म्¦अंशः॑¦वि॒दथे᳚¦दे॒व॒¦भा॒ज॒युः ||

त्वम॑ग्ने॒त्वष्टा᳚विध॒तेसु॒वीर्यं॒¦तव॒ग्नावो᳚मित्रमहःसजा॒त्य᳚म्|

त्वमा᳚शु॒हेमा᳚ररिषे॒स्वश्व्यं॒¦त्वंन॒रांशर्धो᳚असिपुरू॒वसुः॑|| 5||

त्व‌म्¦अ॒ग्ने॒¦त्वष्टा᳚¦वि॒ध॒ते¦सु॒ऽवीर्य᳚‌म्¦तव॑¦ग्नावः॑¦मि॒त्र॒ऽम॒हः॒¦स॒ऽजा॒त्य᳚‌म्|
त्व‌म्¦आ॒शु॒ऽहेमा᳚¦र॒रि॒षे॒¦सु॒।आश्व्य᳚‌म्¦त्व‌म्¦न॒रा‌म्¦शर्धः॑¦अ॒सि॒¦पु॒रु॒ऽवसुः॑ ||

त्वम॑ग्नेरु॒द्रो,असु॑रोम॒होदि॒व¦स्त्वंशर्धो॒मारु॑तंपृ॒क्षई᳚शिषे|

त्वंवातै᳚ररु॒णैर्या᳚सिशंग॒य¦स्त्वंपू॒षावि॑ध॒तःपा᳚सि॒नुत्मना᳚|| 6||वर्ग:18

त्व‌म्¦अ॒ग्ने॒¦रु॒द्रः¦असु॑रः¦म॒हः¦दि॒वः¦त्व‌म्¦शर्धः॑¦मारु॑त‌म्¦पृ॒क्षः¦ई॒शि॒षे॒|
त्व‌म्¦वातैः᳚¦अ॒रु॒णैः¦या॒सि॒¦श॒‌म्ऽग॒यः¦त्व‌म्¦पू॒षा¦वि॒ध॒तः¦पा॒सि॒¦नु¦त्मना᳚ ||

त्वम॑ग्नेद्रविणो॒दा,अ॑रं॒कृते॒¦त्वंदे॒वःस॑वि॒तार॑त्न॒धा,अ॑सि|

त्वंभगो᳚नृपते॒वस्व॑ईशिषे॒¦त्वंपा॒युर्दमे॒यस्तेऽवि॑धत्|| 7||

त्व‌म्¦अ॒ग्ने॒¦द्र॒वि॒णः॒ऽदाः¦अ॒र॒‌म्ऽकृते᳚¦त्व‌म्¦दे॒वः¦स॒वि॒ता¦र॒त्न॒ऽधाः¦अ॒सि॒|
त्व‌म्¦भगः॑¦नृ॒ऽप॒ते॒¦वस्वः॑¦ई॒शि॒षे॒¦त्व‌म्¦पा॒युः¦दमे᳚¦यः¦ते॒¦अवि॑धत् ||

त्वाम॑ग्ने॒दम॒आवि॒श्पतिं॒विश॒¦स्त्वांराजा᳚नंसुवि॒दत्र॑मृञ्जते|

त्वंविश्वा᳚निस्वनीकपत्यसे॒¦त्वंस॒हस्रा᳚णिश॒तादश॒प्रति॑|| 8||

त्वा‌म्¦अ॒ग्ने॒¦दमे᳚¦आ¦वि॒श्पति᳚‌म्¦विशः॑¦त्वा‌म्¦राजा᳚न‌म्¦सु॒ऽवि॒दत्र᳚‌म्¦ऋं॒ज॒ते॒|
त्व‌म्¦विश्वा᳚नि¦सु॒।आ॒नी॒क॒¦प॒त्य॒से॒¦त्व‌म्¦स॒हस्रा᳚णि¦श॒ता¦दश॑¦प्रति॑ ||

त्वाम॑ग्नेपि॒तर॑मि॒ष्टिभि॒र्नर॒¦स्त्वांभ्रा॒त्राय॒शम्या᳚तनू॒रुच᳚म्|

त्वंपु॒त्रोभ॑वसि॒यस्तेऽवि॑ध॒त्¦त्वंसखा᳚सु॒शेवः॑पास्या॒धृषः॑|| 9||

त्वा‌म्¦अ॒ग्ने॒¦पि॒तर᳚‌म्¦इ॒ष्टिऽभिः॑¦नरः॑¦त्वा‌म्¦भ्रा॒त्राय॑¦शम्या᳚¦त॒नू॒ऽरुच᳚‌म्|
त्व‌म्¦पु॒त्रः¦भ॒व॒सि॒¦यः¦ते॒¦अवि॑धत्¦त्व‌म्¦सखा᳚¦सु॒ऽशेवः॑¦पा॒सि॒¦आ॒ऽधृषः॑ ||

त्वम॑ग्नऋ॒भुरा॒केन॑म॒स्य१॑(अ॒)¦स्त्वंवाज॑स्यक्षु॒मतो᳚रा॒यई᳚शिषे|

त्वंविभा॒स्यनु॑दक्षिदा॒वने॒¦त्वंवि॒शिक्षु॑रसिय॒ज्ञमा॒तनिः॑|| 10||

त्व‌म्¦अ॒ग्ने॒¦ऋ॒भुः¦आ॒के¦न॒म॒स्यः॑¦त्व‌म्¦वाज॑स्य¦क्षु॒ऽमतः॑¦रा॒यः¦ई॒शि॒षे॒|
त्व‌म्¦वि¦भा॒सि॒¦अनु॑¦ध॒क्षि॒¦दा॒वने᳚¦त्व‌म्¦वि॒ऽशिक्षुः॑¦अ॒सि॒¦य॒ज्ञ‌म्¦आ॒ऽतनिः॑ ||

त्वम॑ग्ने॒,अदि॑तिर्देवदा॒शुषे॒¦त्वंहोत्रा॒भार॑तीवर्धसेगि॒रा|

त्वमिळा᳚श॒तहि॑मासि॒दक्ष॑से॒¦त्वंवृ॑त्र॒हाव॑सुपते॒सर॑स्वती|| 11||वर्ग:19

त्व‌म्¦अ॒ग्ने॒¦अदि॑तिः¦दे॒व॒¦दा॒शुषे᳚¦त्व‌म्¦होत्रा᳚¦भार॑ती¦व॒र्ध॒से॒¦गि॒रा|
त्व‌म्¦इळा᳚¦श॒तऽहि॑मा¦अ॒सि॒¦दक्ष॑से¦त्व‌म्¦वृ॒त्र॒ऽहा¦व॒सु॒ऽप॒ते॒¦सर॑स्वती ||

त्वम॑ग्ने॒सुभृ॑तउत्त॒मंवय॒¦स्तव॑स्पा॒र्हेवर्ण॒आसं॒दृशि॒श्रियः॑|

त्वंवाजः॑प्र॒तर॑णोबृ॒हन्न॑सि॒¦त्वंर॒यिर्ब॑हु॒लोवि॒श्वत॑स्पृ॒थुः|| 12||

त्व‌म्¦अ॒ग्ने॒¦सुऽभृ॑तः¦उ॒त्ऽत॒म‌म्¦वयः॑¦तव॑¦स्पा॒र्हे¦वर्णे᳚¦आ¦स॒‌म्ऽदृशि॑¦श्रियः॑|
त्व‌म्¦वाजः॑¦प्र॒ऽतर॑णः¦बृ॒हन्¦अ॒सि॒¦त्व‌म्¦र॒यिः¦ब॒हु॒लः¦वि॒श्वतः॑¦पृ॒थुः ||

त्वाम॑ग्नआदि॒त्यास॑आ॒स्य१॑(अं॒)¦त्वांजि॒ह्वांशुच॑यश्चक्रिरेकवे|

त्वांरा᳚ति॒षाचो᳚अध्व॒रेषु॑सश्चिरे॒¦त्वेदे॒वाह॒विर॑द॒न्त्याहु॑तम्|| 13||

त्वा‌म्¦अ॒ग्ने॒¦आ॒दि॒त्यासः॑¦आ॒स्य᳚‌म्¦त्वा‌म्¦जि॒ह्वा‌म्¦शुच॑यः¦च॒क्रि॒रे॒¦क॒वे॒|
त्वा‌म्¦रा॒ति॒ऽसाचः॑¦अ॒ध्व॒रेषु॑¦स॒श्चि॒रे॒¦त्वे इति॑¦दे॒वाः¦ह॒विः¦अ॒द॒न्ति॒¦आऽहु॑त‌म् ||

त्वे,अ॑ग्ने॒विश्वे᳚अ॒मृता᳚सो,अ॒द्रुह॑¦आ॒सादे॒वाह॒विर॑द॒न्त्याहु॑तम्|

त्वया॒मर्ता᳚सःस्वदन्तआसु॒तिं¦त्वंगर्भो᳚वी॒रुधां᳚जज्ञिषे॒शुचिः॑|| 14||

त्वे इति॑¦अ॒ग्ने॒¦विश्वे᳚¦अ॒मृता᳚सः¦अ॒द्रुहः॑¦आ॒सा¦दे॒वाः¦ह॒विः¦अ॒द॒न्ति॒¦आऽहु॑त‌म्|
त्वया᳚¦मर्ता᳚सः¦स्व॒द॒न्ते॒¦आ॒ऽसु॒ति‌म्¦त्व‌म्¦गर्भः॑¦वी॒रुधा᳚‌म्¦ज॒ज्ञि॒षे॒¦शुचिः॑ ||

त्वंतान्‌त्संच॒प्रति॑चासिम॒ज्मना¦ग्ने᳚सुजात॒प्रच॑देवरिच्यसे|

पृ॒क्षोयदत्र॑महि॒नाविते॒भुव॒¦दनु॒द्यावा᳚पृथि॒वीरोद॑सी,उ॒भे|| 15||

त्व‌म्¦तान्¦स‌म्¦च॒¦प्रति॑¦च॒¦अ॒सि॒¦म॒ज्मना᳚¦अग्ने᳚¦सु॒ऽजा॒त॒¦प्र¦च॒¦दे॒व॒¦रि॒च्य॒से॒|
पृ॒क्षः¦यत्¦अत्र॑¦म॒हि॒ना¦वि¦ते॒¦भुव॑त्¦अनु॑¦द्यावा᳚पृथि॒वी इति॑¦रोद॑सी॒ इति॑¦उ॒भे इति॑ ||

येस्तो॒तृभ्यो॒गो,अ॑ग्रा॒मश्व॑पेशस॒¦मग्ने᳚रा॒तिमु॑पसृ॒जन्ति॑सू॒रयः॑|

अ॒स्माञ्च॒ताँश्च॒प्रहिनेषि॒वस्य॒आ¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 16||

ये¦स्तो॒तृऽभ्यः॑¦गो।आ॑ग्रा‌म्¦अश्व॑ऽपेशस‌म्¦अग्ने᳚¦रा॒ति‌म्¦उ॒प॒ऽसृ॒जन्ति॑¦सू॒रयः॑|
अ॒स्मान्¦च॒¦तान्¦च॒¦प्र¦हि¦नेषि॑¦वस्यः॑¦आ¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[72] यज्ञेनेति त्रयोदशर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदोग्निर्जगती |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:2, सूक्त:2}{अनुवाक:1, सूक्त:2}
य॒ज्ञेन॑वर्धतजा॒तवे᳚दस¦म॒ग्निंय॑जध्वंह॒विषा॒तना᳚गि॒रा|

स॒मि॒धा॒नंसु॑प्र॒यसं॒स्व᳚र्णरं¦द्यु॒क्षंहोता᳚रंवृ॒जने᳚षुधू॒र्षद᳚म्|| 1||वर्ग:20

य॒ज्ञेन॑¦व॒र्ध॒त॒¦जा॒तऽवे᳚दस‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦य॒ज॒ध्व॒‌म्¦ह॒विषा᳚¦तना᳚¦गि॒रा|
स॒‌म्ऽ‌इ॒धा॒न‌म्¦सु॒ऽप्र॒यस᳚‌म्¦स्वः॑ऽनर‌म्¦द्यु॒क्ष‌म्¦होता᳚र‌म्¦वृ॒जने᳚षु¦धूः॒ऽसद᳚‌म् ||

अ॒भित्वा॒नक्ती᳚रु॒षसो᳚ववाशि॒रे¦ऽग्ने᳚व॒त्संनस्वस॑रेषुधे॒नवः॑|

दि॒वइ॒वेद॑र॒तिर्मानु॑षायु॒गा¦क्षपो᳚भासिपुरुवारसं॒यतः॑|| 2||

अ॒भि¦त्वा॒¦नक्तीः᳚¦उ॒षसः॑¦व॒वा॒शि॒रे॒¦अग्ने᳚¦व॒त्स‌म्¦न¦स्वस॑रेषु¦धे॒नवः॑|
दि॒वःऽ‌इ᳚व¦इत्¦अ॒र॒तिः¦मानु॑षा¦यु॒गा¦आ¦क्षपः॑¦भा॒सि॒¦पु॒रु॒ऽवा॒र॒¦स॒‌म्ऽयतः॑ ||

तंदे॒वाबु॒ध्नेरज॑सःसु॒दंस॑सं¦दि॒वस्पृ॑थि॒व्योर॑र॒तिंन्ये᳚रिरे|

रथ॑मिव॒वेद्यं᳚शु॒क्रशो᳚चिष¦म॒ग्निंमि॒त्रंनक्षि॒तिषु॑प्र॒शंस्य᳚म्|| 3||

तं¦दे॒वाः¦बु॒ध्ने¦रज॑सः¦सु॒ऽदंस॑स‌म्¦दि॒वःपृ॑थि॒व्योः¦अ॒र॒ति‌म्¦नि¦ए॒रि॒रे॒|
रथ᳚‌म्ऽ‌इव¦वेद्य᳚‌म्¦शु॒क्रऽशो᳚चिष‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦मि॒त्र‌म्¦न¦क्षि॒तिषु॑¦प्र॒ऽशंस्य᳚‌म् ||

तमु॒क्षमा᳚णं॒रज॑सि॒स्वआदमे᳚¦च॒न्द्रमि॑वसु॒रुचं᳚ह्वा॒रआद॑धुः|

पृश्न्याः᳚पत॒रंचि॒तय᳚न्तम॒क्षभिः॑¦पा॒थोनपा॒युंजन॑सी,उ॒भे,अनु॑|| 4||

त‌म्¦उ॒क्षमा᳚ण‌म्¦रज॑सि¦स्वे¦आ¦दमे᳚¦च॒न्द्र‌म्ऽ‌इ᳚व¦सु॒ऽरुच᳚‌म्¦ह्वा॒रे¦आ¦द॒धुः॒|
पृश्न्याः᳚¦प॒त॒र‌म्¦चि॒तय᳚न्त‌म्¦अ॒क्षऽभिः॑¦पा॒थः¦न¦पा॒यु‌म्¦जन॑सी॒ इति॑¦उ॒भे इति॑¦अनु॑ ||

सहोता॒विश्वं॒परि॑भूत्वध्व॒रं¦तमु॑ह॒व्यैर्मनु॑षऋञ्जतेगि॒रा|

हि॒रि॒शि॒प्रोवृ॑धसा॒नासु॒जर्भु॑र॒द्¦द्यौर्नस्तृभि॑श्चितय॒द्‌रोद॑सी॒,अनु॑|| 5||

सः¦होता᳚¦विश्व᳚‌म्¦परि॑¦भू॒तु॒¦अ॒ध्व॒र‌म्¦त‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦ह॒व्यैः¦मनु॑षः¦ऋं॒ज॒ते॒¦गि॒रा|
हि॒रि॒ऽशि॒प्रः¦वृ॒ध॒सा॒नासु॑¦जर्भु॑रत्¦द्यौः¦न¦स्तृऽभिः॑¦चि॒त॒य॒त्¦रोद॑सी॒ इति॑¦अनु॑ ||

सनो᳚रे॒वत्‌स॑मिधा॒नःस्व॒स्तये᳚¦संदद॒स्वान्र॒यिम॒स्मासु॑दीदिहि|

आनः॑कृणुष्वसुवि॒ताय॒रोद॑सी॒,¦अग्ने᳚ह॒व्यामनु॑षोदेववी॒तये᳚|| 6||वर्ग:21

सः¦नः॒¦रे॒वत्¦स॒‌म्ऽ‌इ॒धा॒नः¦स्व॒स्तये᳚¦स॒‌म्ऽद॒द॒स्वान्¦र॒यि‌म्¦अ॒स्मासु॑¦दी॒दि॒हि॒|
आ¦नः॒¦कृ॒णु॒ष्व॒¦सु॒वि॒ताय॑¦रोद॑सी॒ इति॑¦अग्ने᳚¦ह॒व्या¦मनु॑षः¦दे॒व॒¦वी॒तये᳚ ||

दानो᳚अग्नेबृह॒तोदाःस॑ह॒स्रिणो᳚¦दु॒रोनवाजं॒श्रुत्या॒,अपा᳚वृधि|

प्राची॒द्यावा᳚पृथि॒वीब्रह्म॑णाकृधि॒¦स्व१॑(अ॒)र्णशु॒क्रमु॒षसो॒विदि॑द्युतुः|| 7||

दाः¦नः॒¦अ॒ग्ने॒¦बृ॒ह॒तः¦दाः¦स॒ह॒स्रिणः॑¦दु॒रः¦न¦वाज᳚‌म्¦श्रुत्यै᳚¦अप॑¦वृ॒धि॒|
प्राची॒ इति॑¦द्यावा᳚पृथि॒वी इति॑¦ब्रह्म॑णा¦कृ॒धि॒¦स्वः॑¦न¦शु॒क्र‌म्¦उ॒षसः॑¦वि¦दि॒द्यु॒तः॒ ||

सइ॑धा॒नउ॒षसो॒राम्या॒,अनु॒¦स्व१॑(अ॒)र्णदी᳚देदरु॒षेण॑भा॒नुना᳚|

होत्रा᳚भिर॒ग्निर्मनु॑षःस्वध्व॒रो¦राजा᳚वि॒शामति॑थि॒श्चारु॑रा॒यवे᳚|| 8||

सः¦इ॒धा॒नः¦उ॒षसः॑¦राम्याः᳚¦अनु॑¦स्वः॑¦न¦दी॒दे॒त्¦अ॒रु॒षेण॑¦भा॒नुना᳚|
होत्रा᳚भिः¦अ॒ग्निः¦मनु॑षः¦सु॒।आ॒ध्व॒रः¦राजा᳚¦वि॒शा‌म्¦अति॑थिः¦चारुः॑¦आ॒यवे᳚ ||

ए॒वानो᳚अग्ने,अ॒मृते᳚षुपूर्व्य॒¦धीष्पी᳚पायबृ॒हद्दि॑वेषु॒मानु॑षा|

दुहा᳚नाधे॒नुर्वृ॒जने᳚षुका॒रवे॒¦त्मना᳚श॒तिनं᳚पुरु॒रूप॑मि॒षणि॑|| 9||

ए॒व¦नः॒¦अ॒ग्ने॒¦अ॒मृते᳚षु¦पू॒र्व्य॒¦धीः¦पी॒पा॒य॒¦बृ॒हत्ऽदि॑वेषु¦मानु॑षा|
दुहा᳚ना¦धे॒नुः¦वृ॒जने᳚षु¦का॒रवे᳚¦त्मना᳚¦श॒तिन᳚‌म्¦पु॒रु॒ऽरूप᳚‌म्¦इ॒षणि॑ ||

व॒यम॑ग्ने॒,अर्व॑तावासु॒वीर्यं॒¦ब्रह्म॑णावाचितयेमा॒जनाँ॒,अति॑|

अ॒स्माकं᳚द्यु॒म्नमधि॒पञ्च॑कृ॒ष्टिषू॒¦च्चास्व१॑(अ॒)र्णशु॑शुचीतदु॒ष्टर᳚म्|| 10||

व॒य‌म्¦अ॒ग्ने॒¦अर्व॑ता¦वा¦सु॒ऽवीर्य᳚‌म्¦ब्रह्म॑णा¦वा¦चि॒त॒ये॒म॒¦जना᳚न्¦अति॑|
अ॒स्माक᳚‌म्¦द्यु॒म्न‌म्¦अधि॑¦पंच॑¦कृ॒ष्टिषु॑¦उ॒च्चा¦स्वः॑¦न¦शु॒शु॒ची॒त॒¦दु॒स्तर᳚‌म् ||

सनो᳚बोधिसहस्यप्र॒शंस्यो॒¦यस्मि᳚न्‌त्सुजा॒ता,इ॒षय᳚न्तसू॒रयः॑|

यम॑ग्नेय॒ज्ञमु॑प॒यन्ति॑वा॒जिनो॒¦नित्ये᳚तो॒केदी᳚दि॒वांसं॒स्वेदमे᳚|| 11||

सः¦नः॒¦बो॒धि॒¦स॒ह॒स्य॒¦प्र॒ऽशंस्यः॑¦यस्मि॑न्¦सु॒ऽजा॒ताः¦इ॒षय᳚न्त¦सू॒रयः॑|
य‌म्¦अ॒ग्ने॒¦य॒ज्ञ‌म्¦उ॒प॒ऽयन्ति॑¦वा॒जिनः॑¦नित्ये᳚¦तो॒के¦दी॒दि॒ऽवांस᳚‌म्¦स्वे¦दमे᳚ ||

उ॒भया᳚सोजातवेदःस्यामते¦स्तो॒तारो᳚अग्नेसू॒रय॑श्च॒शर्म॑णि|

वस्वो᳚रा॒यःपु॑रुश्च॒न्द्रस्य॒भूय॑सः¦प्र॒जाव॑तःस्वप॒त्यस्य॑शग्धिनः|| 12||

उ॒भया᳚सः¦जा॒त॒ऽवे॒दः॒¦स्या॒म॒¦ते॒¦स्तो॒तारः॑¦अ॒ग्ने॒¦सू॒रयः॑¦च॒¦शर्म॑णि|
वस्वः॑¦रा॒यः¦पु॒रु॒ऽच॒न्द्रस्य॑¦भूय॑सः¦प्र॒जाऽव॑तः¦सु॒।आ॒प॒त्यस्य॑¦श॒ग्धि॒¦नः॒ ||

येस्तो॒तृभ्यो॒गो,अ॑ग्रा॒मश्व॑पेशस॒¦मग्ने᳚रा॒तिमु॑पसृ॒जन्ति॑सू॒रयः॑|

अ॒स्माञ्च॒ताँश्च॒प्रहिनेषि॒वस्य॒आ¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 13||

ये¦स्तो॒तृऽभ्यः॑¦गो।आ॑ग्रा‌म्¦अश्व॑ऽपेशस‌म्¦अग्ने᳚¦रा॒ति‌म्¦उ॒प॒ऽसृ॒जन्ति॑¦सू॒रयः॑|
अ॒स्मान्¦च॒¦तान्¦च॒¦प्र¦हि¦नेषि॑¦वस्यः॑¦आ¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[73] समिद्धोअग्निरित्येकादशर्चस्य सूक्तस्य शौनको गृत्समदइध्मो नराशंसइळो बर्हिर्देवीर्द्वारउषासानक्ता दैव्यौहोतारौ सरस्वतीळाभारत्यस्त्वष्टा वनस्पतिस्वाहाकृतयइतिक्रमेणदेवतास्त्रिष्टुप् सप्तम्यौजगत्यौ |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:2, सूक्त:3}{अनुवाक:1, सूक्त:3}
समि॑द्धो,अ॒ग्निर्निहि॑तःपृथि॒व्यां¦प्र॒त्यङ्‌विश्वा᳚नि॒भुव॑नान्यस्थात्|

होता᳚पाव॒कःप्र॒दिवः॑सुमे॒धा¦दे॒वोदे॒वान्‌य॑जत्व॒ग्निरर्ह॑न्|| 1||वर्ग:22

स‌म्ऽ‌इ᳚द्धः¦अ॒ग्निः¦निऽहि॑तः¦पृ॒थि॒व्या‌म्¦प्र॒त्यङ्¦विश्वा᳚नि¦भुव॑नानि¦अ॒स्था॒त्|
होता᳚¦पा॒व॒कः¦प्र॒ऽदिवः॑¦सु॒ऽमे॒धाः¦दे॒वः¦दे॒वान्¦य॒ज॒तु॒¦अ॒ग्निः¦अर्ह॑न् ||

नरा॒शंसः॒प्रति॒धामा᳚न्य॒ञ्जन्¦ति॒स्रोदिवः॒प्रति॑म॒ह्नास्व॒र्चिः|

घृ॒त॒प्रुषा॒मन॑साह॒व्यमु॒न्दन्¦मू॒र्धन्‌य॒ज्ञस्य॒सम॑नक्तुदे॒वान्|| 2||

नरा॒शंसः॑¦प्रति॑¦धामा᳚नि¦अं॒जन्¦ति॒स्रः¦दिवः॑¦प्रति॑¦म॒ह्ना¦सु॒।आ॒र्चिः|
घृ॒त॒ऽप्रुषा᳚¦मन॑सा¦ह॒व्य‌म्¦उ॒न्दन्¦मू॒र्धन्¦य॒ज्ञस्य॑¦स‌म्¦अ॒न॒क्तु॒¦दे॒वान् ||

ई॒ळि॒तो,अ॑ग्ने॒मन॑सानो॒,अर्ह॑न्¦दे॒वान्‌य॑क्षि॒मानु॑षा॒त्‌पूर्वो᳚अ॒द्य|

सआव॑हम॒रुतां॒शर्धो॒,अच्यु॑त॒¦मिन्द्रं᳚नरोबर्हि॒षदं᳚यजध्वम्|| 3||

ई॒ळि॒तः¦अ॒ग्ने॒¦मन॑सा¦नः॒¦अर्ह॑न्¦दे॒वान्¦य॒क्षि॒¦मानु॑षात्¦पूर्वः॑¦अ॒द्य|
सः¦आ¦व॒ह॒¦म॒रुता᳚‌म्¦शर्धः॑¦अच्यु॑त‌म्¦इन्द्र᳚‌म्¦न॒रः॒¦ब॒र्हि॒ऽसद᳚‌म्¦य॒ज॒ध्व॒‌म् ||

देव॑बर्हि॒र्वर्ध॑मानंसु॒वीरं᳚¦स्ती॒र्णंरा॒येसु॒भरं॒वेद्य॒स्याम्|

घृ॒तेना॒क्तंव॑सवःसीदते॒दं¦विश्वे᳚देवा,आदित्याय॒ज्ञिया᳚सः|| 4||

देव॑¦ब॒र्हिः॒¦वर्ध॑मान‌म्¦सु॒ऽवीर᳚‌म्¦स्ती॒र्ण‌म्¦रा॒ये¦सु॒ऽभर᳚‌म्¦वेदी॒ इति॑¦अ॒स्या‌म्|
घृ॒तेन॑¦अ॒क्त‌म्¦व॒स॒वः॒¦सी॒द॒त॒¦इ॒द‌म्¦विश्वे᳚¦दे॒वाः॒¦आ॒दि॒त्याः॒¦य॒ज्ञिया᳚सः ||

विश्र॑यन्तामुर्वि॒याहू॒यमा᳚ना॒¦द्वारो᳚दे॒वीःसु॑प्राय॒णानमो᳚भिः|

व्यच॑स्वती॒र्विप्र॑थन्तामजु॒र्या¦वर्णं᳚पुना॒नाय॒शसं᳚सु॒वीर᳚म्|| 5||

वि¦श्र॒य॒न्ता॒‌म्¦उ॒र्वि॒या¦हू॒यमा᳚नाः¦द्वारः॑¦दे॒वीः¦सु॒प्र॒।आ॒य॒नाः¦नमः॑ऽभिः|
व्यच॑स्वतीः¦वि¦प्र॒थ॒न्ता॒‌म्¦अ॒जु॒र्याः¦वर्ण᳚‌म्¦पु॒ना॒नाः¦य॒शस᳚‌म्¦सु॒ऽवीर᳚‌म् ||

सा॒ध्वपां᳚सिस॒नता᳚नउक्षि॒ते,¦उ॒षासा॒नक्ता᳚व॒य्ये᳚वरण्वि॒ते|

तन्तुं᳚त॒तंसं॒वय᳚न्तीसमी॒ची¦य॒ज्ञस्य॒पेशः॑सु॒दुघे॒पय॑स्वती|| 6||वर्ग:23

सा॒धु¦अपां᳚सि¦स॒नता᳚¦नः॒¦उ॒क्षि॒ते इति॑¦उ॒षसा॒नक्ता᳚¦व॒य्या᳚ऽ‌इव¦र॒ण्वि॒ते इति॑|
तन्तु᳚‌म्¦त॒त‌म्¦सं॒वय᳚न्ती॒ इति॑ स॒‌म्ऽवय᳚न्ती¦स॒मी॒ची इति॑ स॒‌म्ऽई॒ची¦य॒ज्ञस्य॑¦पेशः॑¦सु॒दुघे॒ इति॑ सु॒ऽदुघे᳚¦पय॑स्वती॒ इति॑ ||

दैव्या॒होता᳚राप्रथ॒मावि॒दुष्ट॑र¦ऋ॒जुय॑क्षतः॒समृ॒चाव॒पुष्ट॑रा|

दे॒वान्‌यज᳚न्तावृतु॒थासम᳚ञ्जतो॒¦नाभा᳚पृथि॒व्या,अधि॒सानु॑षुत्रि॒षु|| 7||

दैव्या᳚¦होता᳚रा¦प्र॒थ॒मा¦वि॒दुःऽत॑रा¦ऋ॒जु¦य॒क्ष॒तः॒¦स‌म्¦ऋ॒चा¦व॒पुःऽत॑रा|
दे॒वान्¦यज᳚न्तौ¦ऋ॒तु॒ऽथा¦स‌म्¦अं॒ज॒तः॒¦नाभा᳚¦पृ॒थि॒व्याः¦अधि॑¦सानु॑षु¦त्रि॒षु ||

सर॑स्वतीसा॒धय᳚न्ती॒धियं᳚न॒¦इळा᳚दे॒वीभार॑तीवि॒श्वतू᳚र्तिः|

ति॒स्रोदे॒वीःस्व॒धया᳚ब॒र्हिरेद¦मच्छि॑द्रंपान्तुशर॒णंनि॒षद्य॑|| 8||

सर॑स्वती¦सा॒धय᳚न्ती¦धिय᳚‌म्¦नः॒¦इळा᳚¦दे॒वी¦भार॑ती¦वि॒श्वऽतू᳚र्तिः|
ति॒स्रः¦दे॒वीः¦स्व॒धया᳚¦ब॒र्हिः¦आ¦इ॒द‌म्¦अच्छि॑द्र‌म्¦पा॒न्तु॒¦श॒र॒ण‌म्¦नि॒ऽसद्य॑ ||

पि॒शङ्ग॑रूपःसु॒भरो᳚वयो॒धाः¦श्रु॒ष्टीवी॒रोजा᳚यतेदे॒वका᳚मः|

प्र॒जांत्वष्टा॒विष्य॑तु॒नाभि॑म॒स्मे,¦अथा᳚दे॒वाना॒मप्ये᳚तु॒पाथः॑|| 9||

पि॒शङ्ग॑ऽरूपः¦सु॒ऽभरः॑¦व॒यः॒ऽधाः¦श्रु॒ष्टी¦वी॒रः¦जा॒य॒ते॒¦दे॒वऽका᳚मः|
प्र॒ऽजा‌म्¦त्वष्टा᳚¦वि¦स्य॒तु॒¦नाभि᳚‌म्¦अ॒स्मे इति॑¦अथ॑¦दे॒वाना᳚‌म्¦अपि॑¦ए॒तु॒¦पाथः॑ ||

वन॒स्पति॑रवसृ॒जन्नुप॑स्था¦द॒ग्निर्ह॒विःसू᳚दयाति॒प्रधी॒भिः|

त्रिधा॒सम॑क्तंनयतुप्रजा॒नन्¦दे॒वेभ्यो॒दैव्यः॑शमि॒तोप॑ह॒व्यम्|| 10||

वन॒स्पतिः॑¦अ॒व॒ऽसृ॒जन्¦उप॑¦स्था॒त्¦अ॒ग्निः¦ह॒विः¦सू॒द॒या॒ति॒¦प्र¦धी॒भिः|
त्रिधा᳚¦स‌म्।आ॑क्त‌म्¦न॒य॒तु॒¦प्र॒ऽजा॒नन्¦दे॒वेभ्यः॑¦दैव्यः॑¦श॒मि॒ता¦उप॑¦ह॒व्य‌म् ||

घृ॒तंमि॑मिक्षेघृ॒तम॑स्य॒योनि॑¦र्घृ॒तेश्रि॒तोघृ॒तम्व॑स्य॒धाम॑|

अ॒नु॒ष्व॒धमाव॑हमा॒दय॑स्व॒¦स्वाहा᳚कृतंवृषभवक्षिह॒व्यम्|| 11||

घृ॒त‌म्¦मि॒मि॒क्षे॒¦घृ॒त‌म्¦अ॒स्य॒¦योनिः॑¦घृ॒ते¦श्रि॒तः¦घृ॒त‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦अ॒स्य॒¦धाम॑|
अ॒नु॒ऽस्व॒ध‌म्¦आ¦व॒ह॒¦मा॒दय॑स्व¦स्वाहा᳚ऽकृत‌म्¦वृ॒ष॒भ॒¦व॒क्षि॒¦ह॒व्य‌म् ||

[74] हुवेवइति नवर्चस्य सूक्तस्य भार्गवःसोमाहुतिरग्निस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:2, सूक्त:4}{अनुवाक:1, सूक्त:4}
हु॒वेवः॑सु॒द्योत्मा᳚नंसुवृ॒क्तिं¦वि॒शाम॒ग्निमति॑थिंसुप्र॒यस᳚म्|

मि॒त्रइ॑व॒योदि॑धि॒षाय्यो॒भूद्¦दे॒वआदे᳚वे॒जने᳚जा॒तवे᳚दाः|| 1||वर्ग:24

हु॒वे¦वः॒¦सु॒ऽद्योत्मा᳚न‌म्¦सु॒ऽवृ॒क्ति‌म्¦वि॒शा‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦अति॑थि‌म्¦सु॒ऽप्र॒यस᳚‌म्|
मि॒त्रःऽ‌इ᳚व¦यः¦दि॒धि॒षाय्यः॑¦भूत्¦दे॒वः¦आऽदे᳚वे¦जने᳚¦जा॒तऽवे᳚दाः ||

इ॒मंवि॒धन्तो᳚अ॒पांस॒धस्थे᳚¦द्वि॒ताद॑धु॒र्भृग॑वोवि॒क्ष्वा॒३॑(आ॒)योः|

ए॒षविश्वा᳚न्य॒भ्य॑स्तु॒भूमा᳚¦दे॒वाना᳚म॒ग्निर॑र॒तिर्जी॒राश्वः॑|| 2||

इ॒म‌म्¦वि॒धन्तः॑¦अ॒पा‌म्¦स॒धऽस्थे᳚¦द्वि॒ता¦अ॒द॒धुः॒¦भृग॑वः¦वि॒क्षु¦आ॒योः|
ए॒षः¦विश्वा᳚नि¦अ॒भि¦अ॒स्तु॒¦भूम॑¦दे॒वाना᳚‌म्¦अ॒ग्निः¦अ॒र॒तिः¦जी॒र।आ॑श्वः ||

अ॒ग्निंदे॒वासो॒मानु॑षीषुवि॒क्षु¦प्रि॒यंधुः॑,क्षे॒ष्यन्तो॒नमि॒त्रम्|

सदी᳚दयदुश॒तीरूर्म्या॒,आ¦द॒क्षाय्यो॒योदास्व॑ते॒दम॒आ|| 3||

अ॒ग्नि‌म्¦दे॒वासः॑¦मानु॑षीषु¦वि॒क्षु¦प्रि॒य‌म्¦धुः॒¦क्षे॒ष्यन्तः॑¦न¦मि॒त्र‌म्|
सः¦दी॒द॒य॒त्¦उ॒श॒तीः¦ऊर्म्याः᳚¦आ¦द॒क्षाय्यः॑¦यः¦दास्व॑ते¦दमे᳚¦आ ||

अ॒स्यर॒ण्वास्वस्ये᳚वपु॒ष्टिः¦संदृ॑ष्टिरस्यहिया॒नस्य॒दक्षोः᳚|

वियोभरि॑भ्र॒दोष॑धीषुजि॒ह्वा¦मत्यो॒नरथ्यो᳚दोधवीति॒वारा॑न्|| 4||

अ॒स्य¦र॒ण्वा¦स्वस्य॑ऽ‌इव¦पु॒ष्टिः¦स‌म्ऽदृ॑ष्टिः¦अ॒स्य॒¦हि॒या॒नस्य॑¦धक्षोः᳚|
वि¦यः¦भरि॑भ्रत्¦ओष॑धीषु¦जि॒ह्वा‌म्¦अत्यः॑¦न¦रथ्यः॑¦दो॒ध॒वी॒ति॒¦वारा॑न् ||

आयन्मे॒,अभ्वं᳚व॒नदः॒पन᳚न्तो॒¦शिग्भ्यो॒नामि॑मीत॒वर्ण᳚म्|

सचि॒त्रेण॑चिकिते॒रंसु॑भा॒सा¦जु॑जु॒र्वाँऽयोमुहु॒रायुवा॒भूत्|| 5||

आ¦यत्¦मे॒¦अभ्व᳚‌म्¦व॒नदः॑¦पन᳚न्त¦उ॒शिक्ऽभ्यः॑¦न¦अ॒मि॒मी॒त॒¦वर्ण᳚‌म्|
सः¦चि॒त्रेण॑¦चि॒कि॒ते॒¦र‌म्ऽसु॑¦भा॒सा¦जु॒जु॒र्वान्¦यः¦मुहुः॑¦आ¦युवा᳚¦भूत् ||

आयोवना᳚तातृषा॒णोनभाति॒¦वार्णप॒थारथ्ये᳚वस्वानीत्|

कृ॒ष्णाध्वा॒तपू᳚र॒ण्वश्चि॑केत॒¦द्यौरि॑व॒स्मय॑मानो॒नभो᳚भिः|| 6||वर्ग:25

आ¦यः¦वना᳚¦त॒तृ॒षा॒णः¦न¦भाति॑¦वाः¦न¦प॒था¦रथ्या᳚ऽ‌इव¦स्वा॒नी॒त्|
कृ॒ष्ण।आ॑ध्वा¦तपुः॑¦र॒ण्वः¦चि॒के॒त॒¦द्यौःऽ‌इ᳚व¦स्मय॑मानः¦नभः॑ऽभिः ||

सयोव्यस्था᳚द॒भिदक्ष॑दु॒र्वीं¦प॒शुर्नैति॑स्व॒युरगो᳚पाः|

अ॒ग्निःशो॒चिष्माँ᳚,अत॒सान्यु॒ष्णन्¦कृ॒ष्णव्य॑थिरस्वदय॒न्नभूम॑|| 7||

सः¦यः¦वि¦अस्था᳚त्¦अ॒भि¦धक्ष॑त्¦उ॒र्वीं¦प॒शुः¦न¦ए॒ति॒¦स्व॒ऽयुः¦अगो᳚पाः|
अ॒ग्निः¦शो॒चिष्मा᳚न्¦अ॒त॒सानि॑¦उ॒ष्णन्¦कृ॒ष्णऽव्य॑थिः¦अ॒स्व॒द॒य॒त्¦न¦भूम॑ ||

नूते॒पूर्व॒स्याव॑सो॒,अधी᳚तौ¦तृ॒तीये᳚वि॒दथे॒मन्म॑शंसि|

अ॒स्मे,अ॑ग्नेसं॒यद्वी᳚रंबृ॒हन्तं᳚¦क्षु॒मन्तं॒वाजं᳚स्वप॒त्यंर॒यिंदाः᳚|| 8||

नु¦ते॒¦पूर्व॑स्य¦अव॑सः¦अधि॑ऽ‌इतौ¦तृ॒तीये᳚¦वि॒दथे᳚¦मन्म॑¦शं॒सि॒|
अ॒स्मे इति॑¦अ॒ग्ने॒¦सं॒यत्ऽवी᳚र‌म्¦बृ॒हन्त᳚‌म्¦क्षु॒ऽमन्त᳚‌म्¦वाज᳚‌म्¦सु॒।आ॒प॒त्य‌म्¦र॒यि‌म्¦दाः॒ ||

त्वया॒यथा᳚गृत्सम॒दासो᳚अग्ने॒¦गुहा᳚व॒न्वन्त॒उप॑राँ,अ॒भिष्युः|

सु॒वीरा᳚सो,अभिमाति॒षाहः॒¦स्मत्‌सू॒रिभ्यो᳚गृण॒तेतद्‌वयो᳚धाः|| 9||

त्वया᳚¦यथा᳚¦गृ॒त्स॒ऽम॒दासः॑¦अ॒ग्ने॒¦गुहा᳚¦व॒न्वन्तः॑¦उप॑रान्¦अ॒भि¦स्युरिति॒ स्युः|
सु॒ऽवीरा᳚सः¦अ॒भि॒मा॒ति॒ऽसहः॑¦स्मत्¦सू॒रिऽभ्यः॑¦गृ॒ण॒ते¦तत्¦वयः॑¦धाः॒ ||

[75] होताजनिष्ठेत्यष्टर्चस्य सूक्तस्य भार्गवः सोमाहुतिरग्निरनुष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:2, सूक्त:5}{अनुवाक:1, सूक्त:5}
होता᳚जनिष्ट॒चेत॑नः¦पि॒तापि॒तृभ्य॑ऊ॒तये᳚|प्र॒यक्ष॒ञ्जेन्यं॒वसु॑¦श॒केम॑वा॒जिनो॒यम᳚म्|| 1||वर्ग:26

होता᳚¦अ॒ज॒नि॒ष्ट॒¦चेत॑नः¦पि॒ता¦पि॒तृऽभ्यः॑¦ऊ॒तये᳚ | प्र॒ऽयक्ष॑न्¦जेन्य᳚‌म्¦वसु॑¦श॒केम॑¦वा॒जिनः॑¦यम᳚‌म् ||

आयस्मि᳚न्‌त्स॒प्तर॒श्मय॑¦स्त॒ताय॒ज्ञस्य॑ने॒तरि॑|म॒नु॒ष्वद्‌दैव्य॑मष्ट॒मं¦पोता॒विश्वं॒तदि᳚न्वति|| 2||

आ¦यस्मि॑न्¦स॒प्त¦र॒श्मयः॑¦त॒ताः¦य॒ज्ञस्य॑¦ने॒तरि॑ | म॒नु॒ष्वत्¦दैव्य᳚‌म्¦अ॒ष्ट॒म‌म्¦पोता᳚¦विश्व᳚‌म्¦तत्¦इ॒न्व॒ति॒ ||

द॒ध॒न्वेवा॒यदी॒मनु॒¦वोच॒द्‌ब्रह्मा᳚णि॒वेरु॒तत्|परि॒विश्वा᳚नि॒काव्या᳚¦ने॒मिश्च॒क्रमि॑वाभवत्|| 3||

द॒ध॒न्वे¦वा॒¦यत्¦ई॒‌म्¦अनु॑¦वोच॑त्¦ब्रह्मा᳚णि¦वेः¦ऊँ॒ इति॑¦तत् | परि॑¦विश्वा᳚नि¦काव्या᳚¦ने॒मिः¦च॒क्र‌म्ऽ‌इ᳚व¦अ॒भ॒व॒त् ||

सा॒कंहिशुचि॑ना॒शुचिः॑¦प्रशा॒स्ताक्रतु॒नाज॑नि|वि॒द्वाँ,अ॑स्यव्र॒ताध्रु॒वा¦व॒या,इ॒वानु॑रोहते|| 4||

सा॒क‌म्¦हि¦शुचि॑ना¦शुचिः॑¦प्र॒ऽशा॒स्ता¦क्रतु॑ना¦अज॑नि | वि॒द्वान्¦अ॒स्य॒¦व्र॒ता¦ध्रु॒वा¦व॒याःऽ‌इ᳚व¦अनु॑¦रो॒ह॒ते॒ ||

ता,अ॑स्य॒वर्ण॑मा॒युवो॒¦नेष्टुः॑सचन्तधे॒नवः॑|कु॒वित्ति॒सृभ्य॒आवरं॒¦स्वसा᳚रो॒या,इ॒दंय॒युः|| 5||

ताः¦अ॒स्य॒¦वर्ण᳚‌म्¦आ॒युवः॑¦नेष्टुः॑¦स॒च॒न्त॒¦धे॒नवः॑ | कु॒वित्¦ति॒सृऽभ्यः॑¦आ¦वर᳚‌म्¦स्वसा᳚रः¦याः¦इ॒द‌म्¦य॒युः ||

यदी᳚मा॒तुरुप॒स्वसा᳚¦घृ॒तंभर॒न्त्यस्थि॑त|तासा᳚मध्व॒र्युराग॑तौ॒¦यवो᳚वृ॒ष्टीव॑मोदते|| 6||

यदि॑¦मा॒तुः¦उप॑¦स्वसा᳚¦घृ॒त‌म्¦भर᳚न्ती¦अस्थि॑त | तासा᳚‌म्¦अ॒ध्व॒र्युः¦आऽग॑तौ¦यवः॑¦वृ॒ष्टीऽ‌इ᳚व¦मो॒द॒ते॒ ||

स्वःस्वाय॒धाय॑से¦कृणु॒तामृ॒त्विगृ॒त्विज᳚म्|स्तोमं᳚य॒ज्ञंचादरं᳚¦व॒नेमा᳚ररि॒माव॒यम्|| 7||

स्वः¦स्वाय॑¦धाय॑से¦कृ॒णु॒ता‌म्¦ऋ॒त्विक्¦ऋ॒त्विज᳚‌म् | स्तोम᳚‌म्¦य॒ज्ञ‌म्¦च॒¦आत्¦अर᳚‌म्¦व॒नेम॑¦र॒रि॒म¦व॒य‌म् ||

यथा᳚वि॒द्वाँ,अरं॒कर॒द्¦विश्वे᳚भ्योयज॒तेभ्यः॑|अ॒यम॑ग्ने॒त्वे,अपि॒¦यंय॒ज्ञंच॑कृ॒माव॒यम्|| 8||

यथा᳚¦वि॒द्वान्¦अर᳚‌म्¦कर॑त्¦विश्वे᳚भ्यः¦य॒ज॒तेभ्यः॑ | अ॒य‌म्¦अ॒ग्ने॒¦त्वे इति॑¦अपि॑¦य‌म्¦य॒ज्ञ‌म्¦च॒कृ॒म¦व॒य‌म् ||

[76] इमांमइत्यष्टर्चस्य सूक्तस्य भार्गवःसोमाहुतिरग्निर्गायत्री |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:2, सूक्त:6}{अनुवाक:1, सूक्त:6}
इ॒मांमे᳚अग्नेस॒मिध॑¦मि॒मामु॑प॒सदं᳚वनेः|इ॒मा,उ॒षुश्रु॑धी॒गिरः॑|| 1||वर्ग:27

इ॒मा‌म्¦मे॒¦अ॒ग्ने॒¦स॒‌म्ऽ‌इध᳚‌म्¦इ॒मा‌म्¦उ॒प॒ऽसद᳚‌म्¦व॒ने॒रिति॑ वनेः | इ॒माः¦ऊँ॒ इति॑¦सु¦श्रु॒धि॒¦गिरः॑ ||

अ॒याते᳚अग्नेविधे॒मो¦र्जो᳚नपा॒दश्व॑मिष्टे|ए॒नासू॒क्तेन॑सुजात|| 2||

अ॒या¦ते॒¦अ॒ग्ने॒¦वि॒धे॒म॒¦ऊर्जः॑¦न॒पा॒त्¦अश्व᳚‌म्ऽ‌इष्टे | ए॒ना¦सु॒।औ॒क्तेन॑¦सु॒ऽजा॒त॒ ||

तंत्वा᳚गी॒र्भिर्गिर्व॑णसं¦द्रविण॒स्युंद्र॑विणोदः|स॒प॒र्येम॑सप॒र्यवः॑|| 3||

त‌म्¦त्वा॒¦गीः॒ऽभिः¦गिर्व॑णस‌म्¦द्र॒वि॒ण॒स्यु‌म्¦द्र॒वि॒णः॒ऽदः॒ | स॒प॒र्येम॑¦स॒प॒र्यवः॑ ||

सबो᳚धिसू॒रिर्म॒घवा॒¦वसु॑पते॒वसु॑दावन्|यु॒यो॒ध्य१॑(अ॒)स्मद्द्वेषां᳚सि|| 4||

सः¦बो॒धि॒¦सू॒रिः¦म॒घऽवा᳚¦वसु॑ऽपते¦वसु॑ऽदावन् | यु॒यो॒धि¦अ॒स्मत्¦द्वेषां᳚सि ||

सनो᳚वृ॒ष्टिंदि॒वस्परि॒¦सनो॒वाज॑मन॒र्वाण᳚म्|सनः॑सह॒स्रिणी॒रिषः॑|| 5||

सः¦नः॒¦वृ॒ष्टि‌म्¦दि॒वः¦परि॑¦सः¦नः॒¦वाज᳚‌म्¦अ॒न॒र्वाण᳚‌म् | सः¦नः॒¦स॒ह॒स्रिणीः᳚¦इषः॑ ||

ईळा᳚नायाव॒स्यवे॒¦यवि॑ष्ठदूतनोगि॒रा|यजि॑ष्ठहोत॒राग॑हि|| 6||

ईळा᳚नाय¦अ॒व॒स्यवे᳚¦यवि॑ष्ठ¦दू॒त॒¦नः॒¦गि॒रा | यजि॑ष्ठ¦हो॒तः॒¦आ¦ग॒हि॒ ||

अ॒न्तर्ह्य॑ग्न॒ईय॑से¦वि॒द्वाञ्जन्मो॒भया᳚कवे|दू॒तोजन्ये᳚व॒मित्र्यः॑|| 7||

अ॒न्तः¦हि¦अ॒ग्ने॒¦ईय॑से¦वि॒द्वान्¦जन्म॑¦उ॒भया᳚¦क॒वे॒ | दू॒तः¦जन्या᳚ऽ‌इव¦मित्र्यः॑ ||

सवि॒द्वाँ,आच॑पिप्रयो॒¦यक्षि॑चिकित्वआनु॒षक्|आचा॒स्मिन्‌त्स॑त्सिब॒र्हिषि॑|| 8||

सः¦वि॒द्वान्¦आ¦च॒¦पि॒प्र॒यः॒¦यक्षि॑¦चि॒कि॒त्वः॒¦आ॒नु॒षक् | आ¦च॒¦अ॒स्मिन्¦स॒त्सि॒¦ब॒र्हिषि॑ ||

[77] श्रेष्ठमिति षडृचस्य सूक्तस्य भार्गवः सोमाहुतिरग्निर्गायत्री |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:2, सूक्त:7}{अनुवाक:1, सूक्त:7}
श्रेष्ठं᳚यविष्ठभार॒ता¦ग्ने᳚द्यु॒मन्त॒माभ॑र|वसो᳚पुरु॒स्पृहं᳚र॒यिम्|| 1||वर्ग:28

श्रेष्ठ᳚‌म्¦य॒वि॒ष्ठ॒¦भा॒र॒त॒¦अग्ने᳚¦द्यु॒ऽमन्त᳚‌म्¦आ¦भ॒र॒ | वसो॒ इति॑¦पु॒रु॒ऽस्पृह᳚‌म्¦र॒यि‌म् ||

मानो॒,अरा᳚तिरीशत¦दे॒वस्य॒मर्त्य॑स्यच|पर्षि॒तस्या᳚उ॒तद्वि॒षः|| 2||

मा¦नः॒¦अरा᳚तिः¦ई॒श॒त॒¦दे॒वस्य॑¦मर्त्य॑स्य¦च॒ | पर्षि॑¦तस्याः᳚¦उ॒त¦द्वि॒षः ||

विश्वा᳚उ॒तत्वया᳚व॒यं¦धारा᳚उद॒न्या᳚इव|अति॑गाहेमहि॒द्विषः॑|| 3||

विश्वाः᳚¦उ॒त¦त्वया᳚¦व॒य‌म्¦धाराः᳚¦उ॒द॒न्याः᳚ऽ‌इव | अति॑¦गा॒हे॒म॒हि॒¦द्विषः॑ ||

शुचिः॑पावक॒वन्द्यो¦ऽग्ने᳚बृ॒हद्‌विरो᳚चसे|त्वंघृ॒तेभि॒राहु॑तः|| 4||

शुचिः॑¦पा॒व॒क॒¦वन्द्यः॑¦अग्ने᳚¦बृ॒हत्¦वि¦रो॒च॒से॒ | त्व‌म्¦घृ॒तेभिः॑¦आऽहु॑तः ||

त्वंनो᳚असिभार॒ता¦ग्ने᳚व॒शाभि॑रु॒क्षभिः॑|अ॒ष्टाप॑दीभि॒राहु॑तः|| 5||

त्व‌म्¦नः॒¦अ॒सि॒¦भा॒र॒त॒¦अग्ने᳚¦व॒शाभिः॑¦उ॒क्षऽभिः॑ | अ॒ष्टाऽप॑दीभिः¦आऽहु॑तः ||

द्र्व᳚न्नःस॒र्पिरा᳚सुतिः¦प्र॒त्नोहोता॒वरे᳚ण्यः|सह॑सस्पु॒त्रो,अद्भु॑तः|| 6||

द्रु।आ᳚न्नः¦स॒र्पिःऽआ᳚सुतिः¦प्र॒त्नः¦होता᳚¦वरे᳚ण्यः | सह॑सः¦पु॒त्रः¦अद्भु॑तः ||

[78] वाजयन्नितिषडृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदोग्निर्गायत्र्यंत्यानुष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:5}{मंडल:2, सूक्त:8}{अनुवाक:1, सूक्त:8}
वा॒ज॒यन्नि॑व॒नूरथा॒न्¦योगाँ᳚,अ॒ग्नेरुप॑स्तुहि|य॒शस्त॑मस्यमी॒ळ्हुषः॑|| 1||वर्ग:29

वा॒ज॒यन्ऽ‌इ᳚व¦नु¦रथा᳚न्¦योगा᳚न्¦अ॒ग्नेः¦उप॑¦स्तु॒हि॒ | य॒शःऽत॑मस्य¦मी॒ळ्हुषः॑ ||

यःसु॑नी॒थोद॑दा॒शुषे᳚¦ऽजु॒र्योज॒रय᳚न्न॒रिम्|चारु॑प्रतीक॒आहु॑तः|| 2||

यः¦सु॒ऽनी॒थः¦द॒दा॒शुषे᳚¦अ॒जु॒र्यः¦ज॒रय॑न्¦अ॒रि‌म् | चारु॑ऽप्रतीकः¦आऽहु॑तः ||

यउ॑श्रि॒यादमे॒ष्वा¦दो॒षोषसि॑प्रश॒स्यते᳚|यस्य᳚व्र॒तंनमीय॑ते|| 3||

यः¦ऊँ॒ इति॑¦श्रि॒या¦दमे᳚षु¦आ¦दो॒षा¦उ॒षसि॑¦प्र॒ऽश॒स्यते᳚ | यस्य॑¦व्र॒त‌म्¦न¦मीय॑ते ||

आयःस्व१॑(अ॒)र्णभा॒नुना᳚¦चि॒त्रोवि॒भात्य॒र्चिषा᳚|अ॒ञ्जा॒नो,अ॒जरै᳚र॒भि|| 4||

आ¦यः¦स्वः॑¦न¦भा॒नुना᳚¦चि॒त्रः¦वि॒ऽभाति॑¦अ॒र्चिषा᳚ | अं॒जा॒नः¦अ॒जरैः᳚¦अ॒भि ||

अत्रि॒मनु॑स्व॒राज्य॑¦म॒ग्निमु॒क्थानि॑वावृधुः|विश्वा॒,अधि॒श्रियो᳚दधे|| 5||

अत्रि᳚‌म्¦अनु॑¦स्व॒ऽराज्य᳚‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦उ॒क्थानि॑¦व॒वृ॒धुः॒ | विश्वाः᳚¦अधि॑¦श्रियः॑¦द॒धे॒ ||

अ॒ग्नेरिन्द्र॑स्य॒सोम॑स्य¦दे॒वाना᳚मू॒तिभि᳚र्व॒यम्|अरि॑ष्यन्तःसचेमह्य॒¦भिष्या᳚मपृतन्य॒तः|| 6||

अ॒ग्नेः¦इन्द्र॑स्य¦सोम॑स्य¦दे॒वाना᳚‌म्¦ऊ॒तिऽभिः॑¦व॒य‌म् | अरि॑ष्यन्तः¦स॒चे॒म॒हि॒¦अ॒भि¦स्या॒म॒¦पृ॒त॒न्य॒तः ||

[79] निहोतेति षडृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदोग्निस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:9}{अनुवाक:1, सूक्त:9}
निहोता᳚होतृ॒षद॑ने॒विदा᳚न¦स्त्वे॒षोदी᳚दि॒वाँ,अ॑सदत्‌सु॒दक्षः॑|

अद॑ब्धव्रतप्रमति॒र्वसि॑ष्ठः¦सहस्रम्भ॒रःशुचि॑जिह्वो,अ॒ग्निः|| 1||वर्ग:1

नि¦होता᳚¦हो॒तृ॒ऽसद॑ने¦विदा᳚नः¦त्वे॒षः¦दी॒दि॒ऽवान्¦अ॒स॒द॒त्¦सु॒ऽदक्षः॑|
अद॑ब्धव्रतऽप्रमतिः¦वसि॑ष्ठः¦स॒ह॒स्र॒‌म्ऽभ॒रः¦शुचि॑ऽजिह्वः¦अ॒ग्निः ||

त्वंदू॒तस्त्वमु॑नःपर॒स्पा¦स्त्वंवस्य॒आवृ॑षभप्रणे॒ता|

अग्ने᳚तो॒कस्य॑न॒स्तने᳚त॒नूना॒¦मप्र॑युच्छ॒न्‌दीद्य॑द्‌बोधिगो॒पाः|| 2||

त्व‌म्¦दू॒तः¦त्व‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦नः॒¦प॒रः॒ऽपाः¦त्व‌म्¦वस्यः॑¦आ¦वृ॒ष॒भ॒¦प्र॒ऽने॒ता|
अग्ने᳚¦तो॒कस्य॑¦नः॒¦तने᳚¦त॒नूना᳚‌म्¦अप्र॑ऽयुच्छन्¦दीद्य॑त्¦बो॒धि॒¦गो॒पाः ||

वि॒धेम॑तेपर॒मेजन्म᳚न्नग्ने¦वि॒धेम॒स्तोमै॒रव॑रेस॒धस्थे᳚|

यस्मा॒द्‌योने᳚रु॒दारि॑था॒यजे॒तं¦प्रत्वेह॒वींषि॑जुहुरे॒समि॑द्धे|| 3||

वि॒धेम॑¦ते¦प॒र॒मे¦जन्म॑न्¦अ॒ग्ने॒¦वि॒धेम॑¦स्तोमैः᳚¦अव॑रे¦स॒धऽस्थे᳚|
यस्मा᳚त्¦योनेः᳚¦उ॒त्ऽआरि॑थ¦यजे᳚¦त‌म्¦प्र¦त्वे इति॑¦ह॒वींषि॑¦जु॒हु॒रे॒¦स‌म्ऽ‌इ᳚द्धे ||

अग्ने॒यज॑स्वह॒विषा॒यजी᳚याञ्¦छ्रु॒ष्टीदे॒ष्णम॒भिगृ॑णीहि॒राधः॑|

त्वंह्यसि॑रयि॒पती᳚रयी॒णां¦त्वंशु॒क्रस्य॒वच॑सोम॒नोता᳚|| 4||

अग्ने᳚¦यज॑स्व¦ह॒विषा᳚¦यजी᳚यान्¦श्रु॒ष्टी¦दे॒ष्ण‌म्¦अ॒भि¦गृ॒णी॒हि॒¦राधः॑|
त्व‌म्¦हि¦असि॑¦र॒यि॒ऽपतिः॑¦र॒यी॒णा‌म्¦त्व‌म्¦शु॒क्रस्य॑¦वच॑सः¦म॒नोता᳚ ||

उ॒भयं᳚ते॒नक्षी᳚यतेवस॒व्यं᳚¦दि॒वेदि॑वे॒जाय॑मानस्यदस्म|

कृ॒धिक्षु॒मन्तं᳚जरि॒तार॑मग्ने¦कृ॒धिपतिं᳚स्वप॒त्यस्य॑रा॒यः|| 5||

उ॒भय᳚‌म्¦ते॒¦न¦क्षी॒य॒ते॒¦व॒स॒व्य᳚‌म्¦दि॒वेऽदि॑वे¦जाय॑मानस्य¦द॒स्म॒|
कृ॒धि¦क्षु॒ऽमन्त᳚‌म्¦ज॒रि॒तार᳚‌म्¦अ॒ग्ने॒¦कृ॒धि¦पति᳚‌म्¦सु॒।आ॒प॒त्यस्य॑¦रा॒यः ||

सैनानी᳚केनसुवि॒दत्रो᳚अ॒स्मे¦यष्टा᳚दे॒वाँ,आय॑जिष्ठःस्व॒स्ति|

अद॑ब्धोगो॒पा,उ॒तनः॑पर॒स्पा,¦अग्ने᳚द्यु॒मदु॒तरे॒वद्दि॑दीहि|| 6||

सः¦ए॒ना¦अनी᳚केन¦सु॒ऽवि॒दत्रः॑¦अ॒स्मे इति॑¦यष्टा᳚¦दे॒वान्¦आऽय॑जिष्ठः¦स्व॒स्ति|
अद॑ब्धः¦गो॒पाः¦उ॒त¦नः॒¦प॒रः॒ऽपाः¦अग्ने᳚¦द्यु॒ऽमत्¦उ॒त¦रे॒वत्¦दि॒दी॒हि॒ ||

[80] जोहूत्रइति षडृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदोग्निस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:10}{अनुवाक:1, सूक्त:10}
जो॒हूत्रो᳚अ॒ग्निःप्र॑थ॒मःपि॒तेवे॒¦ळस्प॒देमनु॑षा॒यत्‌समि॑द्धः|

श्रियं॒वसा᳚नो,अ॒मृतो॒विचे᳚ता¦मर्मृ॒जेन्यः॑श्रव॒स्य१॑(अः॒)सवा॒जी|| 1||वर्ग:2

जो॒हूत्रः॑¦अ॒ग्निः¦प्र॒थ॒मः¦पि॒ताऽ‌इ᳚व¦इ॒ळः¦प॒दे¦मनु॑षा¦यत्¦स‌म्ऽ‌इ᳚द्धः|
श्रिय᳚‌म्¦वसा᳚नः¦अ॒मृतः॑¦विऽचे᳚ताः¦म॒र्मृ॒जेन्यः॑¦श्र॒व॒स्यः॑¦सः¦वा॒जी ||

श्रू॒या,अ॒ग्निश्चि॒त्रभा᳚नु॒र्हवं᳚मे॒¦विश्वा᳚भिर्गी॒र्भिर॒मृतो॒विचे᳚ताः|

श्या॒वारथं᳚वहतो॒रोहि॑तावो॒¦तारु॒षाह॑चक्रे॒विभृ॑त्रः|| 2||

श्रु॒याः¦अ॒ग्निः¦चि॒त्रऽभा᳚नुः¦हव᳚‌म्¦मे॒¦विश्वा᳚भिः¦गीः॒ऽभिः¦अ॒मृतः॑¦विऽचे᳚ताः|
श्या॒वा¦रथ᳚‌म्¦व॒ह॒तः॒¦रोहि॑ता¦वा॒¦उ॒त¦अ॒रु॒षा¦अह॑¦च॒क्रे॒¦विऽभृ॑त्रः ||

उ॒त्ता॒नाया᳚मजनय॒न्‌त्सुषू᳚तं॒¦भुव॑द॒ग्निःपु॑रु॒पेशा᳚सु॒गर्भः॑|

शिरि॑णायांचिद॒क्तुना॒महो᳚भि॒¦रप॑रीवृतोवसति॒प्रचे᳚ताः|| 3||

उ॒त्ता॒नाया᳚‌म्¦अ॒ज॒न॒य॒न्¦सुऽसू᳚त‌म्¦भुव॑त्¦अ॒ग्निः¦पु॒रु॒ऽपेशा᳚सु¦गर्भः॑|
शिरि॑णाया‌म्¦चि॒त्¦अ॒क्तुना᳚¦महः॑ऽभिः¦अप॑रिऽवृतः¦व॒स॒ति॒¦प्रऽचे᳚ताः ||

जिघ᳚र्म्य॒ग्निंह॒विषा᳚घृ॒तेन॑¦प्रतिक्षि॒यन्तं॒भुव॑नानि॒विश्वा᳚|

पृ॒थुंति॑र॒श्चावय॑साबृ॒हन्तं॒¦व्यचि॑ष्ठ॒मन्नै᳚रभ॒संदृशा᳚नम्|| 4||

जिघ᳚र्मि¦अ॒ग्नि‌म्¦ह॒विषा᳚¦घृ॒तेन॑¦प्र॒ति॒ऽक्षि॒यन्त᳚‌म्¦भुव॑नानि¦विश्वा᳚|
पृ॒थु‌म्¦ति॒र॒श्चा¦वय॑सा¦बृ॒हन्त᳚‌म्¦व्यचि॑ष्ठ‌म्¦अन्नैः᳚¦र॒भ॒स‌म्¦दृशा᳚न‌म् ||

आवि॒श्वतः॑प्र॒त्यञ्चं᳚जिघर्म्य¦र॒क्षसा॒मन॑सा॒तज्जु॑षेत|

मर्य॑श्रीःस्पृह॒यद्व᳚र्णो,अ॒ग्नि¦र्नाभि॒मृशे᳚त॒न्वा॒३॑(आ॒)जर्भु॑राणः|| 5||

आ¦वि॒श्वतः॑¦प्र॒त्यंच᳚‌म्¦जि॒घ॒र्मि॒¦अ॒र॒क्षसा᳚¦मन॑सा¦तत्¦जु॒षे॒त॒|
मर्य॑ऽश्रीः¦स्पृ॒ह॒यत्ऽव᳚र्णः¦अ॒ग्निः¦न¦अ॒भि॒ऽमृशे᳚¦त॒न्वा᳚¦जर्भु॑राणः ||

ज्ञे॒याभा॒गंस॑हसा॒नोवरे᳚ण॒¦त्वादू᳚तासोमनु॒वद्‌व॑देम|

अनू᳚नम॒ग्निंजु॒ह्वा᳚वच॒स्या¦म॑धु॒पृचं᳚धन॒साजो᳚हवीमि|| 6||

ज्ञे॒याः¦भा॒ग‌म्¦स॒ह॒सा॒नः¦वरे᳚ण¦त्वाऽदू᳚तासः¦म॒नु॒ऽवत्¦व॒दे॒म॒|
अनू᳚न‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦जु॒ह्वा᳚¦व॒च॒स्या¦म॒धु॒ऽपृच᳚‌म्¦ध॒न॒ऽसाः¦जो॒ह॒वी॒मि॒ ||

[81] श्रुधीहवमित्येकविंशत्यृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदइंद्रोविराट्‌स्थानाअंत्यात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:11}{अनुवाक:1, सूक्त:11}
श्रु॒धीहव॑मिन्द्र॒मारि॑षण्यः॒¦स्याम॑तेदा॒वने॒वसू᳚नाम्|इ॒माहित्वामूर्जो᳚व॒र्धय᳚न्ति¦वसू॒यवः॒सिन्ध॑वो॒नक्षर᳚न्तः|| 1||वर्ग:3

श्रु॒धि¦हव᳚‌म्¦इ॒न्द्र॒¦मा¦रि॒ष॒ण्यः॒¦स्याम॑¦ते॒¦दा॒वने᳚¦वसू᳚ना‌म् | इ॒माः¦हि¦त्वा‌म्¦ऊर्जः॑¦व॒र्धय᳚न्ति¦व॒सु॒ऽयवः॑¦सिन्ध॑वः¦न¦क्षर᳚न्तः ||

सृ॒जोम॒हीरि᳚न्द्र॒या,अपि᳚न्वः॒¦परि॑ष्ठिता॒,अहि॑नाशूरपू॒र्वीः|अम॑र्त्यंचिद्दा॒संमन्य॑मान॒¦मवा᳚भिनदु॒क्थैर्वा᳚वृधा॒नः|| 2||

सृ॒जः¦म॒हीः¦इ॒न्द्र॒¦याः¦अपि᳚न्वः¦परि॑ऽस्थिताः¦अहि॑ना¦शू॒र॒¦पू॒र्वीः | अम॑र्त्य‌म्¦चि॒त्¦दा॒स‌म्¦मन्य॑मान‌म्¦अव॑¦अ॒भि॒न॒त्¦उ॒क्थैः¦व॒वृ॒धा॒नः ||

उ॒क्थेष्विन्नुशू᳚र॒येषु॑चा॒कन्¦त्स्तोमे᳚ष्विन्द्ररु॒द्रिये᳚षुच|तुभ्येदे॒तायासु॑मन्दसा॒नः¦प्रवा॒यवे᳚सिस्रते॒नशु॒भ्राः|| 3||

उ॒क्थेषु॑¦इत्¦नु¦शू॒र॒¦येषु॑¦चा॒कन्¦स्तोमे᳚षु¦इ॒न्द्र॒¦रु॒द्रिये᳚षु¦च॒ | तुभ्य॑¦इत्¦ए॒ताः¦यासु॑¦म॒न्द॒सा॒नः¦प्र¦वा॒यवे᳚¦सि॒स्र॒ते॒¦न¦शु॒भ्राः ||

शु॒भ्रंनुते॒शुष्मं᳚व॒र्धय᳚न्तः¦शु॒भ्रंवज्रं᳚बा॒ह्वोर्दधा᳚नाः|शु॒भ्रस्त्वमि᳚न्द्रवावृधा॒नो,अ॒स्मे¦दासी॒र्विशः॒सूर्ये᳚णसह्याः|| 4||

शु॒भ्र‌म्¦नु¦ते॒¦शुष्म᳚‌म्¦व॒र्धय᳚न्तः¦शु॒भ्र‌म्¦वज्र᳚‌म्¦बा॒ह्वोः¦दधा᳚नाः | शु॒भ्रः¦त्व‌म्¦इ॒न्द्र॒¦व॒वृ॒धा॒नः¦अ॒स्मे इति॑¦दासीः᳚¦विशः॑¦सूर्ये᳚ण¦स॒ह्याः॒ ||

गुहा᳚हि॒तंगुह्यं᳚गू॒ळ्हम॒प्स्व¦पी᳚वृतंमा॒यिनं᳚क्षि॒यन्त᳚म्|उ॒तो,अ॒पोद्यांत॑स्त॒भ्वांस॒¦मह॒न्नहिं᳚शूरवी॒र्ये᳚ण|| 5||

गुहा᳚¦हि॒त‌म्¦गुह्य᳚‌म्¦गू॒ळ्ह‌म्¦अ॒प्ऽसु¦अपि॑ऽवृत‌म्¦मा॒यिन᳚‌म्¦क्षि॒यन्त᳚‌म् | उ॒तो इति॑¦अ॒पः¦द्या‌म्¦त॒स्त॒भ्वांस᳚‌म्¦अह॑न्¦अहि᳚‌म्¦शू॒र॒¦वी॒र्ये᳚ण ||

स्तवा॒नुत॑इन्द्रपू॒र्व्याम॒हा¦न्यु॒तस्त॑वाम॒नूत॑नाकृ॒तानि॑|स्तवा॒वज्रं᳚बा॒ह्वोरु॒शन्तं॒¦स्तवा॒हरी॒सूर्य॑स्यके॒तू|| 6||वर्ग:4

स्तव॑¦नु¦ते॒¦इ॒न्द्र॒¦पू॒र्व्या¦म॒हानि॑¦उ॒त¦स्त॒वा॒म॒¦नूत॑ना¦कृ॒तानि॑ | स्तव॑¦वज्र᳚‌म्¦बा॒ह्वोः¦उ॒शन्त᳚‌म्¦स्तव॑¦हरी॒ इति॑¦सूर्य॑स्य¦के॒तू इति॑ ||

हरी॒नुत॑इन्द्रवा॒जय᳚न्ता¦घृत॒श्चुतं᳚स्वा॒रम॑स्वार्ष्टाम्|विस॑म॒नाभूमि॑रप्रथि॒ष्टा¦रं᳚स्त॒पर्व॑तश्चित्‌सरि॒ष्यन्|| 7||

हरी॒ इति॑¦नु¦ते॒¦इ॒न्द्र॒¦वा॒जय᳚न्ता¦घृ॒त॒ऽश्चुत᳚‌म्¦स्वा॒र‌म्¦अ॒स्वा॒र्ष्टा॒‌म् | वि¦स॒म॒ना¦भूमिः॑¦अ॒प्र॒थि॒ष्ट॒¦अरं᳚स्त¦पर्व॑तः¦चि॒त्¦स॒रि॒ष्यन् ||

निपर्व॑तःसा॒द्यप्र॑युच्छ॒न्¦त्संमा॒तृभि᳚र्वावशा॒नो,अ॑क्रान्|दू॒रेपा॒रेवाणीं᳚व॒र्धय᳚न्त॒¦इन्द्रे᳚षितांध॒मनिं᳚पप्रथ॒न्‌नि|| 8||

नि¦पर्व॑तः¦सा॒दि॒¦अप्र॑ऽयुच्छन्¦स‌म्¦मा॒तृऽभिः॑¦वा॒व॒शा॒नः¦अ॒क्रा॒न् | दू॒रे¦पा॒रे¦वाणी᳚‌म्¦व॒र्धय᳚न्तः¦इन्द्र॑ऽ‌इषिता‌म्¦ध॒मनि᳚‌म्¦प॒प्र॒थ॒न्¦नि ||

इन्द्रो᳚म॒हांसिन्धु॑मा॒शया᳚नं¦माया॒विनं᳚वृ॒त्रम॑स्फुर॒न्निः|अरे᳚जेतां॒रोद॑सीभिया॒ने¦कनि॑क्रदतो॒वृष्णो᳚अस्य॒वज्रा᳚त्|| 9||

इन्द्रः॑¦म॒हा‌म्¦सिन्धु᳚‌म्¦आ॒ऽशया᳚न‌म्¦मा॒या॒ऽविन᳚‌म्¦वृ॒त्र‌म्¦अ॒स्फु॒र॒त्¦निः | अरे᳚जेता‌म्¦रोद॑सी॒ इति॑¦भि॒या॒ने इति॑¦कनि॑क्रदतः¦वृष्णः॑¦अ॒स्य॒¦वज्रा᳚त् ||

अरो᳚रवी॒द्‌वृष्णो᳚अस्य॒वज्रो¦ऽमा᳚नुषं॒यन्मानु॑षोनि॒जूर्वा᳚त्|निमा॒यिनो᳚दान॒वस्य॑मा॒या,¦अपा᳚दयत्‌पपि॒वान्‌त्सु॒तस्य॑|| 10||

अरो᳚रवीत्¦वृष्णः॑¦अ॒स्य॒¦वज्रः॑¦अमा᳚नुष‌म्¦यत्¦मानु॑षः¦नि॒ऽजूर्वा᳚त् | नि¦मा॒यिनः॑¦दा॒न॒वस्य॑¦मा॒याः¦अपा᳚दयत्¦प॒पि॒ऽवान्¦सु॒तस्य॑ ||

पिबा᳚पि॒बेदि᳚न्द्रशूर॒सोमं॒¦मन्द᳚न्तुत्वाम॒न्दिनः॑सु॒तासः॑|पृ॒णन्त॑स्तेकु॒क्षीव॑र्धयन्त्वि॒¦त्थासु॒तःपौ॒रइन्द्र॑माव|| 11||वर्ग:5

पिब॑ऽपिब¦इत्¦इ॒न्द्र॒¦शू॒र॒¦सोम᳚‌म्¦मन्द᳚न्तु¦त्वा¦म॒न्दिनः॑¦सु॒तासः॑ | पृ॒णन्तः॑¦ते॒¦कु॒क्षी इति॑¦व॒र्ध॒य॒न्तु॒¦इ॒त्था¦सु॒तः¦पौ॒रः¦इन्द्र᳚‌म्¦आ॒व॒ ||

त्वे,इ॒न्द्राप्य॑भूम॒विप्रा॒¦धियं᳚वनेमऋत॒यासप᳚न्तः|अ॒व॒स्यवो᳚धीमहि॒प्रश॑स्तिं¦स॒द्यस्ते᳚रा॒योदा॒वने᳚स्याम|| 12||

त्वे इति॑¦इ॒न्द्र॒¦अपि॑¦अ॒भू॒म॒¦विप्राः᳚¦धिय᳚‌म्¦व॒ने॒म॒¦ऋ॒त॒ऽया¦सप᳚न्तः | अ॒व॒स्यवः॑¦धी॒म॒हि॒¦प्रऽश॑स्ति‌म्¦स॒द्यः¦ते॒¦रा॒यः¦दा॒वने᳚¦स्या॒म॒ ||

स्याम॒तेत॑इन्द्र॒येत॑ऊ॒ती,¦अ॑व॒स्यव॒ऊर्जं᳚व॒र्धय᳚न्तः|शु॒ष्मिन्त॑मं॒यंचा॒कना᳚मदेवा॒¦स्मेर॒यिंरा᳚सिवी॒रव᳚न्तम्|| 13||

स्याम॑¦ते¦ते॒¦इ॒न्द्र॒¦ये¦ते॒¦ऊ॒ती¦अ॒व॒स्यवः॑¦ऊर्ज᳚‌म्¦व॒र्धय᳚न्तः | शु॒ष्मिन्ऽत॑म‌म्¦य‌म्¦चा॒कना᳚म¦दे॒व॒¦अ॒स्मे इति॑¦र॒यि‌म्¦रा॒सि॒¦वी॒रऽव᳚न्त‌म् ||

रासि॒क्षयं॒रासि॑मि॒त्रम॒स्मे¦रासि॒शर्ध॑इन्द्र॒मारु॑तंनः|स॒जोष॑सो॒येच॑मन्दसा॒नाः¦प्रवा॒यवः॑पा॒न्त्यग्र॑णीतिम्|| 14||

रासि॑¦क्षय᳚‌म्¦रासि॑¦मि॒त्र‌म्¦अ॒स्मे इति॑¦रासि॑¦शर्धः॑¦इ॒न्द्र॒¦मारु॑त‌म्¦नः॒ | स॒ऽजोष॑सः¦ये¦च॒¦म॒न्द॒सा॒नाः¦प्र¦वा॒यवः॑¦पा॒न्ति॒¦अग्र॑ऽनीति‌म् ||

व्यन्त्विन्नुयेषु॑मन्दसा॒न¦स्तृ॒पत्‌सोमं᳚पाहिद्र॒ह्यदि᳚न्द्र|अ॒स्मान्‌त्सुपृ॒त्स्वात॑रु॒त्रा¦व॑र्धयो॒द्यांबृ॒हद्भि॑र॒र्कैः|| 15||

व्यन्तु॑¦इत्¦नु¦येषु॑¦म॒न्द॒सा॒नः¦तृ॒पत्¦सोम᳚‌म्¦पा॒हि॒¦द्र॒ह्यत्¦इ॒न्द्र॒ | अ॒स्मान्¦सु¦पृ॒त्ऽसु¦आ¦त॒रु॒त्र॒¦अव॑र्धयः¦द्या‌म्¦बृ॒हत्ऽभिः॑¦अ॒र्कैः ||

बृ॒हन्त॒इन्नुयेते᳚तरुत्रो॒¦क्थेभि᳚र्वासु॒म्नमा॒विवा᳚सान्|स्तृ॒णा॒नासो᳚ब॒र्हिःप॒स्त्या᳚व॒त्¦त्वोता॒,इदि᳚न्द्र॒वाज॑मग्मन्|| 16||वर्ग:6

बृ॒हन्तः॑¦इत्¦नु¦ये¦ते॒¦त॒रु॒त्र॒¦उ॒क्थेभिः॑¦वा॒¦सु॒म्न‌म्¦आ॒ऽविवा᳚सान् | स्तृ॒णा॒नासः॑¦ब॒र्हिः¦प॒स्त्य॑ऽवत्¦त्वाऽऊ᳚ताः¦इत्¦इ॒न्द्र॒¦वाज᳚‌म्¦अ॒ग्म॒न् ||

उ॒ग्रेष्विन्नुशू᳚रमन्दसा॒न¦स्त्रिक॑द्रुकेषुपाहि॒सोम॑मिन्द्र|प्र॒दोधु॑व॒च्छ्मश्रु॑षुप्रीणा॒नो¦या॒हिहरि॑भ्यांसु॒तस्य॑पी॒तिम्|| 17||

उ॒ग्रेषु॑¦इत्¦नु¦शू॒र॒¦म॒न्द॒सा॒नः¦त्रिऽक॑द्रुकेषु¦पा॒हि॒¦सोम᳚‌म्¦इ॒न्द्र॒ | प्र॒ऽदोधु॑वत्¦श्मश्रु॑षु¦प्री॒णा॒नः¦या॒हि¦हरि॑ऽभ्या‌म्¦सु॒तस्य॑¦पी॒ति‌म् ||

धि॒ष्वाशवः॑शूर॒येन॑वृ॒त्र¦म॒वाभि॑न॒द्‌दानु॑मौर्णवा॒भम्|अपा᳚वृणो॒र्ज्योति॒रार्या᳚य॒¦निस᳚व्य॒तःसा᳚दि॒दस्यु॑रिन्द्र|| 18||

धि॒ष्व¦शवः॑¦शू॒र॒¦येन॑¦वृ॒त्र‌म्¦अ॒व॒।आभि॑नत्¦दानु᳚‌म्¦औ॒र्ण॒ऽवा॒भ‌म् | अप॑¦अ॒वृ॒णोः॒¦ज्योतिः॑¦आर्या᳚य¦नि¦स॒व्य॒तः¦सा॒दि॒¦दस्युः॑¦इ॒न्द्र॒ ||

सने᳚म॒येत॑ऊ॒तिभि॒स्तर᳚न्तो॒¦विश्वाः॒स्पृध॒आर्ये᳚ण॒दस्यू॑न्|अ॒स्मभ्यं॒तत्त्वा॒ष्ट्रंवि॒श्वरू᳚प॒¦मर᳚न्धयःसा॒ख्यस्य॑त्रि॒ताय॑|| 19||

सने᳚म¦ये¦ते॒¦ऊ॒तिऽभिः॑¦तर᳚न्तः¦विश्वाः᳚¦स्पृधः॑¦आर्ये᳚ण¦दस्यू॑न् | अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦तत्¦त्वा॒ष्ट्र‌म्¦वि॒श्वऽरू᳚प‌म्¦अर᳚न्धयः¦सा॒ख्यस्य॑¦त्रि॒ताय॑ ||

अ॒स्यसु॑वा॒नस्य॑म॒न्दिन॑स्त्रि॒तस्य॒¦न्यर्बु॑दंवावृधा॒नो,अ॑स्तः|अव॑र्तय॒त्‌सूर्यो॒नच॒क्रं¦भि॒नद्‌व॒लमिन्द्रो॒,अङ्गि॑रस्वान्|| 20||

अ॒स्य¦सु॒वा॒नस्य॑¦म॒न्दिनः॑¦त्रि॒तस्य॑¦नि¦अर्बु॑द‌म्¦व॒वृ॒धा॒नः¦अ॒स्त॒रित्य॑स्तः | अव॑र्तयत्¦सूर्यः॑¦न¦च॒क्र‌म्¦भि॒नत्¦व॒ल‌म्¦इन्द्रः॑¦अङ्गि॑रस्वान् ||

नू॒नंसाते॒प्रति॒वरं᳚जरि॒त्रे¦दु॑ही॒यदि᳚न्द्र॒दक्षि॑णाम॒घोनी᳚|

शिक्षा᳚स्तो॒तृभ्यो॒माति॑ध॒ग्भगो᳚नो¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 21||

नू॒न‌म्¦सा¦ते॒¦प्रति॑¦वर᳚‌म्¦ज॒रि॒त्रे¦दु॒ही॒यत्¦इ॒न्द्र॒¦दक्षि॑णा¦म॒घोनी᳚|
शिक्ष॑¦स्तो॒तृऽभ्यः॑¦मा¦अति॑¦ध॒क्¦भगः॑¦नः॒¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[82] योजातइति पंचदशर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समद इंद्रस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:12}{अनुवाक:2, सूक्त:1}
योजा॒तए॒वप्र॑थ॒मोमन॑स्वान्¦दे॒वोदे॒वान्‌क्रतु॑नाप॒र्यभू᳚षत्|

यस्य॒शुष्मा॒द्‌रोद॑सी॒,अभ्य॑सेतां¦नृ॒म्णस्य॑म॒ह्नासज॑नास॒इन्द्रः॑|| 1||वर्ग:7

यः¦जा॒तः¦ए॒व¦प्र॒थ॒मः¦मन॑स्वान्¦दे॒वः¦दे॒वान्¦क्रतु॑ना¦प॒रि॒।आभू᳚षत्|
यस्य॑¦शुष्मा᳚त्¦रोद॑सी॒ इति॑¦अभ्य॑सेता‌म्¦नृ॒म्णस्य॑¦म॒ह्ना¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

यःपृ॑थि॒वींव्यथ॑माना॒मदृं᳚ह॒द्¦यःपर्व॑ता॒न्‌प्रकु॑पिताँ॒,अर᳚म्णात्|

यो,अ॒न्तरि॑क्षंविम॒मेवरी᳚यो॒¦योद्यामस्त॑भ्ना॒त्‌सज॑नास॒इन्द्रः॑|| 2||

यः¦पृ॒थि॒वी‌म्¦व्यथ॑माना‌म्¦अदृं᳚हत्¦यः¦पर्व॑तान्¦प्रऽकु॑पितान्¦अर᳚म्णात्|
यः¦अ॒न्तरि॑क्ष‌म्¦वि॒ऽम॒मे¦वरी᳚यः¦यः¦द्या‌म्¦अस्त॑भ्नात्¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

योह॒त्वाहि॒मरि॑णात्‌स॒प्तसिन्धू॒न्¦योगा,उ॒दाज॑दप॒धाव॒लस्य॑|

यो,अश्म॑नोर॒न्तर॒ग्निंज॒जान॑¦सं॒वृक्‌स॒मत्सु॒सज॑नास॒इन्द्रः॑|| 3||

यः¦ह॒त्वा¦अहि᳚‌म्¦अरि॑णात्¦स॒प्त¦सिन्धू᳚न्¦यः¦गाः¦उ॒त्ऽआज॑त्¦अ॒प॒ऽधा¦व॒लस्य॑|
यः¦अश्म॑नोः¦अ॒न्तः¦अ॒ग्नि‌म्¦ज॒जान॑¦स॒‌म्ऽवृक्¦स॒मत्ऽसु॑¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

येने॒माविश्वा॒च्यव॑नाकृ॒तानि॒¦योदासं॒वर्ण॒मध॑रं॒गुहाकः॑|

श्व॒घ्नीव॒योजि॑गी॒वाँल॒क्षमाद॑¦द॒र्यःपु॒ष्टानि॒सज॑नास॒इन्द्रः॑|| 4||

येन॑¦इ॒मा¦विश्वा᳚¦च्यव॑ना¦कृ॒तानि॑¦यः¦दास᳚‌म्¦वर्ण᳚‌म्¦अध॑र‌म्¦गुहा᳚¦अक॒रित्यकः॑|
श्व॒घ्नीऽ‌इ᳚व¦यः¦जि॒गी॒वान्¦ल॒क्ष‌म्¦आद॑त्¦अ॒र्यः¦पु॒ष्टानि॑¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

यंस्मा᳚पृ॒च्छन्ति॒कुह॒सेति॑घो॒र¦मु॒तेमा᳚हु॒र्नैषो,अ॒स्तीत्ये᳚नम्|

सो,अ॒र्यःपु॒ष्टीर्विज॑इ॒वामि॑नाति॒¦श्रद॑स्मैधत्त॒सज॑नास॒इन्द्रः॑|| 5||

य‌म्¦स्म॒¦पृ॒च्छन्ति॑¦कुह॑¦सः¦इति॑¦घो॒र‌म्¦उ॒त¦ई॒‌म्¦आ॒हुः॒¦न¦ए॒षः¦अ॒स्ति॒¦इति॑¦ए॒न॒‌म्|
सः¦अ॒र्यः¦पु॒ष्टीः¦विजः॑ऽ‌इव¦आ¦मि॒ना॒ति॒¦श्रत्¦अ॒स्मै॒¦ध॒त्त॒¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

योर॒ध्रस्य॑चोदि॒तायःकृ॒शस्य॒¦योब्र॒ह्मणो॒नाध॑मानस्यकी॒रेः|

यु॒क्तग्रा᳚व्णो॒यो᳚वि॒तासु॑शि॒प्रः¦सु॒तसो᳚मस्य॒सज॑नास॒इन्द्रः॑|| 6||वर्ग:8

यः¦र॒ध्रस्य॑¦चो॒दि॒ता¦यः¦कृ॒शस्य॑¦यः¦ब्र॒ह्मणः॑¦नाध॑मानस्य¦की॒रेः|
यु॒क्तऽग्रा᳚व्णः¦यः¦अ॒वि॒ता¦सु॒ऽशि॒प्रः¦सु॒तऽसो᳚मस्य¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

यस्याश्वा᳚सःप्र॒दिशि॒यस्य॒गावो॒¦यस्य॒ग्रामा॒यस्य॒विश्वे॒रथा᳚सः|

यःसूर्यं॒यउ॒षसं᳚ज॒जान॒¦यो,अ॒पांने॒तासज॑नास॒इन्द्रः॑|| 7||

यस्य॑¦अश्वा᳚सः¦प्र॒ऽदिशि॑¦यस्य॑¦गावः॑¦यस्य॑¦ग्रामाः᳚¦यस्य॑¦विश्वे᳚¦रथा᳚सः|
यः¦सूर्य᳚‌म्¦यः¦उ॒षस᳚‌म्¦ज॒जान॑¦यः¦अ॒पा‌म्¦ने॒ता¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

यंक्रन्द॑सीसंय॒तीवि॒ह्वये᳚ते॒¦परेऽव॑रउ॒भया᳚अ॒मित्राः᳚|

स॒मा॒नंचि॒द्‌रथ॑मातस्थि॒वांसा॒¦नाना᳚हवेते॒सज॑नास॒इन्द्रः॑|| 8||

य‌म्¦क्रन्द॑सी॒ इति॑¦सं॒य॒ती इति॑ स॒‌म्ऽय॒ती¦वि॒ह्वये᳚ते॒ इति॑ वि॒ऽह्वये᳚ते¦परे᳚¦अव॑रे¦उ॒भयाः᳚¦अ॒मित्राः᳚|
स॒मा॒न‌म्¦चि॒त्¦रथ᳚‌म्¦आ॒त॒स्थि॒ऽवांसा᳚¦नाना᳚¦ह॒वे॒ते॒ इति॑¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

यस्मा॒न्नऋ॒तेवि॒जय᳚न्ते॒जना᳚सो॒¦यंयुध्य॑माना॒,अव॑से॒हव᳚न्ते|

योविश्व॑स्यप्रति॒मानं᳚ब॒भूव॒¦यो,अ॑च्युत॒च्युत्‌सज॑नास॒इन्द्रः॑|| 9||

यस्मा᳚त्¦न¦ऋ॒ते¦वि॒ऽजय᳚न्ते¦जना᳚सः¦य‌म्¦युध्य॑मानाः¦अव॑से¦हव᳚न्ते|
यः¦विश्व॑स्य¦प्र॒ति॒ऽमान᳚‌म्¦ब॒भूव॑¦यः¦अ॒च्यु॒त॒ऽच्युत्¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

यःशश्व॑तो॒मह्येनो॒दधा᳚ना॒¦नम᳚न्यमाना॒ञ्छर्वा᳚ज॒घान॑|

यःशर्ध॑ते॒नानु॒ददा᳚तिशृ॒ध्यां¦योदस्यो᳚र्ह॒न्तासज॑नास॒इन्द्रः॑|| 10||

यः¦शश्व॑तः¦महि॑¦एनः॑¦दधा᳚नान्¦अम᳚न्यमानान्¦शर्वा᳚¦ज॒घान॑|
यः¦शर्ध॑ते¦न¦अ॒नु॒ऽददा᳚ति¦शृ॒ध्या‌म्¦यः¦दस्योः᳚¦ह॒न्ता¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

यःशम्ब॑रं॒पर्व॑तेषुक्षि॒यन्तं᳚¦चत्वारिं॒श्यांश॒रद्य॒न्ववि᳚न्दत्|

ओ॒जा॒यमा᳚नं॒यो,अहिं᳚ज॒घान॒¦दानुं॒शया᳚नं॒सज॑नास॒इन्द्रः॑|| 11||वर्ग:9

यः¦शम्ब॑र‌म्¦पर्व॑तेषु¦क्षि॒यन्त᳚‌म्¦च॒त्वा॒रिं॒श्या‌म्¦श॒रदि॑¦अ॒नु॒।आवि᳚न्दत्|
ओ॒जा॒यमा᳚न‌म्¦यः¦अहि᳚‌म्¦ज॒घान॑¦दानु᳚‌म्¦शया᳚न‌म्¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

यःस॒प्तर॑श्मिर्वृष॒भस्तुवि॑ष्मा¦न॒वासृ॑ज॒त्‌सर्त॑वेस॒प्तसिन्धू॑न्|

योरौ᳚हि॒णमस्फु॑र॒द्‌वज्र॑बाहु॒¦र्द्यामा॒रोह᳚न्तं॒सज॑नास॒इन्द्रः॑|| 12||

यः¦स॒प्तऽर॑श्मिः¦वृ॒ष॒भः¦तुवि॑ष्मान्¦अ॒व॒।आसृ॑जत्¦सर्त॑वे¦स॒प्त¦सिन्धू॑न्|
यः¦रौ॒हि॒ण‌म्¦अस्फु॑रत्¦वज्र॑ऽबाहुः¦द्या‌म्¦आ॒ऽरोह᳚न्त‌म्¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

द्यावा᳚चिदस्मैपृथि॒वीन॑मेते॒¦शुष्मा᳚च्चिदस्य॒पर्व॑ताभयन्ते|

यःसो᳚म॒पानि॑चि॒तोवज्र॑बाहु॒¦र्योवज्र॑हस्तः॒सज॑नास॒इन्द्रः॑|| 13||

द्यावा᳚¦चि॒त्¦अ॒स्मै॒¦पृ॒थि॒वी इति॑¦न॒मे॒ते॒ इति॑¦शुष्मा᳚त्¦चि॒त्¦अ॒स्य॒¦पर्व॑ताः¦भ॒य॒न्ते॒|
यः¦सो॒म॒ऽपाः¦नि॒ऽचि॒तः¦वज्र॑ऽबाहुः¦यः¦वज्र॑ऽहस्तः¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

यःसु॒न्वन्त॒मव॑ति॒यःपच᳚न्तं॒¦यःशंस᳚न्तं॒यःश॑शमा॒नमू॒ती|

यस्य॒ब्रह्म॒वर्ध॑नं॒यस्य॒सोमो॒¦यस्ये॒दंराधः॒सज॑नास॒इन्द्रः॑|| 14||

यः¦सु॒न्वन्त᳚‌म्¦अव॑ति¦यः¦पच᳚न्त‌म्¦यः¦शंस᳚न्त‌म्¦यः¦श॒श॒मा॒न‌म्¦ऊ॒ती|
यस्य॑¦ब्रह्म॑¦वर्ध॑न‌म्¦यस्य॑¦सोमः॑¦यस्य॑¦इ॒द‌म्¦राधः॑¦सः¦ज॒ना॒सः॒¦इन्द्रः॑ ||

यःसु᳚न्व॒तेपच॑तेदु॒ध्रआचि॒द्¦वाजं॒दर्द॑र्षि॒सकिला᳚सिस॒त्यः|

व॒यंत॑इन्द्रवि॒श्वह॑प्रि॒यासः॑¦सु॒वीरा᳚सोवि॒दथ॒माव॑देम|| 15||

यः¦सु॒न्व॒ते¦पच॑ते¦दु॒ध्रः¦आ¦चि॒त्¦वाज᳚‌म्¦दर्द॑र्षि¦सः¦किल॑¦अ॒सि॒¦स॒त्यः|
व॒य‌म्¦ते॒¦इ॒न्द्र॒¦वि॒श्वह॑¦प्रि॒यासः॑¦सु॒ऽवीरा᳚सः¦वि॒दथ᳚‌म्¦आ¦व॒दे॒म॒ ||

[83] ऋतुर्जनित्रीति त्रयोदशर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदइंद्रोजगत्यंत्यात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:13}{अनुवाक:2, सूक्त:2}
ऋ॒तुर्जनि॑त्री॒तस्या᳚अ॒पस्परि॑¦म॒क्षूजा॒तआवि॑श॒द्‌यासु॒वर्ध॑ते|

तदा᳚ह॒ना,अ॑भवत्‌पि॒प्युषी॒पयों॒¦ऽशोःपी॒यूषं᳚प्रथ॒मंतदु॒क्थ्य᳚म्|| 1||वर्ग:10

ऋ॒तुः¦जनि॑त्री¦तस्याः᳚¦अ॒पः¦परि॑¦म॒क्षु¦जा॒तः¦आ¦अ॒वि॒श॒त्¦यासु॑¦वर्ध॑ते|
तत्¦आ॒ह॒नाः¦अ॒भ॒व॒त्¦पि॒प्युषी᳚¦पयः॑¦अं॒शोः¦पी॒यूष᳚‌म्¦प्र॒थ॒म‌म्¦तत्¦उ॒क्थ्य᳚‌म् ||

स॒ध्रीमाय᳚न्ति॒परि॒बिभ्र॑तीः॒पयो᳚¦वि॒श्वप्स्न्या᳚य॒प्रभ॑रन्त॒भोज॑नम्|

स॒मा॒नो,अध्वा᳚प्र॒वता᳚मनु॒ष्यदे॒¦यस्ताकृ॑णोःप्रथ॒मंसास्यु॒क्थ्यः॑|| 2||

स॒ध्री¦ई॒‌म्¦आ¦य॒न्ति॒¦परि॑¦बिभ्र॑तीः¦पयः॑¦वि॒श्वऽप्स्न्या᳚य¦प्र¦भ॒र॒न्त॒¦भोज॑न‌म्|
स॒मा॒नः¦अध्वा᳚¦प्र॒ऽवता᳚‌म्¦अ॒नु॒ऽस्यदे᳚¦यः¦ता¦अकृ॑णोः¦प्र॒थ॒म‌म्¦सः¦अ॒सि॒¦उ॒क्थ्यः॑ ||

अन्वेको᳚वदति॒यद्ददा᳚ति॒तद्¦रू॒पामि॒नन्तद॑पा॒,एक॑ईयते|

विश्वा॒,एक॑स्यवि॒नुद॑स्तितिक्षते॒¦यस्ताकृ॑णोःप्रथ॒मंसास्यु॒क्थ्यः॑|| 3||

अनु॑¦एकः॑¦व॒द॒ति॒¦यत्¦ददा᳚ति¦तत्¦रू॒पा¦मि॒नन्¦तत्।आ॑पाः¦एकः॑¦ई॒य॒ते॒|
विश्वाः᳚¦एक॑स्य¦वि॒ऽनुदः॑¦ति॒ति॒क्ष॒ते॒¦यः¦ता¦अकृ॑णोः¦प्र॒थ॒म‌म्¦सः¦अ॒सि॒¦उ॒क्थ्यः॑ ||

प्र॒जाभ्यः॑पु॒ष्टिंवि॒भज᳚न्तआसते¦र॒यिमि॑वपृ॒ष्ठंप्र॒भव᳚न्तमाय॒ते|

असि᳚न्व॒न्‌दंष्ट्रैः᳚पि॒तुर॑त्ति॒भोज॑नं॒¦यस्ताकृ॑णोःप्रथ॒मंसास्यु॒क्थ्यः॑|| 4||

प्र॒ऽजाभ्यः॑¦पु॒ष्टि‌म्¦वि॒ऽभज᳚न्तः¦आ॒स॒ते॒¦र॒यि‌म्ऽ‌इ᳚व¦पृ॒ष्ठ‌म्¦प्र॒ऽभव᳚न्त‌म्¦आ॒ऽय॒ते|
असि᳚न्वन्¦दंष्ट्रैः᳚¦पि॒तुः¦अ॒त्ति॒¦भोज॑न‌म्¦यः¦ता¦अकृ॑णोः¦प्र॒थ॒म‌म्¦सः¦अ॒सि॒¦उ॒क्थ्यः॑ ||

अधा᳚कृणोःपृथि॒वींसं॒दृशे᳚दि॒वे¦योधौ᳚ती॒नाम॑हिह॒न्नारि॑णक्‌प॒थः|

तंत्वा॒स्तोमे᳚भिरु॒दभि॒र्नवा॒जिनं᳚¦दे॒वंदे॒वा,अ॑जन॒न्‌त्सास्यु॒क्थ्यः॑|| 5||

अध॑¦अ॒कृ॒णोः॒¦पृ॒थि॒वी‌म्¦स॒‌म्ऽदृशे᳚¦दि॒वे¦यः¦धौ॒ती॒ना‌म्¦अ॒हि॒ऽह॒न्¦अरि॑णक्¦प॒थः|
त‌म्¦त्वा॒¦स्तोमे᳚भिः¦उ॒दऽभिः॑¦न¦वा॒जिन᳚‌म्¦दे॒व‌म्¦दे॒वाः¦अ॒ज॒न॒न्¦सः¦अ॒सि॒¦उ॒क्थ्यः॑ ||

योभोज॑नंच॒दय॑सेच॒वर्ध॑न¦मा॒र्द्रादाशुष्कं॒मधु॑मद्‌दु॒दोहि॑थ|

सशे᳚व॒धिंनिद॑धिषेवि॒वस्व॑ति॒¦विश्व॒स्यैक॑ईशिषे॒सास्यु॒क्थ्यः॑|| 6||वर्ग:11

यः¦भोज॑न‌म्¦च॒¦दय॑से¦च॒¦वर्ध॑न‌म्¦आ॒र्द्रात्¦आ¦शुष्क᳚‌म्¦मधु॑ऽमत्¦दु॒दोहि॑थ|
सः¦शे॒व॒ऽधि‌म्¦नि¦द॒धि॒षे॒¦वि॒वस्व॑ति¦विश्व॑स्य¦एकः॑¦ई॒शि॒षे॒¦सः¦अ॒सि॒¦उ॒क्थ्यः॑ ||

यःपु॒ष्पिणी᳚श्चप्र॒स्व॑श्च॒धर्म॒णा¦धि॒दाने॒व्य१॑(अ॒)वनी॒रधा᳚रयः|

यश्चास॑मा॒,अज॑नोदि॒द्युतो᳚दि॒व¦उ॒रुरू॒र्वाँ,अ॒भितः॒सास्यु॒क्थ्यः॑|| 7||

यः¦पु॒ष्पिणीः᳚¦च॒¦प्र॒ऽस्वः॑¦च॒¦धर्म॑णा¦अधि॑¦दाने᳚¦वि¦अ॒वनीः᳚¦अधा᳚रयः|
यः¦च॒¦अस॑माः¦अज॑नः¦दि॒द्युतः॑¦दि॒वः¦उ॒रुः¦ऊ॒र्वान्¦अ॒भितः॑¦सः¦अ॒सि॒¦उ॒क्थ्यः॑ ||

योना᳚र्म॒रंस॒हव॑सुं॒निह᳚न्तवे¦पृ॒क्षाय॑चदा॒सवे᳚शाय॒चाव॑हः|

ऊ॒र्जय᳚न्त्या॒,अप॑रिविष्टमा॒स्य॑¦मु॒तैवाद्यपु॑रुकृ॒त्‌सास्यु॒क्थ्यः॑|| 8||

यः¦ना॒र्म॒र‌म्¦स॒हऽव॑सु‌म्¦निऽह᳚न्तवे¦पृ॒क्षाय॑¦च॒¦दा॒सऽवे᳚शाय¦च॒¦अव॑हः|
ऊ॒र्जय᳚न्त्याः¦अप॑रिऽविष्ट‌म्¦आ॒स्य᳚‌म्¦उ॒त¦ए॒व¦अ॒द्य¦पु॒रु॒ऽकृ॒त्¦सः¦अ॒सि॒¦उ॒क्थ्यः॑ ||

श॒तंवा॒यस्य॒दश॑सा॒कमाद्य॒¦एक॑स्यश्रु॒ष्टौयद्ध॑चो॒दमावि॑थ|

अ॒र॒ज्जौदस्यू॒न्‌त्समु॑नब्द॒भीत॑ये¦सुप्रा॒व्यो᳚अभवः॒सास्यु॒क्थ्यः॑|| 9||

श॒त‌म्¦वा॒¦यस्य॑¦दश॑¦सा॒क‌म्¦आ¦अद्यः॑¦एक॑स्य¦श्रु॒ष्टौ¦यत्¦ह॒¦चो॒द‌म्¦आवि॑थ|
अ॒र॒ज्जौ¦दस्यू᳚न्¦स‌म्¦उ॒न॒प्¦द॒भीत॑ये¦सु॒प्र॒।आ॒व्यः॑¦अ॒भ॒वः॒¦सः¦अ॒सि॒¦उ॒क्थ्यः॑ ||

विश्वेदनु॑रोध॒ना,अ॑स्य॒पौंस्यं᳚¦द॒दुर॑स्मैदधि॒रेकृ॒त्नवे॒धन᳚म्|

षळ॑स्तभ्नावि॒ष्टिरः॒पञ्च॑सं॒दृशः॒¦परि॑प॒रो,अ॑भवः॒सास्यु॒क्थ्यः॑|| 10||

विश्वा᳚¦इत्¦अनु॑¦रो॒ध॒नाः¦अ॒स्य॒¦पौंस्य᳚‌म्¦द॒दुः¦अ॒स्मै॒¦द॒धि॒रे¦कृ॒त्नवे᳚¦धन᳚‌म्|
षट्¦अ॒स्त॒भ्नाः॒¦वि॒ऽस्तिरः॑¦पंच॑¦स॒‌म्ऽदृशः॑¦परि॑¦प॒रः¦अ॒भ॒वः॒¦सः¦अ॒सि॒¦उ॒क्थ्यः॑ ||

सु॒प्र॒वा॒च॒नंतव॑वीरवी॒र्य१॑(अं॒)¦यदेके᳚न॒क्रतु॑नावि॒न्दसे॒वसु॑|

जा॒तूष्ठि॑रस्य॒प्रवयः॒सह॑स्वतो॒¦याच॒कर्थ॒सेन्द्र॒विश्वा᳚स्यु॒क्थ्यः॑|| 11||वर्ग:12

सु॒ऽप्र॒वा॒च॒न‌म्¦तव॑¦वी॒र॒¦वी॒र्य᳚‌म्¦यत्¦एके᳚न¦क्रतु॑ना¦वि॒न्दसे᳚¦वसु॑|
जा॒तूऽस्थि॑रस्य¦प्र¦वयः॑¦सह॑स्वतः¦या¦च॒कर्थ॑¦सः¦इ॒न्द्र॒¦विश्वा᳚¦अ॒सि॒¦उ॒क्थ्यः॑ ||

अर॑मयः॒सर॑पस॒स्तरा᳚य॒कं¦तु॒र्वीत॑येचव॒य्या᳚यचस्रु॒तिम्|

नी॒चासन्त॒मुद॑नयःपरा॒वृजं॒¦प्रान्धंश्रो॒णंश्र॒वय॒न्‌त्सास्यु॒क्थ्यः॑|| 12||

अर॑मयः¦सर॑।आपसः¦तरा᳚य¦क‌म्¦तु॒र्वीत॑ये¦च॒¦व॒य्या᳚य¦च॒¦स्रु॒ति‌म्|
नी॒चा¦सन्त᳚‌म्¦उत्¦अ॒न॒यः॒¦प॒रा॒ऽवृज᳚‌म्¦प्र¦अ॒न्ध‌म्¦श्रो॒ण‌म्¦श्र॒वय॑न्¦सः¦अ॒सि॒¦उ॒क्थ्यः॑ ||

अ॒स्मभ्यं॒तद्‌व॑सोदा॒नाय॒राधः॒¦सम॑र्थयस्वब॒हुते᳚वस॒व्य᳚म्|

इन्द्र॒यच्चि॒त्रंश्र॑व॒स्या,अनु॒द्यून्¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 13||

अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦तत्¦व॒सो॒ इति॑¦दा॒नाय॑¦राधः॑¦स‌म्¦अ॒र्थ॒य॒स्व॒¦ब॒हु¦ते॒¦व॒स॒व्य᳚‌म्|
इन्द्र॑¦यत्¦चि॒त्र‌म्¦श्र॒व॒स्याः¦अनु॑¦द्यून्¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[84] अध्वर्यवइति द्वादशर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदइंद्रस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:14}{अनुवाक:2, सूक्त:3}
अध्व᳚र्यवो॒भर॒तेन्द्रा᳚य॒सोम॒¦माम॑त्रेभिःसिञ्चता॒मद्य॒मन्धः॑|

का॒मीहिवी॒रःसद॑मस्यपी॒तिं¦जु॒होत॒वृष्णे॒तदिदे॒षव॑ष्टि|| 1||वर्ग:13

अध्व᳚र्यवः¦भर॑त¦इन्द्रा᳚य¦सोम᳚‌म्¦आ¦अम॑त्रेभिः¦सिं॒च॒त॒¦मद्य᳚‌म्¦अन्धः॑|
का॒मी¦हि¦वी॒रः¦सद᳚‌म्¦अ॒स्य॒¦पी॒ति‌म्¦जु॒होत॑¦वृष्णे᳚¦तत्¦इत्¦ए॒षः¦व॒ष्टि॒ ||

अध्व᳚र्यवो॒यो,अ॒पोव᳚व्रि॒वांसं᳚¦वृ॒त्रंज॒घाना॒शन्ये᳚ववृ॒क्षम्|

तस्मा᳚ए॒तंभ॑रततद्व॒शायँ᳚,¦ए॒षइन्द्रो᳚अर्हतिपी॒तिम॑स्य|| 2||

अध्व᳚र्यवः¦यः¦अ॒पः¦व॒व्रि॒ऽवांस᳚‌म्¦वृ॒त्र‌म्¦ज॒घान॑¦अ॒शन्या᳚ऽ‌इव¦वृ॒क्ष‌म्|
तस्मै᳚¦ए॒त‌म्¦भ॒र॒त॒¦त॒त्ऽव॒शाय॑¦ए॒षः¦इन्द्रः॑¦अ॒र्ह॒ति॒¦पी॒ति‌म्¦अ॒स्य॒ ||

अध्व᳚र्यवो॒योदृभी᳚कंज॒घान॒¦योगा,उ॒दाज॒दप॒हिव॒लंवः|

तस्मा᳚ए॒तम॒न्तरि॑क्षे॒नवात॒¦मिन्द्रं॒सोमै॒रोर्णु॑त॒जूर्नवस्त्रैः᳚|| 3||

अध्व᳚र्यवः¦यः¦दृभी᳚क‌म्¦ज॒घान॑¦यः¦गाः¦उ॒त्ऽआज॑त्¦अप॑¦हि¦व॒ल‌म्¦वरिति॒ वः|
तस्मै᳚¦ए॒त‌म्¦अ॒न्तरि॑क्षे¦न¦वात᳚‌म्¦इन्द्र᳚‌म्¦सोमैः॒¦आ¦ऊ॒र्णु॒त॒¦जूः¦न¦वस्त्रैः᳚ ||

अध्व᳚र्यवो॒यउर॑णंज॒घान॒¦नव॑च॒ख्वांसं᳚नव॒तिंच॑बा॒हून्|

यो,अर्बु॑द॒मव॑नी॒चाब॑बा॒धे¦तमिन्द्रं॒सोम॑स्यभृ॒थेहि॑नोत|| 4||

अध्व᳚र्यवः¦यः¦उर॑ण‌म्¦ज॒घान॑¦नव॑¦च॒ख्वांस᳚‌म्¦न॒व॒ति‌म्¦च॒¦बा॒हून्|
यः¦अर्बु॑द‌म्¦अव॑¦नी॒चा¦ब॒बा॒धे¦त‌म्¦इन्द्र᳚‌म्¦सोम॑स्य¦भृ॒थे¦हि॒नो॒त॒ ||

अध्व᳚र्यवो॒यःस्वश्नं᳚ज॒घान॒¦यःशुष्ण॑म॒शुषं॒योव्यं᳚सम्|

यःपिप्रुं॒नमु॑चिं॒योरु॑धि॒क्रां¦तस्मा॒,इन्द्रा॒यान्ध॑सोजुहोत|| 5||

अध्व᳚र्यवः¦यः¦सु¦अश्न᳚‌म्¦ज॒घान॑¦यः¦शुष्ण᳚‌म्¦अ॒शुष᳚‌म्¦यः¦वि।आं᳚स‌म्|
यः¦पिप्रु᳚‌म्¦नमु॑चि‌म्¦यः¦रु॒धि॒ऽक्रा‌म्¦तस्मै᳚¦इन्द्रा᳚य¦अन्ध॑सः¦जु॒हो॒त॒ ||

अध्व᳚र्यवो॒यःश॒तंशम्ब॑रस्य॒¦पुरो᳚बि॒भेदाश्म॑नेवपू॒र्वीः|

योव॒र्चिनः॑श॒तमिन्द्रः॑स॒हस्र॑¦म॒पाव॑प॒द्‌भर॑ता॒सोम॑मस्मै|| 6||

अध्व᳚र्यवः¦यः¦श॒त‌म्¦शम्ब॑रस्य¦पुरः॑¦बि॒भेद॑¦अश्म॑नाऽ‌इव¦पू॒र्वीः|
यः¦व॒र्चिनः॑¦श॒त‌म्¦इन्द्रः॑¦स॒हस्र᳚‌म्¦अ॒प॒।आव॑पत्¦भर॑त¦सोम᳚‌म्¦अ॒स्मै॒ ||

अध्व᳚र्यवो॒यःश॒तमास॒हस्रं॒¦भूम्या᳚उ॒पस्थेऽव॑पज्जघ॒न्वान्|

कुत्स॑स्या॒योर॑तिथि॒ग्वस्य॑वी॒रान्¦न्यावृ॑ण॒ग्‌भर॑ता॒सोम॑मस्मै|| 7||वर्ग:14

अध्व᳚र्यवः¦यः¦श॒त‌म्¦आ¦स॒हस्र᳚‌म्¦भूम्याः᳚¦उ॒पऽस्थे᳚¦अव॑पत्¦ज॒घ॒न्वान्|
कुत्स॑स्य¦आ॒योः¦अ॒ति॒थि॒ऽग्वस्य॑¦वी॒रान्¦नि¦अवृ॑णक्¦भर॑त¦सोम᳚‌म्¦अ॒स्मै॒ ||

अध्व᳚र्यवो॒यन्न॑रःका॒मया᳚ध्वे¦श्रु॒ष्टीवह᳚न्तोनशथा॒तदिन्द्रे᳚|

गभ॑स्तिपूतंभरतश्रु॒ताये¦न्द्रा᳚य॒सोमं᳚यज्यवोजुहोत|| 8||

अध्व᳚र्यवः¦यत्¦न॒रः॒¦का॒मया᳚ध्वे¦श्रु॒ष्टी¦वह᳚न्तः¦न॒श॒थ॒¦तत्¦इन्द्रे᳚|
गभ॑स्तिऽपूत‌म्¦भ॒र॒त॒¦श्रु॒ताय॑¦इन्द्रा᳚य॒¦सोम᳚‌म्¦य॒ज्य॒वः॒¦जु॒हो॒त॒ ||

अध्व᳚र्यवः॒कर्त॑नाश्रु॒ष्टिम॑स्मै॒¦वने॒निपू᳚तं॒वन॒उन्न॑यध्वम्|

जु॒षा॒णोहस्त्य॑म॒भिवा᳚वशेव॒¦इन्द्रा᳚य॒सोमं᳚मदि॒रंजु॑होत|| 9||

अध्व᳚र्यवः¦कर्त॑न¦श्रु॒ष्टि‌म्¦अ॒स्मै॒¦वने᳚¦निऽपू᳚त‌म्¦वने᳚¦उत्¦न॒य॒ध्व॒‌म्|
जु॒षा॒णः¦हस्त्य᳚‌म्¦अ॒भि¦वा॒व॒शे॒¦वः॒¦इन्द्रा᳚य॒¦सोम᳚‌म्¦म॒दि॒र‌म्¦जु॒हो॒त॒ ||

अध्व᳚र्यवः॒पय॒सोध॒र्यथा॒गोः¦सोमे᳚भिरींपृणताभो॒जमिन्द्र᳚म्|

वेदा॒हम॑स्य॒निभृ॑तंमए॒तद्¦दित्स᳚न्तं॒भूयो᳚यज॒तश्चि॑केत|| 10||

अध्व᳚र्यवः¦पय॑सा¦ऊधः॑¦यथा᳚¦गोः¦सोमे᳚भिः¦ई॒‌म्¦पृ॒ण॒त॒¦भो॒ज‌म्¦इन्द्र᳚‌म्|
वेद॑¦अ॒ह‌म्¦अ॒स्य॒¦निऽभृ॑त‌म्¦मे॒¦ए॒तत्¦दित्स᳚न्त‌म्¦भूयः॑¦य॒ज॒तः¦चि॒के॒त॒ ||

अध्व᳚र्यवो॒योदि॒व्यस्य॒वस्वो॒¦यःपार्थि॑वस्य॒क्षम्य॑स्य॒राजा᳚|

तमूर्द॑रं॒नपृ॑णता॒यवे॒ने¦न्द्रं॒सोमे᳚भि॒स्तदपो᳚वो,अस्तु|| 11||

अध्व᳚र्यवः¦यः¦दि॒व्यस्य॑¦वस्वः॑¦यः¦पार्थि॑वस्य¦क्षम्य॑स्य¦राजा᳚|
त‌म्¦ऊर्द॑र‌म्¦न¦पृ॒ण॒त॒¦यवे᳚न¦इन्द्र᳚‌म्¦सोमे᳚भिः¦तत्¦अपः॑¦वः॒¦अ॒स्तु॒ ||

अ॒स्मभ्यं॒तद्‌व॑सोदा॒नाय॒राधः॒¦सम॑र्थयस्वब॒हुते᳚वस॒व्य᳚म्|

इन्द्र॒यच्चि॒त्रंश्र॑व॒स्या,अनु॒द्यून्¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 12||

अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦तत्¦व॒सो॒ इति॑¦दा॒नाय॑¦राधः॑¦स‌म्¦अ॒र्थ॒य॒स्व॒¦ब॒हु¦ते॒¦व॒स॒व्य᳚‌म्|
इन्द्र॑¦यत्¦चि॒त्र‌म्¦श्र॒व॒स्याः¦अनु॑¦द्यून्¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[85] प्रघान्विति दशर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदइंद्रस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:15}{अनुवाक:2, सूक्त:4}
प्रघा॒न्व॑स्यमह॒तोम॒हानि॑¦स॒त्यास॒त्यस्य॒कर॑णानिवोचम्|

त्रिक॑द्रुकेष्वपिबत्‌सु॒तस्या॒¦स्यमदे॒,अहि॒मिन्द्रो᳚जघान|| 1||वर्ग:15

प्र¦घ॒¦नु¦अ॒स्य॒¦म॒ह॒तः¦म॒हानि॑¦स॒त्या¦स॒त्यस्य॑¦कर॑णानि¦वो॒च॒‌म्|
त्रिऽक॑द्रुकेषु¦अ॒पि॒ब॒त्¦सु॒तस्य॑¦अ॒स्य¦मदे᳚¦अहि᳚‌म्¦इन्द्रः॑¦ज॒घा॒न॒ ||

अ॒वं॒शेद्याम॑स्तभायद्‌बृ॒हन्त॒¦मारोद॑सी,अपृणद॒न्तरि॑क्षम्|

सधा᳚रयत्‌पृथि॒वींप॒प्रथ॑च्च॒¦सोम॑स्य॒तामद॒इन्द्र॑श्चकार|| 2||

अ॒वं॒शे¦द्या‌म्¦अ॒स्त॒भा॒य॒त्¦बृ॒हन्त᳚‌म्¦आ¦रोद॑सी॒ इति॑¦अ॒पृ॒ण॒त्¦अ॒न्तरि॑क्ष‌म्|
सः¦धा॒र॒य॒त्¦पृ॒थि॒वी‌म्¦प॒प्रथ॑त्¦च॒¦सोम॑स्य¦ता¦मदे᳚¦इन्द्रः॑¦च॒का॒र॒ ||

सद्मे᳚व॒प्राचो॒विमि॑माय॒मानै॒¦र्वज्रे᳚ण॒खान्य॑तृणन्न॒दीना᳚म्|

वृथा᳚सृजत्‌प॒थिभि॑र्दीर्घया॒थैः¦सोम॑स्य॒तामद॒इन्द्र॑श्चकार|| 3||

सद्म॑ऽ‌इव¦प्राचः॑¦वि¦मि॒मा॒य॒¦मानैः᳚¦वज्रे᳚ण¦खानि॑¦अ॒तृ॒ण॒त्¦न॒दीना᳚‌म्|
वृथा᳚¦अ॒सृ॒ज॒त्¦प॒थिऽभिः॑¦दी॒र्घ॒ऽया॒थैः¦सोम॑स्य¦ता¦मदे᳚¦इन्द्रः॑¦च॒का॒र॒ ||

सप्र॑वो॒ळ्हॄन्‌प॑रि॒गत्या᳚द॒भीते॒¦र्विश्व॑मधा॒गायु॑धमि॒द्धे,अ॒ग्नौ|

संगोभि॒रश्वै᳚रसृज॒द्‌रथे᳚भिः॒¦सोम॑स्य॒तामद॒इन्द्र॑श्चकार|| 4||

सः¦प्र॒ऽवो॒ळ्हॄन्¦प॒रि॒ऽगत्य॑¦द॒भीतेः᳚¦विश्व᳚‌म्¦अ॒धा॒क्¦आयु॑ध‌म्¦इ॒द्धे¦अ॒ग्नौ|
स‌म्¦गोभिः॑¦अश्वैः᳚¦अ॒सृ॒ज॒त्¦रथे᳚भिः¦सोम॑स्य¦ता¦मदे᳚¦इन्द्रः॑¦च॒का॒र॒ ||

सईं᳚म॒हींधुनि॒मेतो᳚ररम्णा॒त्¦सो,अ॑स्ना॒तॄन॑पारयत्‌स्व॒स्ति|

तउ॒त्स्नाय॑र॒यिम॒भिप्रत॑स्थुः॒¦सोम॑स्य॒तामद॒इन्द्र॑श्चकार|| 5||

सः¦ई॒‌म्¦म॒ही‌म्¦धुनि᳚‌म्¦एतोः᳚¦अ॒र॒म्णा॒त्¦सः¦अ॒स्ना॒तॄन्¦अ॒पा॒र॒य॒त्¦स्व॒स्ति|
ते¦उ॒त्ऽस्नाय॑¦र॒यि‌म्¦अ॒भि¦प्र¦त॒स्थुः॒¦सोम॑स्य¦ता¦मदे᳚¦इन्द्रः॑¦च॒का॒र॒ ||

सोद᳚ञ्चं॒सिन्धु॑मरिणान्महि॒त्वा¦वज्रे॒णान॑उ॒षसः॒संपि॑पेष|

अ॒ज॒वसो᳚ज॒विनी᳚भिर्विवृ॒श्चन्¦त्सोम॑स्य॒तामद॒इन्द्र॑श्चकार|| 6||वर्ग:16

सः¦उदं᳚च‌म्¦सिन्धु᳚‌म्¦अ॒रि॒णा॒त्¦म॒हि॒ऽत्वा¦वज्रे᳚ण¦अनः॑¦उ॒षसः॑¦स‌म्¦पि॒पे॒ष॒|
अ॒ज॒वसः॑¦ज॒विनी᳚भिः¦वि॒ऽवृ॒श्चन्¦सोम॑स्य¦ता¦मदे᳚¦इन्द्रः॑¦च॒का॒र॒ ||

सवि॒द्वाँ,अ॑पगो॒हंक॒नीना᳚¦मा॒विर्भव॒न्नुद॑तिष्ठत्‌परा॒वृक्|

प्रति॑श्रो॒णःस्था॒द्‌व्य१॑(अ॒)नग॑चष्ट॒¦सोम॑स्य॒तामद॒इन्द्र॑श्चकार|| 7||

सः¦वि॒द्वान्¦अ॒प॒ऽगो॒ह‌म्¦क॒नीना᳚‌म्¦आ॒विः¦भव॑न्¦उत्¦अ॒ति॒ष्ठ॒त्¦प॒रा॒ऽवृक्|
प्रति॑¦श्रो॒णः¦स्था॒त्¦वि¦अ॒नक्¦अ॒च॒ष्ट॒¦सोम॑स्य¦ता¦मदे᳚¦इन्द्रः॑¦च॒का॒र॒ ||

भि॒नद्‌व॒लमङ्गि॑रोभिर्गृणा॒नो¦विपर्व॑तस्यदृंहि॒तान्यै᳚रत्|

रि॒णग्रोधां᳚सिकृ॒त्रिमा᳚ण्येषां॒¦सोम॑स्य॒तामद॒इन्द्र॑श्चकार|| 8||

भि॒नत्¦व॒ल‌म्¦अङ्गि॑रःऽभिः¦गृ॒णा॒नः¦वि¦पर्व॑तस्य¦दृं॒हि॒तानि॑¦ऐ॒र॒त्|
रि॒णक्¦रोधां᳚सि¦कृ॒त्रिमा᳚णि¦ए॒षा॒‌म्¦सोम॑स्य¦ता¦मदे᳚¦इन्द्रः॑¦च॒का॒र॒ ||

स्वप्ने᳚ना॒भ्युप्या॒चुमु॑रिं॒धुनिं᳚च¦ज॒घन्थ॒दस्युं॒प्रद॒भीति॑मावः|

र॒म्भीचि॒दत्र॑विविदे॒हिर᳚ण्यं॒¦सोम॑स्य॒तामद॒इन्द्र॑श्चकार|| 9||

स्वप्ने᳚न¦अ॒भि॒।औप्य॑¦चुमु॑रि‌म्¦धुनि᳚‌म्¦च॒¦ज॒घन्थ॑¦दस्यु᳚‌म्¦प्र¦द॒भीति᳚‌म्¦आ॒वः॒|
र॒म्भी¦चि॒त्¦अत्र॑¦वि॒वि॒दे॒¦हिर᳚ण्य‌म्¦सोम॑स्य¦ता¦मदे᳚¦इन्द्रः॑¦च॒का॒र॒ ||

नू॒नंसाते॒प्रति॒वरं᳚जरि॒त्रे¦दु॑ही॒यदि᳚न्द्र॒दक्षि॑णाम॒घोनी᳚|

शिक्षा᳚स्तो॒तृभ्यो॒माति॑ध॒ग्भगो᳚नो¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 10||

नू॒न‌म्¦सा¦ते॒¦प्रति॑¦वर᳚‌म्¦ज॒रि॒त्रे¦दु॒ही॒यत्¦इ॒न्द्र॒¦दक्षि॑णा¦म॒घोनी᳚|
शिक्ष॑¦स्तो॒तृऽभ्यः॑¦मा¦अति॑¦ध॒क्¦भगः॑¦नः॒¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[86] प्रवः सतामिति नवर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदइंद्रो जगत्यंत्यात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:16}{अनुवाक:2, सूक्त:5}
प्रवः॑स॒तांज्येष्ठ॑तमायसुष्टु॒ति¦म॒ग्नावि॑वसमिधा॒नेह॒विर्भ॑रे|

इन्द्र॑मजु॒र्यंज॒रय᳚न्तमुक्षि॒तं¦स॒नाद्‌युवा᳚न॒मव॑सेहवामहे|| 1||वर्ग:17

प्र¦वः॒¦स॒ता‌म्¦ज्येष्ठ॑ऽतमाय¦सु॒ऽस्तु॒ति‌म्¦अ॒ग्नौऽ‌इ᳚व¦स॒‌म्ऽ‌इ॒धा॒ने¦ह॒विः¦भ॒रे॒|
इन्द्र᳚‌म्¦अ॒जु॒र्य‌म्¦ज॒रय᳚न्त‌म्¦उ॒क्षि॒त‌म्¦स॒नात्¦युवा᳚न‌म्¦अव॑से¦ह॒वा॒म॒हे॒ ||

यस्मा॒दिन्द्रा᳚द्‌बृह॒तःकिंच॒नेमृ॒ते¦विश्वा᳚न्यस्मि॒न्‌त्सम्भृ॒ताधि॑वी॒र्या᳚|

ज॒ठरे॒सोमं᳚त॒न्वी॒३॑(ई॒)सहो॒महो॒¦हस्ते॒वज्रं॒भर॑तिशी॒र्षणि॒क्रतु᳚म्|| 2||

यस्मा᳚त्¦इन्द्रा᳚त्¦बृ॒ह॒तः¦कि‌म्¦च॒न¦ई॒‌म्¦ऋ॒ते¦विश्वा᳚नि¦अ॒स्मि॒न्¦स‌म्ऽभृ॑ता¦अधि॑¦वी॒र्या᳚|
ज॒ठरे᳚¦सोम᳚‌म्¦त॒न्वि॑¦सहः॑¦महः॑¦हस्ते᳚¦वज्र᳚‌म्¦भर॑ति¦शी॒र्षणि॑¦क्रतु᳚‌म् ||

नक्षो॒णीभ्यां᳚परि॒भ्वे᳚तइन्द्रि॒यं¦नस॑मु॒द्रैःपर्व॑तैरिन्द्रते॒रथः॑|

नते॒वज्र॒मन्व॑श्नोति॒कश्च॒न¦यदा॒शुभिः॒पत॑सि॒योज॑नापु॒रु|| 3||

न¦क्षो॒णीभ्या᳚‌म्¦प॒रि॒ऽभ्वे᳚¦ते॒¦इ॒न्द्रि॒य‌म्¦न¦स॒मु॒द्रैः¦पर्व॑तैः¦इ॒न्द्र॒¦ते॒¦रथः॑|
न¦ते॒¦वज्र᳚‌म्¦अनु॑¦अ॒श्नो॒ति॒¦कः¦च॒न¦यत्¦आ॒शुऽभिः॑¦पत॑सि¦योज॑ना¦पु॒रु ||

विश्वे॒ह्य॑स्मैयज॒ताय॑धृ॒ष्णवे॒¦क्रतुं॒भर᳚न्तिवृष॒भाय॒सश्च॑ते|

वृषा᳚यजस्वह॒विषा᳚वि॒दुष्ट॑रः॒¦पिबे᳚न्द्र॒सोमं᳚वृष॒भेण॑भा॒नुना᳚|| 4||

विश्वे᳚¦हि¦अ॒स्मै॒¦य॒ज॒ताय॑¦धृ॒ष्णवे᳚¦क्रतु᳚‌म्¦भर᳚न्ति¦वृ॒ष॒भाय॑¦सश्च॑ते|
वृषा᳚¦य॒ज॒स्व॒¦ह॒विषा᳚¦वि॒दुःऽत॑रः¦पिब॑¦इ॒न्द्र॒¦सोम᳚‌म्¦वृ॒ष॒भेण॑¦भा॒नुना᳚ ||

वृष्णः॒कोशः॑पवते॒मध्व॑ऊ॒र्मि¦र्वृ॑ष॒भान्ना᳚यवृष॒भाय॒पात॑वे|

वृष॑णाध्व॒र्यूवृ॑ष॒भासो॒,अद्र॑यो॒¦वृष॑णं॒सोमं᳚वृष॒भाय॑सुष्वति|| 5||

वृष्णः॒¦कोशः॑¦प॒व॒ते॒¦मध्वः॑¦ऊ॒र्मिः¦वृ॒ष॒भ।आ᳚न्नाय¦वृ॒ष॒भाय॑¦पात॑वे|
वृष॑णा¦अ॒ध्व॒र्यू इति॑¦वृ॒ष॒भासः॑¦अद्र॑यः¦वृष॑ण‌म्¦सोम᳚‌म्¦वृ॒ष॒भाय॑¦सु॒स्व॒ति॒ ||

वृषा᳚ते॒वज्र॑उ॒तते॒वृषा॒रथो॒¦वृष॑णा॒हरी᳚वृष॒भाण्यायु॑धा|

वृष्णो॒मद॑स्यवृषभ॒त्वमी᳚शिष॒¦इन्द्र॒सोम॑स्यवृष॒भस्य॑तृप्णुहि|| 6||वर्ग:18

वृषा᳚¦ते॒¦वज्रः॑¦उ॒त¦ते॒¦वृषा᳚¦रथः॑¦वृष॑णा¦हरी॒ इति॑¦वृ॒ष॒भाणि॑¦आयु॑धा|
वृष्णः॑¦मद॑स्य¦वृ॒ष॒भ॒¦त्व‌म्¦ई॒शि॒षे॒¦इन्द्र॑¦सोम॑स्य¦वृ॒ष॒भस्य॑¦तृ॒प्णु॒हि॒ ||

प्रते॒नावं॒नसम॑नेवच॒स्युवं॒¦ब्रह्म॑णायामि॒सव॑नेषु॒दाधृ॑षिः|

कु॒विन्नो᳚अ॒स्यवच॑सोनि॒बोधि॑ष॒¦दिन्द्र॒मुत्सं॒नवसु॑नःसिचामहे|| 7||

प्र¦ते॒¦नाव᳚‌म्¦न¦सम॑ने¦व॒च॒स्युव᳚‌म्¦ब्रह्म॑णा¦या॒मि॒¦सव॑नेषु¦दधृ॑षिः|
कु॒वित्¦नः॒¦अ॒स्य¦वच॑सः¦नि॒ऽबोधि॑षत्¦इन्द्र᳚‌म्¦उत्स᳚‌म्¦न¦वसु॑नः¦सि॒चा॒म॒हे॒ ||

पु॒रास᳚म्बा॒धाद॒भ्याव॑वृत्स्वनो¦धे॒नुर्नव॒त्संयव॑सस्यपि॒प्युषी᳚|

स॒कृत्सुते᳚सुम॒तिभिः॑शतक्रतो॒¦संपत्नी᳚भि॒र्नवृष॑णोनसीमहि|| 8||

पु॒रा¦स॒‌म्ऽबा॒धात्¦अ॒भि¦आ¦व॒वृ॒त्स्व॒¦नः॒¦धे॒नुः¦न¦व॒त्स‌म्¦यव॑सस्य¦पि॒प्युषी᳚|
स॒कृत्¦सु¦ते॒¦सु॒म॒तिऽभिः॑¦श॒त॒क्र॒तो॒ इति॑ शतऽक्रतो¦स‌म्¦पत्नी᳚भिः¦न¦वृष॑णः¦न॒सी॒म॒हि॒ ||

नू॒नंसाते॒प्रति॒वरं᳚जरि॒त्रे¦दु॑ही॒यदि᳚न्द्र॒दक्षि॑णाम॒घोनी᳚|

शिक्षा᳚स्तो॒तृभ्यो॒माति॑ध॒ग्भगो᳚नो¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 9||

नू॒न‌म्¦सा¦ते॒¦प्रति॑¦वर᳚‌म्¦ज॒रि॒त्रे¦दु॒ही॒यत्¦इ॒न्द्र॒¦दक्षि॑णा¦म॒घोनी᳚|
शिक्ष॑¦स्तो॒तृऽभ्यः॑¦मा¦अति॑¦ध॒क्¦भगः॑¦नः॒¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[87] तदस्माइति नवर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदइंद्रोजगत्यंत्येद्वेत्रिष्टुभौ |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:17}{अनुवाक:2, सूक्त:6}
तद॑स्मै॒नव्य॑मङ्गिर॒स्वद॑र्चत॒¦शुष्मा॒यद॑स्यप्र॒त्नथो॒दीर॑ते|

विश्वा॒यद्‌गो॒त्रासह॑सा॒परी᳚वृता॒¦मदे॒सोम॑स्यदृंहि॒तान्यैर॑यत्|| 1||वर्ग:19

तत्¦अ॒स्मै॒¦नव्य᳚‌म्¦अ॒ङ्गि॒र॒स्वत्¦अ॒र्च॒त॒¦शुष्माः᳚¦यत्¦अ॒स्य॒¦प्र॒त्नऽथा᳚¦उ॒त्ऽईर॑ते|
विश्वा᳚¦यत्¦गो॒त्रा¦सह॑सा¦परि॑ऽवृता¦मदे᳚¦सोम॑स्य¦दृं॒हि॒तानि॑¦ऐर॑यत् ||

सभू᳚तु॒योह॑प्रथ॒माय॒धाय॑स॒¦ओजो॒मिमा᳚नोमहि॒मान॒माति॑रत्|

शूरो॒योयु॒त्सुत॒न्वं᳚परि॒व्यत॑¦शी॒र्षणि॒द्यांम॑हि॒नाप्रत्य॑मुञ्चत|| 2||

सः¦भू॒तु॒¦यः¦ह॒¦प्र॒थ॒माय॑¦धाय॑से¦ओजः॑¦मिमा᳚नः¦म॒हि॒मान᳚‌म्¦आ¦अति॑रत्|
शूरः॑¦यः¦यु॒त्ऽसु¦त॒न्व᳚‌म्¦प॒रि॒ऽव्यत॑¦शी॒र्षणि॑¦द्या‌म्¦म॒हि॒ना¦प्रति॑¦अ॒मुं॒च॒त॒ ||

अधा᳚कृणोःप्रथ॒मंवी॒र्यं᳚म॒हद्¦यद॒स्याग्रे॒ब्रह्म॑णा॒शुष्म॒मैर॑यः|

र॒थे॒ष्ठेन॒हर्य॑श्वेन॒विच्यु॑ताः॒¦प्रजी॒रयः॑सिस्रतेस॒ध्र्य१॑(अ॒)क्‌पृथ॑क्|| 3||

अध॑¦अ॒कृ॒णोः॒¦प्र॒थ॒म‌म्¦वी॒र्य᳚‌म्¦म॒हत्¦यत्¦अ॒स्य॒¦अग्रे᳚¦ब्रह्म॑णा¦शुष्म᳚‌म्¦ऐर॑यः|
र॒थे॒ऽस्थेन॑¦हरि॑।आश्वेन¦विऽच्यु॑ताः¦प्र¦जी॒रयः॑¦सि॒स्र॒ते॒¦स॒ध्र्य॑क्¦पृथ॑क् ||

अधा॒योविश्वा॒भुव॑ना॒भिम॒ज्मने᳚¦शान॒कृत्‌प्रव॑या,अ॒भ्यव॑र्धत|

आद्‌रोद॑सी॒ज्योति॑षा॒वह्नि॒रात॑नो॒त्¦सीव्य॒न्‌तमां᳚सि॒दुधि॑ता॒सम᳚व्ययत्|| 4||

अध॑¦यः¦विश्वा᳚¦भुव॑ना¦अ॒भि¦म॒ज्मना᳚¦ई॒शा॒न॒ऽकृत्¦प्रऽव॑याः¦अ॒भि¦अव॑र्धत|
आत्¦रोद॑सी॒ इति॑¦ज्योति॑षा¦वह्निः॑¦आ¦अ॒त॒नो॒त्¦सीव्य॑न्¦तमां᳚सि¦दुधि॑ता¦स‌म्¦अ॒व्य॒य॒त् ||

सप्रा॒चीना॒न्‌पर्व॑तान्‌दृंह॒दोज॑सा¦धरा॒चीन॑मकृणोद॒पामपः॑|

अधा᳚रयत्‌पृथि॒वींवि॒श्वधा᳚यस॒¦मस्त॑भ्नान्मा॒यया॒द्याम॑व॒स्रसः॑|| 5||

सः¦प्रा॒चीना᳚न्¦पर्व॑तान्¦दृं॒ह॒त्¦ओज॑सा¦अ॒ध॒रा॒चीन᳚‌म्¦अ॒कृ॒णो॒त्¦अ॒पा‌म्¦अपः॑|
अधा᳚रयत्¦पृ॒थि॒वी‌म्¦वि॒श्वऽधा᳚यस‌म्¦अस्त॑भ्नात्¦मा॒यया᳚¦द्या‌म्¦अ॒व॒ऽस्रसः॑ ||

सास्मा॒,अरं᳚बा॒हुभ्यां॒यंपि॒ताकृ॑णो॒द्¦विश्व॑स्मा॒दाज॒नुषो॒वेद॑स॒स्परि॑|

येना᳚पृथि॒व्यांनिक्रिविं᳚श॒यध्यै॒¦वज्रे᳚णह॒त्व्यवृ॑णक्‌तुवि॒ष्वणिः॑|| 6||वर्ग:20

सः¦अ॒स्मै॒¦अर᳚‌म्¦बा॒हुऽभ्या᳚‌म्¦य‌म्¦पि॒ता¦अकृ॑णोत्¦विश्व॑स्मात्¦आ¦ज॒नुषः॑¦वेद॑सः¦परि॑|
येन॑¦पृ॒थि॒व्या‌म्¦नि¦क्रिवि᳚‌म्¦श॒यध्यै᳚¦वज्रे᳚ण¦ह॒त्वी¦अवृ॑णक्¦तु॒वि॒ऽस्वनिः॑ ||

अ॒मा॒जूरि॑वपि॒त्रोःसचा᳚स॒ती¦स॑मा॒नादासद॑स॒स्त्वामि॑ये॒भग᳚म्|

कृ॒धिप्र॑के॒तमुप॑मा॒स्याभ॑र¦द॒द्धिभा॒गंत॒न्वो॒३॑(ओ॒)येन॑मा॒महः॑|| 7||

अ॒मा॒जूःऽ‌इ᳚व¦पि॒त्रोः¦सचा᳚¦स॒ती¦स॒मा॒नात्¦आ¦सद॑सः¦त्वा‌म्¦इ॒ये॒¦भग᳚‌म्|
कृ॒धि¦प्र॒ऽके॒त‌म्¦उप॑¦मा॒सि॒¦आ¦भ॒र॒¦द॒द्धि¦भा॒ग‌म्¦त॒न्वः॑¦येन॑¦म॒महः॑ ||

भो॒जंत्वामि᳚न्द्रव॒यंहु॑वेम¦द॒दिष्ट्वमि॒न्द्रापां᳚सि॒वाजा॑न्|

अ॒वि॒ड्ढी᳚न्द्रचि॒त्रया᳚नऊ॒ती¦कृ॒धिवृ॑षन्निन्द्र॒वस्य॑सोनः|| 8||

भो॒ज‌म्¦त्वा‌म्¦इ॒न्द्र॒¦व॒य‌म्¦हु॒वे॒म॒¦द॒दिः¦त्व‌म्¦इ॒न्द्र॒¦अपां᳚सि¦वाजा॑न्|
अ॒वि॒ड्ढि¦इ॒न्द्र॒¦चि॒त्रया᳚¦नः॒¦ऊ॒ती¦कृ॒धि¦वृ॒ष॒न्¦इ॒न्द्र॒¦वस्य॑सः¦नः॒ ||

नू॒नंसाते॒प्रति॒वरं᳚जरि॒त्रे¦दु॑ही॒यदि᳚न्द्र॒दक्षि॑णाम॒घोनी᳚|

शिक्षा᳚स्तो॒तृभ्यो॒माति॑ध॒ग्भगो᳚नो¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 9||

नू॒न‌म्¦सा¦ते॒¦प्रति॑¦वर᳚‌म्¦ज॒रि॒त्रे¦दु॒ही॒यत्¦इ॒न्द्र॒¦दक्षि॑णा¦म॒घोनी᳚|
शिक्ष॑¦स्तो॒तृऽभ्यः॑¦मा¦अति॑¦ध॒क्¦भगः॑¦नः॒¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[88] प्रातारथइति नवर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदइंद्रस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:18}{अनुवाक:2, सूक्त:7}
प्रा॒तारथो॒नवो᳚योजि॒सस्नि॒¦श्चतु᳚र्युगस्त्रिक॒शःस॒प्तर॑श्मिः|

दशा᳚रित्रोमनु॒ष्यः॑स्व॒र्षाः¦सइ॒ष्टिभि᳚र्म॒तिभी॒रंह्यो᳚भूत्|| 1||वर्ग:21

प्रा॒तरिति॑¦रथः॑¦नवः॑¦यो॒जि॒¦सस्निः॑¦चतुः॑ऽयुगः¦त्रि॒ऽक॒शः¦स॒प्तऽर॑श्मिः|
दश॑।आरित्रः¦म॒नु॒ष्यः॑¦स्वः॒ऽसाः¦सः¦इ॒ष्टिऽभिः॑¦म॒तिऽभिः॑¦रंह्यः॑¦भू॒त् ||

सास्मा॒,अरं᳚प्रथ॒मंसद्वि॒तीय॑¦मु॒तोतृ॒तीयं॒मनु॑षः॒सहोता᳚|

अ॒न्यस्या॒गर्भ॑म॒न्यऊ᳚जनन्त॒¦सो,अ॒न्येभिः॑सचते॒जेन्यो॒वृषा᳚|| 2||

सः¦अ॒स्मै॒¦अर᳚‌म्¦प्र॒थ॒म‌म्¦सः¦द्वि॒तीय᳚‌म्¦उ॒तो इति॑¦तृ॒तीय᳚‌म्¦मनु॑षः¦सः¦होता᳚|
अ॒न्यस्याः᳚¦गर्भ᳚‌म्¦अ॒न्ये¦ऊँ॒ इति॑¦ज॒न॒न्त॒¦सः¦अ॒न्येभिः॑¦स॒च॒ते॒¦जेन्यः॑¦वृषा᳚ ||

हरी॒नुकं॒रथ॒इन्द्र॑स्ययोज¦मा॒यैसू॒क्तेन॒वच॑सा॒नवे᳚न|

मोषुत्वामत्र॑ब॒हवो॒हिविप्रा॒¦निरी᳚रम॒न्‌यज॑मानासो,अ॒न्ये|| 3||

हरी॒ इति॑¦नु¦क॒‌म्¦रथे᳚¦इन्द्र॑स्य¦यो॒ज॒‌म्¦आ॒ऽयै¦सु॒।औ॒क्तेन॑¦वच॑सा¦नवे᳚न|
मो इति॑¦सु¦त्वा‌म्¦अत्र॑¦ब॒हवः॑¦हि¦विप्राः᳚¦नि¦री॒र॒म॒न्¦यज॑मानासः¦अ॒न्ये ||

आद्वाभ्यां॒हरि॑भ्यामिन्द्रया॒¦ह्याच॒तुर्भि॒राष॒ड्भिर्हू॒यमा᳚नः|

आष्टा॒भिर्द॒शभिः॑सोम॒पेय॑¦म॒यंसु॒तःसु॑मख॒मामृध॑स्कः|| 4||

आ¦द्वाभ्या᳚‌म्¦हरि॑ऽभ्या‌म्¦इ॒न्द्र॒¦या॒हि॒¦आ¦च॒तुःऽभिः॑¦आ¦ष॒ट्ऽभिः¦हू॒यमा᳚नः|
आ¦अ॒ष्टा॒भिः¦द॒शऽभिः॑¦सो॒म॒ऽपेय᳚‌म्¦अ॒य‌म्¦सु॒तः¦सु॒ऽम॒ख॒¦मा¦मृधः॑¦क॒रिति॑ कः ||

आविं᳚श॒त्यात्रिं॒शता᳚याह्य॒र्वाङ्¦आच॑त्वारिं॒शता॒हरि॑भिर्युजा॒नः|

आप᳚ञ्चा॒शता᳚सु॒रथे᳚भिरि॒न्द्रा¦ऽऽष॒ष्ट्यास॑प्त॒त्यासो᳚म॒पेय᳚म्|| 5||

आ¦विं॒श॒त्या¦त्रिं॒शता᳚¦या॒हि॒¦अ॒र्वाङ्¦आ¦च॒त्वा॒रिं॒शता᳚¦हरि॑ऽभिः¦यु॒जा॒नः|
आ¦पं॒चा॒शता᳚¦सु॒ऽरथे᳚भिः¦इ॒न्द्र॒¦आ¦ष॒ष्ट्या¦स॒प्त॒त्या¦सो॒म॒ऽपेय᳚‌म् ||

आशी॒त्यान॑व॒त्याया᳚ह्य॒र्वाङ्¦आश॒तेन॒हरि॑भिरु॒ह्यमा᳚नः|

अ॒यंहिते᳚शु॒नहो᳚त्रेषु॒सोम॒¦इन्द्र॑त्वा॒यापरि॑षिक्तो॒मदा᳚य|| 6||वर्ग:22

आ¦अ॒शी॒त्या¦न॒व॒त्या¦या॒हि॒¦अ॒र्वाङ्¦आ¦श॒तेन॑¦हरि॑ऽभिः¦उ॒ह्यमा᳚नः|
अ॒य‌म्¦हि¦ते॒¦शु॒नऽहो᳚त्रेषु¦सोमः॑¦इन्द्र॑¦त्वा॒ऽया¦परि॑ऽसिक्तः¦मदा᳚य ||

मम॒ब्रह्मे᳚न्द्रया॒ह्यच्छा॒¦विश्वा॒हरी᳚धु॒रिधि॑ष्वा॒रथ॑स्य|

पु॒रु॒त्राहिवि॒हव्यो᳚ब॒भूथा॒¦स्मिञ्छू᳚र॒सव॑नेमादयस्व|| 7||

मम॑¦ब्रह्म॑¦इ॒न्द्र॒¦या॒हि॒¦अच्छ॑¦विश्वा᳚¦हरी॒ इति॑¦धु॒रि¦धि॒ष्व॒¦रथ॑स्य|
पु॒रु॒ऽत्रा¦हि¦वि॒ऽहव्यः॑¦ब॒भूथ॑¦अ॒स्मिन्¦शू॒र॒¦सव॑ने¦मा॒द॒य॒स्व॒ ||

नम॒इन्द्रे᳚णस॒ख्यंवियो᳚ष¦द॒स्मभ्य॑मस्य॒दक्षि॑णादुहीत|

उप॒ज्येष्ठे॒वरू᳚थे॒गभ॑स्तौ¦प्रा॒येप्रा᳚येजिगी॒वांसः॑स्याम|| 8||

न¦मे॒¦इन्द्रे᳚ण¦स॒ख्य‌म्¦वि¦यो॒ष॒त्¦अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦अ॒स्य॒¦दक्षि॑णा¦दु॒ही॒त॒|
उप॑¦ज्येष्ठे᳚¦वरू᳚थे¦गभ॑स्तौ¦प्रा॒येऽप्रा᳚ये¦जि॒गी॒वांसः॑¦स्या॒म॒ ||

नू॒नंसाते॒प्रति॒वरं᳚जरि॒त्रे¦दु॑ही॒यदि᳚न्द्र॒दक्षि॑णाम॒घोनी᳚|

शिक्षा᳚स्तो॒तृभ्यो॒माति॑ध॒ग्भगो᳚नो¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 9||

नू॒न‌म्¦सा¦ते॒¦प्रति॑¦वर᳚‌म्¦ज॒रि॒त्रे¦दु॒ही॒यत्¦इ॒न्द्र॒¦दक्षि॑णा¦म॒घोनी᳚|
शिक्ष॑¦स्तो॒तृऽभ्यः॑¦मा¦अति॑¦ध॒क्¦भगः॑¦नः॒¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[89] अपाय्यस्येति नवर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदइंद्रस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:19}{अनुवाक:2, सूक्त:8}
अपा᳚य्य॒स्यान्ध॑सो॒मदा᳚य॒¦मनी᳚षिणःसुवा॒नस्य॒प्रय॑सः|

यस्मि॒न्निन्द्रः॑प्र॒दिवि॑वावृधा॒न¦ओको᳚द॒धेब्र᳚ह्म॒ण्यन्त॑श्च॒नरः॑|| 1||वर्ग:23

अपा᳚यि¦अ॒स्य¦अन्ध॑सः¦मदा᳚य¦मनी᳚षिणः¦सु॒वा॒नस्य॑¦प्रय॑सः|
यस्मि॑न्¦इन्द्रः॑¦प्र॒ऽदिवि॑¦व॒वृ॒धा॒नः¦ओकः॑¦द॒धे¦ब्र॒ह्म॒ण्यन्तः॑¦च॒¦नरः॑ ||

अ॒स्यम᳚न्दा॒नोमध्वो॒वज्र॑ह॒स्तो¦ऽहि॒मिन्द्रो᳚अर्णो॒वृतं॒विवृ॑श्चत्|

प्रयद्‌वयो॒नस्वस॑रा॒ण्यच्छा॒¦प्रयां᳚सिचन॒दीनां॒चक्र॑मन्त|| 2||

अ॒स्य¦म॒न्दा॒नः¦मध्वः॑¦वज्र॑ऽहस्तः¦अहि᳚‌म्¦इन्द्रः॑¦अ॒र्णः॒ऽवृत᳚‌म्¦वि¦वृ॒श्च॒त्|
प्र¦यत्¦वयः॑¦न¦स्वस॑राणि¦अच्छ॑¦प्रयां᳚सि¦च॒¦न॒दीना᳚‌म्¦चक्र॑मन्त ||

समाहि॑न॒इन्द्रो॒,अर्णो᳚अ॒पां¦प्रैर॑यदहि॒हाच्छा᳚समु॒द्रम्|

अज॑नय॒त्‌सूर्यं᳚वि॒दद्‌गा,¦अ॒क्तुनाह्नां᳚व॒युना᳚निसाधत्|| 3||

सः¦माहि॑नः¦इन्द्रः॑¦अर्णः॑¦अ॒पा‌म्¦प्र¦ऐ॒र॒य॒त्¦अ॒हि॒ऽहा¦अच्छ॑¦स॒मु॒द्र‌म्|
अज॑नयत्¦सूर्य᳚‌म्¦वि॒दत्¦गाः¦अ॒क्तुना᳚¦अह्ना᳚‌म्¦व॒युना᳚नि¦सा॒ध॒त् ||

सो,अ॑प्र॒तीनि॒मन॑वेपु॒रूणी¦न्द्रो᳚दाशद्दा॒शुषे॒हन्ति॑वृ॒त्रम्|

स॒द्योयोनृभ्यो᳚अत॒साय्यो॒भूत्¦प॑स्पृधा॒नेभ्यः॒सूर्य॑स्यसा॒तौ|| 4||

सः¦अ॒प्र॒तीनि॑¦मन॑वे¦पु॒रूणि॑¦इन्द्रः॑¦दा॒श॒त्¦दा॒शुषे᳚¦हन्ति॑¦वृ॒त्र‌म्|
स॒द्यः¦यः¦नृऽभ्यः॑¦अ॒त॒साय्यः॑¦भूत्¦प॒स्पृ॒धा॒नेभ्यः॑¦सूर्य॑स्य¦सा॒तौ ||

ससु᳚न्व॒तइन्द्रः॒सूर्य॒मा¦ऽऽदे॒वोरि॑ण॒ङ्मर्त्या᳚यस्त॒वान्|

आयद्‌र॒यिंगु॒हद॑वद्यमस्मै॒¦भर॒दंशं॒नैत॑शोदश॒स्यन्|| 5||

सः¦सु॒न्व॒ते¦इन्द्रः॑¦सूर्य᳚‌म्¦आ¦दे॒वः¦रि॒ण॒क्¦मर्त्या᳚य¦स्त॒वान्|
आ¦यत्¦र॒यि‌म्¦गु॒हत्।आ॑वद्य‌म्¦अ॒स्मै॒¦भर॑त्¦अंश᳚‌म्¦न¦एत॑शः¦द॒श॒स्यन् ||

सर᳚न्धयत्‌स॒दिवः॒सार॑थये॒¦शुष्ण॑म॒शुषं॒कुय॑वं॒कुत्सा᳚य|

दिवो᳚दासायनव॒तिंच॒नवे¦न्द्रः॒पुरो॒व्यै᳚र॒च्छम्ब॑रस्य|| 6||वर्ग:24

सः¦र॒न्ध॒य॒त्¦स॒ऽदिवः॑¦सार॑थये¦शुष्ण᳚‌म्¦अ॒शुष᳚‌म्¦कुय॑व‌म्¦कुत्सा᳚य|
दिवः॑ऽदासाय¦न॒व॒ति‌म्¦च॒¦नव॑¦इन्द्रः॑¦पुरः॑¦वि¦ऐ॒र॒त्¦शम्ब॑रस्य ||

ए॒वात॑इन्द्रो॒चथ॑महेम¦श्रव॒स्यानत्मना᳚वा॒जय᳚न्तः|

अ॒श्याम॒तत्‌साप्त॑माशुषा॒णा¦न॒नमो॒वध॒रदे᳚वस्यपी॒योः|| 7||

ए॒व¦ते॒¦इ॒न्द्र॒¦उ॒चथ᳚‌म्¦अ॒हे॒म॒¦श्र॒व॒स्या¦न¦त्मना᳚¦वा॒जय᳚न्तः|
अ॒श्याम॑¦तत्¦साप्त᳚‌म्¦आ॒शु॒षा॒णाः¦न॒नमः॑¦वधः॑¦अदे᳚वस्य¦पी॒योः ||

ए॒वाते᳚गृत्सम॒दाःशू᳚र॒मन्मा᳚¦व॒स्यवो॒नव॒युना᳚नितक्षुः|

ब्र॒ह्म॒ण्यन्त॑इन्द्रते॒नवी᳚य॒¦इष॒मूर्जं᳚सुक्षि॒तिंसु॒म्नम॑श्युः|| 8||

ए॒व¦ते॒¦गृ॒त्स॒ऽम॒दाः¦शू॒र॒¦मन्म॑¦अ॒व॒स्यवः॑¦न¦व॒युना᳚नि¦त॒क्षुः॒|
ब्र॒ह्म॒ण्यन्तः॑¦इ॒न्द्र॒¦ते॒¦नवी᳚यः¦इष᳚‌म्¦ऊर्ज᳚‌म्¦सु॒ऽक्षि॒ति‌म्¦सु॒म्न‌म्¦अ॒श्युः॒ ||

नू॒नंसाते॒प्रति॒वरं᳚जरि॒त्रे¦दु॑ही॒यदि᳚न्द्र॒दक्षि॑णाम॒घोनी᳚|

शिक्षा᳚स्तो॒तृभ्यो॒माति॑ध॒ग्भगो᳚नो¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 9||

नू॒न‌म्¦सा¦ते॒¦प्रति॑¦वर᳚‌म्¦ज॒रि॒त्रे¦दु॒ही॒यत्¦इ॒न्द्र॒¦दक्षि॑णा¦म॒घोनी᳚|
शिक्ष॑¦स्तो॒तृऽभ्यः॑¦मा¦अति॑¦ध॒क्¦भगः॑¦नः॒¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[90] वयंतइति नवर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदइंद्रस्त्रिष्टुप् तृतीयाविराड्रूपा |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:20}{अनुवाक:2, सूक्त:9}
व॒यंते॒वय॑इन्द्रवि॒द्धिषुणः॒¦प्रभ॑रामहेवाज॒युर्नरथ᳚म्|

वि॒प॒न्यवो॒दीध्य॑तोमनी॒षा¦सु॒म्नमिय॑क्षन्त॒स्त्वाव॑तो॒नॄन्|| 1||वर्ग:25

व॒य‌म्¦ते॒¦वयः॑¦इ॒न्द्र॒¦वि॒द्धि¦सु¦नः॒¦प्र¦भ॒रा॒म॒हे॒¦वा॒ज॒ऽयुः¦न¦रथ᳚‌म्|
वि॒प॒न्यवः॑¦दीध्य॑तः¦म॒नी॒षा¦सु॒म्न‌म्¦इय॑क्षन्तः¦त्वाऽव॑तः¦नॄन् ||

त्वंन॑इन्द्र॒त्वाभि॑रू॒ती¦त्वा᳚य॒तो,अ॑भिष्टि॒पासि॒जना॑न्|

त्वमि॒नोदा॒शुषो᳚वरू॒ते¦त्थाधी᳚र॒भियोनक्ष॑तित्वा|| 2||

त्व‌म्¦नः॒¦इ॒न्द्र॒¦त्वाभिः॑¦ऊ॒ती¦त्वा॒ऽय॒तः¦अ॒भि॒ष्टि॒ऽपा¦अ॒सि॒¦जना॑न्|
त्व‌म्¦इ॒नः¦दा॒शुषः॑¦व॒रू॒ता¦इ॒त्थाऽधीः᳚¦अ॒भि¦यः¦नक्ष॑ति¦त्वा॒ ||

सनो॒युवेन्द्रो᳚जो॒हूत्रः॒सखा᳚¦शि॒वोन॒राम॑स्तुपा॒ता|

यःशंस᳚न्तं॒यःश॑शमा॒नमू॒ती¦पच᳚न्तंचस्तु॒वन्तं᳚चप्र॒णेष॑त्|| 3||

सः¦नः॒¦युवा᳚¦इन्द्रः॑¦जो॒हूत्रः॑¦सखा᳚¦शि॒वः¦न॒रा‌म्¦अ॒स्तु॒¦पा॒ता|
यः¦शंस᳚न्त‌म्¦यः¦श॒श॒मा॒न‌म्¦ऊ॒ती¦पच᳚न्त‌म्¦च॒¦स्तु॒वन्त᳚‌म्¦च॒¦प्र॒ऽनेष॑त् ||

तमु॑स्तुष॒इन्द्रं॒तंगृ॑णीषे॒¦यस्मि᳚न्‌पु॒रावा᳚वृ॒धुःशा᳚श॒दुश्च॑|

सवस्वः॒कामं᳚पीपरदिया॒नो¦ब्र᳚ह्मण्य॒तोनूत॑नस्या॒योः|| 4||

त‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦स्तु॒षे॒¦इन्द्र᳚‌म्¦त‌म्¦गृ॒णी॒षे॒¦यस्मि॑न्¦पु॒रा¦व॒वृ॒धुः¦शा॒श॒दुः¦च॒|
सः¦वस्वः॑¦काम᳚‌म्¦पी॒प॒र॒त्¦इ॒या॒नः¦ब्र॒ह्म॒ण्य॒तः¦नूत॑नस्य¦आ॒योः ||

सो,अङ्गि॑रसामु॒चथा᳚जुजु॒ष्वान्¦ब्रह्मा᳚तूतो॒दिन्द्रो᳚गा॒तुमि॒ष्णन्|

मु॒ष्णन्नु॒षसः॒सूर्ये᳚णस्त॒वान¦श्न॑स्यचिच्छिश्नथत्‌पू॒र्व्याणि॑|| 5||

सः¦अङ्गि॑रसा‌म्¦उ॒चथा᳚¦जु॒जु॒ष्वान्¦ब्रह्म॑¦तू॒तो॒त्¦इन्द्रः॑¦गा॒तु‌म्¦इ॒ष्णन्|
मु॒ष्णन्¦उ॒षसः॑¦सूर्ये᳚ण¦स्त॒वान्¦अश्न॑स्य¦चि॒त्¦शि॒श्न॒थ॒त्¦पू॒र्व्याणि॑ ||

सह॑श्रु॒तइन्द्रो॒नाम॑दे॒व¦ऊ॒र्ध्वोभु॑व॒न्मनु॑षेद॒स्मत॑मः|

अव॑प्रि॒यम॑र्शसा॒नस्य॑सा॒ह्वाञ्¦छिरो᳚भरद्दा॒सस्य॑स्व॒धावा॑न्|| 6||वर्ग:26

सः¦ह॒¦श्रु॒तः¦इन्द्रः॑¦नाम॑¦दे॒वः¦ऊ॒र्ध्वः¦भु॒व॒त्¦मनु॑षे¦द॒स्मऽत॑मः|
अव॑¦प्रि॒य‌म्¦अ॒र्श॒सा॒नस्य॑¦स॒ह्वान्¦शिरः॑¦भ॒र॒त्¦दा॒सस्य॑¦स्व॒धाऽवा॑न् ||

सवृ॑त्र॒हेन्द्रः॑कृ॒ष्णयो᳚नीः¦पुरंद॒रोदासी᳚रैरय॒द्वि|

अज॑नय॒न्‌मन॑वे॒क्षाम॒पश्च॑¦स॒त्राशंसं॒यज॑मानस्यतूतोत्|| 7||

सः¦वृ॒त्र॒ऽहा¦इन्द्रः॑¦कृ॒ष्णऽयो᳚नीः¦पु॒र॒‌म्ऽद॒रः¦दासीः᳚¦ऐ॒र॒य॒त्¦वि|
अज॑नयत्¦मन॑वे¦क्षा॒‌म्¦अ॒पः¦च॒¦स॒त्रा¦शंस᳚‌म्¦यज॑मानस्य¦तू॒तो॒त् ||

तस्मै᳚तव॒स्य१॑(अ॒)मनु॑दायिस॒त्रे¦न्द्रा᳚यदे॒वेभि॒रर्ण॑सातौ|

प्रति॒यद॑स्य॒वज्रं᳚बा॒ह्वोर्धु¦र्ह॒त्वीदस्यू॒न्‌पुर॒आय॑सी॒र्निता᳚रीत्|| 8||

तस्मै᳚¦त॒व॒स्य᳚‌म्¦अनु॑¦दा॒यि॒¦स॒त्रा¦इन्द्रा᳚य¦दे॒वेभिः॑¦अर्ण॑ऽसातौ|
प्रति॑¦यत्¦अ॒स्य॒¦वज्र᳚‌म्¦बा॒ह्वोः¦धुः¦ह॒त्वी¦दस्यू᳚न्¦पुरः॑¦आय॑सीः¦नि¦ता॒री॒त् ||

नू॒नंसाते॒प्रति॒वरं᳚जरि॒त्रे¦दु॑ही॒यदि᳚न्द्र॒दक्षि॑णाम॒घोनी᳚|

शिक्षा᳚स्तो॒तृभ्यो॒माति॑ध॒ग्भगो᳚नो¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 9||

नू॒न‌म्¦सा¦ते॒¦प्रति॑¦वर᳚‌म्¦ज॒रि॒त्रे¦दु॒ही॒यत्¦इ॒न्द्र॒¦दक्षि॑णा¦म॒घोनी᳚|
शिक्ष॑¦स्तो॒तृऽभ्यः॑¦मा¦अति॑¦ध॒क्¦भगः॑¦नः॒¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[91] विश्वजित इति षडृचस्य सूक्तस्यशौनकोगृत्समदइंद्रोजगत्यंत्यात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:21}{अनुवाक:2, सूक्त:10}
वि॒श्व॒जिते᳚धन॒जिते᳚स्व॒र्जिते᳚¦सत्रा॒जिते᳚नृ॒जित॑उर्वरा॒जिते᳚|

अ॒श्व॒जिते᳚गो॒जिते᳚अ॒ब्जिते᳚भ॒रे¦न्द्रा᳚य॒सोमं᳚यज॒ताय॑हर्य॒तम्|| 1||वर्ग:27

वि॒श्व॒ऽजिते᳚¦ध॒न॒ऽजिते᳚¦स्वः॒ऽजिते᳚¦स॒त्रा॒ऽजिते᳚¦नृ॒ऽजिते᳚¦उ॒र्व॒रा॒ऽजिते᳚|
अ॒श्व॒ऽजिते᳚¦गो॒ऽजिते᳚¦अ॒प्ऽजिते᳚¦भ॒र॒¦इन्द्रा᳚य¦सोम᳚‌म्¦य॒ज॒ताय॑¦ह॒र्य॒त‌म् ||

अ॒भि॒भुवे᳚ऽभिभ॒ङ्गाय॑वन्व॒ते¦ऽषा᳚ळ्हाय॒सह॑मानायवे॒धसे᳚|

तु॒वि॒ग्रये॒वह्न॑येदु॒ष्टरी᳚तवे¦सत्रा॒साहे॒नम॒इन्द्रा᳚यवोचत|| 2||

अ॒भि॒ऽभुवे᳚¦अ॒भि॒ऽभ॒ङ्गाय॑¦व॒न्व॒ते¦अषा᳚ळ्हाय¦सह॑मानाय¦वे॒धसे᳚|
तु॒वि॒ऽग्रये᳚¦वह्न॑ये¦दु॒स्तरी᳚तवे¦स॒त्रा॒ऽसहे᳚¦नमः॑¦इन्द्रा᳚य¦वो॒च॒त॒ ||

स॒त्रा॒सा॒होज॑नभ॒क्षोज॑नंस॒ह¦श्च्यव॑नोयु॒ध्मो,अनु॒जोष॑मुक्षि॒तः|

वृ॒तं॒च॒यःसहु॑रिर्वि॒क्ष्वा᳚रि॒त¦इन्द्र॑स्यवोचं॒प्रकृ॒तानि॑वी॒र्या᳚|| 3||

स॒त्रा॒ऽस॒हः¦ज॒न॒ऽभ॒क्षः¦ज॒न॒‌म्ऽस॒हः¦च्यव॑नः¦यु॒ध्मः¦अनु॑¦जोष᳚‌म्¦उ॒क्षि॒तः|
वृ॒त॒‌म्ऽच॒यः¦सहु॑रिः¦वि॒क्षु¦आ॒रि॒तः¦इन्द्र॑स्य¦वोच᳚‌म्¦प्र¦कृ॒तानि॑¦वी॒र्या᳚ ||

अ॒ना॒नु॒दोवृ॑ष॒भोदोध॑तोव॒धो¦ग᳚म्भी॒रऋ॒ष्वो,अस॑मष्टकाव्यः|

र॒ध्र॒चो॒दःश्नथ॑नोवीळि॒तस्पृ॒थु¦रिन्द्रः॑सुय॒ज्ञउ॒षसः॒स्व॑र्जनत्|| 4||

अ॒न॒नु॒ऽदः¦वृ॒ष॒भः¦दोध॑तः¦व॒धः¦ग॒म्भी॒रः¦ऋ॒ष्वः¦अस॑मष्टऽकाव्यः|
र॒ध्र॒ऽचो॒दः¦श्नथ॑नः¦वी॒ळि॒तः¦पृ॒थुः¦इन्द्रः॑¦सु॒ऽय॒ज्ञः¦उ॒षसः॑¦स्वः॑¦ज॒न॒त् ||

य॒ज्ञेन॑गा॒तुम॒प्तुरो᳚विविद्रिरे॒¦धियो᳚हिन्वा॒ना,उ॒शिजो᳚मनी॒षिणः॑|

अ॒भि॒स्वरा᳚नि॒षदा॒गा,अ॑व॒स्यव॒¦इन्द्रे᳚हिन्वा॒नाद्रवि॑णान्याशत|| 5||

य॒ज्ञेन॑¦गा॒तु‌म्¦अ॒प्ऽतुरः॑¦वि॒वि॒द्रि॒रे॒¦धियः॑¦हि॒न्वा॒नाः¦उ॒शिजः॑¦म॒नी॒षिणः॑|
अ॒भि॒ऽस्वरा᳚¦नि॒ऽसदा᳚¦गाः¦अ॒व॒स्यवः॑¦इन्द्रे᳚¦हि॒न्वा॒नाः¦द्रवि॑णानि¦आ॒श॒त॒ ||

इन्द्र॒श्रेष्ठा᳚नि॒द्रवि॑णानिधेहि॒¦चित्तिं॒दक्ष॑स्यसुभग॒त्वम॒स्मे|

पोषं᳚रयी॒णामरि॑ष्टिंत॒नूनां᳚¦स्वा॒द्मानं᳚वा॒चःसु॑दिन॒त्वमह्ना᳚म्|| 6||

इन्द्र॑¦श्रेष्ठा᳚नि¦द्रवि॑णानि¦धे॒हि॒¦चित्ति᳚‌म्¦दक्ष॑स्य¦सु॒भ॒ग॒ऽत्व‌म्¦अ॒स्मे इति॑|
पोष᳚‌म्¦र॒यी॒णा‌म्¦अरि॑ष्टि‌म्¦त॒नूना᳚‌म्¦स्वा॒द्मान᳚‌म्¦वा॒चः¦सु॒दि॒न॒ऽत्व‌म्¦अह्ना᳚‌म् ||

[92] त्रिकद्रुकेष्विति चतुरृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समद आद्याष्टिस्ततोद्वे अतिशक्वर्यावंत्याष्टिर्वा |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:22}{अनुवाक:2, सूक्त:11}
त्रिक॑द्रुकेषुमहि॒षोयवा᳚शिरंतुवि॒शुष्म॑¦स्तृ॒पत्‌सोम॑मपिब॒द्‌विष्णु॑नासु॒तंयथाव॑शत्|

सईं᳚ममाद॒महि॒कर्म॒कर्त॑वेम॒हामु॒रुं¦सैनं᳚सश्चद्दे॒वोदे॒वं¦स॒त्यमिन्द्रं᳚स॒त्यइन्दुः॑|| 1||वर्ग:28

त्रिऽक॑द्रुकेषु¦म॒हि॒षः¦यव॑ऽआशिर‌म्¦तु॒वि॒ऽशुष्मः॑¦तृ॒पत्¦सोम᳚‌म्¦अ॒पि॒ब॒त्¦विष्णु॑ना¦सु॒त‌म्¦यथा᳚¦अव॑शत्|
सः¦ई॒‌म्¦म॒मा॒द॒¦महि॑¦कर्म॑¦कर्त॑वे¦म॒हा‌म्¦उ॒रु‌म्¦सः¦ए॒न॒‌म्¦स॒श्च॒त्¦दे॒वः¦दे॒व‌म्¦स॒त्य‌म्¦इन्द्र᳚‌म्¦स॒त्यः¦इन्दुः॑ ||

अध॒त्विषी᳚माँ,अ॒भ्योज॑सा॒क्रिविं᳚यु॒धाभ॑व॒¦दारोद॑सी,अपृणदस्यम॒ज्मना॒प्रवा᳚वृधे|

अध॑त्ता॒न्यंज॒ठरे॒प्रेम॑रिच्यत॒¦सैनं᳚सश्चद्दे॒वोदे॒वं¦स॒त्यमिन्द्रं᳚स॒त्यइन्दुः॑|| 2||

अध॑¦त्विषि॑ऽमान्¦अ॒भि¦ओज॑सा¦क्रिवि᳚‌म्¦यु॒धा¦अ॒भ॒व॒त्¦आ¦रोद॑सी॒ इति॑¦अ॒पृ॒ण॒त्¦अ॒स्य॒¦म॒ज्मना᳚¦प्र¦व॒वृ॒धे॒|
अध॑त्त¦अ॒न्य‌म्¦ज॒ठरे᳚¦प्र¦ई॒‌म्¦अ॒रि॒च्य॒त॒¦सः¦ए॒न॒‌म्¦स॒श्च॒त्¦दे॒वः¦दे॒व‌म्¦स॒त्य‌म्¦इन्द्र᳚‌म्¦स॒त्यः¦इन्दुः॑ ||

सा॒कंजा॒तःक्रतु॑नासा॒कमोज॑साववक्षिथ¦सा॒कंवृ॒द्धोवी॒र्यैः᳚सास॒हिर्मृधो॒विच॑र्षणिः|

दाता॒राधः॑स्तुव॒तेकाम्यं॒वसु॒¦सैनं᳚सश्चद्दे॒वोदे॒वं¦स॒त्यमिन्द्रं᳚स॒त्यइन्दुः॑|| 3||

सा॒क‌म्¦जा॒तः¦क्रतु॑ना¦सा॒क‌म्¦ओज॑सा¦व॒व॒क्षि॒थ॒¦सा॒क‌म्¦वृ॒द्धः¦वी॒र्यैः᳚¦स॒स॒हिः¦मृधः॑¦विऽच॑र्षणिः|
दाता᳚¦राधः॑¦स्तु॒व॒ते¦काम्य᳚‌म्¦वसु॑¦सः¦ए॒न॒‌म्¦स॒श्च॒त्¦दे॒वः¦दे॒व‌म्¦स॒त्य‌म्¦इन्द्र᳚‌म्¦स॒त्यः¦इन्दुः॑ ||

तव॒त्यन्नर्यं᳚नृ॒तोऽप॑इन्द्रप्रथ॒मंपू॒र्व्यं¦दि॒विप्र॒वाच्यं᳚कृ॒तम्|

यद्दे॒वस्य॒शव॑सा॒¦प्रारि॑णा॒,असुं᳚रि॒णन्न॒पः|

भुव॒द्‌विश्व॑म॒भ्यादे᳚व॒मोज॑सा¦वि॒दादूर्जं᳚श॒तक्र॑तुर्वि॒दादिष᳚म्|| 4||

तव॑¦त्यत्¦नर्य᳚‌म्¦नृ॒तो॒ इति॑¦अपः॑¦इ॒न्द्र॒¦प्र॒थ॒म‌म्¦पू॒र्व्य‌म्¦दि॒वि¦प्र॒ऽवाच्य᳚‌म्¦कृ॒त‌म्|
यत्¦दे॒वस्य॑¦शव॑सा¦प्र¦अरि॑णाः¦असु᳚‌म्¦रि॒णन्¦अ॒पः|
भुव॑त्¦विश्व᳚‌म्¦अ॒भि¦अदे᳚व‌म्¦ओज॑सा¦वि॒दात्¦ऊर्ज᳚‌म्¦श॒तऽक्र॑तुः¦वि॒दात्¦इष᳚‌म् ||

[93] गणानामित्येकोन विंशत्यृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदः आद्यापंचमीनवम्येकादशीसप्तदश्यंत्यानां ब्रह्मणस्पतिः शिष्टानां बृहस्पतिर्जगती पंचदश्यंत्येत्रिष्टुभौ |{अष्टक:2, अध्याय:6}{मंडल:2, सूक्त:23}{अनुवाक:3, सूक्त:1}
ग॒णानां᳚त्वाग॒णप॑तिंहवामहे¦क॒विंक॑वी॒नामु॑प॒मश्र॑वस्तमम्|

ज्ये॒ष्ठ॒राजं॒ब्रह्म॑णांब्रह्मणस्पत॒¦आनः॑शृ॒ण्वन्नू॒तिभिः॑सीद॒साद॑नम्|| 1||वर्ग:29

ग॒णाना᳚‌म्¦त्वा॒¦ग॒णऽप॑ति‌म्¦ह॒वा॒म॒हे॒¦क॒वि‌म्¦क॒वी॒ना‌म्¦उ॒प॒मश्र॑वःऽतम‌म्|
ज्ये॒ष्ठ॒ऽराज᳚‌म्¦ब्रह्म॑णा‌म्¦ब्र॒ह्म॒णः॒¦प॒ते॒¦आ¦नः॒¦शृ॒ण्वन्¦ऊ॒तिऽभिः॑¦सी॒द॒¦सद॑न‌म् ||

दे॒वाश्चि॑त्ते,असुर्य॒प्रचे᳚तसो॒¦बृह॑स्पतेय॒ज्ञियं᳚भा॒गमा᳚नशुः|

उ॒स्रा,इ॑व॒सूर्यो॒ज्योति॑षाम॒हो¦विश्वे᳚षा॒मिज्ज॑नि॒ताब्रह्म॑णामसि|| 2||

दे॒वाः¦चि॒त्¦ते॒¦अ॒सु॒र्य॒¦प्रऽचे᳚तसः¦बृह॑स्पते¦य॒ज्ञिय᳚‌म्¦भा॒ग‌म्¦आ॒न॒शुः॒|
उ॒स्राःऽ‌इ᳚व¦सूर्यः॑¦ज्योति॑षा¦म॒हः¦विश्वे᳚षा‌म्¦इत्¦ज॒नि॒ता¦ब्रह्म॑णा‌म्¦अ॒सि॒ ||

आवि॒बाध्या᳚परि॒राप॒स्तमां᳚सिच॒¦ज्योति॑ष्मन्तं॒रथ॑मृ॒तस्य॑तिष्ठसि|

बृह॑स्पतेभी॒मम॑मित्र॒दम्भ॑नं¦रक्षो॒हणं᳚गोत्र॒भिदं᳚स्व॒र्विद᳚म्|| 3||

आ¦वि॒ऽबाध्य॑¦प॒रि॒ऽरपः॑¦तमां᳚सि¦च॒¦ज्योति॑ष्मन्त‌म्¦रथ᳚‌म्¦ऋ॒तस्य॑¦ति॒ष्ठ॒सि॒|
बृह॑स्पते¦भी॒म‌म्¦अ॒मि॒त्र॒ऽदम्भ॑न‌म्¦र॒क्षः॒ऽहन᳚‌म्¦गो॒त्र॒ऽभिद᳚‌म्¦स्वः॒ऽविद᳚‌म् ||

सु॒नी॒तिभि᳚र्नयसि॒त्राय॑से॒जनं॒¦यस्तुभ्यं॒दाशा॒न्‌नतमंहो᳚अश्नवत्|

ब्र॒ह्म॒द्विष॒स्तप॑नोमन्यु॒मीर॑सि॒¦बृह॑स्पते॒महि॒तत्ते᳚महित्व॒नम्|| 4||

सु॒नी॒तिऽभिः॑¦न॒य॒सि॒¦त्राय॑से¦जन᳚‌म्¦यः¦तुभ्य᳚‌म्¦दाशा᳚त्¦न¦त‌म्¦अंहः॑¦अ॒श्न॒व॒त्|
ब्र॒ह्म॒ऽद्विषः॑¦तप॑नः¦म॒न्यु॒ऽमीः¦अ॒सि॒¦बृह॑स्पते¦महि॑¦तत्¦ते॒¦म॒हि॒ऽत्व॒न‌म् ||

नतमंहो॒नदु॑रि॒तंकुत॑श्च॒न¦नारा᳚तयस्तितिरु॒र्नद्व॑या॒विनः॑|

विश्वा॒,इद॑स्माद्‌ध्व॒रसो॒विबा᳚धसे॒¦यंसु॑गो॒पारक्ष॑सिब्रह्मणस्पते|| 5||

न¦त‌म्¦अंहः॑¦न¦दुः॒ऽ‌इ॒त‌म्¦कुतः॑¦च॒न¦न¦अरा᳚तयः¦ति॒ति॒रुः॒¦न¦द्व॒या॒विनः॑|
विश्वाः᳚¦इत्¦अ॒स्मा॒त्¦ध्व॒रसः॑¦वि¦बा॒ध॒से॒¦य‌म्¦सु॒ऽगो॒पाः¦रक्ष॑सि¦ब्र॒ह्म॒णः॒¦प॒ते॒ ||

त्वंनो᳚गो॒पाःप॑थि॒कृद्‌वि॑चक्ष॒ण¦स्तव᳚व्र॒ताय॑म॒तिभि॑र्जरामहे|

बृह॑स्पते॒योनो᳚अ॒भिह्वरो᳚द॒धे¦स्वातंम᳚र्मर्तुदु॒च्छुना॒हर॑स्वती|| 6||वर्ग:30

त्व‌म्¦नः॒¦गो॒पाः¦प॒थि॒ऽकृत्¦वि॒ऽच॒क्ष॒णः¦तव॑¦व्र॒ताय॑¦म॒तिऽभिः॑¦ज॒रा॒म॒हे॒|
बृह॑स्पते¦यः¦नः॒¦अ॒भि¦ह्वरः॑¦द॒धे¦स्वा¦त‌म्¦म॒र्म॒र्तु॒¦दु॒च्छुना᳚¦हर॑स्वती ||

उ॒तवा॒योनो᳚म॒र्चया॒दना᳚गसो¦ऽराती॒वामर्तः॑सानु॒कोवृकः॑|

बृह॑स्पते॒,अप॒तंव॑र्तयाप॒थः¦सु॒गंनो᳚अ॒स्यैदे॒ववी᳚तयेकृधि|| 7||

उ॒त¦वा॒¦यः¦नः॒¦म॒र्चया᳚त्¦अना᳚गसः¦अ॒रा॒ती॒ऽवा¦मर्तः॑¦सा॒नु॒कः¦वृकः॑|
बृह॑स्पते¦अप॑¦त‌म्¦व॒र्त॒य॒¦प॒थः¦सु॒ऽग‌म्¦नः॒¦अ॒स्यै¦दे॒वऽवी᳚तये¦कृ॒धि॒ ||

त्रा॒तारं᳚त्वात॒नूनां᳚हवाम॒हे¦ऽव॑स्पर्तरधिव॒क्तार॑मस्म॒युम्|

बृह॑स्पतेदेव॒निदो॒निब᳚र्हय॒¦मादु॒रेवा॒,उत्त॑रंसु॒म्नमुन्न॑शन्|| 8||

त्रा॒तार᳚‌म्¦त्वा॒¦त॒नूना᳚‌म्¦ह॒वा॒म॒हे॒¦अव॑ऽस्पर्तः¦अ॒धि॒ऽव॒क्तार᳚‌म्¦अ॒स्म॒ऽयु‌म्|
बृह॑स्पते¦दे॒व॒ऽनिदः॑¦नि¦ब॒र्ह॒य॒¦मा¦दुः॒ऽएवाः᳚¦उत्ऽत॑र‌म्¦सु॒म्न‌म्¦उत्¦न॒श॒न् ||

त्वया᳚व॒यंसु॒वृधा᳚ब्रह्मणस्पते¦स्पा॒र्हावसु॑मनु॒ष्याद॑दीमहि|

यानो᳚दू॒रेत॒ळितो॒या,अरा᳚तयो॒¦ऽभिसन्ति॑ज॒म्भया॒ता,अ॑न॒प्नसः॑|| 9||

त्वया᳚¦व॒य‌म्¦सु॒ऽवृधा᳚¦ब्र॒ह्म॒णः॒¦प॒ते॒¦स्पा॒र्हा¦वसु॑¦म॒नु॒ष्या᳚¦आ¦द॒दी॒म॒हि॒|
याः¦नः॒¦दू॒रे¦त॒ळितः॑¦याः¦अरा᳚तयः¦अ॒भि¦सन्ति॑¦ज॒म्भय॑¦ताः¦अ॒न॒प्नसः॑ ||

त्वया᳚व॒यमु॑त्त॒मंधी᳚महे॒वयो॒¦बृह॑स्पते॒पप्रि॑णा॒सस्नि॑नायु॒जा|

मानो᳚दुः॒शंसो᳚अभिदि॒प्सुरी᳚शत॒¦प्रसु॒शंसा᳚म॒तिभि॑स्तारिषीमहि|| 10||

त्वया᳚¦व॒य‌म्¦उ॒त्ऽत॒म‌म्¦धी॒म॒हे॒¦वयः॑¦बृह॑स्पते¦पप्रि॑णा¦सस्नि॑ना¦यु॒जा|
मा¦नः॒¦दुः॒ऽशंसः॑¦अ॒भि॒ऽदि॒प्सुः¦ई॒श॒त॒¦प्र¦सु॒ऽशंसाः᳚¦म॒तिऽभिः॑¦ता॒रि॒षी॒म॒हि॒ ||

अ॒ना॒नु॒दोवृ॑ष॒भोजग्मि॑राह॒वं¦निष्ट॑प्ता॒शत्रुं॒पृत॑नासुसास॒हिः|

असि॑स॒त्यऋ॑ण॒याब्र᳚ह्मणस्पत¦उ॒ग्रस्य॑चिद्दमि॒तावी᳚ळुह॒र्षिणः॑|| 11||वर्ग:31

अ॒न॒नु॒ऽदः¦वृ॒ष॒भः¦जग्मिः॑¦आ॒ऽह॒व‌म्¦निःऽत॑प्ता¦शत्रु᳚‌म्¦पृत॑नासु¦स॒स॒हिः|
असि॑¦स॒त्यः¦ऋ॒ण॒ऽयाः¦ब्र॒ह्म॒णः॒¦प॒ते॒¦उ॒ग्रस्य॑¦चि॒त्¦द॒मि॒ता¦वी॒ळु॒ऽह॒र्षिणः॑ ||

अदे᳚वेन॒मन॑सा॒योरि॑ष॒ण्यति॑¦शा॒सामु॒ग्रोमन्य॑मानो॒जिघां᳚सति|

बृह॑स्पते॒माप्रण॒क्‌तस्य॑नोव॒धो¦निक᳚र्मम॒न्युंदु॒रेव॑स्य॒शर्ध॑तः|| 12||

अदे᳚वेन¦मन॑सा¦यः¦रि॒ष॒ण्यति॑¦शा॒सा‌म्¦उ॒ग्रः¦मय॑मानः¦जिघां᳚सति|
बृह॑स्पते¦मा¦प्रण॑क्¦तस्य॑¦नः॒¦व॒धः¦नि¦क॒र्म॒¦म॒न्यु‌म्¦दुः॒ऽएव॑स्य¦शर्ध॑तः ||

भरे᳚षु॒हव्यो॒नम॑सोप॒सद्यो॒¦गन्ता॒वाजे᳚षु॒सनि॑ता॒धनं᳚धनम्|

विश्वा॒,इद॒र्यो,अ॑भिदि॒प्स्वो॒३॑(ओ॒)मृधो॒¦बृह॒स्पति॒र्विव॑वर्हा॒रथाँ᳚,इव|| 13||

भरे᳚षु¦हव्यः॑¦नम॑सा¦उ॒प॒ऽसद्यः॑¦गन्ता᳚¦वाजे᳚षु¦सनि॑ता¦धन᳚‌म्ऽधन‌म्|
विश्वाः᳚¦इत्¦अ॒र्यः¦अ॒भि॒ऽदि॒प्स्वः॑¦मृधः॑¦बृह॒स्पतिः॑¦वि¦व॒व॒र्ह॒¦रथा᳚न्ऽ‌इव ||

तेजि॑ष्ठयातप॒नीर॒क्षस॑स्तप॒¦येत्वा᳚नि॒देद॑धि॒रेदृ॒ष्टवी᳚र्यम्|

आ॒विस्तत्‌कृ॑ष्व॒यदस॑त्तउ॒क्थ्य१॑(अं॒)¦बृह॑स्पते॒विप॑रि॒रापो᳚अर्दय|| 14||

तेजि॑ष्ठया¦त॒प॒नी¦र॒क्षसः॑¦त॒प॒¦ये¦त्वा॒¦नि॒दे¦द॒धि॒रे¦दृ॒ष्टऽवी᳚र्य‌म्|
आ॒विः¦तत्¦कृ॒ष्व॒¦यत्¦अस॑त्¦ते॒¦उ॒क्थ्य᳚‌म्¦बृह॑स्पते¦वि¦प॒रि॒ऽरपः॑¦अ॒र्द॒य॒ ||

बृह॑स्पते॒,अति॒यद॒र्यो,अर्हा᳚द्¦द्यु॒मद्‌वि॒भाति॒क्रतु॑म॒ज्जने᳚षु|

यद्दी॒दय॒च्छव॑सऋतप्रजात॒¦तद॒स्मासु॒द्रवि॑णंधेहिचि॒त्रम्|| 15||

बृह॑स्पते¦अति॑¦यत्¦अ॒र्यः¦अर्हा᳚त्¦द्यु॒ऽमत्¦वि॒ऽभाति॑¦क्रतु॑ऽमत्¦जने᳚षु|
यत्¦दी॒दय॑त्¦शव॑सा¦ऋ॒त॒ऽप्र॒जा॒त॒¦तत्¦अ॒स्मासु॑¦द्रवि॑ण‌म्¦धे॒हि॒¦चि॒त्र‌म् ||

मानः॑स्ते॒नेभ्यो॒ये,अ॒भिद्रु॒हस्प॒दे¦नि॑रा॒मिणो᳚रि॒पवोऽन्ने᳚षुजागृ॒धुः|

आदे॒वाना॒मोह॑ते॒विव्रयो᳚हृ॒दि¦बृह॑स्पते॒नप॒रःसाम्नो᳚विदुः|| 16||वर्ग:32

मा¦नः॒¦स्ते॒नेभ्यः॑¦ये¦अ॒भि¦द्रु॒हः¦प॒दे¦नि॒रा॒मिणः॑¦रि॒पवः॑¦अन्ने᳚षु¦ज॒गृ॒धुः|
आ¦दे॒वाना᳚‌म्¦ओह॑ते¦वि¦व्रयः॑¦हृ॒दि¦बृह॑स्पते¦न¦प॒रः¦साम्नः॑¦वि॒दुः॒ ||

विश्वे᳚भ्यो॒हित्वा॒भुव॑नेभ्य॒स्परि॒¦त्वष्टाज॑न॒त्‌साम्नः॑साम्नःक॒विः|

सऋ॑ण॒चिदृ॑ण॒याब्रह्म॑ण॒स्पति॑¦र्द्रु॒होह॒न्ताम॒हऋ॒तस्य॑ध॒र्तरि॑|| 17||

विश्वे᳚भ्यः¦हि¦त्वा॒¦भुव॑नेभ्यः¦परि॑¦त्वष्टा᳚¦अज॑नत्¦साम्नः॑ऽसाम्नः¦क॒विः|
सः¦ऋ॒ण॒ऽचित्¦ऋ॒ण॒ऽयाः¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑¦द्रु॒हः¦ह॒न्ता¦म॒हः¦ऋ॒तस्य॑¦ध॒र्तरि॑ ||

तव॑श्रि॒येव्य॑जिहीत॒पर्व॑तो॒¦गवां᳚गो॒त्रमु॒दसृ॑जो॒यद᳚ङ्गिरः|

इन्द्रे᳚णयु॒जातम॑सा॒परी᳚वृतं॒¦बृह॑स्पते॒निर॒पामौ᳚ब्जो,अर्ण॒वम्|| 18||

तव॑¦श्रि॒ये¦वि¦अ॒जि॒ही॒त॒¦पर्व॑तः¦गवा᳚‌म्¦गो॒त्र‌म्¦उ॒त्।आसृ॑जः¦यत्¦अ॒ङ्गि॒रः॒|
इन्द्रे᳚ण¦यु॒जा¦तम॑सा¦परि॑ऽवृत‌म्¦बृह॑स्पते¦निः¦अ॒पा‌म्¦औ॒ब्जः॒¦अ॒र्ण॒व‌म् ||

ब्रह्म॑णस्पते॒त्वम॒स्यय॒न्ता¦सू॒क्तस्य॑बोधि॒तन॑यंचजिन्व|

विश्वं॒तद्‌भ॒द्रंयदव᳚न्तिदे॒वा¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 19||

ब्रह्म॑णः¦प॒ते॒¦त्व‌म्¦अ॒स्य¦य॒न्ता¦सु॒।औ॒क्तस्य॑¦बो॒धि॒¦तन॑य‌म्¦च॒¦जि॒न्व॒|
विश्व᳚‌म्¦तत्¦भ॒द्र‌म्¦यत्¦अव᳚न्ति¦दे॒वाः¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[94] सेमामिति षोळशर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदोब्रह्मणस्पतिः प्रथमादशम्योबृहस्पतिर्द्वादश्यैंद्राब्रह्मणस्पती जगतीद्वादश्यंत्येत्रिष्टुभौ |{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:24}{अनुवाक:3, सूक्त:2}
सेमाम॑विड्ढि॒प्रभृ॑तिं॒यईशि॑षे॒¦ऽयावि॑धेम॒नव॑याम॒हागि॒रा|

यथा᳚नोमी॒ढ्वान्‌त्स्तव॑ते॒सखा॒तव॒¦बृह॑स्पते॒सीष॑धः॒सोतनो᳚म॒तिम्|| 1||वर्ग:1

सः¦इ॒मा‌म्¦अ॒वि॒ड्ढि॒¦प्रऽभृ॑ति‌म्¦यः¦ईशि॑षे¦अ॒या¦वि॒धे॒म॒¦नव॑या¦म॒हा¦गि॒रा|
यथा᳚¦नः॒¦मी॒ढ्वान्¦स्तव॑ते¦सखा᳚¦तव॑¦बृह॑स्पते¦सीस॑धः¦सः¦उ॒त¦नः॒¦म॒ति‌म् ||

योनन्त्वा॒न्यन॑म॒न्न्योज॑सो॒ता¦द॑र्दर्म॒न्युना॒शम्ब॑राणि॒वि|

प्राच्या᳚वय॒दच्यु॑ता॒ब्रह्म॑ण॒स्पति॒¦राचावि॑श॒द्‌वसु॑मन्तं॒विपर्व॑तम्|| 2||

यः¦नन्त्वा᳚नि¦अन॑मत्¦नि¦ओज॑सा¦उ॒त¦अ॒द॒र्दः॒¦म॒न्युना᳚¦शम्ब॑राणि¦वि|
प्र¦अ॒च्य॒व॒य॒त्¦अच्यु॑ता¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑¦आ¦च॒¦अवि॑शत्¦वसु॑ऽमन्त‌म्¦वि¦पर्व॑त‌म् ||

तद्दे॒वानां᳚दे॒वत॑माय॒कर्त्व॒¦मश्र॑थ्नन्‌दृ॒ळ्हाव्र॑दन्तवीळि॒ता|

उद्गा,आ᳚ज॒दभि॑न॒द्‌ब्रह्म॑णाव॒ल¦मगू᳚ह॒त्तमो॒व्य॑चक्षय॒त्स्वः॑|| 3||

तत्¦दे॒वाना᳚‌म्¦दे॒वऽत॑माय¦कर्त्व᳚‌म्¦अश्र॑थ्नन्¦दृ॒ळ्हा¦अव्र॑दन्त¦वी॒ळि॒ता|
उत्¦गाः¦आ॒ज॒त्¦अभि॑नत्¦ब्रह्म॑णा¦व॒ल‌म्¦अगू᳚हत्¦तमः॑¦वि¦अ॒च॒क्ष॒य॒त्¦स्व१॒॑रिति॒ स्वः॑ ||

अश्मा᳚स्यमव॒तंब्रह्म॑ण॒स्पति॒¦र्मधु॑धारम॒भियमोज॒सातृ॑णत्|

तमे॒वविश्वे᳚पपिरेस्व॒र्दृशो᳚¦ब॒हुसा॒कंसि॑सिचु॒रुत्स॑मु॒द्रिण᳚म्|| 4||

अश्म॑ऽआस्य‌म्¦अ॒व॒त‌म्¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑¦मधु॑ऽधार‌म्¦अ॒भि¦य‌म्¦ओज॑सा¦अतृ॑णत्|
त‌म्¦ए॒व¦विश्वे᳚¦प॒पि॒रे॒¦स्वः॒ऽदृशः॑¦ब॒हु¦सा॒क‌म्¦सि॒सि॒चुः॒¦उत्स᳚‌म्¦उ॒द्रिण᳚‌म् ||

सना॒ताकाचि॒द्भुव॑ना॒भवी᳚त्वा¦मा॒द्भिःश॒रद्भि॒र्दुरो᳚वरन्तवः|

अय॑तन्ताचरतो,अ॒न्यद᳚न्य॒दिद्¦याच॒कार॑व॒युना॒ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑|| 5||

सना᳚¦ता¦का¦चि॒त्¦भुव॑ना¦भवी᳚त्वा¦मा॒त्ऽभिः¦श॒रत्ऽभिः॑¦दुरः॑¦व॒र॒न्त॒¦वः॒|
अय॑तन्ता¦च॒र॒तः॒¦अ॒न्यत्।आ᳚न्यत्¦इत्¦या¦च॒कार॑¦व॒युना᳚¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑ ||

अ॒भि॒नक्ष᳚न्तो,अ॒भियेतमा᳚न॒शु¦र्नि॒धिंप॑णी॒नांप॑र॒मंगुहा᳚हि॒तम्|

तेवि॒द्वांसः॑प्रति॒चक्ष्यानृ॑ता॒पुन॒¦र्यत॑उ॒आय॒न्‌तदुदी᳚युरा॒विश᳚म्|| 6||वर्ग:2

अ॒भि॒ऽनक्ष᳚न्तः¦अ॒भि¦ये¦त‌म्¦आ॒न॒शुः¦नि॒ऽधि‌म्¦प॒णी॒ना‌म्¦प॒र॒म‌म्¦गुहा᳚¦हि॒त‌म्|
ते¦वि॒द्वांसः॑¦प्र॒ति॒ऽचक्ष्य॑¦अनृ॑ता¦पुनः॑¦यतः॑¦ऊँ॒ इति॑¦आय॑न्¦तत्¦उत्¦ई॒युः¦आ॒ऽविश᳚‌म् ||

ऋ॒तावा᳚नःप्रति॒चक्ष्यानृ॑ता॒पुन॒¦रात॒आत॑स्थुःक॒वयो᳚म॒हस्प॒थः|

तेबा॒हुभ्यां᳚धमि॒तम॒ग्निमश्म॑नि॒¦नकिः॒षो,अ॒स्त्यर॑णोज॒हुर्हितम्|| 7||

ऋ॒तऽवा᳚नः¦प्र॒ति॒ऽचक्ष्य॑¦अनृ॑ता¦पुनः॑¦आ¦अतः॑¦आ¦त॒स्थुः॒¦क॒वयः॑¦म॒हः¦प॒थः|
ते¦बा॒हुऽभ्या᳚‌म्¦ध॒मि॒त‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦अश्म॑नि¦नकिः॑¦सः¦अ॒स्ति॒¦अर॑णः¦जु॒हुः¦हि¦त‌म् ||

ऋ॒तज्ये᳚नक्षि॒प्रेण॒ब्रह्म॑ण॒स्पति॒¦र्यत्र॒वष्टि॒प्रतद॑श्नोति॒धन्व॑ना|

तस्य॑सा॒ध्वीरिष॑वो॒याभि॒रस्य॑ति¦नृ॒चक्ष॑सोदृ॒शये॒कर्ण॑योनयः|| 8||

ऋ॒तऽज्ये᳚न¦क्षि॒प्रेण॑¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑¦यत्र॑¦वष्टि॑¦प्र¦तत्¦अ॒श्नो॒ति॒¦धन्व॑ना|
तस्य॑¦सा॒ध्वीः¦इष॑वः¦याभिः॑¦अस्य॑ति¦नृ॒ऽचक्ष॑सः¦दृ॒शये᳚¦कर्ण॑ऽयोनयः ||

ससं᳚न॒यःसवि॑न॒यःपु॒रोहि॑तः॒¦ससुष्टु॑तः॒सयु॒धिब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑|

चा॒क्ष्मोयद्वाजं॒भर॑तेम॒तीधना¦ऽऽदित्‌सूर्य॑स्तपतितप्य॒तुर्वृथा᳚|| 9||

सः¦स॒‌म्ऽन॒यः¦सः¦वि॒ऽन॒यः¦पु॒रःऽहि॑तः¦सः¦सुऽस्तु॑तः¦सः¦यु॒धि¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑|
चा॒क्ष्मः¦यत्¦वाज᳚‌म्¦भर॑ते¦म॒ती¦धना᳚¦आत्¦इत्¦सूर्यः॑¦त॒प॒ति॒¦त॒प्य॒तुः¦वृथा᳚ ||

वि॒भुप्र॒भुप्र॑थ॒मंमे॒हना᳚वतो॒¦बृह॒स्पतेः᳚सुवि॒दत्रा᳚णि॒राध्या᳚|

इ॒मासा॒तानि॑वे॒न्यस्य॑वा॒जिनो॒¦येन॒जना᳚उ॒भये᳚भुञ्ज॒तेविशः॑|| 10||

वि॒ऽभु¦प्र॒ऽभु¦प्र॒थ॒म‌म्¦मे॒हना᳚ऽवतः¦बृह॒स्पतेः᳚¦सु॒ऽवि॒दत्रा᳚णि¦राध्या᳚|
इ॒मा¦सा॒तानि॑¦वे॒न्यस्य॑¦वा॒जिनः॑¦येन॑¦जनाः᳚¦उ॒भये᳚¦भुं॒ज॒ते¦विशः॑ ||

योऽव॑रेवृ॒जने᳚वि॒श्वथा᳚वि॒भु¦र्म॒हामु॑र॒ण्वःशव॑साव॒वक्षि॑थ|

सदे॒वोदे॒वान्‌प्रति॑पप्रथेपृ॒थु¦विश्वेदु॒ताप॑रि॒भूर्ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑|| 11||वर्ग:3

यः¦अव॑रे¦वृ॒जने᳚¦वि॒श्वऽथा᳚¦वि॒ऽभुः¦म॒हा‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦र॒ण्वः¦शव॑सा¦व॒वक्षि॑थ|
सः¦दे॒वः¦दे॒वान्¦प्रति॑¦प॒प्र॒थे॒¦पृ॒थु¦विश्वा᳚¦इत्¦ऊँ॒ इति॑¦ता¦प॒रि॒ऽभूः¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑ ||

विश्वं᳚स॒त्यंम॑घवानायु॒वोरिदा¦प॑श्च॒नप्रमि॑नन्तिव्र॒तंवा᳚म्|

अच्छे᳚न्द्राब्रह्मणस्पतीह॒विर्नो¦ऽन्नं॒युजे᳚ववा॒जिना᳚जिगातम्|| 12||

विश्व᳚‌म्¦स॒त्य‌म्¦म॒घ॒ऽवा॒ना॒¦यु॒वोः¦इत्¦आपः॑¦च॒न¦प्र¦मि॒न॒न्ति॒¦व्र॒त‌म्¦वा॒‌म्|
अच्छ॑¦इ॒न्द्रा॒ब्र॒ह्म॒ण॒स्प॒ती॒ इति॑¦ह॒विः¦नः॒¦अन्न᳚‌म्¦युजा᳚ऽ‌इव¦वा॒जिना᳚¦जि॒गा॒त॒‌म् ||

उ॒ताशि॑ष्ठा॒,अनु॑शृण्वन्ति॒वह्न॑यः¦स॒भेयो॒विप्रो᳚भरतेम॒तीधना᳚|

वी॒ळु॒द्वेषा॒,अनु॒वश॑ऋ॒णमा᳚द॒दिः¦सह॑वा॒जीस॑मि॒थेब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑|| 13||

उ॒त¦आशि॑ष्ठाः¦अनु॑¦शृ॒ण्व॒न्ति॒¦वह्न॑यः¦स॒भेयः॑¦विप्रः॑¦भ॒र॒ते॒¦म॒ती¦धना᳚|
वी॒ळु॒ऽद्वेषाः᳚¦अनु॑¦वशा᳚¦ऋ॒ण‌म्¦आ॒ऽद॒दिः¦सः¦ह॒¦वा॒जी¦स॒‌म्ऽ‌इ॒थे¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑ ||

ब्रह्म॑ण॒स्पते᳚रभवद्‌यथाव॒शं¦स॒त्योम॒न्युर्महि॒कर्मा᳚करिष्य॒तः|

योगा,उ॒दाज॒त्सदि॒वेविचा᳚भजन्¦म॒हीव॑री॒तिःशव॑सासर॒त्‌पृथ॑क्|| 14||

ब्रह्म॑णः¦पतेः᳚¦अ॒भ॒व॒त्¦य॒था॒ऽव॒श‌म्¦स॒त्यः¦म॒न्युः¦महि॑¦कर्म॑¦क॒रि॒ष्य॒तः|
यः¦गाः¦उ॒त्ऽआज॑त्¦सः¦दि॒वे¦वि¦च॒¦अ॒भ॒ज॒त्¦म॒हीऽ‌इ᳚व¦री॒तिः¦शव॑सा¦अ॒स॒र॒त्¦पृथ॑क् ||

ब्रह्म॑णस्पतेसु॒यम॑स्यवि॒श्वहा᳚¦रा॒यःस्या᳚मर॒थ्यो॒३॑(ओ॒)वय॑स्वतः|

वी॒रेषु॑वी॒राँ,उप॑पृङ्धिन॒स्त्वं¦यदीशा᳚नो॒ब्रह्म॑णा॒वेषि॑मे॒हव᳚म्|| 15||

ब्रह्म॑णः¦प॒ते॒¦सु॒ऽयम॑स्य¦वि॒श्वहा᳚¦रा॒यः¦स्या॒म॒¦र॒थ्यः॑¦वय॑स्वतः|
वी॒रेषु॑¦वी॒रान्¦उप॑¦पृ॒ङ्धि॒¦नः॒¦त्व‌म्¦यत्¦ईशा᳚नः¦ब्रह्म॑णा¦वेषि॑¦मे॒¦हव᳚‌म् ||

ब्रह्म॑णस्पते॒त्वम॒स्यय॒न्ता¦सू॒क्तस्य॑बोधि॒तन॑यंचजिन्व|

विश्वं॒तद्‌भ॒द्रंयदव᳚न्तिदे॒वा¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 16||

ब्रह्म॑णः¦प॒ते॒¦त्व‌म्¦अ॒स्य¦य॒न्ता¦सु॒।औ॒क्तस्य॑¦बो॒धि॒¦तन॑य‌म्¦च॒¦जि॒न्व॒|
विश्व᳚‌म्¦तत्¦भ॒द्र‌म्¦यत्¦अव᳚न्ति¦दे॒वाः¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[95] इंधानइति पंचर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदोब्रह्मणस्पतिर्जगती |{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:25}{अनुवाक:3, सूक्त:3}
इन्धा᳚नो,अ॒ग्निंव॑नवद्‌वनुष्य॒तः¦कृ॒तब्र᳚ह्माशूशुवद्‌रा॒तह᳚व्य॒इत्|

जा॒तेन॑जा॒तमति॒सप्रस॑र्सृते॒¦यंयं॒युजं᳚कृणु॒तेब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑|| 1||वर्ग:4

इन्धा᳚नः¦अ॒ग्नि‌म्¦व॒न॒व॒त्¦व॒नु॒ष्य॒तः¦कृ॒तऽब्र᳚ह्मा¦शू॒शु॒व॒त्¦रा॒तऽह᳚व्यः¦इत्|
जा॒तेन॑¦जा॒त‌म्¦अति॑¦सः¦प्र¦स॒र्सृ॒ते॒¦य‌म्ऽय᳚‌म्¦युज᳚‌म्¦कृ॒णु॒ते¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑ ||

वी॒रेभि᳚र्वी॒रान्‌व॑नवद्‌वनुष्य॒तो¦गोभी᳚र॒यिंप॑प्रथ॒द्‌बोध॑ति॒त्मना᳚|

तो॒कंच॒तस्य॒तन॑यंचवर्धते॒¦यंयं॒युजं᳚कृणु॒तेब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑|| 2||

वी॒रेभिः॑¦वी॒रान्¦व॒न॒व॒त्¦व॒नु॒ष्य॒तः¦गोभिः॑¦र॒यि‌म्¦प॒प्र॒थ॒त्¦बोध॑ति¦त्मना᳚|
तो॒क‌म्¦च॒¦तस्य॑¦तन॑य‌म्¦च॒¦व॒र्ध॒ते॒¦य‌म्ऽय᳚‌म्¦युज᳚‌म्¦कृ॒णु॒ते¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑ ||

सिन्धु॒र्नक्षोदः॒शिमी᳚वाँऋघाय॒तो¦वृषे᳚व॒वध्रीँ᳚र॒भिव॒ष्ट्योज॑सा|

अ॒ग्नेरि॑व॒प्रसि॑ति॒र्नाह॒वर्त॑वे॒¦यंयं॒युजं᳚कृणु॒तेब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑|| 3||

सिन्धुः॑¦न¦क्षोदः॑¦शिमी᳚ऽवान्¦ऋ॒घा॒य॒तः¦वृषा᳚ऽ‌इव¦वध्री᳚न्¦अ॒भि¦व॒ष्टि॒¦ओज॑सा|
अ॒ग्नेःऽ‌इ᳚व¦प्रऽसि॑तिः¦न¦अह॑¦वर्त॑वे¦य‌म्ऽय᳚‌म्¦युज᳚‌म्¦कृ॒णु॒ते¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑ ||

तस्मा᳚अर्षन्तिदि॒व्या,अ॑स॒श्चतः॒¦ससत्व॑भिःप्रथ॒मोगोषु॑गच्छति|

अनि॑भृष्टतविषिर्ह॒न्त्योज॑सा॒¦यंयं॒युजं᳚कृणु॒तेब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑|| 4||

तस्मै᳚¦अ॒र्ष॒न्ति॒¦दि॒व्याः¦अ॒स॒श्चतः॑¦सः¦सत्व॑ऽभिः¦प्र॒थ॒मः¦गोषु॑¦ग॒च्छ॒ति॒|
अनि॑भृष्टऽतविषिः¦ह॒न्ति॒¦ओज॑सा¦य‌म्ऽय᳚‌म्¦युज᳚‌म्¦कृ॒णु॒ते¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑ ||

तस्मा॒,इद्विश्वे᳚धुनयन्त॒सिन्ध॒वो¦ऽच्छि॑द्रा॒शर्म॑दधिरेपु॒रूणि॑|

दे॒वानां᳚सु॒म्नेसु॒भगः॒सए᳚धते॒¦यंयं॒युजं᳚कृणु॒तेब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑|| 5||

तस्मै᳚¦इत्¦विश्वे᳚¦धु॒न॒य॒न्त॒¦सिन्ध॑वः¦अच्छि॑द्रा¦शर्म॑¦द॒धि॒रे॒¦पु॒रूणि॑|
दे॒वाना᳚‌म्¦सु॒म्ने¦सु॒ऽभगः॑¦सः¦ए॒ध॒ते॒¦य‌म्ऽय᳚‌म्¦युज᳚‌म्¦कृ॒णु॒ते¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑ ||

[96] ऋजुरिदिति चतुरृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदोब्रह्मणस्पतिर्जगती |{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:26}{अनुवाक:3, सूक्त:4}
ऋ॒जुरिच्छंसो᳚वनवद्‌वनुष्य॒तो¦दे᳚व॒यन्निददे᳚वयन्तम॒भ्य॑सत्|

सु॒प्रा॒वीरिद्‌व॑नवत्‌पृ॒त्सुदु॒ष्टरं॒¦यज्वेदय॑ज्यो॒र्विभ॑जाति॒भोज॑नम्|| 1||वर्ग:5

ऋ॒जुः¦इत्¦शंसः॑¦व॒न॒व॒त्¦व॒नु॒ष्य॒तः¦दे॒व॒ऽयन्¦इत्¦अदे᳚वऽयन्त‌म्¦अ॒भि¦अ॒स॒त्|
सु॒प्र॒।आ॒वीः¦इत्¦व॒न॒व॒त्¦पृ॒त्ऽसु¦दु॒स्तर᳚‌म्¦यज्वा᳚¦इत्¦अय॑ज्योः¦वि¦भ॒जा॒ति॒¦भोज॑न‌म् ||

यज॑स्ववीर॒प्रवि॑हिमनाय॒तो¦भ॒द्रंमनः॑कृणुष्ववृत्र॒तूर्ये᳚|

ह॒विष्कृ॑णुष्वसु॒भगो॒यथास॑सि॒¦ब्रह्म॑ण॒स्पते॒रव॒आवृ॑णीमहे|| 2||

यज॑स्व¦वी॒र॒¦प्र¦वि॒हि॒¦म॒ना॒य॒तः¦भ॒द्र‌म्¦मनः॑¦कृ॒णु॒ष्व॒¦वृ॒त्र॒ऽतूर्ये᳚|
ह॒विः¦कृ॒णु॒ष्व॒¦सु॒ऽभगः॑¦यथा᳚¦अस॑सि¦ब्रह्म॑णः¦पतेः᳚¦अवः॑¦आ¦वृ॒णी॒म॒हे॒ ||

सइज्जने᳚न॒सवि॒शासजन्म॑ना॒¦सपु॒त्रैर्वाजं᳚भरते॒धना॒नृभिः॑|

दे॒वानां॒यःपि॒तर॑मा॒विवा᳚सति¦श्र॒द्धाम॑नाह॒विषा॒ब्रह्म॑ण॒स्पति᳚म्|| 3||

सः¦इत्¦जने᳚न¦सः¦वि॒शा¦सः¦जन्म॑ना¦सः¦पु॒त्रैः¦वाज᳚‌म्¦भ॒र॒ते॒¦धना᳚¦नृऽभिः॑|
दे॒वाना᳚‌म्¦यः¦पि॒तर᳚‌म्¦आ॒ऽविवा᳚सति¦श्र॒द्धाऽम॑नाः¦ह॒विषा᳚¦ब्रह्म॑णः¦पति᳚‌म् ||

यो,अ॑स्मैह॒व्यैर्घृ॒तव॑द्भि॒रवि॑ध॒त्¦प्रतंप्रा॒चान॑यति॒ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑|

उ॒रु॒ष्यती॒मंह॑सो॒रक्ष॑तीरि॒षो॒३॑(ओं॒)¦ऽहोश्चि॑दस्मा,उरु॒चक्रि॒रद्भु॑तः|| 4||

यः¦अ॒स्मै॒¦ह॒व्यैः¦घृ॒तव॑त्ऽभिः¦अवि॑धत्¦प्र¦त‌म्¦प्रा॒चा¦न॒य॒ति॒¦ब्रह्म॑णः¦पतिः॑|
उ॒रु॒ष्यति॑¦ई॒‌म्¦अंह॑सः¦रक्ष॑ति¦रि॒षः¦अं॒होः¦चि॒त्¦अ॒स्मै॒¦उ॒रु॒ऽचक्रिः॑¦अद्भु॑तः ||

[97] इमागिरइति सप्तदशर्चस्य सूक्तस्य गार्त्समदः कूर्म आदित्यात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:27}{अनुवाक:3, सूक्त:5}
इ॒मागिर॑आदि॒त्येभ्यो᳚घृ॒तस्नूः᳚¦स॒नाद्‌राज॑भ्योजु॒ह्वा᳚जुहोमि|

शृ॒णोतु॑मि॒त्रो,अ᳚र्य॒माभगो᳚न¦स्तुविजा॒तोवरु॑णो॒दक्षो॒,अंशः॑|| 1||वर्ग:6

इ॒माः¦गिरः॑¦आ॒दि॒त्येभ्यः॑¦घृ॒तऽस्नूः᳚¦स॒नात्¦राज॑ऽभ्यः¦जु॒ह्वा᳚¦जु॒हो॒मि॒|
शृ॒णोतु॑¦मि॒त्रः¦अ॒र्य॒मा¦भगः॑¦नः॒¦तु॒वि॒ऽजा॒तः¦वरु॑णः¦दक्षः॑¦अंशः॑ ||

इ॒मंस्तोमं॒सक्र॑तवोमे,अ॒द्य¦मि॒त्रो,अ᳚र्य॒मावरु॑णोजुषन्त|

आ॒दि॒त्यासः॒शुच॑यो॒धार॑पूता॒,¦अवृ॑जिना,अनव॒द्या,अरि॑ष्टाः|| 2||

इ॒म‌म्¦स्तोम᳚‌म्¦सऽक्र॑तवः¦मे॒¦अ॒द्य¦मि॒त्रः¦अ॒र्य॒मा¦वरु॑णः¦जु॒ष॒न्त॒|
आ॒दि॒त्यासः॑¦शुच॑यः¦धार॑ऽपूताः¦अवृ॑जिनाः¦अ॒न॒व॒द्याः¦अरि॑ष्टाः ||

तआ᳚दि॒त्यास॑उ॒रवो᳚गभी॒रा,¦अद॑ब्धासो॒दिप्स᳚न्तोभूर्य॒क्षाः|

अ॒न्तःप॑श्यन्तिवृजि॒नोतसा॒धु¦सर्वं॒राज॑भ्यःपर॒माचि॒दन्ति॑|| 3||

ते¦आ॒दि॒त्यासः॑¦उ॒रवः॑¦ग॒भी॒राः¦अद॑ब्धासः¦दिप्स᳚न्तः¦भू॒रि॒।आ॒क्षाः|
अ॒न्तरिति॑¦प॒श्य॒न्ति॒¦वृ॒जि॒ना¦उ॒त¦सा॒धु¦सर्व᳚‌म्¦राज॑ऽभ्यः¦प॒र॒मा¦चि॒त्¦अन्ति॑ ||

धा॒रय᳚न्तआदि॒त्यासो॒जग॒त्‌स्था¦दे॒वाविश्व॑स्य॒भुव॑नस्यगो॒पाः|

दी॒र्घाधि॑यो॒रक्ष॑माणा,असु॒र्य॑¦मृ॒तावा᳚न॒श्चय॑माना,ऋ॒णानि॑|| 4||

धा॒रय᳚न्तः¦आ॒दि॒त्यासः॑¦जग॑त्¦स्थाः¦दे॒वाः¦विश्व॑स्य¦भुव॑नस्य¦गो॒पाः|
दी॒र्घऽधि॑यः¦रक्ष॑माणाः¦अ॒सु॒र्य᳚‌म्¦ऋ॒तऽवा᳚नः¦चय॑मानाः¦ऋ॒णानि॑ ||

वि॒द्यामा᳚दित्या॒,अव॑सोवो,अ॒स्य¦यद᳚र्यमन्‌भ॒यआचि᳚न्मयो॒भु|

यु॒ष्माकं᳚मित्रावरुणा॒प्रणी᳚तौ॒¦परि॒श्वभ्रे᳚वदुरि॒तानि॑वृज्याम्|| 5||

वि॒द्या‌म्¦आ॒दि॒त्याः॒¦अव॑सः¦वः॒¦अ॒स्य¦यत्¦अ॒र्य॒म॒न्¦भ॒ये¦आ¦चि॒त्¦म॒यः॒ऽभु|
यु॒ष्माक᳚‌म्¦मि॒त्रा॒व॒रुणा॒¦प्रऽनी᳚तौ¦परि॑¦श्वभ्रा᳚ऽ‌इव¦दुः॒ऽ‌इ॒तानि॑¦वृ॒ज्या॒‌म् ||

सु॒गोहिवो᳚अर्यमन्‌मित्र॒पन्था᳚¦अनृक्ष॒रोव॑रुणसा॒धुरस्ति॑|

तेना᳚दित्या॒,अधि॑वोचतानो॒¦यच्छ॑तानोदुष्परि॒हन्तु॒शर्म॑|| 6||वर्ग:7

सु॒ऽगः¦हि¦वः॒¦अ॒र्य॒म॒न्¦मि॒त्र॒¦पन्थाः᳚¦अ॒नृ॒क्ष॒रः¦व॒रु॒ण॒¦सा॒धुः¦अस्ति॑|
तेन॑¦आ॒दि॒त्याः॒¦अधि॑¦वो॒च॒त॒¦नः॒¦यच्छ॑त¦नः॒¦दुः॒ऽप॒रि॒हन्तु॑¦शर्म॑ ||

पिप॑र्तुनो॒,अदि॑ती॒राज॑पु॒त्रा¦ति॒द्वेषां᳚स्यर्य॒मासु॒गेभिः॑|

बृ॒हन्मि॒त्रस्य॒वरु॑णस्य॒शर्मो¦प॑स्यामपुरु॒वीरा॒,अरि॑ष्टाः|| 7||

पिप॑र्तु¦नः॒¦अदि॑तिः¦राज॑ऽपुत्रा¦अति॑¦द्वेषां᳚सि¦अ॒र्य॒मा¦सु॒ऽगेभिः॑|
बृ॒हत्¦मि॒त्रस्य॑¦वरु॑णस्य¦शर्म॑¦उप॑¦स्या॒म॒¦पु॒रु॒ऽवीराः᳚¦अरि॑ष्टाः ||

ति॒स्रोभूमी᳚र्धारय॒न्‌त्रीँरु॒तद्यून्¦त्रीणि᳚व्र॒तावि॒दथे᳚अ॒न्तरे᳚षाम्|

ऋ॒तेना᳚दित्या॒महि॑वोमहि॒त्वं¦तद᳚र्यमन्‌वरुणमित्र॒चारु॑|| 8||

ति॒स्रः¦भूमीः᳚¦धा॒र॒य॒न्¦त्रीन्¦उ॒त¦द्यून्¦त्रीणि॑¦व्र॒ता¦वि॒दथे᳚¦अ॒न्तः¦ए॒षा॒‌म्|
ऋ॒तेन॑¦आ॒दि॒त्याः॒¦महि॑¦वः॒¦म॒हि॒ऽत्व‌म्¦तत्¦अ॒र्य॒म॒न्¦व॒रु॒ण॒¦मि॒त्र॒¦चारु॑ ||

त्रीरो᳚च॒नादि॒व्याधा᳚रयन्त¦हिर॒ण्ययाः॒शुच॑यो॒धार॑पूताः|

अस्व॑प्नजो,अनिमि॒षा,अद॑ब्धा,¦उरु॒शंसा᳚ऋ॒जवे॒मर्त्या᳚य|| 9||

त्री¦रो॒च॒ना¦दि॒व्या¦धा॒र॒य॒न्त॒¦हि॒र॒ण्ययाः᳚¦शुच॑यः¦धार॑ऽपूताः|
अस्व॑प्नऽजः¦अ॒नि॒ऽमि॒षाः¦अद॑ब्धाः¦उ॒रु॒ऽशंसाः᳚¦ऋ॒जवे᳚¦मर्त्या᳚य ||

त्वंविश्वे᳚षांवरुणासि॒राजा॒¦येच॑दे॒वा,अ॑सुर॒येच॒मर्ताः᳚|

श॒तंनो᳚रास्वश॒रदो᳚वि॒चक्षे॒¦ऽश्यामायूं᳚षि॒सुधि॑तानि॒पूर्वा᳚|| 10||

त्व‌म्¦विश्वे᳚षा‌म्¦व॒रु॒ण॒¦अ॒सि॒¦राजा᳚¦ये¦च॒¦दे॒वाः¦अ॒सु॒र॒¦ये¦च॒¦मर्ताः᳚|
श॒त‌म्¦नः॒¦रा॒स्व॒¦श॒रदः॑¦वि॒ऽचक्षे᳚¦अ॒श्याम॑¦आयूं᳚षि¦सुऽधि॑तानि¦पूर्वा᳚ ||

नद॑क्षि॒णाविचि॑किते॒नस॒व्या¦नप्रा॒चीन॑मादित्या॒नोतप॒श्चा|

पा॒क्या᳚चिद्‌वसवोधी॒र्या᳚चिद्¦यु॒ष्मानी᳚तो॒,अभ॑यं॒ज्योति॑रश्याम्|| 11||वर्ग:8

न¦द॒क्षि॒णा¦वि¦चि॒कि॒ते॒¦न¦स॒व्या¦न¦प्रा॒चीन᳚‌म्¦आ॒दि॒त्याः॒¦न¦उ॒त¦प॒श्चा|
पा॒क्या᳚¦चि॒त्¦व॒स॒वः॒¦धी॒र्या᳚¦चि॒त्¦यु॒ष्माऽनी᳚तः¦अभ॑य‌म्¦ज्योतिः॑¦अ॒श्या॒‌म् ||

योराज॑भ्यऋत॒निभ्यो᳚द॒दाश॒¦यंव॒र्धय᳚न्तिपु॒ष्टय॑श्च॒नित्याः᳚|

सरे॒वान्‌या᳚तिप्रथ॒मोरथे᳚न¦वसु॒दावा᳚वि॒दथे᳚षुप्रश॒स्तः|| 12||

यः¦राज॑ऽभ्यः¦ऋ॒त॒निऽभ्यः॑¦द॒दाश॑¦य‌म्¦व॒र्धय᳚न्ति¦पु॒ष्टयः॑¦च॒¦नित्याः᳚|
सः¦रे॒वान्¦या॒ति॒¦प्र॒थ॒मः¦रथे᳚न¦व॒सु॒ऽदावा᳚¦वि॒दथे᳚षु¦प्र॒ऽश॒स्तः ||

शुचि॑र॒पःसू॒यव॑सा॒,अद॑ब्ध॒¦उप॑क्षेतिवृ॒द्धव॑याःसु॒वीरः॑|

नकि॒ष्टंघ्न॒न्त्यन्ति॑तो॒नदू॒राद्¦यआ᳚दि॒त्यानां॒भव॑ति॒प्रणी᳚तौ|| 13||

शुचिः॑¦अ॒पः¦सु॒ऽयव॑साः¦अद॑ब्धः¦उप॑¦क्षे॒ति॒¦वृ॒द्धऽव॑याः¦सु॒ऽवीरः॑|
नकिः॑¦त‌म्¦घ्न॒न्ति॒¦अन्ति॑तः¦न¦दू॒रात्¦यः¦आ॒दि॒त्याना᳚‌म्¦भव॑ति¦प्रऽनी᳚तौ ||

अदि॑ते॒मित्र॒वरु॑णो॒तमृ॑ळ॒¦यद्‌वो᳚व॒यंच॑कृ॒माकच्चि॒दागः॑|

उ॒र्व॑श्या॒मभ॑यं॒ज्योति॑रिन्द्र॒¦मानो᳚दी॒र्घा,अ॒भिन॑श॒न्तमि॑स्राः|| 14||

अदि॑ते¦मित्र॑¦वरु॑ण¦उ॒त¦मृ॒ळ॒¦यत्¦वः॒¦व॒य‌म्¦च॒कृ॒म¦कत्¦चि॒त्¦आगः॑|
उ॒रु¦अ॒श्या॒‌म्¦अभ॑य‌म्¦ज्योतिः॑¦इ॒न्द्र॒¦मा¦नः॒¦दी॒र्घाः¦अ॒भि¦न॒श॒न्¦तमि॑स्राः ||

उ॒भे,अ॑स्मैपीपयतःसमी॒ची¦दि॒वोवृ॒ष्टिंसु॒भगो॒नाम॒पुष्य॑न्|

उ॒भाक्षया᳚वा॒जय᳚न्‌यातिपृ॒त्सू¦भावर्धौ᳚भवतःसा॒धू,अ॑स्मै|| 15||

उ॒भे इति॑¦अ॒स्मै॒¦पी॒प॒य॒तः॒¦स॒मी॒ची इति॑ स॒‌म्ऽई॒ची¦दि॒वः¦वृ॒ष्टि‌म्¦सु॒ऽभगः॑¦नाम॑¦पुष्य॑न्|
उ॒भा¦क्षयौ᳚¦आ॒ऽजय॑न्¦या॒ति॒¦पृ॒त्ऽसु¦उ॒भौ¦अर्धौ᳚¦भ॒व॒तः॒¦सा॒धू इति॑¦अ॒स्मै॒ ||

यावो᳚मा॒या,अ॑भि॒द्रुहे᳚यजत्राः॒¦पाशा᳚आदित्यारि॒पवे॒विचृ॑त्ताः|

अ॒श्वीव॒ताँ,अति॑येषं॒रथे॒ना¦रि॑ष्टा,उ॒रावाशर्म᳚न्‌त्स्याम|| 16||

याः¦वः॒¦मा॒याः¦अ॒भि॒ऽद्रुहे᳚¦य॒ज॒त्राः॒¦पाशाः᳚¦आ॒दि॒त्याः॒¦रि॒पवे᳚¦विऽचृ॑त्ताः|
अ॒श्वीऽ‌इ᳚व¦तान्¦अति॑¦ये॒ष॒‌म्¦रथे᳚न¦अरि॑ष्टाः¦उ॒रौ¦आ¦शर्म॑न्¦स्या॒म॒ ||

माहंम॒घोनो᳚वरुणप्रि॒यस्य॑¦भूरि॒दाव्न॒आवि॑दं॒शून॑मा॒पेः|

मारा॒योरा᳚जन्‌त्सु॒यमा॒दव॑स्थां¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 17||

मा¦अ॒ह‌म्¦म॒घोनः॑¦व॒रु॒ण॒¦प्रि॒यस्य॑¦भू॒रि॒ऽदाव्नः॑¦आ¦वि॒द॒‌म्¦शून᳚‌म्¦आ॒पेः|
मा¦रा॒यः¦रा॒जन्¦सु॒ऽयमा᳚त्¦अव॑¦स्था॒‌म्¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[98] इदंकवेरित्येकादशर्चस्य सूक्तस्य गार्त्समदःकूर्मोवरुणस्त्रिष्टुप् |(दशमी दुःस्वप्ननाशिनीत्रिष्वपिसूक्तेषु पाक्षिको गृत्समदोस्त्येव)|{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:28}{अनुवाक:3, सूक्त:6}
इ॒दंक॒वेरा᳚दि॒त्यस्य॑स्व॒राजो॒¦विश्वा᳚नि॒सान्त्य॒भ्य॑स्तुम॒ह्ना|

अति॒योम॒न्द्रोय॒जथा᳚यदे॒वः¦सु॑की॒र्तिंभि॑क्षे॒वरु॑णस्य॒भूरेः᳚|| 1||वर्ग:9

इ॒द‌म्¦क॒वेः¦आ॒दि॒त्यस्य॑¦स्व॒ऽराजः॑¦विश्वा᳚नि¦सन्ति॑¦अ॒भि¦अ॒स्तु॒¦म॒ह्ना|
अति॑¦यः¦म॒न्द्रः¦य॒जथा᳚य¦दे॒वः¦सु॒ऽकी॒र्ति‌म्¦भि॒क्षे॒¦वरु॑णस्य¦भूरेः᳚ ||

तव᳚व्र॒तेसु॒भगा᳚सःस्याम¦स्वा॒ध्यो᳚वरुणतुष्टु॒वांसः॑|

उ॒पाय॑नउ॒षसां॒गोम॑तीनाम॒¦ग्नयो॒नजर॑माणा॒,अनु॒द्यून्|| 2||

तव॑¦व्र॒ते¦सु॒ऽभगा᳚सः¦स्या॒म॒¦सु॒ऽआ॒ध्यः॑¦व॒रु॒ण॒¦तु॒स्तु॒ऽवांसः॑|
उ॒प॒।आय॑ने¦उ॒षसा᳚‌म्¦गोऽम॑तीना‌म्¦अ॒ग्नयः॑¦न¦जर॑माणाः¦अनु॑¦द्यून् ||

तव॑स्यामपुरु॒वीर॑स्य॒शर्म᳚¦न्नुरु॒शंस॑स्यवरुणप्रणेतः|

यू॒यंनः॑पुत्रा,अदितेरदब्धा,¦अ॒भिक्ष॑मध्वं॒युज्या᳚यदेवाः|| 3||

तव॑¦स्या॒म॒¦पु॒रु॒ऽवीर॑स्य¦शर्म॑न्¦उ॒रु॒ऽशंस॑स्य¦व॒रु॒ण॒¦प्र॒ने॒त॒रिति॑ प्रऽनेतः|
यू॒य‌म्¦नः॒¦पु॒त्राः॒¦अ॒दि॒तेः॒¦अ॒द॒ब्धाः॒¦अ॒भि¦क्ष॒म॒ध्व॒‌म्¦युज्या᳚य¦दे॒वाः॒ ||

प्रसी᳚मादि॒त्यो,अ॑सृजद्‌विध॒र्ताँ¦ऋ॒तंसिन्ध॑वो॒वरु॑णस्ययन्ति|

नश्रा᳚म्यन्ति॒नविमु॑चन्त्ये॒ते¦वयो॒नप॑प्तूरघु॒यापरि॑ज्मन्|| 4||

प्र¦सी॒‌म्¦आ॒दि॒त्यः¦अ॒सृ॒ज॒त्¦वि॒ऽध॒र्ता¦ऋ॒त‌म्¦सिन्ध॑वः¦वरु॑णस्य¦य॒न्ति॒|
न¦श्रा॒म्य॒न्ति॒¦न¦वि¦मु॒च॒न्ति॒¦ए॒ते¦वयः॑¦न¦प॒प्तुः॒¦र॒घु॒ऽया¦परि॑ऽज्मन् ||

विमच्छ्र॑थायरश॒नामि॒वाग॑¦ऋ॒ध्याम॑तेवरुण॒खामृ॒तस्य॑|

मातन्तु॑श्छेदि॒वय॑तो॒धियं᳚मे॒¦मामात्रा᳚शार्य॒पसः॑पु॒रऋ॒तोः|| 5||

वि¦मत्¦श्र॒थ॒य॒¦र॒श॒ना‌म्ऽ‌इ᳚व¦आगः॑¦ऋ॒ध्याम॑¦ते॒¦व॒रु॒ण॒¦खा‌म्¦ऋ॒तस्य॑|
मा¦तन्तुः॑¦छे॒दि॒¦वय॑तः¦धिय᳚‌म्¦मे॒¦मा¦मात्रा᳚¦शा॒रि॒¦अ॒पसः॑¦पु॒रा¦ऋ॒तोः ||

अपो॒सुम्य॑क्षवरुणभि॒यसं॒¦मत्‌सम्रा॒ळृता॒वोऽनु॑मागृभाय|

दामे᳚वव॒त्साद्‌विमु॑मु॒ग्ध्यंहो᳚¦न॒हित्वदा॒रेनि॒मिष॑श्च॒नेशे᳚|| 6||वर्ग:10

अपो॒ इति॑¦सु¦म्य॒क्ष॒¦व॒रु॒ण॒¦भि॒यस᳚‌म्¦मत्¦स‌म्ऽरा᳚ट्¦ऋत॑ऽवः¦अनु॑¦मा॒¦गृ॒भा॒य॒|
दाम॑ऽ‌इव¦व॒त्सात्¦वि¦मु॒मु॒ग्धि॒¦अंहः॑¦न॒हि¦त्वत्¦आ॒रे¦नि॒ऽमिषः॑¦च॒न¦ईशे᳚ ||

मानो᳚व॒धैर्व॑रुण॒येत॑इ॒ष्टा¦वेनः॑कृ॒ण्वन्त॑मसुरभ्री॒णन्ति॑|

माज्योति॑षःप्रवस॒थानि॑गन्म॒¦विषूमृधः॑शिश्रथोजी॒वसे᳚नः|| 7||

मा¦नः॒¦व॒धैः¦व॒रु॒ण॒¦ये¦ते॒¦इ॒ष्टौ¦एनः॑¦कृ॒ण्वन्त᳚‌म्¦अ॒सु॒र॒¦भ्री॒णन्ति॑|
मा¦ज्योति॑षः¦प्र॒ऽव॒स॒थानि॑¦ग॒न्म॒¦वि¦सु¦मृधः॑¦शि॒श्र॒थः॒¦जी॒वसे᳚¦नः॒ ||

नमः॑पु॒राते᳚वरुणो॒तनू॒न¦मु॒ताप॒रंतु॑विजातब्रवाम|

त्वेहिकं॒पर्व॑ते॒नश्रि॒ता¦न्यप्र॑च्युतानिदूळभव्र॒तानि॑|| 8||

नमः॑¦पु॒रा¦ते॒¦व॒रु॒ण॒¦उ॒त¦नू॒न‌म्¦उ॒त¦अ॒प॒र‌म्¦तु॒वि॒ऽजा॒त॒¦ब्र॒वा॒म॒|
त्वे इति॑¦हि¦क॒‌म्¦पर्व॑ते¦न¦श्रि॒तानि॑¦अप्र॑ऽच्युतानि¦दुः॒ऽद॒भ॒¦व्र॒तानि॑ ||

पर॑ऋ॒णासा᳚वी॒रध॒मत्कृ॑तानि॒¦माहंरा᳚जन्न॒न्यकृ॑तेनभोजम्|

अव्यु॑ष्टा॒,इन्नुभूय॑सीरु॒षास॒¦आनो᳚जी॒वान्‌व॑रुण॒तासु॑शाधि|| 9||

परा᳚¦ऋ॒णा¦सा॒वीः॒¦अध॑¦मत्ऽकृ॑तानि¦मा¦अ॒ह‌म्¦रा॒ज॒न्¦अ॒न्यऽकृ॑तेन¦भो॒ज॒‌म्|
अवि॑।औष्टाः¦इत्¦नु¦भूय॑सीः¦उ॒षसः॑¦आ¦नः॒¦जी॒वान्¦व॒रु॒ण॒¦तासु॑¦शा॒धि॒ ||

योमे᳚राज॒न्‌युज्यो᳚वा॒सखा᳚वा॒¦स्वप्ने᳚भ॒यंभी॒रवे॒मह्य॒माह॑|

स्ते॒नोवा॒योदिप्स॑तिनो॒वृको᳚वा॒¦त्वंतस्मा᳚द्‌वरुणपाह्य॒स्मान्|| 10||

यः¦मे॒¦रा॒ज॒न्¦युज्यः॑¦वा॒¦सखा᳚¦वा॒¦स्वप्ने᳚¦भ॒य‌म्¦भी॒रवे᳚¦मह्य᳚‌म्¦आह॑|
स्ते॒नः¦वा॒¦यः¦दिप्स॑ति¦नः॒¦वृकः॑¦वा॒¦त्व‌म्¦तस्मा᳚त्¦व॒रु॒ण॒¦पा॒हि॒¦अ॒स्मान् ||

माहंम॒घोनो᳚वरुणप्रि॒यस्य॑¦भूरि॒दाव्न॒आवि॑दं॒शून॑मा॒पेः|

मारा॒योरा᳚जन्‌त्सु॒यमा॒दव॑स्थां¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 11||

मा¦अ॒ह‌म्¦म॒घोनः॑¦व॒रु॒ण॒¦प्रि॒यस्य॑¦भू॒रि॒ऽदाव्नः॑¦आ¦वि॒द॒‌म्¦शून᳚‌म्¦आ॒पेः|
मा¦रा॒यः¦रा॒जन्¦सु॒ऽयमा᳚त्¦अव॑¦स्था॒‌म्¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[99] धृतव्रता इति सप्तर्चस्य सूक्तस्य गार्त्समदःकूर्मोविश्वेदेवास्त्रिष्टुप् | (भेदप्रयोगे - आद्यानांषण्णां विश्वेदेवाः अंत्यायावरुणः) |{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:29}{अनुवाक:3, सूक्त:7}
धृत᳚व्रता॒,आदि॑त्या॒,इषि॑रा,¦आ॒रेमत्‌क॑र्तरह॒सूरि॒वागः॑|

शृ॒ण्व॒तोवो॒वरु॑ण॒मित्र॒देवा᳚¦भ॒द्रस्य॑वि॒द्वाँ,अव॑सेहुवेवः|| 1||वर्ग:11

धृत॑ऽव्रताः¦आदि॑त्याः¦इषि॑राः¦आ॒रे¦मत्¦क॒र्त॒¦र॒ह॒सूःऽ‌इ᳚व¦आगः॑|
शृ॒ण्व॒तः¦वः॒¦वरु॑ण¦मित्र॑¦देवाः᳚¦भ॒द्रस्य॑¦वि॒द्वान्¦अव॑से¦हु॒वे॒¦वः॒ ||

यू॒यंदे᳚वाः॒प्रम॑तिर्यू॒यमोजो᳚¦यू॒यंद्वेषां᳚सिसनु॒तर्यु॑योत|

अ॒भि॒क्ष॒त्तारो᳚अ॒भिच॒क्षम॑ध्व¦म॒द्याच॑नोमृ॒ळय॑ताप॒रंच॑|| 2||

यू॒य‌म्¦दे॒वाः॒¦प्रऽम॑तिः¦यू॒य‌म्¦ओजः॑¦यू॒य‌म्¦द्वेषां᳚सि¦स॒नु॒तः¦यु॒यो॒त॒|
अ॒भि॒ऽक्ष॒त्तारः॑¦अ॒भि¦च॒¦क्षम॑ध्व‌म्¦अ॒द्य¦च॒¦नः॒¦मृ॒ळय॑त¦अ॒प॒र‌म्¦च॒ ||

किमू॒नुवः॑कृणवा॒माप॑रेण॒¦किंसने᳚नवसव॒आप्ये᳚न|

यू॒यंनो᳚मित्रावरुणादितेच¦स्व॒स्तिमि᳚न्द्रामरुतोदधात|| 3||

कि‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦नु¦वः॒¦कृ॒ण॒वा॒म॒¦अप॑रेण¦कि‌म्¦सने᳚न¦व॒स॒वः॒¦आप्ये᳚न|
यू॒य‌म्¦नः॒¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦अ॒दि॒ते॒¦च॒¦स्व॒स्ति‌म्¦इ॒न्द्रा॒म॒रु॒तः॒¦द॒धा॒त॒ ||

ह॒येदे᳚वायू॒यमिदा॒पयः॑स्थ॒¦तेमृ॑ळत॒नाध॑मानाय॒मह्य᳚म्|

मावो॒रथो᳚मध्यम॒वाळृ॒तेभू॒¦न्मायु॒ष्माव॑त्स्वा॒पिषु॑श्रमिष्म|| 4||

ह॒ये¦दे॒वाः॒¦यू॒य‌म्¦इत्¦आ॒पयः॑¦स्थ॒¦ते¦मृ॒ळ॒त॒¦नाध॑मानाय¦मह्य᳚‌म्|
मा¦वः॒¦रथः॑¦म॒ध्य॒म॒ऽवाट्¦ऋ॒ते¦भू॒त्¦मा¦यु॒ष्माव॑त्ऽसु¦आ॒पिषु॑¦श्र॒मि॒ष्म॒ ||

प्रव॒एको᳚मिमय॒भूर्यागो॒¦यन्मा᳚पि॒तेव॑कित॒वंश॑शा॒स|

आ॒रेपाशा᳚आ॒रे,अ॒घानि॑देवा॒¦मामाधि॑पु॒त्रेविमि॑वग्रभीष्ट|| 5||

प्र¦वः॒¦एकः॑¦मि॒म॒य॒¦भूरि॑¦आगः॑¦यत्¦मा॒¦पि॒ताऽ‌इ᳚व¦कि॒त॒व‌म्¦श॒शा॒स|
आ॒रे¦पाशाः᳚¦आ॒रे¦अ॒घानि॑¦दे॒वाः॒¦मा¦मा॒¦अधि॑¦पु॒त्रे¦वि‌म्ऽ‌इ᳚व¦ग्र॒भी॒ष्ट॒ ||

अ॒र्वाञ्चो᳚अ॒द्याभ॑वतायजत्रा॒,¦आवो॒हार्दि॒भय॑मानोव्ययेयम्|

त्राध्वं᳚नोदेवानि॒जुरो॒वृक॑स्य॒¦त्राध्वं᳚क॒र्ताद॑व॒पदो᳚यजत्राः|| 6||

अ॒र्वांचः॑¦अ॒द्य¦भ॒व॒त॒¦य॒ज॒त्राः॒¦आ¦वः॒¦हार्दि॑¦भय॑मानः¦व्य॒ये॒य॒‌म्|
त्राध्व᳚‌म्¦नः॒¦दे॒वाः॒¦नि॒ऽजुरः॑¦वृक॑स्य¦त्राध्व᳚‌म्¦क॒र्तात्¦अ॒व॒ऽपदः॑¦य॒ज॒त्राः॒ ||

माहंम॒घोनो᳚वरुणप्रि॒यस्य॑¦भूरि॒दाव्न॒आवि॑दं॒शून॑मा॒पेः|

मारा॒योरा᳚जन्‌त्सु॒यमा॒दव॑स्थां¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 7||

मा¦अ॒ह‌म्¦म॒घोनः॑¦व॒रु॒ण॒¦प्रि॒यस्य॑¦भू॒रि॒ऽदाव्नः॑¦आ¦वि॒द॒‌म्¦शून᳚‌म्¦आ॒पेः|
मा¦रा॒यः¦रा॒जन्¦सु॒ऽयमा᳚त्¦अव॑¦स्था॒‌म्¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[100] ऋतंदेवायेत्येकादशर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदइंद्रः षष्ठ्याइंद्रासोमौ अष्टम्याः सरस्वती नवम्याबृहस्पतिरेकादश्यामरुतस्त्रिष्टुबन्त्याजगती |{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:30}{अनुवाक:3, सूक्त:8}
ऋ॒तंदे॒वाय॑कृण्व॒तेस॑वि॒त्र¦इन्द्रा᳚याहि॒घ्नेनर॑मन्त॒आपः॑|

अह॑रहर्यात्य॒क्तुर॒पां¦किया॒त्याप्र॑थ॒मःसर्ग॑आसाम्|| 1||वर्ग:12

ऋ॒त‌म्¦दे॒वाय॑¦कृ॒ण्व॒ते¦स॒वि॒त्रे¦इन्द्रा᳚य¦अ॒हि॒ऽघ्ने¦न¦र॒म॒न्ते॒¦आपः॑|
अहः॑।आहः¦या॒ति॒¦अ॒क्तुः¦अ॒पा‌म्¦किय॑ति¦आ¦प्र॒थ॒मः¦सर्गः॑¦आ॒सा॒‌म् ||

योवृ॒त्राय॒सिन॒मत्राभ॑रिष्य॒त्¦प्रतंजनि॑त्रीवि॒दुष॑उवाच|

प॒थोरद᳚न्ती॒रनु॒जोष॑मस्मै¦दि॒वेदि॑वे॒धुन॑योय॒न्त्यर्थ᳚म्|| 2||

यः¦वृ॒त्राय॑¦सिन᳚‌म्¦अत्र॑¦अभ॑रिष्यत्¦प्र¦त‌म्¦जनि॑त्री¦वि॒दुषे᳚¦उ॒वा॒च॒|
प॒थः¦रद᳚न्तीः¦अनु॑¦जोष᳚‌म्¦अ॒स्मै॒¦दि॒वेऽदि॑वे¦धुन॑यः¦य॒न्ति॒¦अर्थ᳚‌म् ||

ऊ॒र्ध्वोह्यस्था॒दध्य॒न्तरि॒क्षे¦ऽधा᳚वृ॒त्राय॒प्रव॒धंज॑भार|

मिहं॒वसा᳚न॒उप॒हीमदु॑द्रोत्¦ति॒ग्मायु॑धो,अजय॒च्छत्रु॒मिन्द्रः॑|| 3||

ऊ॒र्ध्वः¦हि¦अस्था᳚त्¦अधि॑¦अ॒न्तरि॑क्षे¦अध॑¦वृ॒त्राय॑¦प्र¦व॒ध‌म्¦ज॒भा॒र॒|
मिह᳚‌म्¦वसा᳚नः¦उप॑¦हि¦ई॒‌म्¦अदु॑द्रोत्¦ति॒ग्मऽआ᳚युधः¦अ॒ज॒य॒त्¦शत्रु᳚‌म्¦इन्द्रः॑ ||

बृह॑स्पते॒तपु॒षाश्ने᳚वविध्य॒¦वृक॑द्वरसो॒,असु॑रस्यवी॒रान्|

यथा᳚ज॒घन्थ॑धृष॒तापु॒राचि॑¦दे॒वाज॑हि॒शत्रु॑म॒स्माक॑मिन्द्र|| 4||

बृह॑स्पते¦तपु॑षा¦अश्ना᳚ऽ‌इव¦वि॒ध्य॒¦वृक॑ऽद्वरसः¦असु॑रस्य¦वी॒रान्|
यथा᳚¦ज॒घन्थ॑¦धृ॒ष॒ता¦पु॒रा¦चि॒त्¦ए॒व¦ज॒हि॒¦शत्रु᳚‌म्¦अ॒स्माक᳚‌म्¦इ॒न्द्र॒ ||

अव॑क्षिपदि॒वो,अश्मा᳚नमु॒च्चा¦येन॒शत्रुं᳚मन्दसा॒नोनि॒जूर्वाः᳚|

तो॒कस्य॑सा॒तौतन॑यस्य॒भूरे᳚¦र॒स्माँ,अ॒र्धंकृ॑णुतादिन्द्र॒गोना᳚म्|| 5||

अव॑¦क्षि॒प॒¦दि॒वः¦अश्मा᳚न‌म्¦उ॒च्चा¦येन॑¦शत्रु᳚‌म्¦म॒न्द॒सा॒नः¦नि॒ऽजूर्वाः᳚|
तो॒कस्य॑¦सा॒तौ¦तन॑यस्य¦भूरेः᳚¦अ॒स्मान्¦अ॒र्ध‌म्¦कृ॒णु॒ता॒त्¦इ॒न्द्र॒¦गोना᳚‌म् ||

प्रहिक्रतुं᳚वृ॒हथो॒यंव॑नु॒थो¦र॒ध्रस्य॑स्थो॒यज॑मानस्यचो॒दौ|

इन्द्रा᳚सोमायु॒वम॒स्माँ,अ॑विष्ट¦म॒स्मिन्‌भ॒यस्थे᳚कृणुतमुलो॒कम्|| 6||वर्ग:13

प्र¦हि¦क्रतु᳚‌म्¦वृ॒हथः॑¦य‌म्¦व॒नु॒थः¦र॒ध्रस्य॑¦स्थः॒¦यज॑मानस्य¦चो॒दौ|
इन्द्रा᳚सोमा¦यु॒व‌म्¦अ॒स्मान्¦अ॒वि॒ष्ट॒‌म्¦अ॒स्मिन्¦भ॒यऽस्थे᳚¦कृ॒णु॒त॒‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦लो॒क‌म् ||

नमा᳚तम॒न्नश्र॑म॒न्नोतत᳚न्द्र॒¦न्नवो᳚चाम॒मासु॑नो॒तेति॒सोम᳚म्|

योमे᳚पृ॒णाद्‌योदद॒द्‌योनि॒बोधा॒द्¦योमा᳚सु॒न्वन्त॒मुप॒गोभि॒राय॑त्|| 7||

न¦मा॒¦त॒म॒त्¦न¦श्र॒म॒त्¦न¦उ॒त¦त॒न्द्र॒त्¦न¦वो॒चा॒म॒¦मा¦सु॒नो॒त॒¦इति॑¦सोम᳚‌म्|
यः¦मे॒¦पृ॒णात्¦यः¦दद॑त्¦यः¦नि॒ऽबोधा᳚त्¦यः¦मा॒¦सु॒न्वन्त᳚‌म्¦उप॑¦गोभिः॑¦आ¦अय॑त् ||

सर॑स्वति॒त्वम॒स्माँ,अ॑विड्ढि¦म॒रुत्व॑तीधृष॒तीजे᳚षि॒शत्रू॑न्|

त्यंचि॒च्छर्ध᳚न्तंतविषी॒यमा᳚ण॒¦मिन्द्रो᳚हन्तिवृष॒भंशण्डि॑कानाम्|| 8||

सर॑स्वति¦त्व‌म्¦अ॒स्मान्¦अ॒वि॒ड्ढि॒¦म॒रुत्व॑ती¦धृ॒ष॒ती¦जे॒षि॒¦शत्रू॑न्|
त्य‌म्¦चि॒त्¦शर्ध᳚न्त‌म्¦त॒वि॒षी॒ऽयमा᳚ण‌म्¦इन्द्रः॑¦ह॒न्ति॒¦वृ॒ष॒भ‌म्¦शण्डि॑काना‌म् ||

योनः॒सनु॑त्यउ॒तवा᳚जिघ॒त्नु¦र॑भि॒ख्याय॒तंति॑गि॒तेन॑विध्य|

बृह॑स्पत॒आयु॑धैर्जेषि॒शत्रू᳚न्¦द्रु॒हेरीष᳚न्तं॒परि॑धेहिराजन्|| 9||

यः¦नः॒¦सनु॑त्यः¦उ॒त¦वा॒¦जि॒घ॒त्नुः¦अ॒भि॒ऽख्याय॑¦त‌म्¦ति॒गि॒तेन॑¦वि॒ध्य॒|
बृह॑स्पते¦आयु॑धैः¦जे॒षि॒¦शत्रू᳚न्¦द्रु॒हे¦रिष᳚न्त‌म्¦परि॑¦धे॒हि॒¦रा॒ज॒न् ||

अ॒स्माके᳚भिः॒सत्व॑भिःशूर॒शूरै᳚¦र्वी॒र्या᳚कृधि॒यानि॑ते॒कर्त्वा᳚नि|

ज्योग॑भूव॒न्ननु॑धूपितासो¦ह॒त्वीतेषा॒माभ॑रानो॒वसू᳚नि|| 10||

अ॒स्माके᳚भिः¦सत्व॑ऽभिः¦शू॒र॒¦शूरैः᳚¦वी॒र्या᳚¦कृ॒धि॒¦यानि॑¦ते॒¦कर्त्वा᳚नि|
ज्योक्¦अ॒भू॒व॒न्¦अनु॑ऽधूपितासः¦ह॒त्वी¦तेषा᳚‌म्¦आ¦भ॒र॒¦नः॒¦वसू᳚नि ||

तंवः॒शर्धं॒मारु॑तंसुम्न॒युर्गि॒रो¦प॑ब्रुवे॒नम॑सा॒दैव्यं॒जन᳚म्|

यथा᳚र॒यिंसर्व॑वीरं॒नशा᳚महा,¦अपत्य॒साचं॒श्रुत्यं᳚दि॒वेदि॑वे|| 11||

त‌म्¦वः॒¦शर्ध᳚‌म्¦मारु॑त‌म्¦सु॒म्न॒ऽयुः¦गि॒रा¦उप॑¦ब्रु॒वे॒¦नम॑सा¦दैव्य᳚‌म्¦जन᳚‌म्|
यथा᳚¦र॒यि‌म्¦सर्व॑ऽवीर‌म्¦नशा᳚महै¦अ॒प॒त्य॒ऽसाच᳚‌म्¦श्रुत्य᳚‌म्¦दि॒वेऽदि॑वे ||

[101] अस्माकमिति सप्तर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदो विश्वेदेवाजगत्यंत्यात्रिष्टुप् | ( भेदपक्षे - आद्यायामित्रावरुणौ द्वितीयाचतुर्थीपंचमीनांविश्वेदेवाः तृतीयाया उषासानक्ता षष्ट्याद्यावापृथिवी सप्तम्याइंद्रः) |{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:31}{अनुवाक:3, सूक्त:9}
अ॒स्माकं᳚मित्रावरुणावतं॒रथ॑¦मादि॒त्यैरु॒द्रैर्वसु॑भिःसचा॒भुवा᳚|

प्रयद्‌वयो॒नपप्त॒न्वस्म॑न॒स्परि॑¦श्रव॒स्यवो॒हृषी᳚वन्तोवन॒र्षदः॑|| 1||वर्ग:14

अ॒स्माक᳚‌म्¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦अ॒व॒त॒‌म्¦रथ᳚‌म्¦आ॒दि॒त्यैः¦रु॒द्रैः¦वसु॑ऽभिः¦स॒चा॒ऽभुवा᳚|
प्र¦यत्¦वयः॑¦न¦पप्त॑न्¦वस्म॑नः¦परि॑¦श्र॒व॒स्यवः॑¦हृषी᳚ऽवन्तः¦व॒न॒ऽसदः॑ ||

अध॑स्मान॒उद॑वतासजोषसो॒¦रथं᳚देवासो,अ॒भिवि॒क्षुवा᳚ज॒युम्|

यदा॒शवः॒पद्या᳚भि॒स्तित्र॑तो॒रजः॑¦पृथि॒व्याःसानौ॒जङ्घ॑नन्तपा॒णिभिः॑|| 2||

अध॑¦स्म॒¦नः॒¦उत्¦अ॒व॒त॒¦स॒ऽजो॒ष॒सः॒¦रथ᳚‌म्¦दे॒वा॒सः॒¦अ॒भि¦वि॒क्षु¦वा॒ज॒ऽयु‌म्|
यत्¦आ॒शवः॑¦पद्या᳚भिः¦तित्र॑तः¦रजः॑¦पृ॒थि॒व्याः¦सानौ᳚¦जङ्घ॑नन्त¦पा॒णिऽभिः॑ ||

उ॒तस्यन॒इन्द्रो᳚वि॒श्वच॑र्षणि¦र्दि॒वःशर्धे᳚न॒मारु॑तेनसु॒क्रतुः॑|

अनु॒नुस्था᳚त्यवृ॒काभि॑रू॒तिभी॒¦रथं᳚म॒हेस॒नये॒वाज॑सातये|| 3||

उ॒त¦स्यः¦नः॒¦इन्द्रः॑¦वि॒श्वऽच॑र्षणिः¦दि॒वः¦शर्धे᳚न¦मारु॑तेन¦सु॒ऽक्रतुः॑|
अनु॑¦नु¦स्था॒ति॒¦अ॒वृ॒काभिः॑¦ऊ॒तिऽभिः॑¦रथ᳚‌म्¦म॒हे¦स॒नये᳚¦वाज॑ऽसातये ||

उ॒तस्यदे॒वोभुव॑नस्यस॒क्षणि॒¦स्त्वष्टा॒ग्नाभिः॑स॒जोषा᳚जूजुव॒द्‌रथ᳚म्|

इळा॒भगो᳚बृहद्दि॒वोतरोद॑सी¦पू॒षापुरं᳚धिर॒श्विना॒वधा॒पती᳚|| 4||

उ॒त¦स्यः¦दे॒वः¦भुव॑नस्य¦स॒क्षणिः॑¦त्वष्टा᳚¦ग्नाभिः॑¦स॒ऽजोषाः᳚¦जू॒जु॒व॒त्¦रथ᳚‌म्|
इळा᳚¦भगः॑¦बृ॒ह॒त्ऽदि॒वा¦उ॒त¦रोद॑सी॒ इति॑¦पू॒षा¦पुर᳚‌म्ऽधिः¦अ॒श्विनौ᳚¦अध॑¦पती॒ इति॑ ||

उ॒तत्येदे॒वीसु॒भगे᳚मिथू॒दृशो॒¦षासा॒नक्ता॒जग॑तामपी॒जुवा᳚|

स्तु॒षेयद्‌वां᳚पृथिवि॒नव्य॑सा॒वचः॑¦स्था॒तुश्च॒वय॒स्त्रिव॑या,उप॒स्तिरे᳚|| 5||

उ॒त¦त्ये इति॑¦दे॒वी इति॑¦सु॒भगे॒ इति॑ सु॒ऽभगे᳚¦मि॒थु॒ऽदृशा᳚¦उ॒षसा॒नक्ता᳚¦जग॑ता‌म्¦अ॒पि॒ऽजुवा᳚|
स्तु॒षे¦यत्¦वा॒‌म्¦पृ॒थि॒वि॒¦नव्य॑सा¦वचः॑¦स्था॒तुः¦च॒¦वयः॑¦त्रिऽव॑याः¦उ॒प॒ऽस्तिरे᳚ ||

उ॒तवः॒शंस॑मु॒शिजा᳚मिवश्म॒¦स्यहि॑र्बु॒ध्न्यो॒३॑(ओ॒)ऽजएक॑पादु॒त|

त्रि॒तऋ॑भु॒क्षाःस॑वि॒ताचनो᳚दधे॒¦ऽपांनपा᳚दाशु॒हेमा᳚धि॒याशमि॑|| 6||

उ॒त¦वः॒¦शंस᳚‌म्¦उ॒शिजा᳚‌म्ऽ‌इव¦श्म॒सि॒¦अहिः॑¦बु॒ध्न्यः॑¦अ॒जः¦एक॑ऽपात्¦उ॒त|
त्रि॒तः¦ऋ॒भु॒क्षाः¦स॒वि॒ता¦चनः॑¦द॒धे॒¦अ॒पा‌म्¦नपा᳚त्¦आ॒शु॒ऽहेमा᳚¦धि॒या¦शमि॑ ||

ए॒तावो᳚व॒श्म्युद्य॑तायजत्रा॒,¦अत॑क्षन्ना॒यवो॒नव्य॑से॒सम्|

श्र॒व॒स्यवो॒वाजं᳚चका॒नाः¦सप्ति॒र्नरथ्यो॒,अह॑धी॒तिम॑श्याः|| 7||

ए॒ता¦वः॒¦व॒श्मि॒¦उत्ऽय॑ता¦य॒ज॒त्राः॒¦अत॑क्षन्¦आ॒यवः॑¦नव्य॑से¦स‌म्|
श्र॒व॒स्यवः॑¦वाज᳚‌म्¦च॒का॒नाः¦सप्तिः॑¦न¦रथ्यः॑¦अह॑¦धी॒ति‌म्¦अ॒श्याः॒ ||

[102] अस्यमइत्यष्टर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदाद्याया द्यावापृथिवी द्वितीयातृतीययोरिंद्रः (त्वष्टावा) चतुर्थीपंचम्योराका षष्ठीसप्तम्योःसिनीवाली अंत्यायागुंगूसिनीवाली राकासरस्वतींद्राणीवरुणान्योजगती अंत्यास्तिस्रोनुष्टुभः |{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:32}{अनुवाक:3, सूक्त:10}
अ॒स्यमे᳚द्यावापृथिवी,ऋताय॒तो¦भू॒तम॑वि॒त्रीवच॑सः॒सिषा᳚सतः|

ययो॒रायुः॑प्रत॒रंते,इ॒दंपु॒र¦उप॑स्तुतेवसू॒युर्वां᳚म॒होद॑धे|| 1||वर्ग:15

अ॒स्य¦मे॒¦द्या॒वा॒पृ॒थि॒वी॒ इति॑¦ऋ॒त॒ऽय॒तः¦भू॒त‌म्¦अ॒वि॒त्री इति॑¦वच॑सः¦सिसा᳚सतः|
ययोः᳚¦आयुः॑¦प्र॒ऽत॒र‌म्¦ते इति॑¦इ॒द‌म्¦पु॒रः¦उप॑स्तुते॒ इत्युप॑ऽस्तुते¦व॒सु॒ऽयुः¦वा॒¦म॒हः¦द॒धे॒ ||

मानो॒गुह्या॒रिप॑आ॒योरह᳚न्‌दभ॒न्¦मान॑आ॒भ्योरी᳚रधोदु॒च्छुना᳚भ्यः|

मानो॒वियौः᳚स॒ख्यावि॒द्धितस्य॑नः¦सुम्नाय॒तामन॑सा॒तत्त्वे᳚महे|| 2||

मा¦नः॒¦गुह्याः᳚¦रिपः॑¦आ॒योः¦अह॑न्¦द॒भ॒न्¦मा¦नः॒¦आ॒भ्यः¦री॒र॒धः॒¦दु॒च्छुना᳚भ्यः|
मा¦नः॒¦वि¦यौः॒¦स॒ख्या¦वि॒द्धि¦तस्य॑¦नः॒¦सु॒म्न॒ऽय॒ता¦मन॑सा¦तत्¦त्वा॒¦ई॒म॒हे॒ ||

अहे᳚ळता॒मन॑साश्रु॒ष्टिमाव॑ह॒¦दुहा᳚नांधे॒नुंपि॒प्युषी᳚मस॒श्चत᳚म्|

पद्या᳚भिरा॒शुंवच॑साचवा॒जिनं॒¦त्वांहि॑नोमिपुरुहूतवि॒श्वहा᳚|| 3||

अहे᳚ळता¦मन॑सा¦श्रु॒ष्टि‌म्¦आ¦व॒ह॒¦दुहा᳚ना‌म्¦धे॒नु‌म्¦पि॒प्युषी᳚‌म्¦अ॒स॒श्चत᳚‌म्|
पद्या᳚भिः¦आ॒शु‌म्¦वच॑सा¦च॒¦वा॒जिन᳚‌म्¦त्वा‌म्¦हि॒नो॒मि॒¦पु॒रु॒ऽहू॒त॒¦वि॒श्वहा᳚ ||

रा॒काम॒हंसु॒हवां᳚सुष्टु॒तीहु॑वे¦शृ॒णोतु॑नःसु॒भगा॒बोध॑तु॒त्मना᳚|

सीव्य॒त्वपः॑सू॒च्याच्छि॑द्यमानया॒¦ददा᳚तुवी॒रंश॒तदा᳚यमु॒क्थ्य᳚म्|| 4||

रा॒का‌म्¦अ॒ह‌म्¦सु॒ऽहवा᳚‌म्¦सु॒ऽस्तु॒ती¦हु॒वे॒¦शृ॒णोतु॑¦नः॒¦सु॒ऽभगा᳚¦बोध॑तु¦त्मना᳚|
सीव्य॑तु¦अपः॑¦सू॒च्या¦अच्छि॑द्यमानया¦ददा᳚तु¦वी॒र‌म्¦श॒तऽदा᳚य‌म्¦उ॒क्थ्य᳚‌म् ||

यास्ते᳚राकेसुम॒तयः॑सु॒पेश॑सो॒¦याभि॒र्ददा᳚सिदा॒शुषे॒वसू᳚नि|

ताभि᳚र्नो,अ॒द्यसु॒मना᳚उ॒पाग॑हि¦सहस्रपो॒षंसु॑भगे॒ररा᳚णा|| 5||

याः¦ते॒¦रा॒के॒¦सु॒ऽम॒तयः॑¦सु॒ऽपेश॑सः¦याभिः॑¦ददा᳚सि¦दा॒शुषे᳚¦वसू᳚नि|
ताभिः॑¦नः॒¦अ॒द्य¦सु॒ऽमनाः᳚¦उ॒प॒ऽआग॑हि¦स॒ह॒स्र॒ऽपो॒ष‌म्¦सु॒ऽभ॒गे॒¦ररा᳚णा ||

सिनी᳚वालि॒पृथु॑ष्टुके॒¦यादे॒वाना॒मसि॒स्वसा᳚|जु॒षस्व॑ह॒व्यमाहु॑तं¦प्र॒जांदे᳚विदिदिड्ढिनः|| 6||

सिनी᳚वालि¦पृथु॑ऽस्तुके¦या¦दे॒वाना᳚‌म्¦असि॑¦स्वसा᳚ | जु॒षस्व॑¦ह॒व्य‌म्¦आऽहु॑त‌म्¦प्र॒ऽजा‌म्¦दे॒वि॒¦दि॒दि॒ड्ढि॒¦नः॒ ||

यासु॑बा॒हुःस्व᳚ङ्गु॒रिः¦सु॒षूमा᳚बहु॒सूव॑री|तस्यै᳚वि॒श्पत्न्यै᳚ह॒विः¦सि॑नीवा॒ल्यैजु॑होतन|| 7||

या¦सु॒ऽबा॒हुः¦सु॒।आ॒ङ्गु॒रिः¦सु॒ऽसूमा᳚¦ब॒हु॒ऽसूव॑री | तस्यै᳚¦वि॒श्पत्न्यै᳚¦ह॒विः¦सि॒नी॒वा॒ल्यै¦जु॒हो॒त॒न॒ ||

यागु॒ङ्गूर्यासि॑नीवा॒ली¦यारा॒कायासर॑स्वती|इ॒न्द्रा॒णीम॑ह्वऊ॒तये᳚¦वरुणा॒नींस्व॒स्तये᳚|| 8||

या¦गु॒ङ्गूः¦या¦सि॒नी॒वा॒ली¦या¦रा॒का¦या¦सर॑स्वती | इ॒न्द्रा॒णी‌म्¦अ॒ह्वे॒¦ऊ॒तये᳚¦व॒रु॒णा॒नी‌म्¦स्व॒स्तये᳚ ||

[103] आतेपितरिति पंचदशर्चस्य सूक्तस्य शौनको गृत्समदोरुद्रोजगत्यंत्यात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:33}{अनुवाक:4, सूक्त:1}
आते᳚पितर्मरुतांसु॒म्नमे᳚तु॒¦मानः॒सूर्य॑स्यसं॒दृशो᳚युयोथाः|

अ॒भिनो᳚वी॒रो,अर्व॑तिक्षमेत॒¦प्रजा᳚येमहिरुद्रप्र॒जाभिः॑|| 1||वर्ग:16

आ¦ते॒¦पि॒तः॒¦म॒रु॒ता॒‌म्¦सु॒म्न‌म्¦ए॒तु॒¦मा¦नः॒¦सूर्य॑स्य¦स॒‌म्ऽदृशः॑¦यु॒यो॒थाः॒|
अ॒भि¦नः॒¦वी॒रः¦अर्व॑ति¦क्ष॒मे॒त॒¦प्र¦जा॒ये॒म॒हि॒¦रु॒द्र॒¦प्र॒ऽजाभिः॑ ||

त्वाद॑त्तेभीरुद्र॒शंत॑मेभिः¦श॒तंहिमा᳚अशीयभेष॒जेभिः॑|

व्य१॑(अ॒)स्मद्द्वेषो᳚वित॒रंव्यंहो॒¦व्यमी᳚वाश्चातयस्वा॒विषू᳚चीः|| 2||

त्वाऽद॑त्तेभिः¦रु॒द्र॒¦श‌म्ऽत॑मेभिः¦श॒त‌म्¦हिमाः᳚¦अ॒शी॒य॒¦भे॒ष॒जेभिः॑|
वि¦अ॒स्मत्¦द्वेषः॑¦वि॒ऽत॒र‌म्¦वि¦अंहः॑¦वि¦अमी᳚वाः¦चा॒त॒य॒स्व॒¦विषू᳚चीः ||

श्रेष्ठो᳚जा॒तस्य॑रुद्रश्रि॒यासि॑¦त॒वस्त॑मस्त॒वसां᳚वज्रबाहो|

पर्षि॑णःपा॒रमंह॑सःस्व॒स्ति¦विश्वा᳚अ॒भी᳚ती॒रप॑सोयुयोधि|| 3||

श्रेष्ठः॑¦जा॒तस्य॑¦रु॒द्र॒¦श्रि॒या¦अ॒सि॒¦त॒वःऽत॑मः¦त॒वसा᳚‌म्¦व॒ज्र॒बा॒हो॒ इति॑ वज्रऽबाहो|
पर्षि॑¦नः॒¦पा॒र‌म्¦अंह॑सः¦स्व॒स्ति¦विश्वाः᳚¦अ॒भिऽ‌इ᳚तीः¦रप॑सः¦यु॒यो॒धि॒ ||

मात्वा᳚रुद्रचुक्रुधामा॒नमो᳚भि॒¦र्मादुष्टु॑तीवृषभ॒मासहू᳚ती|

उन्नो᳚वी॒राँ,अ॑र्पयभेष॒जेभि॑¦र्भि॒षक्त॑मंत्वाभि॒षजां᳚शृणोमि|| 4||

मा¦त्वा॒¦रु॒द्र॒¦चु॒क्रु॒धा॒म॒¦नमः॑ऽभिः¦मा¦दुःऽस्तु॑ती¦वृ॒ष॒भ॒¦मा¦सऽहू᳚ती|
उत्¦नः॒¦वी॒रान्¦अ॒र्प॒य॒¦भे॒ष॒जेभिः॑¦भि॒षक्ऽत॑म‌म्¦त्वा॒¦भि॒षजा᳚‌म्¦शृ॒णो॒मि॒ ||

हवी᳚मभि॒र्हव॑ते॒योह॒विर्भि॒¦रव॒स्तोमे᳚भीरु॒द्रंदि॑षीय|

ऋ॒दू॒दरः॑सु॒हवो॒मानो᳚अ॒स्यै¦ब॒भ्रुःसु॒शिप्रो᳚रीरधन्म॒नायै᳚|| 5||

हवी᳚मऽभिः¦हव॑ते¦यः¦ह॒विःऽभिः॑¦अव॑¦स्तोमे᳚भिः¦रु॒द्र‌म्¦दि॒षी॒य॒|
ऋ॒दू॒दरः॑¦सु॒ऽहवः॑¦मा¦नः॒¦अ॒स्यै¦ब॒भ्रुः¦सु॒ऽशिप्रः॑¦री॒र॒ध॒त्¦म॒नायै᳚ ||

उन्मा᳚ममन्दवृष॒भोम॒रुत्वा॒न्¦त्वक्षी᳚यसा॒वय॑सा॒नाध॑मानम्|

घृणी᳚वच्छा॒याम॑र॒पा,अ॑शी॒या¦ऽऽवि॑वासेयंरु॒द्रस्य॑सु॒म्नम्|| 6||वर्ग:17

उत्¦मा॒¦म॒म॒न्द॒¦वृ॒ष॒भः¦म॒रुत्वा᳚न्¦त्वक्षी᳚यसा¦वय॑सा¦नाध॑मान‌म्|
घृणि॑ऽ‌इव¦छा॒या‌म्¦अ॒र॒पाः¦अ॒शी॒य॒¦आ¦वि॒वा॒से॒य॒‌म्¦रु॒द्रस्य॑¦सु॒म्न‌म् ||

क्व१॑(अ॒)स्यते᳚रुद्रमृळ॒याकु॒¦र्हस्तो॒यो,अस्ति॑भेष॒जोजला᳚षः|

अ॒प॒भ॒र्तारप॑सो॒दैव्य॑स्या॒¦भीनुमा᳚वृषभचक्षमीथाः|| 7||

क्व॑¦स्यः¦ते॒¦रु॒द्र॒¦मृ॒ळ॒याकुः॑¦हस्तः॑¦यः¦अस्ति॑¦भे॒ष॒जः¦जला᳚षः|
अ॒प॒ऽभ॒र्ता¦रप॑सः¦दैव्य॑स्य¦अ॒भि¦नु¦मा॒¦वृ॒ष॒भ॒¦च॒क्ष॒मी॒थाः॒ ||

प्रब॒भ्रवे᳚वृष॒भाय॑श्विती॒चे¦म॒होम॒हींसु॑ष्टु॒तिमी᳚रयामि|

न॒म॒स्याक᳚ल्मली॒किनं॒नमो᳚भि¦र्गृणी॒मसि॑त्वे॒षंरु॒द्रस्य॒नाम॑|| 8||

प्र¦ब॒भ्रवे᳚¦वृ॒ष॒भाय॑¦श्वि॒ती॒चे¦म॒हः¦म॒ही‌म्¦सु॒ऽस्तु॒ति‌म्¦ई॒र॒या॒मि॒|
न॒म॒स्य¦क॒ल्म॒ली॒किन᳚‌म्¦नमः॑ऽभिः¦गृ॒णी॒मसि॑¦त्वे॒ष‌म्¦रु॒द्रस्य॑¦नाम॑ ||

स्थि॒रेभि॒रङ्गैः᳚पुरु॒रूप॑उ॒ग्रो¦ब॒भ्रुःशु॒क्रेभिः॑पिपिशे॒हिर᳚ण्यैः|

ईशा᳚नाद॒स्यभुव॑नस्य॒भूरे॒¦र्नवा,उ॑योषद्रु॒द्राद॑सु॒र्य᳚म्|| 9||

स्थि॒रेभिः॑¦अङ्गैः᳚¦पु॒रु॒ऽरूपः॑¦उ॒ग्रः¦ब॒भ्रुः¦शु॒क्रेभिः॑¦पि॒पि॒शे॒¦हिर᳚ण्यैः|
ईशा᳚नात्¦अ॒स्य¦भुव॑नस्य¦भूरेः᳚¦न¦वै¦ऊँ॒ इति॑¦यो॒ष॒त्¦रु॒द्रात्¦अ॒सु॒र्य᳚‌म् ||

अर्ह᳚न्‌बिभर्षि॒साय॑कानि॒धन्वा¦र्ह᳚न्‌नि॒ष्कंय॑ज॒तंवि॒श्वरू᳚पम्|

अर्ह᳚न्नि॒दंद॑यसे॒विश्व॒मभ्वं॒¦नवा,ओजी᳚योरुद्र॒त्वद॑स्ति|| 10||

अर्ह॑न्¦बि॒भ॒र्षि॒¦साय॑कानि¦धन्व॑¦अर्ह॑न्¦नि॒ष्क‌म्¦य॒ज॒त‌म्¦वि॒श्वऽरू᳚प‌म्|
अर्ह॑न्¦इ॒द‌म्¦द॒य॒से॒¦विश्व᳚‌म्¦अभ्व᳚‌म्¦न¦वै¦ओजी᳚यः¦रु॒द्र॒¦त्वत्¦अ॒स्ति॒ ||

स्तु॒हिश्रु॒तंग॑र्त॒सदं॒युवा᳚नं¦मृ॒गंनभी॒ममु॑पह॒त्नुमु॒ग्रम्|

मृ॒ळाज॑रि॒त्रेरु॑द्र॒स्तवा᳚नो॒¦ऽन्यंते᳚अ॒स्मन्निव॑पन्तु॒सेनाः᳚|| 11||वर्ग:18

स्तु॒हि¦श्रु॒त‌म्¦ग॒र्त॒ऽसद᳚‌म्¦युवा᳚न‌म्¦मृ॒ग‌म्¦न¦भी॒म‌म्¦उ॒प॒ऽह॒त्नु‌म्¦उ॒ग्र‌म्|
मृ॒ळ¦ज॒रि॒त्रे¦रु॒द्र॒¦स्तवा᳚नः¦अ॒न्य‌म्¦ते॒¦अ॒स्मत्¦नि¦व॒प॒न्तु॒¦सेनाः᳚ ||

कु॒मा॒रश्चि॑त्‌पि॒तरं॒वन्द॑मानं॒¦प्रति॑नानामरुद्रोप॒यन्त᳚म्|

भूरे᳚र्दा॒तारं॒सत्प॑तिंगृणीषे¦स्तु॒तस्त्वंभे᳚ष॒जारा᳚स्य॒स्मे|| 12||

कु॒मा॒रः¦चि॒त्¦पि॒तर᳚‌म्¦वन्द॑मान‌म्¦प्रति॑¦न॒ना॒म॒¦रु॒द्र॒¦उ॒प॒ऽयन्त᳚‌म्|
भूरेः᳚¦दा॒तार᳚‌म्¦सत्ऽप॑ति‌म्¦गृ॒णी॒षे॒¦स्तु॒तः¦त्व‌म्¦भे॒ष॒जा¦रा॒सि॒¦अ॒स्मे इति॑ ||

यावो᳚भेष॒जाम॑रुतः॒शुची᳚नि॒¦याशंत॑मावृषणो॒याम॑यो॒भु|

यानि॒मनु॒रवृ॑णीतापि॒तान॒¦स्ताशंच॒योश्च॑रु॒द्रस्य॑वश्मि|| 13||

या¦वः॒¦भे॒ष॒जा¦म॒रु॒तः॒¦शुची᳚नि¦या¦श‌म्ऽत॑मा¦वृ॒ष॒णः॒¦या¦म॒यः॒ऽभु|
यानि॑¦मनुः॑¦अवृ॑णीत¦पि॒ता¦नः॒¦ता¦श‌म्¦च॒¦योः¦च॒¦रु॒द्रस्य॑¦व॒श्मि॒ ||

परि॑णोहे॒तीरु॒द्रस्य॑वृज्याः॒¦परि॑त्वे॒षस्य॑दुर्म॒तिर्म॒हीगा᳚त्|

अव॑स्थि॒राम॒घव॑द्भ्यस्तनुष्व॒¦मीढ्व॑स्तो॒काय॒तन॑यायमृळ|| 14||

परि॑¦नः॒¦हे॒तिः¦रु॒द्रस्य॑¦वृ॒ज्याः॒¦परि॑¦त्वे॒षस्य॑¦दुः॒ऽम॒तिः¦म॒ही¦गा॒त्|
अव॑¦स्थि॒रा¦म॒घव॑त्ऽभ्यः¦त॒नु॒ष्व॒¦मीढ्वः॑¦तो॒काय॑¦तन॑याय¦मृ॒ळ॒ ||

ए॒वाब॑भ्रोवृषभचेकितान॒¦यथा᳚देव॒नहृ॑णी॒षेनहंसि॑|

ह॒व॒न॒श्रुन्नो᳚रुद्रे॒हबो᳚धि¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 15||

ए॒व¦ब॒भ्रो॒ इति॑¦वृ॒ष॒भ॒¦चे॒कि॒ता॒न॒¦यथा᳚¦दे॒व॒¦न¦हृ॒णी॒षे¦न¦हंसि॑|
ह॒व॒न॒ऽश्रुत्¦नः॒¦रु॒द्र॒¦इ॒ह¦बो॒धि॒¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[104] धारावराइति पंचदशर्चस्य सूक्तस्यशौनको गृत्समदोमरुतोजगत्यंत्यात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:34}{अनुवाक:4, सूक्त:2}
धा॒रा॒व॒राम॒रुतो᳚धृ॒ष्ण्वो᳚जसो¦मृ॒गानभी॒मास्तवि॑षीभिर॒र्चिनः॑|

अ॒ग्नयो॒नशु॑शुचा॒ना,ऋ॑जी॒षिणो॒¦भृमिं॒धम᳚न्तो॒,अप॒गा,अ॑वृण्वत|| 1||वर्ग:19

धा॒रा॒व॒राः¦म॒रुतः॑¦घृ॒ष्णुऽओ᳚जसः¦मृ॒गाः¦न¦भी॒माः¦तवि॑षीभिः¦अ॒र्चिनः॑|
अ॒ग्नयः॑¦न¦शु॒शु॒चा॒नाः¦ऋ॒जी॒षिणः॑¦भृमि᳚‌म्¦धम᳚न्तः¦अप॑¦गाः¦अ॒वृ॒ण्व॒त॒ ||

द्यावो॒नस्तृभि॑श्चितयन्तखा॒दिनो॒¦व्य१॑(अ॒)भ्रिया॒नद्यु॑तयन्तवृ॒ष्टयः॑|

रु॒द्रोयद्‌वो᳚मरुतोरुक्मवक्षसो॒¦वृषाज॑नि॒पृश्न्याः᳚शु॒क्रऊध॑नि|| 2||

द्यावः॑¦न¦स्तृऽभिः॑¦चि॒त॒य॒न्त॒¦खा॒दिनः॑¦वि¦अ॒भ्रियाः᳚¦न¦द्यु॒त॒य॒न्त॒¦वृ॒ष्टयः॑|
रु॒द्रः¦यत्¦वः॒¦म॒रु॒तः॒¦रु॒क्म॒ऽव॒क्ष॒सः॒¦वृषा᳚¦अज॑नि¦पृश्न्याः᳚¦शु॒क्रे¦ऊध॑नि ||

उ॒क्षन्ते॒,अश्वाँ॒,अत्याँ᳚,इवा॒जिषु॑¦न॒दस्य॒कर्णै᳚स्तुरयन्तआ॒शुभिः॑|

हिर᳚ण्यशिप्रामरुतो॒दवि॑ध्वतः¦पृ॒क्षंया᳚थ॒पृष॑तीभिःसमन्यवः|| 3||

उ॒क्षन्ते᳚¦अश्वा᳚न्¦अत्या᳚न्ऽ‌इव¦आ॒जिषु॑¦न॒दस्य॑¦कर्णैः᳚¦तु॒र॒य॒न्ते॒¦आ॒शुऽभिः॑|
हिर᳚ण्यऽशिप्राः¦म॒रु॒तः॒¦दवि॑ध्वतः¦पृ॒क्ष‌म्¦या॒थ॒¦पृष॑तीभिः¦स॒ऽम॒न्य॒वः॒ ||

पृ॒क्षेताविश्वा॒भुव॑नाववक्षिरे¦मि॒त्राय॑वा॒सद॒माजी॒रदा᳚नवः|

पृष॑दश्वासो,अनव॒भ्ररा᳚धस¦ऋजि॒प्यासो॒नव॒युने᳚षुधू॒र्षदः॑|| 4||

पृ॒क्षे¦ता¦विश्वा᳚¦भुव॑ना¦व॒व॒क्षि॒रे॒¦मि॒त्राय॑¦वा॒¦सद᳚‌म्¦आ¦जी॒रऽदा᳚नवः|
पृष॑त्।आश्वासः¦अ॒न॒व॒भ्रऽरा᳚धसः¦ऋ॒जि॒प्यासः॑¦न¦व॒युने᳚षु¦धूः॒ऽसदः॑ ||

इन्ध᳚न्वभिर्धे॒नुभी᳚र॒प्शदू᳚धभि¦रध्व॒स्मभिः॑प॒थिभि॑र्भ्राजदृष्टयः|

आहं॒सासो॒नस्वस॑राणिगन्तन॒¦मधो॒र्मदा᳚यमरुतःसमन्यवः|| 5||

इन्ध᳚न्वऽभिः¦धे॒नुऽभिः॑¦र॒प्शदू᳚धऽभिः¦अ॒ध्व॒स्मऽभिः॑¦प॒थिऽभिः॑¦भ्रा॒ज॒त्ऽऋ॒ष्ट॒यः॒|
आ¦हं॒सासः॑¦न¦स्वस॑राणि¦ग॒न्त॒न॒¦मधोः᳚¦मदा᳚य¦म॒रु॒तः॒¦स॒ऽम॒न्य॒वः॒ ||

आनो॒ब्रह्मा᳚णिमरुतःसमन्यवो¦न॒रांनशंसः॒सव॑नानिगन्तन|

अश्वा᳚मिवपिप्यतधे॒नुमूध॑नि॒¦कर्ता॒धियं᳚जरि॒त्रेवाज॑पेशसम्|| 6||वर्ग:20

आ¦नः॒¦ब्रह्मा᳚णि¦म॒रु॒तः॒¦स॒ऽम॒न्य॒वः॒¦न॒रा‌म्¦न¦शंसः॑¦सव॑नानि¦ग॒न्त॒न॒|
अश्वा᳚‌म्ऽ‌इव¦पि॒प्य॒त॒¦धे॒नु‌म्¦ऊध॑नि¦कर्त॑¦धिय᳚‌म्¦ज॒रि॒त्रे¦वाज॑ऽपेशस‌म् ||

तंनो᳚दातमरुतोवा॒जिनं॒रथ॑¦आपा॒नंब्रह्म॑चि॒तय॑द्‌दि॒वेदि॑वे|

इषं᳚स्तो॒तृभ्यो᳚वृ॒जने᳚षुका॒रवे᳚¦स॒निंमे॒धामरि॑ष्टंदु॒ष्टरं॒सहः॑|| 7||

त‌म्¦नः॒¦दा॒त॒¦म॒रु॒तः॒¦वा॒जिन᳚‌म्¦रथे᳚¦आ॒पा॒न‌म्¦ब्रह्म॑¦चि॒तय॑त्¦दि॒वेऽदि॑वे|
इष᳚‌म्¦स्तो॒तृऽभ्यः॑¦वृ॒जने᳚षु¦का॒रवे᳚¦स॒नि‌म्¦मे॒धा‌म्¦अरि॑ष्ट‌म्¦दु॒स्तर᳚‌म्¦सहः॑ ||

यद्‌यु॒ञ्जते᳚म॒रुतो᳚रु॒क्मव॑क्ष॒सो¦ऽश्वा॒न्रथे᳚षु॒भग॒आसु॒दान॑वः|

धे॒नुर्नशिश्वे॒स्वस॑रेषुपिन्वते॒¦जना᳚यरा॒तह॑विषेम॒हीमिष᳚म्|| 8||

यत्¦युं॒जते᳚¦म॒रुतः॑¦रु॒क्मऽव॑क्षसः¦अश्वा᳚न्¦रथे᳚षु¦भगे᳚¦आ¦सु॒ऽदान॑वः|
धे॒नुः¦न¦शिश्वे᳚¦स्वस॑रेषु¦पि॒न्व॒ते॒¦जना᳚य¦रा॒तऽह॑विषे¦म॒ही‌म्¦इष᳚‌म् ||

योनो᳚मरुतोवृ॒कता᳚ति॒मर्त्यो᳚¦रि॒पुर्द॒धेव॑सवो॒रक्ष॑तारि॒षः|

व॒र्तय॑त॒तपु॑षाच॒क्रिया॒भित¦मव॑रुद्रा,अ॒शसो᳚हन्तना॒वधः॑|| 9||

यः¦नः॒¦म॒रु॒तः॒¦वृ॒कऽता᳚ति¦मर्त्यः॑¦रि॒पुः¦द॒धे¦व॒स॒वः॒¦रक्ष॑त¦रि॒षः|
व॒र्तय॑त¦वपु॑षा¦च॒क्रिया᳚¦अ॒भि¦त‌म्¦अव॑¦रु॒द्राः॒¦अ॒शसः॑¦ह॒न्त॒न॒¦वध॒रिति॑ ||

चि॒त्रंतद्‌वो᳚मरुतो॒याम॑चेकिते॒¦पृश्न्या॒यदूध॒रप्या॒पयो᳚दु॒हुः|

यद्‌वा᳚नि॒देनव॑मानस्यरुद्रिया¦स्त्रि॒तंजरा᳚यजुर॒ताम॑दाभ्याः|| 10||

चि॒त्र‌म्¦तत्¦वः॒¦म॒रु॒तः॒¦याम॑¦चे॒कि॒ते॒¦पृश्न्याः᳚¦यत्¦ऊधः॑¦अपि॑¦आ॒पयः॑¦दु॒हुः|
यत्¦वा॒¦नि॒दे¦नव॑मानस्य¦रु॒द्रि॒याः॒¦त्रि॒त‌म्¦जरा᳚य¦जु॒र॒ता‌म्¦अ॒दा॒भ्याः॒ ||

तान्‌वो᳚म॒होम॒रुत॑एव॒याव्नो॒¦विष्णो᳚रे॒षस्य॑प्रभृ॒थेह॑वामहे|

हिर᳚ण्यवर्णान्‌ककु॒हान्‌य॒तस्रु॑चो¦ब्रह्म॒ण्यन्तः॒शंस्यं॒राध॑ईमहे|| 11||वर्ग:21

तान्¦वः॒¦म॒हः¦म॒रुतः॑¦ए॒व॒ऽयाव्नः॑¦विष्णोः᳚¦ए॒षस्य॑¦प्र॒ऽभृ॒थे¦ह॒वा॒म॒हे॒|
हिर᳚ण्यऽवर्णान्¦क॒कु॒हान्¦य॒तऽस्रु॑चः¦ब्र॒ह्म॒ण्यन्तः॑¦शंस्य᳚‌म्¦राधः॑¦ई॒म॒हे॒ ||

तेदश॑ग्वाःप्रथ॒माय॒ज्ञमू᳚हिरे॒¦तेनो᳚हिन्वन्तू॒षसो॒व्यु॑ष्टिषु|

उ॒षानरा॒मीर॑रु॒णैरपो᳚र्णुते¦म॒होज्योति॑षाशुच॒तागो,अ᳚र्णसा|| 12||

ते¦दश॑ऽग्वाः¦प्र॒थ॒माः¦य॒ज्ञ‌म्¦ऊ॒हि॒रे॒¦ते¦नः॒¦हि॒न्व॒न्तु॒¦उ॒षसः॑¦वि।औ᳚ष्टिषु|
उ॒षाः¦न¦रा॒मीः¦अ॒रु॒णैः¦अप॑¦ऊ॒र्णु॒ते॒¦म॒हः¦ज्योति॑षा¦शु॒च॒ता¦गो।आ᳚र्णसा ||

तेक्षो॒णीभि॑ररु॒णेभि॒र्नाञ्जिभी᳚¦रु॒द्रा,ऋ॒तस्य॒सद॑नेषुवावृधुः|

नि॒मेघ॑माना॒,अत्ये᳚न॒पाज॑सा¦सुश्च॒न्द्रंवर्णं᳚दधिरेसु॒पेश॑सम्|| 13||

ते¦क्षो॒णीभिः॑¦अ॒रु॒णेभिः॑¦न¦अं॒जिऽभिः॑¦रु॒द्राः¦ऋ॒तस्य॑¦सद॑नेषु¦व॒वृ॒धुः॒|
नि॒ऽमेघ॑मानाः¦अत्ये᳚न¦पाज॑सा¦सु॒ऽच॒न्द्र‌म्¦वर्ण᳚‌म्¦द॒धि॒रे॒¦सु॒ऽपेश॑स‌म् ||

ताँ,इ॑या॒नोमहि॒वरू᳚थमू॒तय॒¦उप॒घेदे॒नानम॑सागृणीमसि|

त्रि॒तोनयान्‌पञ्च॒होतॄ᳚न॒भिष्ट॑य¦आव॒वर्त॒दव॑राञ्च॒क्रियाव॑से|| 14||

तान्¦इ॒या॒नः¦महि॑¦वरू᳚थ‌म्¦ऊ॒तये᳚¦उप॑¦घ॒¦इत्¦ए॒ना¦नम॑सा¦गृ॒णी॒म॒सि॒|
त्रि॒तः¦न¦यान्¦पंच॑¦होतॄ᳚न्¦अ॒भिष्ट॑ये¦आ॒ऽव॒वर्त॑त्¦अव॑रान्¦च॒क्रिया᳚¦अव॑से ||

यया᳚र॒ध्रंपा॒रय॒थात्यंहो॒¦यया᳚नि॒दोमु॒ञ्चथ॑वन्दि॒तार᳚म्|

अ॒र्वाची॒साम॑रुतो॒याव॑ऊ॒ति¦रोषुवा॒श्रेव॑सुम॒तिर्जि॑गातु|| 15||

यया᳚¦र॒ध्र‌म्¦पा॒रय॑थ¦अति॑¦अंहः॑¦यया᳚¦नि॒दः¦मुं॒चथ॑¦व॒न्दि॒तार᳚‌म्|
अ॒र्वाची᳚¦सा¦म॒रु॒तः॒¦या¦वः॒¦ऊ॒तिः¦ओ इति॑¦सु¦वा॒श्राऽ‌इ᳚व¦सु॒ऽम॒तिः¦जि॒गा॒तु॒ ||

[105] उपेमिति पंचदशर्चस्य सूक्तस्य शौनको गृत्समदोपांनपात्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:35}{अनुवाक:4, सूक्त:3}
उपे᳚मसृक्षिवाज॒युर्व॑च॒स्यां¦चनो᳚दधीतना॒द्योगिरो᳚मे|

अ॒पांनपा᳚दाशु॒हेमा᳚कु॒वित्‌स¦सु॒पेश॑सस्करति॒जोषि॑ष॒द्धि|| 1||वर्ग:22

उप॑¦ई॒‌म्¦अ॒सृ॒क्षि॒¦वा॒ज॒ऽयुः¦व॒च॒स्या‌म्¦चनः॑¦द॒धी॒त॒¦ना॒द्यः¦गिरः॑¦मे॒|
अ॒पा‌म्¦नपा᳚त्¦आ॒शु॒ऽहेमा᳚¦कु॒वित्¦सः¦सु॒ऽपेश॑सः¦क॒र॒ति॒¦जोषि॑षत्¦हि ||

इ॒मंस्व॑स्मैहृ॒दआसुत॑ष्टं॒¦मन्त्रं᳚वोचेमकु॒विद॑स्य॒वेद॑त्|

अ॒पांनपा᳚दसु॒र्य॑स्यम॒ह्ना¦विश्वा᳚न्य॒र्योभुव॑नाजजान|| 2||

इ॒म‌म्¦सु¦अ॒स्मै॒¦हृ॒दः¦आ¦सुऽत॑ष्ट‌म्¦मन्त्र᳚‌म्¦वो॒चे॒म॒¦कु॒वित्¦अ॒स्य॒¦वेद॑त्|
अ॒पा‌म्¦नपा᳚त्¦अ॒सु॒र्य॑स्य¦म॒ह्ना¦विश्वा᳚नि¦अ॒र्यः¦भुव॑ना¦ज॒जा॒न॒ ||

सम॒न्यायन्त्युप॑यन्त्य॒न्याः¦स॑मा॒नमू॒र्वंन॒द्यः॑पृणन्ति|

तमू॒शुचिं॒शुच॑योदीदि॒वांस॑¦म॒पांनपा᳚तं॒परि॑तस्थु॒रापः॑|| 3||

स‌म्¦अ॒न्याः¦यन्ति॑¦उप॑¦य॒न्ति॒¦अ॒न्याः¦स॒मा॒न‌म्¦ऊ॒र्व‌म्¦न॒द्यः॑¦पृ॒ण॒न्ति॒|
त‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦शुचि᳚‌म्¦शुच॑यः¦दी॒दि॒ऽवांस᳚‌म्¦अ॒पा‌म्¦नपा᳚त‌म्¦परि॑¦त॒स्थुः॒¦आपः॑ ||

तमस्मे᳚रायुव॒तयो॒युवा᳚नं¦मर्मृ॒ज्यमा᳚नाः॒परि॑य॒न्त्यापः॑|

सशु॒क्रेभिः॒शिक्व॑भीरे॒वद॒स्मे¦दी॒दाया᳚नि॒ध्मोघृ॒तनि᳚र्णिग॒प्सु|| 4||

त‌म्¦अस्मे᳚राः¦यु॒व॒तयः॑¦युवा᳚न‌म्¦म॒र्मृ॒ज्यमा᳚नाः¦परि॑¦य॒न्ति॒¦आपः॑|
सः¦शु॒क्रेभिः॑¦शिक्व॑ऽभिः¦रे॒वत्¦अ॒स्मे इति॑¦दी॒दाय॑¦अ॒नि॒ध्मः¦घृ॒तऽनि᳚र्निक्¦अ॒प्ऽसु ||

अ॒स्मैति॒स्रो,अ᳚व्य॒थ्याय॒नारी᳚¦र्दे॒वाय॑दे॒वीर्दि॑धिष॒न्त्यन्न᳚म्|

कृता᳚इ॒वोप॒हिप्र॑स॒र्स्रे,अ॒प्सु¦सपी॒यूषं᳚धयतिपूर्व॒सूना᳚म्|| 5||

अ॒स्मै¦ति॒स्रः¦अ॒व्य॒थ्याय॑¦नारीः᳚¦दे॒वाय॑¦दे॒वीः¦दि॒धि॒ष॒न्ति॒¦अन्न᳚‌म्|
कृता᳚ऽ‌इव¦उप॑¦हि¦प्र॒ऽस॒र्स्रे¦अ॒प्ऽसु¦सः¦पी॒यूष᳚‌म्¦ध॒य॒ति॒¦पू॒र्व॒ऽसूना᳚‌म् ||

अश्व॒स्यात्र॒जनि॑मा॒स्यच॒स्व॑¦र्द्रु॒होरि॒षःस॒म्पृचः॑पाहिसू॒रीन्|

आ॒मासु॑पू॒र्षुप॒रो,अ॑प्रमृ॒ष्यं¦नारा᳚तयो॒विन॑श॒न्नानृ॑तानि|| 6||वर्ग:23

अश्व॑स्य¦अत्र॑¦जनि॑म¦अ॒स्य¦च॒¦स्वः॑¦द्रु॒हः¦रि॒षः¦स॒‌म्ऽपृचः॑¦पा॒हि॒¦सू॒रीन्|
आ॒मासु॑¦पू॒र्षु¦प॒रः¦अ॒प्र॒ऽमृ॒ष्य‌म्¦न¦अरा᳚तयः¦वि¦न॒श॒न्¦न¦अनृ॑तानि ||

स्वआदमे᳚सु॒दुघा॒यस्य॑धे॒नुः¦स्व॒धांपी᳚पायसु॒भ्वन्न॑मत्ति|

सो,अ॒पांनपा᳚दू॒र्जय᳚न्न॒प्स्व१॑(अ॒)न्त¦र्व॑सु॒देया᳚यविध॒तेविभा᳚ति|| 7||

स्वे¦आ¦दमे᳚¦सु॒ऽदुघा᳚¦यस्य॑¦धे॒नुः¦स्व॒धा‌म्¦पी॒पा॒य॒¦सु॒ऽभु¦अन्न᳚‌म्¦अ॒त्ति॒|
सः¦अ॒पा‌म्¦नपा᳚त्¦ऊ॒र्जय॑न्¦अ॒प्ऽसु¦अ॒न्तः¦व॒सु॒ऽदेया᳚य¦वि॒ध॒ते¦वि¦भा॒ति॒ ||

यो,अ॒प्स्वाशुचि॑ना॒दैव्ये᳚न¦ऋ॒तावाज॑स्रउर्वि॒यावि॒भाति॑|

व॒या,इद॒न्याभुव॑नान्यस्य॒¦प्रजा᳚यन्तेवी॒रुध॑श्चप्र॒जाभिः॑|| 8||

यः¦अ॒प्ऽसु¦आ¦शुचि॑ना¦दैव्ये᳚न¦ऋ॒तऽवा᳚¦अज॑स्रः¦उ॒र्वि॒या¦वि॒ऽभाति॑|
व॒याः¦इत्¦अ॒न्या¦भुव॑नानि¦अ॒स्य॒¦प्र¦जा॒य॒न्ते॒¦वी॒रुधः॑¦च॒¦प्र॒ऽजाभिः॑ ||

अ॒पांनपा॒दाह्यस्था᳚दु॒पस्थं᳚¦जि॒ह्माना᳚मू॒र्ध्वोवि॒द्युतं॒वसा᳚नः|

तस्य॒ज्येष्ठं᳚महि॒मानं॒वह᳚न्ती॒¦र्हिर᳚ण्यवर्णाः॒परि॑यन्तिय॒ह्वीः|| 9||

अ॒पा‌म्¦नपा᳚त्¦आ¦हि¦अस्था᳚त्¦उ॒पऽस्थ᳚‌म्¦जि॒ह्माना᳚‌म्¦ऊ॒र्ध्वः¦वि॒ऽद्युत᳚‌म्¦वसा᳚नः|
तस्य॑¦ज्येष्ठ᳚‌म्¦म॒हि॒मान᳚‌म्¦वह᳚न्तीः¦हिर᳚ण्यऽवर्णाः¦परि॑¦य॒न्ति॒¦य॒ह्वीः ||

हिर᳚ण्यरूपः॒सहिर᳚ण्यसंदृग॒पां¦नपा॒त्‌सेदु॒हिर᳚ण्यवर्णः|

हि॒र॒ण्यया॒त्‌परि॒योने᳚र्नि॒षद्या᳚¦हिरण्य॒दाद॑द॒त्यन्न॑मस्मै|| 10||

हिर᳚ण्यऽरूपः¦सः¦हिर᳚ण्यऽसंदृक्¦अ॒पा‌म्¦नपा᳚त्¦सः¦इत्¦ऊँ॒ इति॑¦हिर᳚ण्यऽवर्णः|
हि॒र॒ण्यया᳚त्¦परि॑¦योनेः᳚¦नि॒ऽसद्य॑¦हि॒र॒ण्य॒ऽदाः¦द॒द॒ति॒¦अन्न᳚‌म्¦अ॒स्मै॒ ||

तद॒स्यानी᳚कमु॒तचारु॒नामा᳚¦पी॒च्यं᳚वर्धते॒नप्तु॑र॒पाम्|

यमि॒न्धते᳚युव॒तयः॒समि॒त्था¦हिर᳚ण्यवर्णंघृ॒तमन्न॑मस्य|| 11||वर्ग:24

तत्¦अ॒स्य॒¦अनी᳚क‌म्¦उ॒त¦चारु॑¦नाम॑¦अ॒पी॒च्य᳚‌म्¦व॒र्ध॒ते॒¦नप्तुः॑¦अ॒पा‌म्|
य‌म्¦इ॒न्धते᳚¦यु॒व॒तयः॑¦स‌म्¦इ॒त्था¦हिर᳚ण्यऽवर्ण‌म्¦घृ॒त‌म्¦अन्न᳚‌म्¦अ॒स्य॒ ||

अ॒स्मैब॑हू॒नाम॑व॒माय॒सख्ये᳚¦य॒ज्ञैर्वि॑धेम॒नम॑साह॒विर्भिः॑|

संसानु॒मार्ज्मि॒दिधि॑षामि॒बिल्मै॒¦र्दधा॒म्यन्नैः॒परि॑वन्दऋ॒ग्भिः|| 12||

अ॒स्मै¦ब॒हू॒ना‌म्¦अ॒व॒माय॑¦सख्ये᳚¦य॒ज्ञैः¦वि॒धे॒म॒¦नम॑सा¦ह॒विःऽभिः॑|
स‌म्¦सानु॑¦मार्ज्मि॑¦दिधि॑षामि¦बिल्मैः᳚¦दधा᳚मि¦अन्नैः᳚¦परि॑¦व॒न्दे॒¦ऋ॒क्ऽभिः ||

सईं॒वृषा᳚जनय॒त्तासु॒गर्भं॒¦सईं॒शिशु॑र्धयति॒तंरि॑हन्ति|

सो,अ॒पांनपा॒दन॑भिम्लातवर्णो॒¦ऽन्यस्ये᳚वे॒हत॒न्वा᳚विवेष|| 13||

सः¦ई॒‌म्¦वृषा᳚¦अ॒ज॒न॒य॒त्¦तासु॑¦गर्भ᳚‌म्¦सः¦ई॒‌म्¦शिशुः॑¦ध॒य॒ति॒¦त‌म्¦रि॒ह॒न्ति॒|
सः¦अ॒पा‌म्¦नपा᳚त्¦अन॑भिम्लातऽवर्णः¦अ॒न्यस्य॑ऽ‌इव¦इ॒ह¦त॒न्वा᳚¦वि॒वे॒ष॒ ||

अ॒स्मिन्‌प॒देप॑र॒मेत॑स्थि॒वांस॑¦मध्व॒स्मभि᳚र्वि॒श्वहा᳚दीदि॒वांस᳚म्|

आपो॒नप्त्रे᳚घृ॒तमन्नं॒वह᳚न्तीः¦स्व॒यमत्कैः॒परि॑दीयन्तिय॒ह्वीः|| 14||

अ॒स्मिन्¦प॒दे¦प॒र॒मे¦त॒स्थि॒ऽवांस᳚‌म्¦अ॒ध्व॒स्मऽभिः॑¦वि॒श्वहा᳚¦दी॒दि॒ऽवांस᳚‌म्|
आपः॑¦नप्त्रे᳚¦घृ॒त‌म्¦अन्न᳚‌म्¦वह᳚न्तीः¦स्व॒य‌म्¦अत्कैः᳚¦परि॑¦दी॒य॒न्ति॒¦य॒ह्वीः ||

अयां᳚समग्नेसुक्षि॒तिंजना॒या¦यां᳚समुम॒घव॑द्भ्यःसुवृ॒क्तिम्|

विश्वं॒तद्‌भ॒द्रंयदव᳚न्तिदे॒वा¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 15||

अयां᳚स‌म्¦अ॒ग्ने॒¦सु॒ऽक्षि॒ति‌म्¦जना᳚य¦अयां᳚स‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦म॒घव॑त्ऽभ्यः¦सु॒ऽवृ॒क्ति‌म्|
विश्व᳚‌म्¦तत्¦भ॒द्र‌म्¦यत्¦अव᳚न्ति¦दे॒वाः¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[106] तुभ्यमिति षडृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदः इंद्रोमरुतस्त्वष्टाग्निरिंद्रोमित्रावरुणाविति क्रमेणदेवताजगती | (एताऋतुदेवताः) | १ इतः षटृतुदेवताः{अष्टक:2, अध्याय:7}{मंडल:2, सूक्त:36}{अनुवाक:4, सूक्त:4}
तुभ्यं᳚हिन्वा॒नोव॑सिष्ट॒गा,अ॒पो¦ऽधु॑क्षन्‌त्सी॒मवि॑भि॒रद्रि॑भि॒र्नरः॑|

पिबे᳚न्द्र॒स्वाहा॒प्रहु॑तं॒वष॑ट्कृतं¦हो॒त्रादासोमं᳚प्रथ॒मोयईशि॑षे|| 1||वर्ग:25

तुभ्य᳚‌म्¦हि॒न्वा॒नः¦व॒सि॒ष्ट॒¦गाः¦अ॒पः¦अधु॑क्षन्¦सी॒‌म्¦अवि॑ऽभिः¦अद्रि॑ऽभिः¦नरः॑|
पिब॑¦इ॒न्द्र॒¦स्वाहा᳚¦प्रऽहु॑त‌म्¦वष॑ट्ऽकृत‌म्¦हो॒त्रात्¦आ¦सोम᳚‌म्¦प्र॒थ॒मः¦यः¦ईशि॑षे ||

य॒ज्ञैःसम्मि॑श्लाः॒पृष॑तीभिरृ॒ष्टिभि॒¦र्याम᳚ञ्छु॒भ्रासो᳚अ॒ञ्जिषु॑प्रि॒या,उ॒त|

आ॒सद्या᳚ब॒र्हिर्भ॑रतस्यसूनवः¦पो॒त्रादासोमं᳚पिबतादिवोनरः|| 2||

य॒ज्ञैः¦स‌म्ऽमि॑श्लाः¦पृष॑तीभिः¦ऋ॒ष्टिऽभिः॑¦याम॑न्¦शु॒भ्रासः॑¦अं॒जिषु॑¦प्रि॒याः¦उ॒त|
आ॒ऽसद्य॑¦ब॒र्हिः¦भ॒र॒त॒स्य॒¦सू॒न॒वः॒¦पो॒त्रात्¦आ¦सोम᳚‌म्¦पि॒ब॒त॒¦दि॒वः॒¦न॒रः॒ ||

अ॒मेव॑नःसुहवा॒,आहिगन्त॑न॒¦निब॒र्हिषि॑सदतना॒रणि॑ष्टन|

अथा᳚मन्दस्वजुजुषा॒णो,अन्ध॑स॒¦स्त्वष्ट॑र्दे॒वेभि॒र्जनि॑भिःसु॒मद्ग॑णः|| 3||

अ॒माऽ‌इ᳚व¦नः॒¦सु॒ऽह॒वाः॒¦आ¦हि¦गन्त॑न¦नि¦ब॒र्हिषि॑¦स॒द॒त॒न॒¦रणि॑ष्टन|
अथ॑¦म॒न्द॒स्व॒¦जु॒जु॒षा॒णः¦अन्ध॑सः¦त्वष्टः॑¦दे॒वेभिः॑¦जनि॑ऽभिः¦सु॒मत्ऽग॑णः ||

आव॑क्षिदे॒वाँ,इ॒हवि॑प्र॒यक्षि॑चो॒¦शन्‌हो᳚त॒र्निष॑दा॒योनि॑षुत्रि॒षु|

प्रति॑वीहि॒प्रस्थि॑तंसो॒म्यंमधु॒¦पिबाग्नी᳚ध्रा॒त्तव॑भा॒गस्य॑तृप्णुहि|| 4||

आ¦व॒क्षि॒¦दे॒वान्¦इ॒ह¦वि॒प्र॒¦यक्षि॑¦च॒¦उ॒शन्¦हो॒तः॒¦नि¦स॒द॒¦योनि॑षु¦त्रि॒षु|
प्रति॑¦वी॒हि॒¦प्रऽस्थि॑त‌म्¦सो॒म्य‌म्¦मधु॑¦पि॒ब॒¦आग्नी᳚ध्रात्¦तव॑¦भा॒गस्य॑¦तृ॒प्णु॒हि॒ ||

ए॒षस्यते᳚त॒न्वो᳚नृम्ण॒वर्ध॑नः॒¦सह॒ओजः॑प्र॒दिवि॑बा॒ह्वोर्हि॒तः|

तुभ्यं᳚सु॒तोम॑घव॒न्‌तुभ्य॒माभृ॑त॒¦स्त्वम॑स्य॒ब्राह्म॑णा॒दातृ॒पत्‌पि॑ब|| 5||

ए॒षः¦स्यः¦ते॒¦त॒न्वः॑¦नृ॒म्ण॒ऽवर्ध॑नः¦सहः॑¦ओजः॑¦प्र॒ऽदिवि॑¦बा॒ह्वोः¦हि॒तः|
तुभ्य᳚‌म्¦सु॒तः¦म॒घ॒ऽव॒न्¦तुभ्य᳚‌म्¦आऽभृ॑तः¦त्व‌म्¦अ॒स्य॒¦ब्राह्म॑णात्¦आ¦तृ॒पत्¦पि॒ब॒ ||

जु॒षेथां᳚य॒ज्ञंबोध॑तं॒हव॑स्यमे¦स॒त्तोहोता᳚नि॒विदः॑पू॒र्व्या,अनु॑|

अच्छा॒राजा᳚ना॒नम॑एत्या॒वृतं᳚¦प्रशा॒स्त्रादापि॑बतंसो॒म्यंमधु॑|| 6||

जु॒षेथा᳚‌म्¦य॒ज्ञ‌म्¦बोध॑त‌म्¦हव॑स्य¦मे॒¦स॒त्तः¦होता᳚¦नि॒ऽविदः॑¦पू॒र्व्याः¦अनु॑|
अच्छ॑¦राजा᳚ना¦नमः॑¦ए॒ति॒¦आ॒ऽवृत᳚‌म्¦प्र॒ऽशा॒स्त्रात्¦आ¦पि॒ब॒त॒‌म्¦सो॒म्य‌म्¦मधु॑ ||

[107] मन्दस्वेतिषडृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदः आद्यानांचतसृणां द्रविणोदाः पंचम्याआश्विनौ षष्ठ्या अग्निर्जगती |{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:2, सूक्त:37}{अनुवाक:4, सूक्त:5}
मन्द॑स्वहो॒त्रादनु॒जोष॒मन्ध॒सो¦ऽध्व᳚र्यवः॒सपू॒र्णांव॑ष्ट्या॒सिच᳚म्|

तस्मा᳚ए॒तंभ॑रततद्व॒शोद॒दि¦र्हो॒त्रात्‌सोमं᳚द्रविणोदः॒पिब॑ऋ॒तुभिः॑|| 1||वर्ग:1

मन्द॑स्व¦हो॒त्रात्¦अनु॑¦जोष᳚‌म्¦अन्ध॑सः¦अध्व᳚र्यवः¦सः¦पू॒र्णा‌म्¦व॒ष्टि॒¦आ॒ऽसिच᳚‌म्|
तस्मै᳚¦ए॒त‌म्¦भ॒र॒त॒¦त॒त्ऽव॒शः¦द॒दिः¦हो॒त्रात्¦सोम᳚‌म्¦द्र॒वि॒णः॒ऽदः॒¦पिब॑¦ऋ॒तुऽभिः॑ ||

यमु॒पूर्व॒महु॑वे॒तमि॒दंहु॑वे॒¦सेदु॒हव्यो᳚द॒दिर्योनाम॒पत्य॑ते|

अ॒ध्व॒र्युभिः॒प्रस्थि॑तंसो॒म्यंमधु॑¦पो॒त्रात्‌सोमं᳚द्रविणोदः॒पिब॑ऋ॒तुभिः॑|| 2||

य‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦पूर्व᳚‌म्¦अहु॑वे¦त‌म्¦इ॒द‌म्¦हु॒वे॒¦सः¦इत्¦ऊँ॒ इति॑¦हव्यः॑¦द॒दिः¦यः¦नाम॑¦पत्य॑ते|
अ॒ध्व॒र्युऽभिः॑¦प्रऽस्थि॑त‌म्¦सो॒म्य‌म्¦मधु॑¦पो॒त्रात्¦सोम᳚‌म्¦द्र॒वि॒णः॒ऽदः॒¦पिब॑¦ऋ॒तुऽभिः॑ ||

मेद्य᳚न्तुते॒वह्न॑यो॒येभि॒रीय॒से¦ऽरि॑षण्यन्‌वीळयस्वावनस्पते|

आ॒यूया᳚धृष्णो,अभि॒गूर्या॒त्वं¦ने॒ष्ट्रात्‌सोमं᳚द्रविणोदः॒पिब॑ऋ॒तुभिः॑|| 3||

मेद्य᳚न्तु¦ते॒¦वह्न॑यः¦येभिः॑¦ईय॑से¦अरि॑षण्यन्¦वी॒ळ॒य॒स्व॒¦व॒न॒स्प॒ते॒|
आ॒ऽयूय॑¦धृ॒ष्णो॒ इति॑¦अ॒भि॒ऽगूर्य॑¦त्व‌म्¦ने॒ष्ट्रात्¦सोम᳚‌म्¦द्र॒वि॒णः॒ऽदः॒¦पिब॑¦ऋ॒तुऽभिः॑ ||

अपा᳚द्धो॒त्रादु॒तपो॒त्राद॑मत्तो॒¦तने॒ष्ट्राद॑जुषत॒प्रयो᳚हि॒तम्|

तु॒रीयं॒पात्र॒ममृ॑क्त॒मम॑र्त्यं¦द्रविणो॒दाःपि॑बतुद्राविणोद॒सः|| 4||

अपा᳚त्¦हो॒त्रात्¦उ॒त¦पो॒त्रात्¦अ॒म॒त्त॒¦उ॒त¦ने॒ष्ट्रात्¦अ॒जु॒ष॒त॒¦प्रयः॑¦हि॒त‌म्|
तु॒रीय᳚‌म्¦पात्र᳚‌म्¦अमृ॑क्त‌म्¦अम॑र्त्य‌म्¦द्र॒वि॒णः॒ऽदाः¦पि॒ब॒तु॒¦द्रा॒वि॒णः॒ऽद॒सः ||

अ॒र्वाञ्च॑म॒द्यय॒य्यं᳚नृ॒वाह॑णं॒¦रथं᳚युञ्जाथामि॒हवां᳚वि॒मोच॑नम्|

पृ॒ङ्क्तंह॒वींषि॒मधु॒नाहिकं᳚ग॒त¦मथा॒सोमं᳚पिबतंवाजिनीवसू|| 5||

अ॒र्वांच᳚‌म्¦अ॒द्य¦य॒य्य᳚‌म्¦नृ॒ऽवाह॑न‌म्¦रथ᳚‌म्¦युं॒जा॒था॒‌म्¦इ॒ह¦वा॒‌म्¦वि॒ऽमोच॑न‌म्|
पृ॒ङ्क्त‌म्¦ह॒वींषि॑¦मधु॑ना¦आ¦हि¦क॒‌म्¦ग॒त‌म्¦अथ॑¦सोम᳚‌म्¦पि॒ब॒त॒‌म्¦वा॒जि॒नी॒व॒सू॒ इति॑ वाजिनीऽवसू ||

जोष्य॑ग्नेस॒मिधं॒जोष्याहु॑तिं॒¦जोषि॒ब्रह्म॒जन्यं॒जोषि॑सुष्टु॒तिम्|

विश्वे᳚भि॒र्विश्वाँ᳚ऋ॒तुना᳚वसोम॒ह¦उ॒शन्‌दे॒वाँ,उ॑श॒तःपा᳚ययाह॒विः|| 6||

जोषि॑¦अ॒ग्ने॒¦स॒‌म्ऽ‌इध᳚‌म्¦जोषि॑¦आऽहु॑ति‌म्¦जोषि॑¦ब्रह्म॑¦जन्य᳚‌म्¦जोषि॑¦सु॒ऽस्तु॒ति‌म्|
विश्वे᳚भिः¦विश्वा᳚न्¦ऋ॒तुना᳚¦व॒सो॒ इति॑¦म॒हः¦उ॒शन्¦दे॒वान्¦उ॒श॒तः¦पा॒य॒य॒¦ह॒विः ||

[108] उदुष्यइत्येकादशर्चस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदः सवितात्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:2, सूक्त:38}{अनुवाक:4, सूक्त:6}
उदु॒ष्यदे॒वःस॑वि॒तास॒वाय॑¦शश्वत्त॒मंतद॑पा॒वह्नि॑रस्थात्|

नू॒नंदे॒वेभ्यो॒विहिधाति॒रत्न॒¦मथाभ॑जद्‌वी॒तिहो᳚त्रंस्व॒स्तौ|| 1||वर्ग:2

उत्¦ऊँ॒ इति॑¦स्यः¦दे॒वः¦स॒वि॒ता¦स॒वाय॑¦श॒श्व॒त्ऽत॒म‌म्¦तत्।आ॑पाः¦वह्निः॑¦अ॒स्था॒त्|
नू॒न‌म्¦दे॒वेभ्यः॑¦वि¦हि¦धाति॑¦रत्न᳚‌म्¦अथ॑¦आ¦अ॒भ॒ज॒त्¦वी॒तिऽहो᳚त्र‌म्¦स्व॒स्तौ ||

विश्व॑स्य॒हिश्रु॒ष्टये᳚दे॒वऊ॒र्ध्वः¦प्रबा॒हवा᳚पृ॒थुपा᳚णिः॒सिस॑र्ति|

आप॑श्चिदस्यव्र॒तआनिमृ॑ग्रा,¦अ॒यंचि॒द्‌वातो᳚रमते॒परि॑ज्मन्|| 2||

विश्व॑स्य¦हि¦श्रु॒ष्टये᳚¦दे॒वः¦ऊ॒र्ध्वः¦प्र¦बा॒हवा᳚¦पृ॒थुऽपा᳚णिः¦सिस॑र्ति|
आपः॑¦चि॒त्¦अ॒स्य॒¦व्र॒ते¦आ¦निऽमृ॑ग्राः¦अ॒य‌म्¦चि॒त्¦वातः॑¦र॒म॒ते॒¦परि॑ऽज्मन् ||

आ॒शुभि॑श्चि॒द्यान्‌विमु॑चातिनू॒न¦मरी᳚रम॒दत॑मानंचि॒देतोः᳚|

अ॒ह्यर्षू᳚णांचि॒न्न्य॑याँ,अवि॒ष्या¦मनु᳚व्र॒तंस॑वि॒तुर्मोक्यागा᳚त्|| 3||

आ॒शुऽभिः॑¦चि॒त्¦यान्¦वि¦मु॒चा॒ति॒¦नू॒न‌म्¦अरी᳚रमत्¦अत॑मान‌म्¦चि॒त्¦एतोः᳚|
अ॒ह्यर्षू᳚णा‌म्¦चि॒त्¦नि¦अ॒या॒न्¦अ॒वि॒ष्या‌म्¦अनु॑¦व्र॒त‌म्¦स॒वि॒तुः¦मोकी᳚¦आ¦अ॒गा॒त् ||

पुनः॒सम᳚व्य॒द्‌वित॑तं॒वय᳚न्ती¦म॒ध्याकर्तो॒र्न्य॑धा॒च्छक्म॒धीरः॑|

उत्‌सं॒हाया᳚स्था॒द्‌व्यृ१॑(ऋ॒)तूँर॑दर्धर॒¦रम॑तिःसवि॒तादे॒वआगा᳚त्|| 4||

पुन॒रिति॑¦स‌म्¦अ॒व्य॒त्¦विऽत॑त‌म्¦वय᳚न्ती¦म॒ध्या¦कर्तोः᳚¦नि¦अ॒धा॒त्¦शक्म॑¦धीरः॑|
उत्¦स॒‌म्ऽहाय॑¦अ॒स्था॒त्¦वि¦ऋ॒तून्¦अ॒द॒र्धः॒¦अ॒रम॑तिः¦स॒वि॒ता¦दे॒वः¦आ¦अ॒गा॒त् ||

नानौकां᳚सि॒दुर्यो॒विश्व॒मायु॒¦र्विति॑ष्ठतेप्रभ॒वःशोको᳚अ॒ग्नेः|

ज्येष्ठं᳚मा॒तासू॒नवे᳚भा॒गमाधा॒¦दन्व॑स्य॒केत॑मिषि॒तंस॑वि॒त्रा|| 5||

नाना᳚¦ओकां᳚सि¦दुर्यः॑¦विश्व᳚‌म्¦आयुः॑¦वि¦ति॒ष्ठ॒ते॒¦प्र॒ऽभ॒वः¦शोकः॑¦अ॒ग्नेः|
ज्येष्ठ᳚‌म्¦मा॒ता¦सू॒नवे᳚¦भा॒ग‌म्¦आ¦अ॒धा॒त्¦अनु॑¦अ॒स्य॒¦केत᳚‌म्¦इ॒षि॒त‌म्¦स॒वि॒त्रा ||

स॒माव॑वर्ति॒विष्ठि॑तोजिगी॒षु¦र्विश्वे᳚षां॒काम॒श्चर॑ताम॒माभू᳚त्|

शश्वाँ॒,अपो॒विकृ॑तंहि॒त्व्यागा॒¦दनु᳚व्र॒तंस॑वि॒तुर्दैव्य॑स्य|| 6||वर्ग:3

स॒‌म्ऽआव॑वर्ति¦विऽस्थि॑तः¦जि॒गी॒षुः¦विश्वे᳚षा‌म्¦कामः॑¦चर॑ता‌म्¦अ॒मा¦अ॒भू॒त्|
शश्वा᳚न्¦अपः॑¦विऽकृ॑त‌म्¦हि॒त्वी¦आ¦अ॒गा॒त्¦अनु॑¦व्र॒त‌म्¦स॒वि॒तुः¦दैव्य॑स्य ||

त्वया᳚हि॒तमप्य॑म॒प्सुभा॒गं¦धन्वान्‌वामृ॑ग॒यसो॒वित॑स्थुः|

वना᳚नि॒विभ्यो॒नकि॑रस्य॒तानि᳚¦व्र॒तादे॒वस्य॑सवि॒तुर्मि॑नन्ति|| 7||

त्वया᳚¦हि॒त‌म्¦अप्य᳚‌म्¦अ॒प्ऽसु¦भा॒ग‌म्¦धन्व॑¦अनु॑¦आ¦मृ॒ग॒यसः॑¦वि¦त॒स्थुः॒|
वना᳚नि¦विऽभ्यः॑¦नकिः॑¦अ॒स्य॒¦तानि॑¦व्र॒ता¦दे॒वस्य॑¦स॒वि॒तुः¦मि॒न॒न्ति॒ ||

या॒द्रा॒ध्य१॑(अं॒)वरु॑णो॒योनि॒मप्य॒¦मनि॑शितंनि॒मिषि॒जर्भु॑राणः|

विश्वो᳚मार्ता॒ण्डोव्र॒जमाप॒शुर्गा᳚त्¦स्थ॒शोजन्मा᳚निसवि॒ताव्याकः॑|| 8||

या॒त्ऽरा॒ध्य᳚‌म्¦वरु॑णः¦योनि᳚‌म्¦अप्य᳚‌म्¦अनि॑ऽशित‌म्¦नि॒ऽमिषि॑¦जर्भु॑राणः|
विश्वः॑¦मा॒र्ता॒ण्डः¦व्र॒ज‌म्¦आ¦प॒शुः¦गा॒त्¦स्थ॒ऽशः¦जन्मा᳚नि¦स॒वि॒ता¦वि¦आ¦अ॒क॒रित्य॑कः ||

नयस्येन्द्रो॒वरु॑णो॒नमि॒त्रो¦व्र॒तम᳚र्य॒मानमि॒नन्ति॑रु॒द्रः|

नारा᳚तय॒स्तमि॒दंस्व॒स्ति¦हु॒वेदे॒वंस॑वि॒तारं॒नमो᳚भिः|| 9||

न¦यस्य॑¦इन्द्रः॑¦वरु॑णः¦न¦मि॒त्रः¦व्र॒त‌म्¦अ॒र्य॒मा¦न¦मि॒नन्ति॑¦रु॒द्रः|
न¦अरा᳚तयः¦त‌म्¦इ॒द‌म्¦स्व॒स्ति¦हु॒वे¦दे॒व‌म्¦स॒वि॒तार᳚‌म्¦नमः॑ऽभिः ||

भगं॒धियं᳚वा॒जय᳚न्तः॒पुरं᳚धिं॒¦नरा॒शंसो॒ग्नास्पति᳚र्नो,अव्याः|

आ॒येवा॒मस्य॑संग॒थेर॑यी॒णां¦प्रि॒यादे॒वस्य॑सवि॒तुःस्या᳚म|| 10||

भग᳚‌म्¦धिय᳚‌म्¦वा॒जय᳚न्तः¦पुर᳚‌म्ऽधि‌म्¦नरा॒शंसः॑¦ग्नाःपतिः॑¦नः॒¦अ॒व्याः॒|
आ॒।आ॒ये¦वा॒मस्य॑¦स॒‌म्ऽग॒थे¦र॒यी॒णा‌म्¦प्रि॒याः¦दे॒वस्य॑¦स॒वि॒तुः¦स्या॒म॒ ||

अ॒स्मभ्यं॒तद्दि॒वो,अ॒द्भ्यःपृ॑थि॒व्या¦स्त्वया᳚द॒त्तंकाम्यं॒राध॒आगा᳚त्|

शंयत्‌स्तो॒तृभ्य॑आ॒पये॒भवा᳚¦त्युरु॒शंसा᳚यसवितर्जरि॒त्रे|| 11||

अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦तत्¦दि॒वः¦अ॒त्ऽभ्यः¦पृ॒थि॒व्याः¦त्वया᳚¦द॒त्त‌म्¦काम्य᳚‌म्¦राधः॑¦आ¦गा॒त्|
श‌म्¦यत्¦स्तो॒तृऽभ्यः॑¦आ॒पये᳚¦भवा᳚ति¦उ॒रु॒ऽशंसा᳚य¦स॒वि॒तः॒¦ज॒रि॒त्रे ||

[109] ग्रावाणेवेत्यष्टर्चस्य सूक्तस्य शौनको गृत्समदोश्विनौत्रिष्टुप्{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:2, सूक्त:39}{अनुवाक:4, सूक्त:7}
ग्रावा᳚णेव॒तदिदर्थं᳚जरेथे॒¦गृध्रे᳚ववृ॒क्षंनि॑धि॒मन्त॒मच्छ॑|

ब्र॒ह्माणे᳚ववि॒दथ॑उक्थ॒शासा᳚¦दू॒तेव॒हव्या॒जन्या᳚पुरु॒त्रा|| 1||वर्ग:4

ग्रावा᳚णाऽ‌इव¦तत्¦इत्¦अर्थ᳚‌म्¦ज॒रे॒थे॒ इति॑¦गृध्रा᳚ऽ‌इव¦वृ॒क्ष‌म्¦नि॒धि॒ऽमन्त᳚‌म्¦अच्छ॑|
ब्र॒ह्माणा᳚ऽ‌इव¦वि॒दथे᳚¦उ॒क्थ॒ऽशसा᳚¦दू॒ताऽ‌इ᳚व¦हव्या᳚¦जन्या᳚¦पु॒रु॒ऽत्रा ||

प्रा॒त॒र्यावा᳚णार॒थ्ये᳚ववी॒रा¦जेव॑य॒मावर॒मास॑चेथे|

मेने᳚इवत॒न्वा॒३॑(आ॒)शुम्भ॑माने॒¦दम्प॑तीवक्रतु॒विदा॒जने᳚षु|| 2||

प्रा॒तः॒ऽयावा᳚ना¦र॒थ्या᳚ऽ‌इव¦वी॒रा¦अ॒जाऽ‌इ᳚व¦य॒मा¦वर᳚‌म्¦आ¦स॒चे॒थे॒ इति॑|
मेने᳚ इ॒वेति॒ मेने᳚ऽ‌इव¦त॒न्वा᳚¦शुम्भ॑माने॒ इति॑¦दंप॑ती इ॒वेति॒ दंप॑तीऽ‌इव¦क्र॒तु॒ऽविदा᳚¦जने᳚षु ||

शृङ्गे᳚वनःप्रथ॒माग᳚न्तम॒र्वाक्¦छ॒फावि॑व॒जर्भु॑राणा॒तरो᳚भिः|

च॒क्र॒वा॒केव॒प्रति॒वस्तो᳚रुस्रा॒¦र्वाञ्चा᳚यातंर॒थ्ये᳚वशक्रा|| 3||

शृङ्गा᳚ऽ‌इव¦नः॒¦प्र॒थ॒मा¦ग॒न्त॒‌म्¦अ॒र्वाक्¦श॒फौऽ‌इ᳚व¦जर्भु॑राणा¦तरः॑ऽभिः|
च॒क्र॒वा॒काऽ‌इ᳚व¦प्रति॑¦वस्तोः᳚¦उ॒स्रा॒¦अ॒र्वांचा᳚¦या॒त॒‌म्¦र॒थ्या᳚ऽ‌इव¦श॒क्रा॒ ||

ना॒वेव॑नःपारयतंयु॒गेव॒¦नभ्ये᳚वनउप॒धीव॑प्र॒धीव॑|

श्वाने᳚वनो॒,अरि॑षण्यात॒नूनां॒¦खृग॑लेववि॒स्रसः॑पातम॒स्मान्|| 4||

ना॒वाऽ‌इ᳚व¦नः॒¦पा॒र॒य॒त॒‌म्¦यु॒गाऽ‌इ᳚व¦नभ्या᳚ऽ‌इव¦नः॒¦उ॒प॒धी इ॒वेत्यु॑प॒धीऽ‌इ᳚व¦प्र॒धी इ॒वेति॑ प्र॒धीऽ‌इ᳚व|
श्वाना᳚ऽ‌इव¦नः॒¦अरि॑षण्या¦त॒नूना᳚‌म्¦खृग॑लाऽ‌इव¦वि॒ऽस्रसः॑¦पा॒त॒‌म्¦अ॒स्मान् ||

वाते᳚वाजु॒र्यान॒द्ये᳚वरी॒ति¦र॒क्षी,इ॑व॒चक्षु॒षाया᳚तम॒र्वाक्|

हस्ता᳚विवत॒न्वे॒३॑(ए॒)शम्भ॑विष्ठा॒¦पादे᳚वनोनयतं॒वस्यो॒,अच्छ॑|| 5||

वाता᳚ऽ‌इव¦अ॒जु॒र्या¦न॒द्या᳚ऽ‌इव¦री॒तिः¦अ॒क्षी इ॒वेत्य॒क्षीऽ‌इ᳚व¦चक्षु॑षा¦आ¦या॒त॒‌म्¦अ॒र्वाक्|
हस्तौ᳚ऽ‌इव¦त॒न्वे᳚¦श‌म्ऽभ॑विष्ठा¦पादा᳚ऽ‌इव¦नः॒¦न॒य॒त॒‌म्¦वस्यः॑¦अच्छ॑ ||

ओष्ठा᳚विव॒मध्वा॒स्नेवद᳚न्ता॒¦स्तना᳚विवपिप्यतंजी॒वसे᳚नः|

नासे᳚वनस्त॒न्वो᳚रक्षि॒तारा॒¦कर्णा᳚विवसु॒श्रुता᳚भूतम॒स्मे|| 6||वर्ग:5

ओष्ठौ᳚ऽ‌इव¦मधु॑¦आ॒स्ने¦वद᳚न्ता¦स्तनौ᳚ऽ‌इव¦पि॒प्य॒त॒‌म्¦जी॒वसे᳚¦नः॒|
नासा᳚ऽ‌इव¦नः॒¦त॒न्वः॑¦र॒क्षि॒तारा᳚¦कर्णौ᳚ऽ‌इव¦सु॒ऽश्रुता᳚¦भू॒त॒‌म्¦अ॒स्मे इति॑ ||

हस्ते᳚वश॒क्तिम॒भिसं᳚द॒दीनः॒,¦क्षामे᳚वनः॒सम॑जतं॒रजां᳚सि|

इ॒मागिरो᳚अश्विनायुष्म॒यन्तीः॒,¦क्ष्णोत्रे᳚णेव॒स्वधि॑तिं॒संशि॑शीतम्|| 7||

हस्ता᳚ऽ‌इव¦श॒क्ति‌म्¦अ॒भि¦सं॒द॒दी इति॑ स॒‌म्ऽद॒दी¦नः॒¦क्षाम॑ऽ‌इव¦नः॒¦स‌म्¦अ॒ज॒त॒‌म्¦रजां᳚सि|
इ॒माः¦गिरः॑¦अ॒श्वि॒ना॒¦यु॒ष्म॒ऽयन्तीः᳚¦क्ष्णोत्रे᳚णऽ‌इव¦स्वऽधि॑ति‌म्¦स‌म्¦शि॒शी॒त॒‌म् ||

ए॒तानि॑वामश्विना॒वर्ध॑नानि॒¦ब्रह्म॒स्तोमं᳚गृत्सम॒दासो᳚अक्रन्|

तानि॑नराजुजुषा॒णोप॑यातं¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 8||

ए॒तानि॑¦वा॒‌म्¦अ॒श्वि॒ना॒¦वर्ध॑नानि¦ब्रह्म॑¦स्तोम᳚‌म्¦गृ॒त्स॒ऽम॒दासः॑¦अ॒क्र॒न्|
तानि॑¦न॒रा॒¦जु॒जु॒षा॒णा¦उप॑¦या॒त॒‌म्¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[110] सोमापूषणेतिपडृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदःसोमापूषणौ अंत्यायाःसोमपूषादित्यास्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:2, सूक्त:40}{अनुवाक:4, सूक्त:8}
सोमा᳚पूषणा॒जन॑नारयी॒णां¦जन॑नादि॒वोजन॑नापृथि॒व्याः|

जा॒तौविश्व॑स्य॒भुव॑नस्यगो॒पौ¦दे॒वा,अ॑कृण्वन्न॒मृत॑स्य॒नाभि᳚म्|| 1||वर्ग:6

सोमा᳚पूषणा¦जन॑ना¦र॒यी॒णा‌म्¦जन॑ना¦दि॒वः¦जन॑ना¦पृ॒थि॒व्याः|
जा॒तौ¦विश्व॑स्य¦भुव॑नस्य¦गो॒पौ¦दे॒वाः¦अ॒कृ॒ण्व॒न्¦अ॒मृत॑स्य¦नाभि᳚‌म् ||

इ॒मौदे॒वौजाय॑मानौजुषन्ते॒¦मौतमां᳚सिगूहता॒मजु॑ष्टा|

आ॒भ्यामिन्द्रः॑प॒क्वमा॒मास्व॒न्तः¦सो᳚मापू॒षभ्यां᳚जनदु॒स्रिया᳚सु|| 2||

इ॒मौ¦दे॒वौ¦जाय॑मानौ¦जु॒ष॒न्त॒¦इ॒मौ¦तमां᳚सि¦गू॒ह॒ता॒‌म्¦अजु॑ष्टा|
आ॒भ्या‌म्¦इन्द्रः॑¦प॒क्व‌म्¦आ॒मासु॑¦अ॒न्तरिति॑¦सो॒मा॒पू॒षऽभ्या᳚‌म्¦ज॒न॒त्¦उ॒स्रिया᳚सु ||

सोमा᳚पूषणा॒रज॑सोवि॒मानं᳚¦स॒प्तच॑क्रं॒रथ॒मवि॑श्वमिन्वम्|

वि॒षू॒वृतं॒मन॑सायु॒ज्यमा᳚नं॒¦तंजि᳚न्वथोवृषणा॒पञ्च॑रश्मिम्|| 3||

सोमा᳚पूषणा¦रज॑सः¦वि॒ऽमान᳚‌म्¦स॒प्तऽच॑क्र‌म्¦रथ᳚‌म्¦अवि॑श्वऽमिन्व‌म्|
वि॒षु॒ऽवृत᳚‌म्¦मन॑सा¦यु॒ज्यमा᳚न‌म्¦त‌म्¦जि॒न्व॒थः॒¦वृ॒ष॒णा॒¦पंच॑ऽरश्मि‌म् ||

दि॒व्य१॑(अ॒)न्यःसद॑नंच॒क्रउ॒च्चा¦पृ॑थि॒व्याम॒न्यो,अध्य॒न्तरि॑क्षे|

ताव॒स्मभ्यं᳚पुरु॒वारं᳚पुरु॒क्षुं¦रा॒यस्पोषं॒विष्य॑तां॒नाभि॑म॒स्मे|| 4||

दि॒वि¦अ॒न्यः¦सद॑न‌म्¦च॒क्रे¦उ॒च्चा¦पृ॒थि॒व्या‌म्¦अ॒न्यः¦अधि॑¦अ॒न्तरि॑क्षे|
तौ¦अ॒स्मभ्य᳚‌म्¦पु॒रु॒ऽवार᳚‌म्¦पु॒रु॒ऽक्षु‌म्¦रा॒यः¦पोष᳚‌म्¦वि¦स्य॒ता॒‌म्¦नाभि᳚‌म्¦अ॒स्मे इति॑ ||

विश्वा᳚न्य॒न्योभुव॑नाज॒जान॒¦विश्व॑म॒न्यो,अ॑भि॒चक्षा᳚णएति|

सोमा᳚पूषणा॒वव॑तं॒धियं᳚मे¦यु॒वाभ्यां॒विश्वाः॒पृत॑नाजयेम|| 5||

विश्वा᳚नि¦अ॒न्यः¦भु॒व॒ना¦ज॒जान॑¦विश्व᳚‌म्¦अ॒न्यः¦अ॒भि॒ऽचक्षा᳚णः¦ए॒ति॒|
सोमा᳚पूषणौ¦अव॑त‌म्¦धिय᳚‌म्¦मे॒¦यु॒वाभ्या᳚‌म्¦विश्वाः᳚¦पृत॑नाः¦ज॒ये॒म॒ ||

धियं᳚पू॒षाजि᳚न्वतुविश्वमि॒न्वो¦र॒यिंसोमो᳚रयि॒पति॑र्दधातु|

अव॑तुदे॒व्यदि॑तिरन॒र्वा¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 6||

धिय᳚‌म्¦पू॒षा¦जि॒न्व॒तु॒¦वि॒श्व॒‌म्ऽ‌इ॒न्वः¦र॒यि‌म्¦सोमः॑¦र॒यि॒ऽपतिः॑¦द॒धा॒तु॒|
अव॑तु¦दे॒वी¦अदि॑तिः¦अ॒न॒र्वा¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[111] वायोइत्येकविंशत्यृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदः आद्ययोर्द्वयोर्वायुस्तृतीयाया इंद्रवायू चतुर्थ्यादितिसृणांमित्रावरुणौ सप्तम्यादितिसृणामश्विनौ दशम्यादितिसृणाइंद्रः त्रयोदश्यादितिसृणांविश्वेदेवाः षोडश्यादितिसृणांसरस्वती अंत्यानांतिसृणांद्यावापृथिवी (हविर्धानावा) गायत्री अंबितमइतिद्वेअनुष्टुभौ इमाब्रह्मेतिबृहती |{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:2, सूक्त:41}{अनुवाक:4, सूक्त:9}
वायो॒येते᳚सह॒स्रिणो॒¦रथा᳚स॒स्तेभि॒राग॑हि|नि॒युत्वा॒न्‌त्सोम॑पीतये|| 1||वर्ग:7

वायो॒ इति॑¦ये¦ते॒¦स॒ह॒स्रिणः॑¦रथा᳚सः¦तेभिः॑¦आ¦ग॒हि॒ | नि॒युत्वा᳚न्¦सोम॑ऽपीतये ||

नि॒युत्वा᳚न्‌वाय॒वाग॑ह्य॒¦यंशु॒क्रो,अ॑यामिते|गन्ता᳚सिसुन्व॒तोगृ॒हम्|| 2||

नि॒युत्वा᳚न्¦वा॒यो॒ इति॑¦आ¦ग॒हि॒¦अ॒य‌म्¦शु॒क्रः¦अ॒या॒मि॒¦ते॒ | गन्ता᳚¦अ॒सि॒¦सु॒न्व॒तः¦गृ॒ह‌म् ||

शु॒क्रस्या॒द्यगवा᳚शिर॒¦इन्द्र॑वायूनि॒युत्व॑तः|आया᳚तं॒पिब॑तंनरा|| 3||

शु॒क्रस्य॑¦अ॒द्य¦गोऽआ᳚शिरः¦इन्द्र॑वायू॒ इति॑¦नि॒युत्व॑तः | आ¦या॒त॒‌म्¦पिब॑त‌म्¦न॒रा॒ ||

अ॒यंवां᳚मित्रावरुणा¦सु॒तःसोम॑ऋतावृधा|ममेदि॒हश्रु॑तं॒हव᳚म्|| 4||

अ॒य‌म्¦वा॒‌म्¦मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒¦सु॒तः¦सोमः॑¦ऋ॒त॒ऽवृ॒धा॒ | मम॑¦इत्¦इ॒ह¦श्रु॒त॒‌म्¦हव᳚‌म् ||

राजा᳚ना॒वन॑भिद्रुहा¦ध्रु॒वेसद॑स्युत्त॒मे|स॒हस्र॑स्थूणआसाते|| 5||

राजा᳚नौ¦अन॑भिऽद्रुहा¦ध्रु॒वे¦सद॑सि¦उ॒त्ऽत॒मे | स॒हस्र॑ऽस्थूणे¦आ॒सा॒ते॒ इति॑ ||

तास॒म्राजा᳚घृ॒तासु॑ती,¦आदि॒त्यादानु॑न॒स्पती᳚|सचे᳚ते॒,अन॑वह्वरम्|| 6||वर्ग:8

ता¦स॒‌म्ऽराजा᳚¦घृ॒तासु॑ती॒ इति॑ घृ॒तऽआ᳚सुती¦आ॒दि॒त्या¦दानु॑नः¦पती॒ इति॑ | सचे᳚ते॒ इति॑¦अन॑वऽह्वर‌म् ||

गोम॑दू॒षुना᳚स॒त्या¦श्वा᳚वद्‌यातमश्विना|व॒र्तीरु॑द्रानृ॒पाय्य᳚म्|| 7||

गोऽम॑त्¦ऊँ॒ इति॑¦सु¦ना॒स॒त्या॒¦अश्व॑ऽवत्¦या॒त॒‌म्¦अ॒श्वि॒ना॒ | व॒र्तिः¦रु॒द्रा॒¦नृ॒ऽपाय्य᳚‌म् ||

नयत्‌परो॒नान्त॑र¦आद॒धर्ष॑द्‌वृषण्वसू|दुः॒शंसो॒मर्त्यो᳚रि॒पुः|| 8||

न¦यत्¦परः॑¦न¦अन्त॑रः¦आ॒ऽद॒धर्ष॑त्¦वृ॒ष॒ण्व॒सू॒ इति॑ वृषण्ऽवसू | दुः॒ऽशंसः॑¦मर्त्यः॑¦रि॒पुः ||

तान॒आवो᳚ळ्हमश्विना¦र॒यिंपि॒शङ्ग॑संदृशम्|धिष्ण्या᳚वरिवो॒विद᳚म्|| 9||

ता¦नः॒¦आ¦वो॒ळ्ह॒‌म्¦अ॒श्वि॒ना॒¦र॒यि‌म्¦पि॒शङ्ग॑ऽसंदृश‌म् | धिष्ण्या᳚¦व॒रि॒वः॒ऽविद᳚‌म् ||

इन्द्रो᳚अ॒ङ्गम॒हद्‌भ॒य¦म॒भीषदप॑चुच्यवत्|सहिस्थि॒रोविच॑र्षणिः|| 10||

इन्द्रः॑¦अ॒ङ्ग¦म॒हत्¦भ॒य‌म्¦अ॒भि¦सत्¦अप॑¦चु॒च्य॒व॒त् | सः¦हि¦स्थि॒रः¦विऽच॑र्षणिः ||

इन्द्र॑श्चमृ॒ळया᳚तिनो॒¦ननः॑प॒श्चाद॒घंन॑शत्|भ॒द्रंभ॑वातिनःपु॒रः|| 11||वर्ग:9

इन्द्रः॑¦च॒¦मृ॒ळया᳚ति¦नः॒¦न¦नः॒¦प॒श्चात्¦अ॒घ‌म्¦न॒श॒त् | भ॒द्र‌म्¦भ॒वा॒ति॒¦नः॒¦पु॒रः ||

इन्द्र॒आशा᳚भ्य॒स्परि॒¦सर्वा᳚भ्यो॒,अभ॑यंकरत्|जेता॒शत्रू॒न्‌विच॑र्षणिः|| 12||

इन्द्रः॑¦आशा᳚भ्यः¦परि॑¦सर्वा᳚भ्यः¦अभ॑य‌म्¦क॒र॒त् | जेता᳚¦शत्रू᳚न्¦विऽच॑र्षणिः ||

विश्वे᳚देवास॒आग॑त¦शृणु॒ताम॑इ॒मंहव᳚म्|एदंब॒र्हिर्निषी᳚दत|| 13||

विश्वे᳚¦दे॒वा॒सः॒¦आ¦ग॒त॒¦शृ॒णु॒त¦मे॒¦इ॒म‌म्¦हव᳚‌म् | आ¦इ॒द‌म्¦ब॒र्हिः¦नि¦सी॒द॒त॒ ||

ती॒व्रोवो॒मधु॑माँ,अ॒यं¦शु॒नहो᳚त्रेषुमत्स॒रः|ए॒तंपि॑बत॒काम्य᳚म्|| 14||

ती॒व्रः¦वः॒¦मधु॑ऽमान्¦अ॒य‌म्¦शु॒नऽहो᳚त्रेषु¦म॒त्स॒रः | ए॒त‌म्¦पि॒ब॒त॒¦काम्य᳚‌म् ||

इन्द्र॑ज्येष्ठा॒मरु॑द्गणा॒¦देवा᳚सः॒पूष॑रातयः|विश्वे॒मम॑श्रुता॒हव᳚म्|| 15||

इन्द्र॑ऽज्येष्ठाः¦मरु॑त्ऽगणाः¦देवा᳚सः¦पूष॑ऽरातयः | विश्वे᳚¦मम॑¦श्रु॒त॒¦हव᳚‌म् ||

अम्बि॑तमे॒नदी᳚तमे॒¦देवि॑तमे॒सर॑स्वति|अ॒प्र॒श॒स्ता,इ॑वस्मसि॒¦प्रश॑स्तिमम्बनस्कृधि|| 16||वर्ग:10

अम्बि॑ऽतमे¦नदी᳚ऽतमे¦देवि॑ऽतमे¦सर॑स्वति | अ॒प्र॒श॒स्ताःऽ‌इ᳚व¦स्म॒सि॒¦प्रऽश॑स्ति‌म्¦अ॒म्ब॒¦नः॒¦कृ॒धि॒ ||

त्वेविश्वा᳚सरस्वति¦श्रि॒तायूं᳚षिदे॒व्याम्|शु॒नहो᳚त्रेषुमत्स्व¦प्र॒जांदे᳚विदिदिड्ढिनः|| 17||

त्वे इति॑¦विश्वा᳚¦स॒र॒स्व॒ति॒¦श्रि॒ता¦आयूं᳚षि¦दे॒व्या‌म् | शु॒नऽहो᳚त्रेषु¦म॒त्स्व॒¦प्र॒ऽजा‌म्¦दे॒वि॒¦दि॒दि॒ड्ढि॒¦नः॒ ||

इ॒माब्रह्म॑सरस्वति¦जु॒षस्व॑वाजिनीवति|

याते॒मन्म॑गृत्सम॒दा,ऋ॑तावरि¦प्रि॒यादे॒वेषु॒जुह्व॑ति|| 18||

इ॒मा¦ब्रह्म॑¦स॒र॒स्व॒ति॒¦जु॒षस्व॑¦वा॒जि॒नी॒व॒ति॒|
या¦ते॒¦मन्म॑¦गृ॒त्स॒ऽम॒दाः¦ऋ॒त॒ऽव॒रि॒¦प्रि॒या¦दे॒वेषु॑¦जुह्व॑ति ||

प्रेतां᳚य॒ज्ञस्य॑श॒म्भुवा᳚¦यु॒वामिदावृ॑णीमहे|अ॒ग्निंच॑हव्य॒वाह॑नम्|| 19||

प्र¦इ॒ता॒‌म्¦य॒ज्ञस्य॑¦श॒‌म्ऽभुवा᳚¦यु॒वा‌म्¦इत्¦आ¦वृ॒णी॒म॒हे॒ | अ॒ग्नि‌म्¦च॒¦ह॒व्य॒ऽवाह॑न‌म् ||

द्यावा᳚नःपृथि॒वी,इ॒मं¦सि॒ध्रम॒द्यदि॑वि॒स्पृश᳚म्|य॒ज्ञंदे॒वेषु॑यच्छताम्|| 20||

द्यावा᳚¦नः॒¦पृ॒थि॒वी इति॑¦इ॒म‌म्¦सि॒ध्र‌म्¦अ॒द्य¦दि॒वि॒ऽस्पृश᳚‌म् | य॒ज्ञ‌म्¦दे॒वेषु॑¦य॒च्छ॒ता॒‌म् ||

आवा᳚मु॒पस्थ॑मद्रुहा¦दे॒वाःसी᳚दन्तुय॒ज्ञियाः᳚|इ॒हाद्यसोम॑पीतये|| 21||

आ¦वा॒‌म्¦उ॒पऽस्थ᳚‌म्¦अ॒द्रु॒हा॒¦दे॒वाः¦सी॒द॒न्तु॒¦य॒ज्ञियाः᳚ | इ॒ह¦अ॒द्य¦सोम॑ऽपीतये ||

[112] कनिक्रददिति तृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदःशकुंतस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:2, सूक्त:42}{अनुवाक:4, सूक्त:10}
कनि॑क्रदज्ज॒नुषं᳚प्रब्रुवा॒ण¦इय॑र्ति॒वाच॑मरि॒तेव॒नाव᳚म्|

सु॒म॒ङ्गल॑श्चशकुने॒भवा᳚सि॒¦मात्वा॒काचि॑दभि॒भाविश्व्या᳚विदत्|| 1||वर्ग:11

कनि॑क्रदत्¦ज॒नुष᳚‌म्¦प्र॒ऽब्रु॒वा॒णः¦इय॑र्ति¦वाच᳚‌म्¦अ॒रि॒ताऽ‌इ᳚व¦नाव᳚‌म्|
सु॒ऽम॒ङ्गलः॑¦च॒¦श॒कु॒ने॒¦भवा᳚सि¦मा¦त्वा॒¦का¦चि॒त्¦अ॒भि॒ऽभा¦विश्व्या᳚¦वि॒द॒त् ||

मात्वा᳚श्ये॒नउद्‌व॑धी॒न्मासु॑प॒र्णो¦मात्वा᳚विद॒दिषु॑मान्‌वी॒रो,अस्ता᳚|

पित्र्या॒मनु॑प्र॒दिशं॒कनि॑क्रदत्¦सुम॒ङ्गलो᳚भद्रवा॒दीव॑दे॒ह|| 2||

मा¦त्वा॒¦श्ये॒नः¦उत्¦व॒धी॒त्¦मा¦सु॒ऽप॒र्णः¦मा¦त्वा॒¦वि॒द॒त्¦इषु॑ऽमान्¦वी॒रः¦अस्ता᳚|
पित्र्या᳚‌म्¦अनु॑¦प्र॒ऽदिश᳚‌म्¦कनि॑क्रदत्¦सु॒ऽम॒ङ्गलः॑¦भ॒द्र॒ऽवा॒दी¦व॒द॒¦इ॒ह ||

अव॑क्रन्ददक्षिण॒तोगृ॒हाणां᳚¦सुम॒ङ्गलो᳚भद्रवा॒दीश॑कुन्ते|

मानः॑स्ते॒नई᳚शत॒माघशं᳚सो¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 3||

अव॑¦क्र॒न्द॒¦द॒क्षि॒ण॒तः¦गृ॒हाणा᳚‌म्¦सु॒ऽम॒ङ्गलः॑¦भ॒द्र॒ऽवा॒दी¦श॒कु॒न्ते॒|
मा¦नः॒¦स्ते॒नः¦ई॒श॒त॒¦मा¦अ॒घऽशं᳚सः¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[113] प्रदक्षिणिदिति तृचस्य सूक्तस्य शौनकोगृत्समदः शकुंतोजगती द्वितीयातिशक्वरी अष्टिर्वा |{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:2, सूक्त:43}{अनुवाक:4, सूक्त:11}
प्र॒द॒क्षि॒णिद॒भिगृ॑णन्तिका॒रवो॒¦वयो॒वद᳚न्तऋतु॒थाश॒कुन्त॑यः|

उ॒भेवाचौ᳚वदतिसाम॒गा,इ॑व¦गाय॒त्रंच॒त्रैष्टु॑भं॒चानु॑राजति|| 1||वर्ग:12

प्र॒ऽद॒क्षि॒णित्¦अ॒भि¦गृ॒ण॒न्ति॒¦का॒रवः॑¦वयः॑¦वद᳚न्तः¦ऋ॒तु॒ऽथा¦श॒कुन्त॑यः|
उ॒भे इति॑¦वाचौ᳚¦व॒द॒ति॒¦सा॒म॒गाःऽ‌इ᳚व¦गा॒य॒त्र‌म्¦च॒¦त्रैस्तु॑भ‌म्¦च॒¦अनु॑¦रा॒ज॒ति॒ ||

उ॒द्गा॒तेव॑शकुने॒साम॑गायसि¦ब्रह्मपु॒त्रइ॑व॒सव॑नेषुशंससि|

वृषे᳚ववा॒जीशिशु॑मतीर॒पीत्या᳚¦स॒र्वतो᳚नःशकुनेभ॒द्रमाव॑द¦वि॒श्वतो᳚नःशकुने॒पुण्य॒माव॑द|| 2||

उ॒द्गा॒ताऽ‌इ᳚व¦श॒कु॒ने॒¦साम॑¦गा॒य॒सि॒¦ब्र॒ह्म॒पु॒त्रःऽ‌इ᳚व¦सव॑नेषु¦शं॒स॒सि॒|
वृषा᳚ऽ‌इव¦वा॒जी¦शिशु॑ऽमतीः¦अ॒पि॒ऽ‌इत्य॑¦स॒र्वतः॑¦नः॒¦श॒कु॒ने॒¦भ॒द्र‌म्¦आ¦व॒द॒¦वि॒श्वतः॑¦नः॒¦श॒कु॒ने॒¦पुण्य᳚‌म्¦आ¦व॒द॒ ||

आ॒वदँ॒स्त्वंश॑कुनेभ॒द्रमाव॑द¦तू॒ष्णीमासी᳚नःसुम॒तिंचि॑किद्धिनः|

यदु॒त्पत॒न्‌वद॑सिकर्क॒रिर्य॑था¦बृ॒हद्‌व॑देमवि॒दथे᳚सु॒वीराः᳚|| 3||

आ॒ऽवद॑न्¦त्व‌म्¦स॒कु॒ने॒¦भ॒द्र‌म्¦आ¦व॒द॒¦तू॒ष्णी‌म्¦आसी᳚नः¦सु॒ऽम॒ति‌म्¦चि॒कि॒द्धि॒¦नः॒|
यत्¦उ॒त्ऽपत॑न्¦वद॑सि¦क॒र्क॒रिः¦य॒था॒¦बृ॒हत्¦व॒दे॒म॒¦वि॒दथे᳚¦सु॒ऽवीराः᳚ ||

[114] सोमस्यमेति त्रयोविंशत्यृचस्य सूक्तस्य गाथिनोविश्वामित्रोग्निस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:3, सूक्त:1}{अनुवाक:1, सूक्त:1}
सोम॑स्यमात॒वसं॒वक्ष्य॑ग्ने॒¦वह्निं᳚चकर्थवि॒दथे॒यज॑ध्यै|

दे॒वाँ,अच्छा॒दीद्य॑द्‌यु॒ञ्जे,अद्रिं᳚¦शमा॒ये,अ॑ग्नेत॒न्वं᳚जुषस्व|| 1||वर्ग:13

सोम॑स्य¦मा॒¦त॒वस᳚‌म्¦वक्षि॑¦अ॒ग्ने॒¦वह्नि᳚‌म्¦च॒क॒र्थ॒¦वि॒दथे᳚¦यज॑ध्यै|
दे॒वान्¦अच्छ॑¦दीद्य॑त्¦युं॒जे¦अद्रि᳚‌म्¦श॒‌म्ऽआ॒ये¦अ॒ग्ने॒¦त॒न्व᳚‌म्¦जु॒ष॒स्व॒ ||

प्राञ्चं᳚य॒ज्ञंच॑कृम॒वर्ध॑तां॒गीः¦स॒मिद्भि॑र॒ग्निंनम॑सादुवस्यन्|

दि॒वःश॑शासुर्वि॒दथा᳚कवी॒नां¦गृत्सा᳚यचित्त॒वसे᳚गा॒तुमी᳚षुः|| 2||

प्रांच᳚‌म्¦य॒ज्ञ‌म्¦च॒कृ॒म॒¦वर्ध॑ता‌म्¦गीः¦स॒मित्ऽभिः॑¦अ॒ग्नि‌म्¦नम॑सा¦दु॒व॒स्य॒न्|
दि॒वः¦श॒शा॒सुः॒¦वि॒दथा᳚¦क॒वी॒ना‌म्¦गृत्सा᳚य¦चि॒त्¦त॒वसे᳚¦गा॒तु‌म्¦ई॒षुः॒ ||

मयो᳚दधे॒मेधि॑रःपू॒तद॑क्षो¦दि॒वःसु॒बन्धु॑र्ज॒नुषा᳚पृथि॒व्याः|

अवि᳚न्दन्नुदर्श॒तम॒प्स्व१॑(अ॒)न्त¦र्दे॒वासो᳚अ॒ग्निम॒पसि॒स्वसॄ᳚णाम्|| 3||

मयः॑¦द॒धे॒¦मेधि॑रः¦पू॒तऽद॑क्षः¦दि॒वः¦सु॒ऽबन्धुः॑¦ज॒नुषा᳚¦पृ॒थि॒व्याः|
अवि᳚न्दन्¦ऊँ॒ इति॑¦द॒र्श॒त‌म्¦अ॒प्ऽसु¦अ॒न्तः¦दे॒वासः॑¦अ॒ग्नि‌म्¦अ॒पसि॑¦स्वसॄ᳚णा‌म् ||

अव॑र्धयन्‌त्सु॒भगं᳚स॒प्तय॒ह्वीः¦श्वे॒तंज॑ज्ञा॒नम॑रु॒षंम॑हि॒त्वा|

शिशुं॒नजा॒तम॒भ्या᳚रु॒रश्वा᳚¦दे॒वासो᳚अ॒ग्निंजनि॑मन्‌वपुष्यन्|| 4||

अव॑र्धयन्¦सु॒ऽभग᳚‌म्¦स॒प्त¦य॒ह्वीः¦श्वे॒त‌म्¦ज॒ज्ञा॒न‌म्¦अ॒रु॒ष‌म्¦म॒हि॒ऽत्वा|
शिशु᳚‌म्¦न¦जा॒त‌म्¦अ॒भि¦आ॒रुः॒¦अश्वाः᳚¦दे॒वासः॑¦अ॒ग्नि‌म्¦जनि॑मन्¦व॒पु॒ष्य॒न् ||

शु॒क्रेभि॒रङ्गै॒रज॑आतत॒न्वान्¦क्रतुं᳚पुना॒नःक॒विभिः॑प॒वित्रैः᳚|

शो॒चिर्वसा᳚नः॒पर्यायु॑र॒पां¦श्रियो᳚मिमीतेबृह॒तीरनू᳚नाः|| 5||

शु॒क्रेभिः॑¦अङ्गैः᳚¦रजः॑¦आ॒ऽत॒त॒न्वान्¦क्रतु᳚‌म्¦पु॒ना॒नः¦क॒विऽभिः॑¦प॒वित्रैः᳚|
शो॒चिः¦वसा᳚नः¦परि॑¦आयुः॑¦अ॒पा‌म्¦श्रियः॑¦मि॒मी॒ते॒¦बृ॒ह॒तीः¦अनू᳚नाः ||

व॒व्राजा᳚सी॒मन॑दती॒रद॑ब्धा¦दि॒वोय॒ह्वीरव॑साना॒,अन॑ग्नाः|

सना॒,अत्र॑युव॒तयः॒सयो᳚नी॒¦रेकं॒गर्भं᳚दधिरेस॒प्तवाणीः᳚|| 6||वर्ग:14

व॒व्राज॑¦सी॒‌म्¦अन॑दतीः¦अद॑ब्धाः¦दि॒वः¦य॒ह्वीः¦अव॑सानाः¦अन॑ग्नाः|
सनाः᳚¦अत्र॑¦यु॒व॒तयः॑¦सऽयो᳚नीः¦एक᳚‌म्¦गर्भ᳚‌म्¦द॒धि॒रे॒¦स॒प्त¦वाणीः᳚ ||

स्ती॒र्णा,अ॑स्यसं॒हतो᳚वि॒श्वरू᳚पा¦घृ॒तस्य॒योनौ᳚स्र॒वथे॒मधू᳚नाम्|

अस्थु॒रत्र॑धे॒नवः॒पिन्व॑माना¦म॒हीद॒स्मस्य॑मा॒तरा᳚समी॒ची|| 7||

स्ती॒र्णाः¦अ॒स्य॒¦स॒‌म्ऽहतः॑¦वि॒श्वऽरू᳚पाः¦घृ॒तस्य॑¦योनौ᳚¦स्र॒वथे᳚¦मधू᳚ना‌म्|
अस्थुः॑¦अत्र॑¦धे॒नवः॑¦पिन्व॑मानाः¦म॒ही इति॑¦द॒स्मस्य॑¦मा॒तरा᳚¦स॒मी॒ची इति॑ स॒‌म्ऽई॒ची ||

ब॒भ्रा॒णःसू᳚नोसहसो॒व्य॑द्यौ॒द्¦दधा᳚नःशु॒क्रार॑भ॒सावपूं᳚षि|

श्चोत᳚न्ति॒धारा॒मधु॑नोघृ॒तस्य॒¦वृषा॒यत्र॑वावृ॒धेकाव्ये᳚न|| 8||

ब॒भ्रा॒णः¦सू॒नो॒ इति॑¦स॒ह॒सः॒¦वि¦अ॒द्यौ॒त्¦दधा᳚नः¦शु॒क्रा¦र॒भ॒सा¦वपूं᳚षि|
श्चोत᳚न्ति¦धाराः᳚¦मधु॑नः¦घृ॒तस्य॑¦वृषा᳚¦यत्र॑¦व॒वृ॒धे¦काव्ये᳚न ||

पि॒तुश्चि॒दूध॑र्ज॒नुषा᳚विवेद॒¦व्य॑स्य॒धारा᳚असृज॒द्‌विधेनाः᳚|

गुहा॒चर᳚न्तं॒सखि॑भिःशि॒वेभि॑¦र्दि॒वोय॒ह्वीभि॒र्नगुहा᳚बभूव|| 9||

पि॒तुः¦चि॒त्¦ऊधः॑¦ज॒नुषा᳚¦वि॒वे॒द॒¦वि¦अ॒स्य॒¦धाराः᳚¦अ॒सृ॒ज॒त्¦वि¦धेनाः᳚|
गुहा᳚¦चर᳚न्त‌म्¦सखि॑ऽभिः¦शि॒वेभिः॑¦दि॒वः¦य॒ह्वीभिः॑¦न¦गुहा᳚¦ब॒भू॒व॒ ||

पि॒तुश्च॒गर्भं᳚जनि॒तुश्च॑बभ्रे¦पू॒र्वीरेको᳚अधय॒त्‌पीप्या᳚नाः|

वृष्णे᳚स॒पत्नी॒शुच॑ये॒सब᳚न्धू,¦उ॒भे,अ॑स्मैमनु॒ष्ये॒३॑(ए॒)निपा᳚हि|| 10||

पि॒तुः¦च॒¦गर्भ᳚‌म्¦ज॒नि॒तुः¦च॒¦ब॒भ्रे॒¦पू॒र्वीः¦एकः॑¦अ॒ध॒य॒त्¦पीप्या᳚नाः|
वृष्णे᳚¦स॒पत्नी॒ इति॑ स॒ऽपत्नी᳚¦शुच॑ये¦सब᳚न्धू॒ इति॒ सऽब᳚न्धू¦उ॒भे इति॑¦अ॒स्मै॒¦म॒नु॒ष्ये॒३॒॑ इति॑¦नि¦पा॒हि॒ ||

उ॒रौम॒हाँ,अ॑निबा॒धेव॑व॒र्धा¦ऽऽपो᳚अ॒ग्निंय॒शसः॒संहिपू॒र्वीः|

ऋ॒तस्य॒योना᳚वशय॒द्दमू᳚ना¦जामी॒नाम॒ग्निर॒पसि॒स्वसॄ᳚णाम्|| 11||वर्ग:15

उ॒रौ¦म॒हान्¦अ॒नि॒ऽबा॒धे¦व॒व॒र्ध॒¦आपः॑¦अ॒ग्नि‌म्¦य॒शसः॑¦स‌म्¦हि¦पू॒र्वीः|
ऋ॒तस्य॑¦योनौ᳚¦अ॒श॒य॒त्¦दमू᳚नाः¦जा॒मी॒ना‌म्¦अ॒ग्निः¦अ॒पसि॑¦स्वसॄ᳚णा‌म् ||

अ॒क्रोनब॒भ्रिःस॑मि॒थेम॒हीनां᳚¦दिदृ॒क्षेयः॑सू॒नवे॒भाऋ॑जीकः|

उदु॒स्रिया॒जनि॑ता॒योज॒जाना॒¦पांगर्भो॒नृत॑मोय॒ह्वो,अ॒ग्निः|| 12||

अ॒क्रः¦न¦ब॒भ्रिः¦स॒‌म्ऽ‌इ॒थे¦म॒हीना᳚‌म्¦दि॒दृ॒क्षेयः॑¦सू॒नवे᳚¦भाःऽऋ॑जीकः|
उत्¦उ॒स्रियाः᳚¦जनि॑ता¦यः¦ज॒जान॑¦अ॒पा‌म्¦गर्भः॑¦नृऽत॑मः¦य॒ह्वः¦अ॒ग्निः ||

अ॒पांगर्भं᳚दर्श॒तमोष॑धीनां॒¦वना᳚जजानसु॒भगा॒विरू᳚पम्|

दे॒वास॑श्चि॒न्मन॑सा॒संहिज॒ग्मुः¦पनि॑ष्ठंजा॒तंत॒वसं᳚दुवस्यन्|| 13||

अ॒पा‌म्¦गर्भ᳚‌म्¦द॒र्श॒त‌म्¦ओष॑धीना‌म्¦वना᳚¦ज॒जा॒न॒¦सु॒ऽभगा᳚¦विऽरू᳚प‌म्|
दे॒वासः॑¦चि॒त्¦मन॑सा¦स‌म्¦हि¦ज॒ग्मुः¦पनि॑ष्ठ‌म्¦जा॒त‌म्¦त॒वस᳚‌म्¦दु॒व॒स्य॒न् ||

बृ॒हन्त॒इद्‌भा॒नवो॒भाऋ॑जीक¦म॒ग्निंस॑चन्तवि॒द्युतो॒नशु॒क्राः|

गुहे᳚ववृ॒द्धंसद॑सि॒स्वे,अ॒न्त¦र॑पा॒रऊ॒र्वे,अ॒मृतं॒दुहा᳚नाः|| 14||

बृ॒हन्तः॑¦इत्¦भा॒नवः॑¦भाःऽऋ॑जीक‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦स॒च॒न्त॒¦वि॒ऽद्युतः॑¦न¦शु॒क्राः|
गुहा᳚ऽ‌इव¦वृ॒द्ध‌म्¦सद॑सि¦स्वे¦अ॒न्तः¦अ॒पा॒रे¦ऊ॒र्वे¦अ॒मृत᳚‌म्¦दुहा᳚नाः ||

ईळे᳚चत्वा॒यज॑मानोह॒विर्भि॒¦रीळे᳚सखि॒त्वंसु॑म॒तिंनिका᳚मः|

दे॒वैरवो᳚मिमीहि॒संज॑रि॒त्रे¦रक्षा᳚चनो॒दम्ये᳚भि॒रनी᳚कैः|| 15||

ईळे᳚¦च॒¦त्वा॒¦यज॑मानः¦ह॒विःऽभिः॑¦ईळे᳚¦स॒खि॒ऽत्व‌म्¦सु॒ऽम॒ति‌म्¦निऽका᳚मः|
दे॒वैः¦अवः॑¦मि॒मी॒हि॒¦स‌म्¦ज॒रि॒त्रे¦रक्ष॑¦च॒¦नः॒¦दम्ये᳚ऽभिः¦अनी᳚कैः ||

उ॒प॒क्षे॒तार॒स्तव॑सुप्रणी॒ते¦ऽग्ने॒विश्वा᳚नि॒धन्या॒दधा᳚नाः|

सु॒रेत॑सा॒श्रव॑सा॒तुञ्ज॑माना,¦अ॒भिष्या᳚मपृतना॒यूँरदे᳚वान्|| 16||वर्ग:16

उ॒प॒ऽक्षे॒तारः॑¦तव॑¦सु॒ऽप्र॒नी॒ते॒¦अग्ने᳚¦विश्वा᳚नि¦धन्या᳚¦दधा᳚नाः|
सु॒ऽरेत॑सा¦श्रव॑सा¦तुंज॑मानाः¦अ॒भि¦स्या॒म॒¦पृ॒त॒ना॒ऽयून्¦अदे᳚वान् ||

आदे॒वाना᳚मभवःके॒तुर॑ग्ने¦म॒न्द्रोविश्वा᳚नि॒काव्या᳚निवि॒द्वान्|

प्रति॒मर्ताँ᳚,अवासयो॒दमू᳚ना॒,¦अनु॑दे॒वान्र॑थि॒रोया᳚सि॒साध॑न्|| 17||

आ¦दे॒वाना᳚‌म्¦अ॒भ॒वः॒¦के॒तुः¦अ॒ग्ने॒¦म॒न्द्रः¦विश्वा᳚नि¦काव्या᳚नि¦वि॒द्वान्|
प्रति॑¦मर्ता᳚न्¦अ॒वा॒स॒यः॒¦दमू᳚नाः¦अनु॑¦दे॒वान्¦र॒थि॒रः¦या॒सि॒¦साध॑न् ||

निदु॑रो॒णे,अ॒मृतो॒मर्त्या᳚नां॒¦राजा᳚ससादवि॒दथा᳚नि॒साध॑न्|

घृ॒तप्र॑तीकउर्वि॒याव्य॑द्यौ¦द॒ग्निर्विश्वा᳚नि॒काव्या᳚निवि॒द्वान्|| 18||

नि¦दु॒रो॒णे¦अ॒मृतः॑¦मर्त्या᳚ना‌म्¦राजा᳚¦स॒सा॒द॒¦वि॒दथा᳚नि¦साध॑न्|
घृ॒तऽप्र॑तीकः¦उ॒र्वि॒या¦वि¦अ॒द्यौ॒त्¦अ॒ग्निः¦विश्वा᳚नि¦काव्या᳚नि¦वि॒द्वान् ||

आनो᳚गहिस॒ख्येभिः॑शि॒वेभि᳚¦र्म॒हान्‌म॒हीभि॑रू॒तिभिः॑सर॒ण्यन्|

अ॒स्मेर॒यिंब॑हु॒लंसंत॑रुत्रं¦सु॒वाचं᳚भा॒गंय॒शसं᳚कृधीनः|| 19||

आ¦नः॒¦ग॒हि॒¦स॒ख्येभिः॑¦शि॒वेभिः॑¦म॒हान्¦म॒हीभिः॑¦ऊ॒तिऽभिः॑¦स॒र॒ण्यन्|
अ॒स्मे इति॑¦र॒यि‌म्¦ब॒हु॒ल‌म्¦स‌म्ऽत॑रुत्र‌म्¦सु॒ऽवाच᳚‌म्¦भा॒ग‌म्¦य॒शस᳚‌म्¦कृ॒धि॒¦नः॒ ||

ए॒ताते᳚अग्ने॒जनि॑मा॒सना᳚नि॒¦प्रपू॒र्व्याय॒नूत॑नानिवोचम्|

म॒हान्ति॒वृष्णे॒सव॑नाकृ॒तेमा¦जन्म᳚ञ्जन्म॒न्‌निहि॑तोजा॒तवे᳚दाः|| 20||

ए॒ता¦ते॒¦अ॒ग्ने॒¦जनि॑म¦सना᳚नि¦प्र¦पू॒र्व्याय॑¦नूत॑नानि¦वो॒च॒‌म्|
म॒हान्ति॑¦वृष्णे᳚¦सव॑ना¦कृ॒ता¦इ॒मा¦जन्म॑न्ऽजन्मन्¦निऽहि॑तः¦जा॒तऽवे᳚दाः ||

जन्म᳚ञ्जन्म॒न्‌निहि॑तोजा॒तवे᳚दा¦वि॒श्वामि॑त्रेभिरिध्यते॒,अज॑स्रः|

तस्य॑व॒यंसु॑म॒तौय॒ज्ञिय॒स्या¦पि॑भ॒द्रेसौ᳚मन॒सेस्या᳚म|| 21||

जन्म॑न्ऽजन्मन्¦निऽहि॑तः¦जा॒तऽवे᳚दाः¦वि॒श्वामि॑त्रेभिः¦इ॒ध्य॒ते॒¦अज॑स्रः|
तस्य॑¦व॒य‌म्¦सु॒ऽम॒तौ¦य॒ज्ञिय॑स्य¦अपि॑¦भ॒द्रे¦सौ॒म॒न॒से¦स्या॒म॒ ||

इ॒मंय॒ज्ञंस॑हसाव॒न्त्वंनो᳚¦देव॒त्राधे᳚हिसुक्रतो॒ररा᳚णः|

प्रयं᳚सिहोतर्बृह॒तीरिषो॒नो¦ऽग्ने॒महि॒द्रवि॑ण॒माय॑जस्व|| 22||

इ॒म‌म्¦य॒ज्ञ‌म्¦स॒ह॒सा॒ऽव॒न्¦त्व‌म्¦नः॒¦दे॒व॒ऽत्रा¦धे॒हि॒¦सु॒क्र॒तो॒ इति॑ सुऽक्रतो¦ररा᳚णः|
प्र¦यं॒सि॒¦हो॒तः॒¦बृ॒ह॒तीः¦इषः॑¦नः॒¦अग्ने᳚¦महि॑¦द्रवि॑ण‌म्¦आ¦य॒ज॒स्व॒ ||

इळा᳚मग्नेपुरु॒दंसं᳚स॒निंगोः¦श॑श्वत्त॒मंहव॑मानायसाध|

स्यान्नः॑सू॒नुस्तन॑योवि॒जावा¦ऽग्ने॒साते᳚सुम॒तिर्भू᳚त्व॒स्मे|| 23||

इळा᳚‌म्¦अ॒ग्ने॒¦पु॒रु॒ऽदंस᳚‌म्¦स॒नि‌म्¦गोः¦श॒श्व॒त्ऽत॒म‌म्¦हव॑मानाय¦सा॒ध॒|
स्यात्¦नः॒¦सू॒नुः¦तन॑यः¦वि॒जाऽवा᳚¦अग्ने᳚¦सा¦ते॒¦सु॒ऽम॒तिः¦भू॒तु॒¦अ॒स्मे इति॑ ||

[115] वैश्वानरायेति पंचदशर्चस्य सूक्तस्य गाथिनो विश्वामित्रो वैश्वानरोग्निर्जगती |{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:3, सूक्त:2}{अनुवाक:1, सूक्त:2}
वै॒श्वा॒न॒राय॑धि॒षणा᳚मृता॒वृधे᳚¦घृ॒तंनपू॒तम॒ग्नये᳚जनामसि|

द्वि॒ताहोता᳚रं॒मनु॑षश्चवा॒घतो᳚¦धि॒यारथं॒नकुलि॑शः॒समृ᳚ण्वति|| 1||वर्ग:17

वै॒श्वा॒न॒राय॑¦धि॒षणा᳚‌म्¦ऋ॒त॒ऽवृधे᳚¦घृ॒त‌म्¦न¦पू॒त‌म्¦अ॒ग्नये᳚¦ज॒ना॒म॒सि॒|
द्वि॒ता¦होता᳚र‌म्¦मनु॑षः¦च॒¦वा॒घतः॑¦धि॒या¦रथ᳚‌म्¦न¦कुलि॑शः¦स‌म्¦ऋ॒ण्व॒ति॒ ||

सरो᳚चयज्ज॒नुषा॒रोद॑सी,उ॒भे¦समा॒त्रोर॑भवत्‌पु॒त्रईड्यः॑|

ह॒व्य॒वाळ॒ग्निर॒जर॒श्चनो᳚हितो¦दू॒ळभो᳚वि॒शामति॑थिर्वि॒भाव॑सुः|| 2||

सः¦रो॒च॒य॒त्¦ज॒नुषा᳚¦रोद॑सी॒ इति॑¦उ॒भे इति॑¦सः¦मा॒त्रोः¦अ॒भ॒व॒त्¦पु॒त्रः¦ईड्यः॑|
ह॒व्य॒ऽवाट्¦अ॒ग्निः¦अ॒जरः॑¦चनः॑ऽहितः¦दुः॒ऽदभः॑¦वि॒शा‌म्¦अति॑थिः¦वि॒भाऽव॑सुः ||

क्रत्वा॒दक्ष॑स्य॒तरु॑षो॒विध᳚र्मणि¦दे॒वासो᳚अ॒ग्निंज॑नयन्त॒चित्ति॑भिः|

रु॒रु॒चा॒नंभा॒नुना॒ज्योति॑षाम॒हा¦मत्यं॒नवाजं᳚सनि॒ष्यन्नुप॑ब्रुवे|| 3||

क्रत्वा᳚¦दक्ष॑स्य¦तरु॑षः¦विऽध᳚र्मणि¦दे॒वासः॑¦अ॒ग्नि‌म्¦ज॒न॒य॒न्त॒¦चित्ति॑ऽभिः|
रु॒रु॒चा॒न‌म्¦भा॒नुना᳚¦ज्योति॑षा¦म॒हा‌म्¦अत्य᳚‌म्¦न¦वाज᳚‌म्¦स॒नि॒ष्यन्¦उप॑¦ब्रु॒वे॒ ||

आम॒न्द्रस्य॑सनि॒ष्यन्तो॒वरे᳚ण्यं¦वृणी॒महे॒,अह्र॑यं॒वाज॑मृ॒ग्मिय᳚म्|

रा॒तिंभृगू᳚णामु॒शिजं᳚क॒विक्र॑तु¦म॒ग्निंराज᳚न्तंदि॒व्येन॑शो॒चिषा᳚|| 4||

आ¦म॒न्द्रस्य॑¦स॒नि॒ष्यन्तः॑¦वरे᳚ण्य‌म्¦वृ॒णी॒महे᳚¦अह्र॑य‌म्¦वाज᳚‌म्¦ऋ॒ग्मिय᳚‌म्|
रा॒ति‌म्¦भृगू᳚णा‌म्¦उ॒शिज᳚‌म्¦क॒विऽक्र॑तु‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦राज᳚न्त‌म्¦दि॒व्येन॑¦शो॒चिषा᳚ ||

अ॒ग्निंसु॒म्नाय॑दधिरेपु॒रोजना॒¦वाज॑श्रवसमि॒हवृ॒क्तब᳚र्हिषः|

य॒तस्रु॑चःसु॒रुचं᳚वि॒श्वदे᳚व्यं¦रु॒द्रंय॒ज्ञानां॒साध॑दिष्टिम॒पसा᳚म्|| 5||

अ॒ग्नि‌म्¦सु॒म्नाय॑¦द॒धि॒रे॒¦पु॒रः¦जनाः᳚¦वाज॑ऽश्रवस‌म्¦इ॒ह¦वृ॒क्तऽब॑र्हिषः|
य॒तऽस्रु॑चः¦सु॒ऽरुच᳚‌म्¦वि॒श्वऽदे᳚व्य‌म्¦रु॒द्र‌म्¦य॒ज्ञाना᳚‌म्¦साध॑त्ऽ‌इष्टि‌म्¦अ॒पसा᳚‌म् ||

पाव॑कशोचे॒तव॒हिक्षयं॒परि॒¦होत᳚र्य॒ज्ञेषु॑वृ॒क्तब᳚र्हिषो॒नरः॑|

अग्ने॒दुव॑इ॒च्छमा᳚नास॒आप्य॒¦मुपा᳚सते॒द्रवि॑णंधेहि॒तेभ्यः॑|| 6||वर्ग:18

पाव॑कऽशोचे¦तव॑¦हि¦क्षय᳚‌म्¦परि॑¦होतः॑¦य॒ज्ञेषु॑¦वृ॒क्तऽब॑र्हिषः¦नरः॑|
अग्ने᳚¦दुवः॑¦इ॒च्छमा᳚नासः¦आप्य᳚‌म्¦उप॑¦आ॒स॒ते॒¦द्रवि॑ण‌म्¦धे॒हि॒¦तेभ्यः॑ ||

आरोद॑सी,अपृण॒दास्व᳚र्म॒ह¦ज्जा॒तंयदे᳚नम॒पसो॒,अधा᳚रयन्|

सो,अ॑ध्व॒राय॒परि॑णीयतेक॒वि¦रत्यो॒नवाज॑सातये॒चनो᳚हितः|| 7||

आ¦रोद॑सी॒ इति॑¦अ॒पृ॒ण॒त्¦आ¦स्वः॑¦म॒हत्¦जा॒त‌म्¦यत्¦ए॒न॒‌म्¦अ॒पसः॑¦अधा᳚रयन्|
सः¦अ॒ध्व॒राय॑¦परि॑¦नी॒य॒ते॒¦क॒विः¦अत्यः॑¦न¦वाज॑ऽसातये¦चनः॑ऽहितः ||

न॒म॒स्यत॑ह॒व्यदा᳚तिंस्वध्व॒रं¦दु॑व॒स्यत॒दम्यं᳚जा॒तवे᳚दसम्|

र॒थीरृ॒तस्य॑बृह॒तोविच॑र्षणि¦र॒ग्निर्दे॒वाना᳚मभवत्‌पु॒रोहि॑तः|| 8||

न॒म॒स्यत॑¦ह॒व्यऽदा᳚ति‌म्¦सु॒।आ॒ध्व॒र‌म्¦दु॒व॒स्यत॑¦दम्य᳚‌म्¦जा॒तऽवे᳚दस‌म्|
र॒थीः¦ऋ॒तस्य॑¦बृ॒ह॒तः¦विऽच॑र्षणिः¦अ॒ग्निः¦दे॒वाना᳚‌म्¦अ॒भ॒व॒त्¦पु॒रःऽहि॑तः ||

ति॒स्रोय॒ह्वस्य॑स॒मिधः॒परि॑ज्मनो॒¦ऽग्नेर॑पुनन्नु॒शिजो॒,अमृ॑त्यवः|

तासा॒मेका॒मद॑धु॒र्मर्त्ये॒भुज॑¦मुलो॒कमु॒द्वे,उप॑जा॒मिमी᳚यतुः|| 9||

ति॒स्रः¦य॒ह्वस्य॑¦स॒‌म्ऽ‌इधः॑¦परि॑ऽज्मनः¦अ॒ग्नेः¦अ॒पु॒न॒न्¦उ॒शिजः॑¦अमृ॑त्यवः|
तासा᳚‌म्¦एका᳚‌म्¦अद॑धुः¦मर्त्ये᳚¦भुज᳚‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦लो॒क‌म्¦ऊँ॒ इति॑¦द्वे इति॑¦उप॑¦जा॒मि‌म्¦ई॒य॒तुः॒ ||

वि॒शांक॒विंवि॒श्पतिं॒मानु॑षी॒रिषः॒¦संसी᳚मकृण्व॒न्‌त्स्वधि॑तिं॒नतेज॑से|

सउ॒द्वतो᳚नि॒वतो᳚याति॒वेवि॑ष॒त्¦सगर्भ॑मे॒षुभुव॑नेषुदीधरत्|| 10||

वि॒शा‌म्¦क॒वि‌म्¦वि॒श्पति᳚‌म्¦मानु॑षीः¦इषः॑¦स‌म्¦सी॒‌म्¦अ॒कृ॒ण्व॒न्¦स्वऽधि॑ति‌म्¦न¦तेज॑से|
सः¦उ॒त्ऽवतः॑¦नि॒ऽवतः॑¦या॒ति॒¦वेवि॑षत्¦सः¦गर्भ᳚‌म्¦ए॒षु¦भुव॑नेषु¦दी॒ध॒र॒त् ||

सजि᳚न्वतेज॒ठरे᳚षुप्रजज्ञि॒वान्¦वृषा᳚चि॒त्रेषु॒नान॑द॒न्नसिं॒हः|

वै॒श्वा॒न॒रःपृ॑थु॒पाजा॒,अम॑र्त्यो॒¦वसु॒रत्ना॒दय॑मानो॒विदा॒शुषे᳚|| 11||वर्ग:19

सः¦जि॒न्व॒ते॒¦ज॒ठरे᳚षु¦प्र॒ज॒ज्ञि॒ऽवान्¦वृषा᳚¦चि॒त्रेषु॑¦नान॑दत्¦न¦सिं॒हः|
वै॒श्वा॒न॒रः¦पृ॒थु॒ऽपाजाः᳚¦अम॑र्त्यः¦वसु॑¦रत्ना᳚¦दय॑मानः¦वि¦दा॒शुषे᳚ ||

वै॒श्वा॒न॒रःप्र॒त्नथा॒नाक॒मारु॑हद्¦दि॒वस्पृ॒ष्ठंभन्द॑मानःसु॒मन्म॑भिः|

सपू᳚र्व॒वज्ज॒नय᳚ञ्ज॒न्तवे॒धनं᳚¦समा॒नमज्मं॒पर्ये᳚ति॒जागृ॑विः|| 12||

वै॒श्वा॒न॒रः¦प्र॒त्नऽथा᳚¦नाक᳚‌म्¦आ¦अ॒रु॒ह॒त्¦दि॒वः¦पृ॒ष्ठ‌म्¦भन्द॑मानः¦सु॒मन्म॑ऽभिः|
सः¦पू॒र्व॒ऽवत्¦ज॒नय॑न्¦ज॒न्तवे᳚¦धन᳚‌म्¦स॒मा॒न‌म्¦अज्म᳚‌म्¦परि॑¦ए॒ति॒¦जागृ॑विः ||

ऋ॒तावा᳚नंय॒ज्ञियं॒विप्र॑मु॒क्थ्य१॑(अ॒)¦मायंद॒धेमा᳚त॒रिश्वा᳚दि॒विक्षय᳚म्|

तंचि॒त्रया᳚मं॒हरि॑केशमीमहे¦सुदी॒तिम॒ग्निंसु॑वि॒ताय॒नव्य॑से|| 13||

ऋ॒तऽवा᳚न‌म्¦य॒ज्ञिय᳚‌म्¦विप्र᳚‌म्¦उ॒क्थ्य᳚‌म्¦आ¦य‌म्¦द॒धे¦मा॒त॒रिश्वा᳚¦दि॒वि¦क्षय᳚‌म्|
त‌म्¦चि॒त्रऽया᳚म‌म्¦हरि॑ऽकेश‌म्¦ई॒म॒हे॒¦सु॒ऽदी॒ति‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦सु॒वि॒ताय॑¦नव्य॑से ||

शुचिं॒नयाम᳚न्निषि॒रंस्व॒र्दृशं᳚¦के॒तुंदि॒वोरो᳚चन॒स्थामु॑ष॒र्बुध᳚म्|

अ॒ग्निंमू॒र्धानं᳚दि॒वो,अप्र॑तिष्कुतं॒¦तमी᳚महे॒नम॑सावा॒जिनं᳚बृ॒हत्|| 14||

शुचि᳚‌म्¦न¦याम॑न्¦इ॒षि॒र‌म्¦स्वः॒ऽदृश᳚‌म्¦के॒तु‌म्¦दि॒वः¦रो॒च॒न॒ऽस्था‌म्¦उ॒षः॒ऽबुध᳚‌म्|
अ॒ग्नि‌म्¦मू॒र्धान᳚‌म्¦दि॒वः¦अप्र॑तिऽस्कुत‌म्¦त‌म्¦ई॒म॒हे॒¦नम॑सा¦वा॒जिन᳚‌म्¦बृ॒हत् ||

म॒न्द्रंहोता᳚रं॒शुचि॒मद्व॑याविनं॒¦दमू᳚नसमु॒क्थ्यं᳚वि॒श्वच॑र्षणिम्|

रथं॒नचि॒त्रंवपु॑षायदर्श॒तं¦मनु᳚र्हितं॒सद॒मिद्रा॒यई᳚महे|| 15||

म॒न्द्र‌म्¦होता᳚र‌म्¦शुचि᳚‌म्¦अद्व॑याविन‌म्¦दमू᳚नस‌म्¦उ॒क्थ्य᳚‌म्¦वि॒श्वऽच॑र्षणि‌म्|
रथ᳚‌म्¦न¦चि॒त्र‌म्¦वपु॑षाय¦द॒र्श॒त‌म्¦मनुः॑ऽहित‌म्¦सद᳚‌म्¦इत्¦रा॒यः¦ई॒म॒हे॒ ||

[116] वैश्वानरायेत्येकादशर्चस्य सूक्तस्य गाथिनो विश्वामित्रो वैश्वानरोग्निर्जगती |{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:3, सूक्त:3}{अनुवाक:1, सूक्त:3}
वै॒श्वा॒न॒राय॑पृथु॒पाज॑से॒विपो॒¦रत्ना᳚विधन्तध॒रुणे᳚षु॒गात॑वे|

अ॒ग्निर्हिदे॒वाँ,अ॒मृतो᳚दुव॒स्य¦त्यथा॒धर्मा᳚णिस॒नता॒नदू᳚दुषत्|| 1||वर्ग:20

वै॒श्वा॒न॒राय॑¦पृ॒थु॒ऽपाज॑से¦विपः॑¦रत्ना᳚¦वि॒ध॒न्त॒¦ध॒रुणे᳚षु¦गात॑वे|
अ॒ग्निः¦हि¦दे॒वान्¦अ॒मृतः॑¦दु॒व॒स्यति॑¦अथ॑¦धर्मा᳚णि¦स॒नता᳚¦न¦दू॒दु॒ष॒त् ||

अ॒न्तर्दू॒तोरोद॑सीद॒स्मई᳚यते॒¦होता॒निष॑त्तो॒मनु॑षःपु॒रोहि॑तः|

क्षयं᳚बृ॒हन्तं॒परि॑भूषति॒द्युभि॑¦र्दे॒वेभि॑र॒ग्निरि॑षि॒तोधि॒याव॑सुः|| 2||

अ॒न्तः¦दू॒तः¦रोद॑सी॒ इति॑¦द॒स्मः¦ई॒य॒ते॒¦होता᳚¦निऽस॑त्तः¦मनु॑षः¦पु॒रःऽहि॑तः|
क्षय᳚‌म्¦बृ॒हन्त᳚‌म्¦परि॑¦भू॒ष॒ति॒¦द्युऽभिः॑¦दे॒वेभिः॑¦अ॒ग्निः¦इ॒षि॒तः¦धि॒याऽव॑सुः ||

के॒तुंय॒ज्ञानां᳚वि॒दथ॑स्य॒साध॑नं॒¦विप्रा᳚सो,अ॒ग्निंम॑हयन्त॒चित्ति॑भिः|

अपां᳚सि॒यस्मि॒न्नधि॑संद॒धुर्गिर॒¦स्तस्मि᳚न्‌त्सु॒म्नानि॒यज॑मान॒आच॑के|| 3||

के॒तु‌म्¦य॒ज्ञाना᳚‌म्¦वि॒दथ॑स्य¦साध॑न‌म्¦विप्रा᳚सः¦अ॒ग्नि‌म्¦म॒ह॒य॒न्त॒¦चित्ति॑ऽभिः|
अपां᳚सि¦यस्मि॑न्¦अधि॑¦स॒‌म्ऽद॒धुः¦गिरः॑¦तस्मि॑न्¦सु॒म्नानि॑¦यज॑मानः¦आ¦च॒के॒ ||

पि॒ताय॒ज्ञाना॒मसु॑रोविप॒श्चितां᳚¦वि॒मान॑म॒ग्निर्व॒युनं᳚चवा॒घता᳚म्|

आवि॑वेश॒रोद॑सी॒भूरि॑वर्पसा¦पुरुप्रि॒योभ᳚न्दते॒धाम॑भिःक॒विः|| 4||

पि॒ता¦य॒ज्ञाना᳚‌म्¦असु॑रः¦वि॒पः॒ऽचिता᳚‌म्¦वि॒ऽमान᳚‌म्¦अ॒ग्निः¦व॒युन᳚‌म्¦च॒¦वा॒घता᳚‌म्|
आ¦वि॒वे॒श॒¦रोद॑सी॒ इति॑¦भूरि॑ऽवर्पसा¦पु॒रु॒ऽप्रि॒यः¦भ॒न्द॒ते॒¦धाम॑ऽभिः¦क॒विः ||

च॒न्द्रम॒ग्निंच॒न्द्रर॑थं॒हरि᳚व्रतं¦वैश्वान॒रम॑प्सु॒षदं᳚स्व॒र्विद᳚म्|

वि॒गा॒हंतूर्णिं॒तवि॑षीभि॒रावृ॑तं॒¦भूर्णिं᳚दे॒वास॑इ॒हसु॒श्रियं᳚दधुः|| 5||

च॒न्द्र‌म्¦अ॒ग्नि‌म्¦च॒न्द्रऽर॑थ‌म्¦हरि॑ऽव्रत‌म्¦वै॒श्वा॒न॒र‌म्¦अ॒प्सु॒ऽसद᳚‌म्¦स्वः॒ऽविद᳚‌म्|
वि॒ऽगा॒ह‌म्¦तूर्णि᳚‌म्¦तवि॑षीभिः¦आऽवृ॑त‌म्¦भूर्णि᳚‌म्¦दे॒वासः॑¦इ॒ह¦सु॒ऽश्रिय᳚‌म्¦द॒धुः॒ ||

अ॒ग्निर्दे॒वेभि॒र्मनु॑षश्चज॒न्तुभि॑¦स्तन्वा॒नोय॒ज्ञंपु॑रु॒पेश॑संधि॒या|

र॒थीर॒न्तरी᳚यते॒साध॑दिष्टिभि¦र्जी॒रोदमू᳚ना,अभिशस्ति॒चात॑नः|| 6||वर्ग:21

अ॒ग्निः¦दे॒वेभिः॑¦मनु॑षः¦च॒¦ज॒न्तुऽभिः॑¦त॒न्वा॒नः¦य॒ज्ञ‌म्¦पु॒रु॒ऽपेश॑स‌म्¦धि॒या|
र॒थीः¦अ॒न्तः¦ई॒य॒ते॒¦साध॑दिष्टिऽभिः¦जी॒रः¦दमू᳚नाः¦अ॒भि॒श॒स्ति॒ऽचात॑नः ||

अग्ने॒जर॑स्वस्वप॒त्यआयु᳚¦न्यू॒र्जापि᳚न्वस्व॒समिषो᳚दिदीहिनः|

वयां᳚सिजिन्वबृह॒तश्च॑जागृव¦उ॒शिग्दे॒वाना॒मसि॑सु॒क्रतु᳚र्वि॒पाम्|| 7||

अग्ने᳚¦जर॑स्व¦सु॒।आ॒प॒त्ये¦आयु॑नि¦ऊ॒र्जा¦पि॒न्व॒स्व॒¦स‌म्¦इषः॑¦दि॒दी॒हि॒¦नः॒|
वयां᳚सि¦जि॒न्व॒¦बृ॒ह॒तः¦च॒¦जा॒गृ॒वे॒¦उ॒शिक्¦दे॒वाना᳚‌म्¦असि॑¦सु॒ऽक्रतुः॑¦वि॒पा‌म् ||

वि॒श्पतिं᳚य॒ह्वमति॑थिं॒नरः॒सदा᳚¦य॒न्तारं᳚धी॒नामु॒शिजं᳚चवा॒घता᳚म्|

अ॒ध्व॒राणां॒चेत॑नंजा॒तवे᳚दसं॒¦प्रशं᳚सन्ति॒नम॑साजू॒तिभि᳚र्वृ॒धे|| 8||

वि॒श्पति᳚‌म्¦य॒ह्व‌म्¦अति॑थि‌म्¦नरः॑¦सदा᳚¦य॒न्तार᳚‌म्¦धी॒ना‌म्¦उ॒शिज᳚‌म्¦च॒¦वा॒घता᳚‌म्|
अ॒ध्व॒राणा᳚‌म्¦चेत॑न‌म्¦जा॒तऽवे᳚दस‌म्¦प्र¦शं॒स॒न्ति॒¦नम॑सा¦जू॒तिऽभिः॑¦वृ॒धे ||

वि॒भावा᳚दे॒वःसु॒रणः॒परि॑क्षि॒ती¦र॒ग्निर्ब॑भूव॒शव॑सासु॒मद्र॑थः|

तस्य᳚व्र॒तानि॑भूरिपो॒षिणो᳚व॒य¦मुप॑भूषेम॒दम॒आसु॑वृ॒क्तिभिः॑|| 9||

वि॒भाऽवा᳚¦दे॒वः¦सु॒ऽरणः॑¦परि॑¦क्षि॒तीः¦अ॒ग्निः¦ब॒भू॒व॒¦शव॑सा¦सु॒मत्ऽर॑थः|
तस्य॑¦व्र॒तानि॑¦भू॒रि॒ऽपो॒षिणः॑¦व॒य‌म्¦उप॑¦भू॒षे॒म॒¦दमे᳚¦आ¦सु॒वृ॒क्तिऽभिः॑ ||

वैश्वा᳚नर॒तव॒धामा॒न्याच॑के॒¦येभिः॑स्व॒र्विदभ॑वोविचक्षण|

जा॒तआपृ॑णो॒भुव॑नानि॒रोद॑सी॒,¦अग्ने॒ताविश्वा᳚परि॒भूर॑सि॒त्मना᳚|| 10||

वैश्वा᳚नर¦तव॑¦धामा᳚नि¦आ¦च॒क्रे॒¦येभिः॑¦स्वः॒ऽवित्¦अभ॑वः¦वि॒ऽच॒क्ष॒ण॒|
जा॒तः¦आ¦अ॒पृ॒णः॒¦भुव॑नानि¦रोद॑सी॒ इति॑¦अग्ने᳚¦ता¦विश्वा᳚¦प॒रि॒ऽभूः¦अ॒सि॒¦त्मना᳚ ||

वै॒श्वा॒न॒रस्य॑दं॒सना᳚भ्योबृ॒ह¦दरि॑णा॒देकः॑स्वप॒स्यया᳚क॒विः|

उ॒भापि॒तरा᳚म॒हय᳚न्नजायता॒¦ग्निर्द्यावा᳚पृथि॒वीभूरि॑रेतसा|| 11||

वै॒श्वा॒न॒रस्य॑¦दं॒सना᳚भ्यः¦बृ॒हत्¦अरि॑णात्¦एकः॑¦सु॒।आ॒प॒स्यया᳚¦क॒विः|
उ॒भा¦पि॒तरा᳚¦म॒हय॑न्¦अ॒जा॒य॒त॒¦अ॒ग्निः¦द्यावा᳚पृथि॒वी इति॑¦भूरि॑ऽरेतसा ||

[117] समित्समिदित्येकादशर्चस्य सूक्तस्य गाथिनोविश्वामित्रइध्मस्तनूनपादिळोबर्हिर्देवीर्द्वारउषासानक्तादैव्यौ होतारौ सरस्वतीळाभारत्यस्त्वष्टावनस्पतिस्वाहाकृतयइतिक्रमेणदेवतास्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:3, सूक्त:4}{अनुवाक:1, सूक्त:4}
स॒मित्स॑मित्‌सु॒मना᳚बोध्य॒स्मे¦शु॒चाशु॑चासुम॒तिंरा᳚सि॒वस्वः॑|

आदे᳚वदे॒वान्‌य॒जथा᳚यवक्षि॒¦सखा॒सखी᳚न्‌त्सु॒मना᳚यक्ष्यग्ने|| 1||वर्ग:22

स॒मित्ऽस॑मित्¦सु॒ऽमनाः᳚¦बो॒धि॒¦अ॒स्मे इति॑¦शु॒चाऽशु॑चा¦सु॒ऽम॒ति‌म्¦रा॒सि॒¦वस्वः॑|
आ¦दे॒व॒¦दे॒वान्¦य॒जथा᳚य¦व॒क्षि॒¦सखा᳚¦सखी᳚न्¦सु॒ऽमनाः᳚¦य॒क्षि॒¦अ॒ग्ने॒ ||

यंदे॒वास॒स्त्रिरह᳚न्ना॒यज᳚न्ते¦दि॒वेदि॑वे॒वरु॑णोमि॒त्रो,अ॒ग्निः|

सेमंय॒ज्ञंमधु॑मन्तंकृधीन॒¦स्तनू᳚नपाद्‌घृ॒तयो᳚निंवि॒धन्त᳚म्|| 2||

य‌म्¦दे॒वासः॑¦त्रिः¦अह॑न्¦आ॒ऽयज᳚न्ते¦दि॒वेऽदि॑वे¦वरु॑णः¦मि॒त्रः¦अ॒ग्निः|
सः¦इ॒म‌म्¦य॒ज्ञ‌म्¦मधु॑ऽमन्त‌म्¦कृ॒धि॒¦नः॒¦तनू᳚ऽनपात्¦घृ॒तऽयो᳚नि‌म्¦वि॒धन्त᳚‌म् ||

प्रदीधि॑तिर्वि॒श्ववा᳚राजिगाति॒¦होता᳚रमि॒ळःप्र॑थ॒मंयज॑ध्यै|

अच्छा॒नमो᳚भिर्वृष॒भंव॒न्दध्यै॒¦सदे॒वान्‌य॑क्षदिषि॒तोयजी᳚यान्|| 3||

प्र¦दीधि॑तिः¦वि॒श्वऽवा᳚रा¦जि॒गा॒ति॒¦होता᳚र‌म्¦इ॒ळः¦प्र॒थ॒म‌म्¦यज॑ध्यै|
अच्छ॑¦नमः॑ऽभिः¦वृ॒ष॒भ‌म्¦व॒न्दध्यै᳚¦सः¦दे॒वान्¦य॒क्ष॒त्¦इ॒षि॒तः¦यजी᳚यान् ||

ऊ॒र्ध्वोवां᳚गा॒तुर॑ध्व॒रे,अ॑का¦र्यू॒र्ध्वाशो॒चींषि॒प्रस्थि॑ता॒रजां᳚सि|

दि॒वोवा॒नाभा॒न्य॑सादि॒होता᳚¦स्तृणी॒महि॑दे॒वव्य॑चा॒विब॒र्हिः|| 4||

ऊ॒र्ध्वः¦वा॒‌म्¦गा॒तुः¦अ॒ध्व॒रे¦अ॒का॒रि॒¦ऊ॒र्ध्वा¦शो॒चींषि॑¦प्रऽस्थि॑ता¦रजां᳚सि|
दि॒वः¦वा॒¦नाभा᳚¦नि¦अ॒सा॒दि॒¦होता᳚¦स्तृ॒णी॒महि॑¦दे॒वऽव्य॑चाः¦वि¦ब॒र्हिः ||

स॒प्तहो॒त्राणि॒मन॑सावृणा॒ना,¦इन्व᳚न्तो॒विश्वं॒प्रति॑यन्नृ॒तेन॑|

नृ॒पेश॑सोवि॒दथे᳚षु॒प्रजा॒ता,¦अ॒भी॒३॑(ई॒)मंय॒ज्ञंविच॑रन्तपू॒र्वीः|| 5||

स॒प्त¦हो॒त्राणि॑¦मन॑सा¦वृ॒णा॒नाः¦इन्व᳚न्तः¦विश्व᳚‌म्¦प्रति॑¦य॒न्¦ऋ॒तेन॑|
नृ॒ऽपेश॑सः¦वि॒दथे᳚षु¦प्र¦जा॒ताः¦अ॒भि¦इ॒म‌म्¦य॒ज्ञ‌म्¦वि¦च॒र॒न्त॒¦पू॒र्वीः ||

आभन्द॑माने,उ॒षसा॒,उपा᳚के,¦उ॒तस्म॑येतेत॒न्वा॒३॑(आ॒)विरू᳚पे|

यथा᳚नोमि॒त्रोवरु॑णो॒जुजो᳚ष॒¦दिन्द्रो᳚म॒रुत्वाँ᳚,उ॒तवा॒महो᳚भिः|| 6||वर्ग:23

आ¦भन्द॑माने॒ इति॑¦उ॒षसौ᳚¦उपा᳚के॒ इति॑¦उ॒त¦स्म॒ये॒ते॒ इति॑¦त॒न्वा᳚¦विरू᳚पे॒ इति॒ विऽरू᳚पे|
यथा᳚¦नः॒¦मि॒त्रः¦वरु॑णः¦जुजो᳚षत्¦इन्द्रः॑¦म॒रुत्वा᳚न्¦उ॒त¦वा॒¦महः॑ऽभिः ||

दैव्या॒होता᳚राप्रथ॒मान्यृ᳚ञ्जे¦स॒प्तपृ॒क्षासः॑स्व॒धया᳚मदन्ति|

ऋ॒तंशंस᳚न्तऋ॒तमित्तआ᳚हु॒¦रनु᳚व्र॒तंव्र॑त॒पादीध्या᳚नाः|| 7||

दैव्या᳚¦होता᳚रा¦प्र॒थ॒मा¦नि¦ऋं॒जे॒¦स॒प्त¦पृ॒क्षासः॑¦स्व॒धया᳚¦म॒द॒न्ति॒|
ऋ॒त‌म्¦शंस᳚न्तः¦ऋ॒त‌म्¦इत्¦ते¦आ॒हुः॒¦अनु॑¦व्र॒त‌म्¦व्र॒त॒ऽपाः¦दीध्या᳚नाः ||

आभार॑ती॒भार॑तीभिःस॒जोषा॒,¦इळा᳚दे॒वैर्म॑नु॒ष्ये᳚भिर॒ग्निः|

सर॑स्वतीसारस्व॒तेभि॑र॒र्वाक्¦ति॒स्रोदे॒वीर्ब॒र्हिरेदंस॑दन्तु|| 8||

आ¦भार॑ती¦भार॑तीभिः¦स॒ऽजोषाः᳚¦इळाः᳚¦दे॒वैः¦म॒नु॒ष्ये᳚भिः¦अ॒ग्निः|
सर॑स्वती¦सा॒र॒स्व॒तेभिः॑¦अ॒र्वाक्¦ति॒स्रः¦दे॒वीः¦ब॒र्हिः¦आ¦इ॒द‌म्¦स॒द॒न्तु॒ ||

तन्न॑स्तु॒रीप॒मध॑पोषयि॒त्नु¦देव॑त्वष्ट॒र्विर॑रा॒णःस्य॑स्व|

यतो᳚वी॒रःक᳚र्म॒ण्यः॑सु॒दक्षो᳚¦यु॒क्तग्रा᳚वा॒जाय॑तेदे॒वका᳚मः|| 9||

तत्¦नः॒¦तु॒रीप᳚‌म्¦अध॑¦पो॒ष॒यि॒त्नु¦देव॑¦त्व॒ष्टः॒¦वि¦र॒रा॒णः¦स्य॒स्वेति॑ स्यस्व|
यतः॑¦वी॒रः¦क॒र्म॒ण्यः॑¦सु॒ऽदक्षः॑¦यु॒क्तऽग्रा᳚वा¦जाय॑ते¦दे॒वऽका᳚मः ||

वन॑स्प॒तेऽव॑सृ॒जोप॑दे॒वा¦न॒ग्निर्ह॒विःश॑मि॒तासू᳚दयाति|

सेदु॒होता᳚स॒त्यत॑रोयजाति॒¦यथा᳚दे॒वानां॒जनि॑मानि॒वेद॑|| 10||

वन॑स्पते¦अव॑¦सृ॒ज॒¦उप॑¦दे॒वान्¦अ॒ग्निः¦ह॒विः¦श॒मि॒ता¦सू॒द॒या॒ति॒|
सः¦इत्¦ऊँ॒ इति॑¦होता᳚¦स॒त्यऽत॑रः¦य॒जा॒ति॒¦यथा᳚¦दे॒वाना᳚‌म्¦जनि॑मानि¦वेद॑ ||

आया᳚ह्यग्नेसमिधा॒नो,अ॒र्वाङ्¦इन्द्रे᳚णदे॒वैःस॒रथं᳚तु॒रेभिः॑|

ब॒र्हिर्न॒आस्ता॒मदि॑तिःसुपु॒त्रा¦स्वाहा᳚दे॒वा,अ॒मृता᳚मादयन्ताम्|| 11||

आ¦या॒हि॒¦अ॒ग्ने॒¦स॒‌म्ऽ‌इ॒धा॒नः¦अ॒र्वाङ्¦इन्द्रे᳚ण¦दे॒वैः¦स॒ऽरथ᳚‌म्¦तु॒रेभिः॑|
ब॒र्हिः¦नः॒¦आस्ता᳚‌म्¦अदि॑तिः¦सु॒ऽपु॒त्रा¦स्वाहा᳚¦दे॒वाः¦अ॒मृताः᳚¦मा॒द॒य॒न्ता॒‌म् ||

[118] प्रत्यग्निरित्येकादशर्चस्य सूक्तस्य गाथिनोविश्वामित्रोग्निस्त्रिष्टुप् (प्रत्यग्निःप्रकारवः सूक्तयोरन्त्यासांद्यावापृथिव्यादीनांनिपातादृश्यन्तेअतस्तयोर्लिंगोक्तादेवताः पाक्षिकाः) |{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:3, सूक्त:5}{अनुवाक:1, सूक्त:5}
प्रत्य॒ग्निरु॒षस॒श्चेकि॑ता॒नो¦ऽबो᳚धि॒विप्रः॑पद॒वीःक॑वी॒नाम्|

पृ॒थु॒पाजा᳚देव॒यद्भिः॒समि॒द्धो¦ऽप॒द्वारा॒तम॑सो॒वह्नि॑रावः|| 1||वर्ग:24

प्रति॑¦अ॒ग्निः¦उ॒षसः॑¦चेकि॑तानः¦अबो᳚धि¦विप्रः॑¦प॒द॒ऽवीः¦क॒वी॒ना‌म्|
पृ॒थु॒ऽपाजाः᳚¦दे॒व॒यत्ऽभिः॑¦स‌म्ऽ‌इ᳚द्धः¦अप॑¦द्वारा᳚¦तम॑सः¦वह्निः॑¦आ॒व॒रित्या᳚वः ||

प्रेद्व॒ग्निर्वा᳚वृधे॒स्तोमे᳚भि¦र्गी॒र्भिःस्तो᳚तॄ॒णांन॑म॒स्य॑उ॒क्थैः|

पू॒र्वीरृ॒तस्य॑सं॒दृश॑श्चका॒नः¦संदू॒तो,अ॑द्यौदु॒षसो᳚विरो॒के|| 2||

प्र¦इत्¦ऊँ॒ इति॑¦अ॒ग्निः¦व॒वृ॒धे॒¦स्तोमे᳚भिः¦गीः॒ऽभिः¦स्तो॒तॄ॒णा‌म्¦न॒म॒स्यः॑¦उ॒क्थैः|
पू॒र्वीः¦ऋ॒तस्य॑¦स॒‌म्ऽदृशः॑¦च॒का॒नः¦स‌म्¦दू॒तः¦अ॒द्यौ॒त्¦उ॒षसः॑¦वि॒ऽरो॒के ||

अधा᳚य्य॒ग्निर्मानु॑षीषुवि॒क्ष्व१॑(अ॒)¦पांगर्भो᳚मि॒त्रऋ॒तेन॒साध॑न्|

आह᳚र्य॒तोय॑ज॒तःसान्व॑स्था॒¦दभू᳚दु॒विप्रो॒हव्यो᳚मती॒नाम्|| 3||

अधा᳚यि¦अ॒ग्निः¦मानु॑षीषु¦वि॒क्षु¦अ॒पा‌म्¦गर्भः॑¦मि॒त्रः¦ऋ॒तेन॑¦साध॑न्|
आ¦हि॒र्य॒तः¦य॒ज॒तः¦सानु॑¦अ॒स्था॒त्¦अभू᳚त्¦ऊँ॒ इति॑¦विप्रः॑¦हव्यः॑¦म॒ती॒ना‌म् ||

मि॒त्रो,अ॒ग्निर्भ॑वति॒यत्‌समि॑द्धो¦मि॒त्रोहोता॒वरु॑णोजा॒तवे᳚दाः|

मि॒त्रो,अ॑ध्व॒र्युरि॑षि॒रोदमू᳚ना¦मि॒त्रःसिन्धू᳚नामु॒तपर्व॑तानाम्|| 4||

मि॒त्रः¦अ॒ग्निः¦भ॒व॒ति॒¦यत्¦स‌म्ऽ‌इ᳚द्धः¦मि॒त्रः¦होता᳚¦वरु॑णः¦जा॒तऽवे᳚दाः|
मि॒त्रः¦अ॒ध्व॒र्युः¦इ॒षि॒रः¦दमू᳚नाः¦मि॒त्रः¦सिन्धू᳚ना‌म्¦उ॒त¦पर्व॑ताना‌म् ||

पाति॑प्रि॒यंरि॒पो,अग्रं᳚प॒दंवेः¦पाति॑य॒ह्वश्चर॑णं॒सूर्य॑स्य|

पाति॒नाभा᳚स॒प्तशी᳚र्षाणम॒ग्निः¦पाति॑दे॒वाना᳚मुप॒माद॑मृ॒ष्वः|| 5||

पाति॑¦प्रि॒य‌म्¦रि॒पः¦अग्र᳚‌म्¦प॒द‌म्¦वेः¦पाति॑¦य॒ह्वः¦चर॑ण‌म्¦सूर्य॑स्य|
पाति॑¦नाभा᳚¦स॒प्तऽशी᳚र्षाणा‌म्¦अ॒ग्निः¦पाति॑¦दे॒वाना᳚‌म्¦उ॒प॒ऽमाद᳚‌म्¦ऋ॒ष्वः ||

ऋ॒भुश्च॑क्र॒ईड्यं॒चारु॒नाम॒¦विश्वा᳚निदे॒वोव॒युना᳚निवि॒द्वान्|

स॒सस्य॒चर्म॑घृ॒तव॑त्‌प॒दंवे¦स्तदिद॒ग्नीर॑क्ष॒त्यप्र॑युच्छन्|| 6||वर्ग:25

ऋ॒भुः¦च॒क्रे॒¦ईड्य᳚‌म्¦चारु॑¦नाम॑¦विश्वा᳚नि¦दे॒वः¦व॒युना᳚नि¦वि॒द्वान्|
स॒सस्य॑¦चर्म॑¦घृ॒तऽव॑त्¦प॒द‌म्¦वेः¦तत्¦इत्¦अ॒ग्निः¦र॒क्ष॒ति॒¦अप्र॑ऽयुच्छन् ||

आयोनि॑म॒ग्निर्घृ॒तव᳚न्तमस्थात्¦पृ॒थुप्र॑गाणमु॒शन्त॑मुशा॒नः|

दीद्या᳚नः॒शुचि᳚रृ॒ष्वःपा᳚व॒कः¦पुनः॑पुनर्मा॒तरा॒नव्य॑सीकः|| 7||

आ¦योनि᳚‌म्¦अ॒ग्निः¦घृ॒तऽव᳚न्त‌म्¦अ॒स्था॒त्¦पृ॒थुऽप्र॑गान‌म्¦उ॒शन्त᳚‌म्¦उ॒शा॒नः|
दीद्या᳚नः¦शुचिः॑¦ऋ॒ष्वः¦पा॒व॒कः¦पुनः॑ऽपुनः¦मा॒तरा᳚¦नव्य॑सी॒ इति॑¦क॒रिति॑ कः ||

स॒द्योजा॒तओष॑धीभिर्ववक्षे॒¦यदी॒वर्ध᳚न्तिप्र॒स्वो᳚घृ॒तेन॑|

आप॑इवप्र॒वता॒शुम्भ॑माना,¦उरु॒ष्यद॒ग्निःपि॒त्रोरु॒पस्थे᳚|| 8||

स॒द्यः¦जा॒तः¦ओष॑धीभिः¦व॒व॒क्षे॒¦यदि॑¦वर्ध᳚न्ति¦प्र॒ऽस्वः॑¦घृ॒तेन॑|
आपः॑ऽ‌इव¦प्र॒ऽवता᳚¦शुम्भ॑मानाः¦उ॒रु॒ष्यत्¦अ॒ग्निः¦पि॒त्रोः¦उ॒पऽस्थे᳚ ||

उदु॑ष्टु॒तःस॒मिधा᳚य॒ह्वो,अ॑द्यौ॒द्¦वर्ष्म᳚न्‌दि॒वो,अधि॒नाभा᳚पृथि॒व्याः|

मि॒त्रो,अ॒ग्निरीड्यो᳚मात॒रिश्वा¦ऽऽदू॒तोव॑क्षद्‌य॒जथा᳚यदे॒वान्|| 9||

उत्¦ऊँ॒ इति॑| स्तु॒तः¦स॒‌म्ऽ‌इधा᳚¦य॒ह्वः¦अ॒द्यौ॒त्¦वर्ष्म॑न्¦दि॒वः¦अधि॑¦नाभा᳚¦पृ॒थि॒व्याः|
मि॒त्रः¦अ॒ग्निः¦ईड्यः॑¦मा॒त॒रिश्वा᳚¦आ¦दू॒तः¦व॒क्ष॒त्¦य॒जथा᳚य¦दे॒वान् ||

उद॑स्तम्भीत्‌स॒मिधा॒नाक॑मृ॒ष्वो॒३॑(ओ॒)¦ऽग्निर्भव᳚न्नुत्त॒मोरो᳚च॒नाना᳚म्|

यदी॒भृगु॑भ्यः॒परि॑मात॒रिश्वा॒¦गुहा॒सन्तं᳚हव्य॒वाहं᳚समी॒धे|| 10||

उत्¦अ॒स्त॒म्भी॒त्¦स॒‌म्ऽ‌इधा᳚¦नाक᳚‌म्¦ऋ॒ष्वः¦अ॒ग्निः¦भव॑न्¦उ॒त्ऽत॒मः¦रो॒च॒नाना᳚‌म्|
यदि॑¦भृगु॑ऽभ्यः¦परि॑¦मा॒त॒रिश्वा᳚¦गुहा᳚¦सन्त᳚‌म्¦ह॒व्य॒ऽवाह᳚‌म्¦स॒‌म्ऽई॒धे ||

इळा᳚मग्नेपुरु॒दंसं᳚स॒निंगोः¦श॑श्वत्त॒मंहव॑मानायसाध|

स्यान्नः॑सू॒नुस्तन॑योवि॒जावा¦ऽग्ने॒साते᳚सुम॒तिर्भू᳚त्व॒स्मे|| 11||

इळा᳚‌म्¦अ॒ग्ने॒¦पु॒रु॒ऽदंस᳚‌म्¦स॒नि‌म्¦गोः¦श॒श्व॒त्ऽत॒म‌म्¦हव॑मानाय¦सा॒ध॒|
स्यात्¦नः॒¦सू॒नुः¦तन॑यः¦वि॒जाऽवा᳚¦अग्ने᳚¦सा¦ते॒¦सु॒ऽम॒तिः¦भू॒तु॒¦अ॒स्मे इति॑ ||

[119] प्रकारवइत्येकादशर्चस्य सूक्तस्य गाथिनोविश्वामित्रोग्निस्त्रिष्टुप् |{अष्टक:2, अध्याय:8}{मंडल:3, सूक्त:6}{अनुवाक:1, सूक्त:6}
प्रका᳚रवोमन॒नाव॒च्यमा᳚ना¦देव॒द्रीचीं᳚नयतदेव॒यन्तः॑|

द॒क्षि॒णा॒वाड्‌वा॒जिनी॒प्राच्ये᳚ति¦ह॒विर्भर᳚न्‌त्य॒ग्नये᳚घृ॒ताची᳚|| 1||वर्ग:26

प्र¦का॒र॒वः॒¦म॒न॒ना¦व॒च्यमा᳚नाः¦दे॒व॒द्रीची᳚‌म्¦न॒य॒त॒¦दे॒व॒ऽयन्तः॑|
द॒क्षि॒णा॒ऽवाट्¦वा॒जिनी᳚¦प्राची᳚¦ए॒ति॒¦ह॒विः¦भर᳚न्ती¦अ॒ग्नये᳚¦घृ॒ताची᳚ ||

आरोद॑सी,अपृणा॒जाय॑मान¦उ॒तप्ररि॑क्था॒,अध॒नुप्र॑यज्यो|

दि॒वश्चि॑दग्नेमहि॒नापृ॑थि॒व्या¦व॒च्यन्तां᳚ते॒वह्न॑यःस॒प्तजि॑ह्वाः|| 2||

आ¦रोद॑सी॒ इति॑¦अ॒पृ॒णाः॒¦जाय॑मानः¦उ॒त¦प्र¦रि॒क्थाः॒¦अध॑¦नु¦प्र॒य॒ज्यो॒ इति॑ प्रऽयज्यो|
दि॒वः¦चि॒त्¦अ॒ग्ने॒¦म॒हि॒ना¦पृ॒थि॒व्याः¦व॒च्यन्ता᳚‌म्¦ते॒¦वह्न॑यः¦स॒प्तऽजि॑ह्वाः ||

द्यौश्च॑त्वापृथि॒वीय॒ज्ञिया᳚सो॒¦निहोता᳚रंसादयन्ते॒दमा᳚य|

यदी॒विशो॒मानु॑षीर्देव॒यन्तीः॒¦प्रय॑स्वती॒रीळ॑तेशु॒क्रम॒र्चिः|| 3||

द्यौः¦च॒¦त्वा॒¦पृ॒थि॒वी¦य॒ज्ञिया᳚सः¦नि¦होता᳚र‌म्¦सा॒द॒य॒न्ते॒¦दमा᳚य|
यदि॑¦विशः॑¦मानु॑षीः¦दे॒व॒ऽयन्तीः᳚¦प्रय॑स्वतीः¦ईळ॑ते¦शु॒क्र‌म्¦अ॒र्चिः ||

म॒हान्‌त्स॒धस्थे᳚ध्रु॒वआनिष॑त्तो॒¦ऽन्तर्द्यावा॒माहि॑ने॒हर्य॑माणः|

आस्क्रे᳚स॒पत्नी᳚अ॒जरे॒,अमृ॑क्ते¦सब॒र्दुघे᳚उरुगा॒यस्य॑धे॒नू|| 4||

म॒हान्¦स॒धऽस्थे᳚¦ध्रु॒वः¦आ¦निऽस॑त्तः¦अ॒न्तः¦द्यावा᳚¦माहि॑ने॒ इति॑¦हर्य॑माणः|
आस्क्रे॒ इति॑¦स॒पत्नी॒ इति॑ स॒ऽपत्नी᳚¦अ॒जरे॒ इति॑¦अमृ॑क्ते॒ इति॑¦स॒ब॒र्दुघे॒ इति॑ स॒बः॒ऽदुघे᳚¦उ॒रु॒ऽगा॒यस्य॑¦धे॒नू इति॑ ||

व्र॒ताते᳚अग्नेमह॒तोम॒हानि॒¦तव॒क्रत्वा॒रोद॑सी॒,आत॑तन्थ|

त्वंदू॒तो,अ॑भवो॒जाय॑मान॒¦स्त्वंने॒तावृ॑षभचर्षणी॒नाम्|| 5||

व्र॒ता¦ते॒¦अ॒ग्ने॒¦म॒ह॒तः¦म॒हानि॑¦तव॑¦क्रत्वा᳚¦रोद॑सी॒ इति॑¦आ¦त॒त॒न्थ॒|
त्व‌म्¦दू॒तः¦अ॒भ॒वः॒¦जाय॑मानः¦त्व‌म्¦ने॒ता¦वृ॒ष॒भ॒¦च॒र्ष॒णी॒ना‌म् ||

ऋ॒तस्य॑वाके॒शिना᳚यो॒ग्याभि॑¦र्घृत॒स्नुवा॒रोहि॑ताधु॒रिधि॑ष्व|

अथाव॑हदे॒वान्‌दे᳚व॒विश्वा᳚न्¦त्स्वध्व॒राकृ॑णुहिजातवेदः|| 6||वर्ग:27

ऋ॒तस्य॑¦वा॒¦के॒शिना᳚¦यो॒ग्याभिः॑¦घृ॒त॒ऽस्नुवा᳚¦रोहि॑ता¦धु॒रि¦धि॒ष्व॒|
अथ॑¦आ¦व॒ह¦दे॒वान्¦दे॒व॒¦विश्वा᳚न्¦सु॒।आ॒ध्व॒रा¦कृ॒णु॒हि॒¦जा॒त॒ऽवे॒दः॒ ||

दि॒वश्चि॒दाते᳚रुचयन्तरो॒का,¦उ॒षोवि॑भा॒तीरनु॑भासिपू॒र्वीः|

अ॒पोयद॑ग्नउ॒शध॒ग्वने᳚षु॒¦होतु᳚र्म॒न्द्रस्य॑प॒नय᳚न्तदे॒वाः|| 7||

दि॒वः¦चि॒त्¦आ¦ते॒¦रु॒च॒य॒न्त॒¦रो॒काः¦उ॒षः¦वि॒ऽभा॒तीः¦अनु॑¦भा॒सि॒¦पू॒र्वीः|
अ॒पः¦यत्¦अ॒ग्ने॒¦उ॒शध॑क्¦वने᳚षु¦होतुः॑¦म॒न्द्रस्य॑¦प॒नय᳚न्त¦दे॒वाः ||

उ॒रौवा॒ये,अ॒न्तरि॑क्षे॒मद᳚न्ति¦दि॒वोवा॒येरो᳚च॒नेसन्ति॑दे॒वाः|

ऊमा᳚वा॒येसु॒हवा᳚सो॒यज॑त्रा,¦आयेमि॒रेर॒थ्यो᳚अग्ने॒,अश्वाः᳚|| 8||

उ॒रौ¦वा॒¦ये¦अ॒न्तरि॑क्षे¦मद᳚न्ति¦दि॒वः¦वा॒¦ये¦रो॒च॒ने¦सन्ति॑¦दे॒वाः|
ऊमाः᳚¦वा॒¦ये¦सु॒ऽहवा᳚सः¦यज॑त्राः¦आ॒ऽये॒मि॒रे¦र॒थ्यः॑¦अ॒ग्ने॒¦अश्वाः᳚ ||

ऐभि॑रग्नेस॒रथं᳚याह्य॒र्वाङ्¦ना᳚नार॒थंवा᳚वि॒भवो॒ह्यश्वाः᳚|

पत्नी᳚वतस्त्रिं॒शतं॒त्रींश्च॑दे॒वा¦न॑नुष्व॒धमाव॑हमा॒दय॑स्व|| 9||

आ¦ए॒भिः॒¦अ॒ग्ने॒¦स॒ऽरथ᳚‌म्¦या॒हि॒¦अ॒र्वाङ्¦ना॒ना॒ऽर॒थ‌म्¦वा॒¦वि॒ऽभवः॑¦हि¦अश्वाः᳚|
पत्नी᳚ऽवतः¦त्रिं॒शत᳚‌म्¦त्रीन्¦च॒¦दे॒वान्¦अ॒नु॒ऽस्व॒ध‌म्¦आ¦व॒ह॒¦मा॒दय॑स्व ||

सहोता॒यस्य॒रोद॑सीचिदु॒र्वी¦य॒ज्ञंय॑ज्ञम॒भिवृ॒धेगृ॑णी॒तः|

प्राची᳚अध्व॒रेव॑तस्थतुःसु॒मेके᳚¦ऋ॒ताव॑री,ऋ॒तजा᳚तस्यस॒त्ये|| 10||

सः¦होता᳚¦यस्य॑¦रोद॑सी॒ इति॑¦चि॒त्¦उ॒र्वी इति॑¦य॒ज्ञ‌म्ऽय॑ज्ञ‌म्¦अ॒भि¦वृ॒धे¦गृ॒णी॒तः|
प्राची॒ इति॑¦अ॒ध्व॒राऽ‌इ᳚व¦त॒स्थ॒तुः॒¦सु॒मेके॒ इति॑ सु॒ऽमेके᳚¦ऋ॒तव॑री॒ इत्यृ॒तऽव॑री¦ऋ॒तऽजा᳚तस्य¦स॒त्ये इति॑ ||

इळा᳚मग्नेपुरु॒दंसं᳚स॒निंगोः¦श॑श्वत्त॒मंहव॑मानायसाध|

स्यान्नः॑सू॒नुस्तन॑योवि॒जावा¦ऽग्ने॒साते᳚सुम॒तिर्भू᳚त्व॒स्मे|| 11||

इळा᳚‌म्¦अ॒ग्ने॒¦पु॒रु॒ऽदंस᳚‌म्¦स॒नि‌म्¦गोः¦श॒श्व॒त्ऽत॒म‌म्¦हव॑मानाय¦सा॒ध॒|
स्यात्¦नः॒¦सू॒नुः¦तन॑यः¦वि॒जाऽवा᳚¦अग्ने᳚¦सा¦ते॒¦सु॒ऽम॒तिः¦भू॒तु॒¦अ॒स्मे इति॑ ||